Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00260 005542 13606108 na godz. na dobę w sumie
Serwis Web 2.0. Od pomysłu do realizacji - książka
Serwis Web 2.0. Od pomysłu do realizacji - książka
Autor: , Liczba stron: 424
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-1605-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> biznes it >> e-biznes
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Wszystko, co powinieneś wiedzieć o Web 2.0

'Web 2.0 -- określenie serwisów internetowych powstałych po 2001 roku, w których działaniu podstawową rolę odgrywa treść generowana przez użytkowników danego serwisu. Ten termin został spopularyzowany dzięki firmie O'Reilly Media, która w 2004 roku zorganizowała szereg konferencji poświęconych temu nowemu trendowi internetowemu' -- tak o Web 2.0 piszą użytkownicy serwisu Wikipedia, który niewątpliwie sam także wpisuje się w ten nurt. Dodatkowo serwisy tego typu charakteryzują się niezwykłą interaktywnością, osiągniętą dzięki wykorzystaniu technologii AJAX.

W książce 'Serwis Web 2.0. Od pomysłu do realizacji' przedstawiona została historia sieci WWW oraz zasady funkcjonowania serwisów społecznościowych i handlu elektronicznego. Dzięki niej dowiesz się więcej o technologiach takich, jak AJAX, RSS, Atom. Stanie się również dla Ciebie jasne, jaką rolę w tym wszystkim odgrywa XML. Podczas lektury tej książki zdobędziesz wiedzę na temat najpopularniejszych platform, służących do rozwoju aplikacji internetowych, takich jak Ruby on Rails, OpenLaszlo czy AjaxTK. Ponadto zyskasz wytyczne odnośnie tego, jak skutecznie reklamować się w sieci.

Korzystaj z potęgi Web 2.0!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Serwis Web 2.0. Od pomys³u do realizacji Autorzy: Gottfried Vossen, Stephan Hagemann T³umaczenie: Tomasz Walczak ISBN: 978-83-246-1605-3 Tytu³ orygina³u: Unleashing Web 2.0: From Concepts to Creativity Format: 170230, stron: 424 Wszystko, co powinieneœ wiedzieæ o Web 2.0 • Jak poznaæ, czy serwis jest zbudowany w nurcie Web 2.0? • Jakie technologie stosowaæ? • Jak wykorzystaæ sieæ WWW do zwiêkszenia dochodów? „Web 2.0 – okreœlenie serwisów internetowych powsta³ych po 2001 roku, w których dzia³aniu podstawow¹ rolê odgrywa treœæ generowana przez u¿ytkowników danego serwisu. Ten termin zosta³ spopularyzowany dziêki firmie O Reilly Media, która w 2004 roku zorganizowa³a szereg konferencji poœwiêconych temu nowemu trendowi internetowemu” – tak o Web 2.0 pisz¹ u¿ytkownicy serwisu Wikipedia, który niew¹tpliwie sam tak¿e wpisuje siê w ten nurt. Dodatkowo serwisy tego typu charakteryzuj¹ siê niezwyk³¹ interaktywnoœci¹, osi¹gniêt¹ dziêki wykorzystaniu technologii AJAX. W ksi¹¿ce Serwis Web 2.0. Od pomys³u do realizacji przedstawiona zosta³a historia sieci WWW oraz zasady funkcjonowania serwisów spo³ecznoœciowych i handlu elektro- nicznego. Dziêki niej dowiesz siê wiêcej o technologiach takich, jak AJAX, RSS, Atom. Stanie siê równie¿ dla Ciebie jasne, jak¹ rolê w tym wszystkim odgrywa XML. Podczas lektury tej ksi¹¿ki zdobêdziesz wiedzê na temat najpopularniejszych platform, s³u¿¹cych do rozwoju aplikacji internetowych, takich jak Ruby on Rails, OpenLaszlo czy AjaxTK. Ponadto zyskasz wytyczne odnoœnie tego, jak skutecznie reklamowaæ siê w sieci. • Historia sieci WWW • Technologie wykorzystywane w sieci WWW • Wykorzystanie jêzyka XML • Zastosowania technologii AJAX • Platformy przeznaczone do tworzenia rozwi¹zañ zgodnych z Web 2.0 • Reklama w sieci • Handel elektroniczny Korzystaj z potêgi Web 2.0! Spis treĂci Przedmowa ................................................................................................... 9 1. Krótka historia sieci WWW ...............................................................15 1.1. Nowy gatunek aplikacji — narodziny sieci WWW ..................................16 1.1.1. Pojawienie siÚ przeglÈdarek ...................................................17 1.1.2. Wypïaszczanie Ăwiata ............................................................22 1.1.3. Od odnoĂników do wyszukiwania ...........................................25 1.1.4. Komercjalizacja internetu .....................................................38 1.1.5. Sieci P2P i bezpïatna wymiana plików ...................................52 1.2. OsiÈgniÚcia technologiczne w piguïce ..................................................56 1.2.1. Sieci IP ................................................................................58 1.2.2. HTML i XML .....................................................................61 1.2.3. Usïugi sieciowe i ěródïa RSS .................................................66 1.3. Zaangaĝowanie i wkïad uĝytkowników — uspoïecznianie sieci WWW .....68 1.3.1. Blogi i wiki ..........................................................................69 1.3.2. Sieci spoïecznoĂciowe ............................................................78 1.4. ’Èczenie strumieni — narodziny „Web 2.0” .........................................86 6 __________________________________________________________________________________ 2. PrzeglÈd strumienia technologicznego ..........................................91 2.1. OsiÈgniÚcia w obszarze technologii sieciowych ....................................91 2.1.1. HTML ................................................................................93 2.1.2. XML ...................................................................................99 2.1.3. CSS ...................................................................................104 2.1.4. Technologie skryptowe ........................................................110 2.2. Sieciowe zastosowania jÚzyka XML ...................................................127 2.2.1. Usïugi sieciowe ...................................................................127 2.2.2. Formaty ěródeï internetowych .............................................141 2.3. P2P ................................................................................................152 2.3.1. Sieci P2P do wymiany plików .............................................152 2.3.2. Inne zastosowania modelu P2P ...........................................156 2.4. Podsumowanie ................................................................................160 3. Techniki i technologie podstawowe .............................................163 3.1. Bogate aplikacje internetowe ............................................................164 3.1.1. Przykïadowe aplikacje RIA — programy do obsïugi 3.2. poczty elektronicznej ..........................................................166 3.1.2. XMLHttpRequest — niezbÚdny skïadnik Ajaksa ..................175 3.1.3. NastÚpne aplikacje RIA — programy biurowe i mapy ...........185 Interfejsy API, wywoïania WPC i aplikacje hybrydowe .........................192 3.2.1. Sytuacja w czasach Web 1.0 ................................................193 3.2.2. Rozpowszechnianie treĂci przy uĝyciu ěródeï internetowych ...... 199 3.2.3. Aplikacje hybrydowe oparte na wywoïaniach WPC ................204 3.3. Oznaczenia .....................................................................................216 3.3.1. Serwis Flickr i oznaczenia ...................................................218 3.3.2. Zakïadki grupowe ...............................................................230 3.3.3. Folksonomie ......................................................................236 3.4. Podsumowanie ................................................................................238 4. Przykïadowe platformy do rozwoju aplikacji sieciowych ........241 4.1. Metodologie rozwoju ........................................................................243 4.2. Platformy ajaksowe dziaïajÈce po stronie klienta ................................248 4.2.1. Platforma Kabuki Ajax Toolkit ...........................................248 4.2.2. Tworzenie Zimletów przy uĝyciu platformy AjaxTK .............253 Spis treĂci __________________________________________________________________________________ 7 4.3. Platformy dziaïajÈce po stronie serwera ............................................260 4.3.1. Ruby on Rails ....................................................................261 4.3.2. Tworzenie aplikacji sieciowej przy uĝyciu platformy Rails ....263 4.4. Platformy dla innych technologii rozwoju aplikacji RIA ........................271 4.4.1. Rozwój aplikacji RIA przy uĝyciu platformy OpenLaszlo ......272 4.4.2. Flash a Ajax .......................................................................277 4.5. Podsumowanie ................................................................................280 5. Oddziaïywanie sieci WWW nowej generacji ...............................283 5.1. Modele biznesowe w internecie i sieci WWW .....................................284 5.1.1. Brokerzy i handlowcy pobierajÈcy prowizjÚ ...........................285 5.1.2. Reklama ............................................................................287 5.1.3. PoĂrednicy informacyjni .....................................................291 5.1.4. Model spoïecznoĂciowy i model subskrypcji ..........................292 5.1.5. Podsumowanie ...................................................................293 5.2. WïasnoĂÊ danych ............................................................................294 5.3. Oprogramowanie jako usïuga (SaaS) .................................................298 5.3.1. Spojrzenie w przeszïoĂÊ — model ASP .................................299 5.3.2. Usïugi z perspektywy dostawcy ............................................301 5.3.3. Dostosowywanie usïugi i spojrzenie na nie z perspektywy klienta .........................................................307 5.4. Socjalizacja i wspóïtworzenie treĂci ..................................................311 5.4.1. Wyszukiwanie spoïeczne .....................................................311 5.4.2. Spoïeczne aspekty oprogramowania .....................................316 5.4.3. Zmiany w internetowych sieciach spoïecznoĂciowych ............319 5.4.4. Wykorzystanie w reklamach treĂci generowanych przez uĝytkowników ......................................321 5.4.5. Second Life ........................................................................322 5.5. Podsumowanie ................................................................................325 6. SieÊ semantyczna i Web 2.0 ...........................................................327 6.1. Podstawy ........................................................................................329 6.1.1. Ponownie o wyszukiwaniu ...................................................330 6.1.2. Integracja danych i informacji .............................................334 6.1.3. Podstawy sieci semantycznej ...............................................336 6.1.4. Struktura sieci semantycznej ...............................................339 Spis treĂci 8 __________________________________________________________________________________ 6.2. JÚzyki sieci semantycznej .................................................................342 6.2.1. JÚzyk RDF .........................................................................343 6.2.2. JÚzyk RDF Schema (RDFS) ................................................345 6.2.3. JÚzyk OWL .........................................................................352 6.3. Ontologie ........................................................................................357 6.3.1. Wprowadzenie ....................................................................358 6.3.2. Projektowanie ontologii ......................................................360 6.3.3. OntoMedia — oparty na ontologii system zarzÈdzania zbiorami multimediów ........................................................370 6.4. Od oznaczania do ontologii i z powrotem ............................................373 6.4.1. Mikroformaty .....................................................................376 6.4.2. Grupowe oznaczanie i folksonomie ......................................379 6.5. Podsumowanie ................................................................................387 Literatura cytowana ...................................................................................391 Skorowidz .................................................................................................399 Spis treĂci Rozdziaï 5. Oddziaïywanie sieci WWW nowej generacji W tym rozdziale omawiamy róĝne potencjalne i juĝ wywoïane efekty powsta- nia sieci WWW nowej generacji. W tym celu ponownie posïuĝymy siÚ trzema opisanymi pod koniec rozdziaïu 1. wymiarami, które skïadajÈ siÚ na pod- stawowÈ „przestrzeñ nawigacyjnÈ” w Web 2.0. SÈ to wymiary: danych, funk- cji i aspektów spoïecznych. Podczas gdy w rozdziale 1. opisaliĂmy ewolucjÚ sieci WWW i jej rozwój, a nastÚpne rozdziaïy dotyczyïy gïównie technolo- gicznych aspektów tych zmian, w tym miejscu omawiamy sytuacjÚ z punktu widzenia indywidualnego uĝytkownika i spoïecznoĂci oraz z perspektywy biznesowej. Przede wszystkim analizujemy wpïyw, jaki szansa publikowania informacji w sieci WWW wywarïa na pojedynczych uĝytkowników i istnie- jÈce lub powstajÈce spoïecznoĂci. Omówimy teĝ róĝne nowe moĝliwoĂci biz- nesowe: otwierajÈce siÚ dla wïaĂcicieli duĝych zbiorów danych, zwiÈzane z udostÚpnianiem oprogramowania jako usïug i wynikajÈce z udostÚpniania lub wykorzystania oprogramowania spoïecznoĂciowego. TÚ czÚĂÊ rozpoczy- namy od krótkiego przeglÈdu najwaĝniejszych modeli biznesowych rozwi- niÚtych na potrzeby sieci WWW lub zaadaptowanych do niej na podstawie tradycyjnych form dziaïalnoĂci. NastÚpnie pokazujemy, jak funkcjonujÈ odmiany tych modeli w kontekĂcie Web 2.0. WyjaĂniamy teĝ, jak moĝliwo- Ăci techniczne wspóïczesnej sieci WWW pozwalajÈ na niewyobraĝalne jeszcze kilka lat temu ïÈczenie róĝnych modeli biznesowych. 283 284 _______________________________________________________________________ Rozdziaï 5. Nie wszystkie zagadnienia opisywane w tym rozdziale sÈ zwiÈzane z biz- nesem, a nawet omawiane aspekty biznesowe nie dotyczÈ tak specyficznych kwestii jak obliczanie zwrotu z inwestycji lub teĝ innych aspektów finan- sowych interesujÈcych wïaĂcicieli firm. Zamiast tego omawiamy szereg roz- wiÈzañ, które pojawiïy siÚ w zwiÈzku ze zjawiskiem Web 2.0. Opisujemy liczne firmy, których dziaïalnoĂÊ opiera siÚ na pomysïowym i zïoĝonym poïÈczeniu elementów z wszystkich trzech wspomnianych wymiarów. Te przykïadowe spóïki mogÈ zainspirowaÊ Czytelnika i pokazaÊ, w jakich obsza- rach warto szukaÊ moĝliwoĂci realizacji wïasnych pomysïów zwiÈzanych z Web 2.0. 5.1. Modele biznesowe w internecie i sieci WWW Aby móc oceniÊ potencjalne (biznesowe) oddziaïywanie Web 2.0, musimy najpierw uzupeïniÊ lukÚ, którÈ pozostawiliĂmy w tej ksiÈĝce, i pokrótce omówiÊ najwaĝniejsze modele biznesowe stosowane w internecie i sieci WWW. NastÚpnie, w dalszej czÚĂci rozdziaïu, wyjaĂniamy moĝliwoĂci ewo- lucji tych modeli w kierunkach wyznaczanych przez wymiary charaktery- zujÈce Web 2.0, a takĝe pokazujemy, jak nowe odmiany poszczególnych modeli mogÈ znaleěÊ zastosowanie w zupeïnie nieoczekiwanych obszarach. Warto przypomnieÊ w tym miejscu opisane w rozdziale 1. podstawowe komponenty systemów handlu elektronicznego i róĝne jego odmiany: B2B, B2C i C2C. Do tej pory jedynym — obok sprzedaĝy produktów przez sieÊ WWW — opisanym tu sposobem zarabiania pieniÚdzy w internecie byïa reklama. Teraz dokïadniej przyjrzymy siÚ finansowym aspektom sieci WWW i opiszemy inne stosowane modele biznesowe. MModel biznesowy to metoda lub sposób prowadzenia interesów przez firmÚ lub przedsiÚbiorstwo, dziÚki któremu firma potrafi utrzymaÊ siÚ na rynku, a przede wszystkim — gene- rowaÊ dochody. Model biznesowy zwykle skïada siÚ z kilku elementów. SÈ to miÚdzy innymi: „ katalog wartoĂci, czyli stwierdzenie okreĂlajÈce, dlaczego produkty lub usïugi oferowane przez firmÚ lub przedsiÚbiorstwo sÈ warto- Ăciowe dla klientów, „ model dochodów, czyli opis wskazujÈcy przepïywy pieniÚĝne zapewniajÈce dochody, „ okreĂlenie kklientów docelowych lub ssegmentów rynku, dla których firma oferuje produkty lub usïugi w celu zapewnienia wartoĂci i zysku, 5.1. Modele biznesowe w internecie i sieci WWW Oddziaïywanie sieci WWW nowej generacji_____________________________________________ 285 „ kanaïy dystrybucji, które firma chce wykorzystaÊ, aby dotrzeÊ do odbiorców. Przy opisie róĝnych modeli biznesowych uĝywanych w sieci WWW posïu- ĝymy siÚ listÈ zaproponowanÈ przez Michaela RappÚ, profesora Uniwersy- tetu Stanu Póïnocna Karolina. Wyróĝnione przez niego kategorie to: „ brokerzy i handlowcy pobierajÈcy prowizjÚ, „ reklama, „ poĂrednicy informacyjni, „ model spoïecznoĂciowy, „ subskrypcje. Kategorie Rappy, opisane na stronie digitalenterprise.org/models/models.html, obejmujÈ trzy dodatkowe modele, które omówimy w dalszej czÚĂci rozdziaïu. PiÚÊ wymienionych powyĝej kategorii uznaliĂmy za najwaĝniejsze i pokrótce omawiamy je w nastÚpnych punktach. Bardziej techniczne spojrzenie na biznes elektroniczny przedstawiajÈ Papazoglou i Ribbers (2006). 5.1.1. Brokerzy i handlowcy pobierajÈcy prowizjÚ Broker to poĂrednik, który wspomaga kontakt miÚdzy nabywcÈ a sprzedawcÈ i uïatwia dokonywanie transakcji, pobierajÈc za to prowizjÚ. Jednym z naj- bardziej znanych przykïadów w sieci WWW jest witryna Amazon.com, która na poczÈtku byïa ksiÚgarniÈ elektronicznÈ, a obecnie sprzedaje produkty naleĝÈce do ponad 30 kategorii i umoĝliwia korzystanie z platformy takĝe innym sprzedawcom (zobacz Bellomo i Elad, 2006). Jak opisujemy to w dal- szej czÚĂci rozdziaïu, wïaĂciciele witryny Amazon.com nie poprzestajÈ na tym, ale zaczÚli oferowaÊ róĝnorodne uusïugi w obszarze oprogramowania i sprzÚtu. Broker zwykle jedynie pobiera prowizjÚ od zrealizowanych trans- akcji. NastÚpnym znanym przedstawicielem tej branĝy jest eBay. OdmianÈ rozwiÈzania opartego na prowizjach jest model jjednostek stowarzyszonych, takĝe spopularyzowanych miÚdzy innymi przez firmÚ Amazon.com, która sprzedaje produkty lub usïugi w róĝnych miejscach odwiedzanych przez internautów. W modelu tym stowarzyszeni partnerzy otrzymujÈ okreĂlony procent przychodów za to, ĝe umieszczajÈ na wïasnych stronach odnoĂniki prowadzÈce bezpoĂrednio do witryny sprzedawcy. Pro- wizje opierajÈ siÚ na modelu wynagradzania za efekty, co oznacza, ĝe wïa- Ăciciel stowarzyszonej witryny otrzymuje wynagrodzenie tylko za sprzedaĝ wygenerowanÈ dziÚki jego stronom. 5.1. Modele biznesowe w internecie i sieci WWW 286 _______________________________________________________________________ Rozdziaï 5. Rysunek 5.1 pokazuje, ĝe platforma brokerska to czÚsto coĂ wiÚcej niĝ miejsce spotkañ, w którym dostÚpne sÈ katalogi i narzÚdzia sprzedaĝowe. Czasem dostÚpne sÈ teĝ funkcje wyszukiwania, obsïuga negocjacji oferty i zapewnianie realizacji umowy po jej zawarciu. Poszczególne platformy udostÚpniajÈ róĝne kombinacje funkcji, a wybór dostÚpnych moĝliwoĂci zaleĝy od grupy docelowej i gïównego przeznaczenia witryny — na przykïad sprzedaĝ uĝywanych samochodów wymaga innych mechanizmów niĝ sprze- daĝ biletów lotniczych. Rysunek 5.1. Transakcje biznesowe z udziaïem brokera Usïugi brokerskie przyjmujÈ róĝne formy. Amazon.com to poïÈczenie wirtualnego ssklepu, w którym klienci mogÈ przeglÈdaÊ katalog oraz doda- waÊ przedmioty do koszyka zakupów, i wirtualnego rrynku lub galerii han- dlowej, gdzie niezaleĝni sprzedawcy wystawiajÈ swe produkty i pïacÈ za konfiguracjÚ stron, wyĂwietlanie ofert i przeprowadzanie transakcji na ich rzecz. Inne platformy ĂwiadczÈce usïugi tego ostatniego typu to miÚdzy innymi Alibaba, mySimon i DealTime, przy czym ten drugi serwis moĝ- na nazwaÊ aagentem wyszukujÈcym, poniewaĝ udostÚpnia spersonalizowane usïugi zakupowe i informacyjne przez inteligentnego agenta („robota zaku- powego”). InnÈ formÈ usïug brokerskich jest rrealizacja zakupów i sprze- daĝy. Model ten polega na tym, ĝe broker przyjmuje zamówienia klientów zwiÈzane z kupnem lub sprzedaĝÈ okreĂlonego produktu lub usïugi. W ten sposób dziaïa miÚdzy innymi serwis CarsDirect. Niektóre witryny, na przy- kïad Travelocity i Orbitz, specjalizujÈ siÚ w wycieczkach i ĂwiadczÈ usïugi wykraczajÈce poza realizacjÚ umów, dodatkowo umoĝliwiajÈc ocenÚ i nego- cjowanie oferty. Usïugi brokerskie sÈ dobrze rozwiniÚte w obszarze róĝnego 5.1. Modele biznesowe w internecie i sieci WWW Oddziaïywanie sieci WWW nowej generacji_____________________________________________ 287 rodzaju aaukcji (aukcje angielskie, aukcje holenderskie, aukcje w systemie Vickereya lub przetargi). Oprócz witryny eBay podobne usïugi ĂwiadczÈ miÚdzy innymi serwisy uBid i Liquidation. PPoĂrednik transakcji udostÚpnia niezaleĝny mechanizm obsïugi pïatnoĂci dla kupujÈcych i sprzedajÈcych, co umoĝliwia wiarygodne przeprowadzenie finansowych aspektów transakcji. Takie usïugi ĂwiadczÈ miÚdzy innymi PayPal i Escrow. Kilka innych typów usïug brokerskich przedstawiajÈ Afuah i Tucci (2003), a Laudon i Traver (2006) omawiajÈ ten model biznesowy bardziej szczegóïowo. Blisko zwiÈzany z modelem brokerskim jest mmodel handlowca, który, jak opisuje to Michael Rappa, ïÈczy sprzedawców hurtowych i detalicznych (w odróĝnieniu od kontaktów miÚdzy firmami a potencjalnymi uĝytkowni- kami koñcowymi). Ceny mogÈ byÊ ustalone lub negocjowane przez aukcje dowolnego typu. Handlowiec moĝe dziaïaÊ caïkowicie wirtualnie, ale teĝ na przykïad przez zamówienia pocztowe poïÈczone z katalogiem internetowym. Jednym z wyspecjalizowanych typów sklepów sÈ „„sprzedawcy bitów” (ang. bit vendor), którzy handlujÈ przede wszystkim produktami cyfrowymi, na przykïad plikami muzycznymi. Inna kategoria to tradycyjne sklepy z oddzia- ïami elektronicznymi (ang. click and mortar). W ten sposób dziaïajÈ miÚdzy innymi sieci Wal-Mart i Barnes and Noble. Inny typ firm z tej kategorii to producenci, którzy wytwarzajÈ produkty lub usïugi i sprzedajÈ je klientom bezpoĂrednio przez sieÊ WWW. Dobrze znanÈ firmÈ tego typu jest Dell. 5.1.2. Reklama Reklama to najbardziej znany i dochodowy model biznesowy we wspóïcze- snej sieci WWW. W ciÈgu ostatnich piÚciu lat wydatki na same reklamy zwiÈzane z wyszukiwaniem znacznie wzrosïy. W rozdziale 1. wspomnieli- Ămy juĝ, ĝe reklamy internetowe staïy siÚ waĝnym modelem biznesowym od momentu pojawienia siÚ technologii AdSense i AdWords. Tu pokrótce opi- sujemy ich korzenie oraz skutki ich wprowadzenia. Reklama to od dawna stosowana technika sïuĝÈca do zainteresowania odbiorców i potencjalnych klientów okreĂlonymi produktami lub usïugami. Reklamy sÈ obecne w tradycyjnych Ărodkach przekazu (gazetach, radiu, telewizji, kinach, na stadionach), a takĝe w wielu innych miejscach. Dwie funkcje od zawsze charakteryzujÈ tradycyjne reklamy „nadawane”: 1. Reklamodawca nigdy nie ma pewnoĂci, czy przekaz trafi do odpo- wiednich odbiorców. Czytelnik gazety moĝe nie byÊ zaintereso- wany kupnem samochodu, dlatego po prostu zignoruje nawet duĝe reklamy samochodowe, za które producent musiaï drogo zapïaciÊ. 5.1. Modele biznesowe w internecie i sieci WWW 288 _______________________________________________________________________ Rozdziaï 5. 2. Reklamodawca musi zapïaciÊ za reklamÚ niezaleĝnie od tego, czy doprowadzi ona do jakiegokolwiek wzrostu dochodów. Oznacza to, ĝe reklamy nadawane mogÈ nie speïniÊ oczekiwañ reklamo- dawcy i doprowadziÊ do utraty przez niego pieniÚdzy. W sieci WWW ten typ reklamy byï i jest obecny w postaci bbanerów. SÈ to zwykle umieszczane na stronach internetowych obrazy, które prowadzÈ do dostawców okreĂlo- nych produktów lub usïug. Banery sÈ czÚsto wyĂwietlane losowo, dlatego niemal nie róĝniÈ siÚ od tradycyjnych reklam nadawanych. Pïatne klikniÚcia Bill Gross, zaïoĝyciel firmy GoTo.com (jesieniÈ 2001 roku jej nazwÚ zmieniono na Overture, a w roku 2003 witrynÚ tÚ przejÈï jej najwiÚkszy klient, Yahoo!), byï jednÈ z osób, które zauwaĝyïy, ĝe sieÊ WWW umoĝ- liwia caïkowicie nowe podejĂcie do dwóch zagadnieñ. W sieci moĝna umiesz- czaÊ reklamy skierowane do konkretnych odbiorców (ang. narrowcasting), a reklamodawców obciÈĝaÊ tylko wtedy, gdy reklama zwiÚksza ruch na stro- nie. JeĂli nadawca skieruje do uĝytkowników reklamy, którymi sÈ zaintere- sowani, szanse na wzrost dochodów bÚdÈ duĝo wiÚksze. Kluczem jest tu wyszukiwanie. Bill Gross zaobserwowaï, ĝe jeĝeli uĝytkownicy sszukajÈ okre- Ălonych rzeczy, warto umieĂciÊ reklamÚ produktów z tej kategorii obok wyników wyszukiwania. JeĂli ktoĂ wpisze w wyszukiwarce wyraĝenie „aparat+cyfrowy”, moĝna zaïoĝyÊ, ĝe ta osoba jest zainteresowana infor- macjami o aparatach cyfrowych, a moĝe nawet chce kkupiÊ takie urzÈdzenie. Z tego powodu umieszczenie reklamy aparatu cyfrowego obok wyników wyszukiwania wydaje siÚ duĝo lepszym rozwiÈzaniem niĝ wyĂwietlanie jej w innych miejscach. Na takim podejĂciu opiera siÚ ssearch marketing, czyli marketing zwiÈzany z wynikami wyszukiwania. OczywiĂcie nie wystarczy po prostu pozwoliÊ reklamodawcom wybraÊ interesujÈcych ich sïów kluczowych i wyraĝeñ, poniewaĝ doprowadziïoby to do zbyt wielu konfliktów. Dlatego twórcy witryny GoTo pobierali opïaty za umieszczanie odnoĂników reklamodawców na poczÈtku listy wyników wyszukiwania i, przynajmniej poczÈtkowo, obciÈĝali ich opïatÈ w wysoko- Ăci jednego centa, jeĂli uĝytkownik kliknÈï odnoĂnik prowadzÈcy do danej firmy. Dlatego reklamodawca mógï sam zdecydowaÊ, ile chce zapïaciÊ za umieszczenie reklamy na poczÈtku listy wyników konkretnego wyszuki- wania. W ten sposób powstaïy ppïatne klikniÚcia, zwane teĝ PPPC (ang. pay per click) lub CCPC (ang. cost per click). Stosowane sÈ teĝ inne sposoby obciÈ- ĝania reklamodawcy kosztami. OpisujÈ je miÚdzy innymi Mordkovich i Mordkovich (2005). 5.1. Modele biznesowe w internecie i sieci WWW Oddziaïywanie sieci WWW nowej generacji_____________________________________________ 289 Google AdWords W 2002 roku firma Google wprowadziïa obecnÈ wersjÚ usïugi AdWords (i weszïa w spór prawny z firmÈ Yahoo!, takĝe korzystajÈcÈ z modelu pïat- nych klikniÚÊ), która zastÈpiïa inne, udostÚpnione dwa lata wczeĂniej roz- wiÈzanie. W Google AdWords reklamodawca nie moĝe kupiÊ wysokiego miejsca w wynikach wyszukiwania, moĝe jednak zapïaciÊ za „reklamowane sïowa kluczowe”. Dostawca produktów lub usïug tworzy ograniczonÈ do kilku wierszy tekstu reklamÚ i wybiera istotne w niej sïowa kluczowe. JeĂli uĝytkownik szuka jednego z tych sïów, system moĝe wyĂwietliÊ reklamÚ obok wyników wyszukiwania, dlatego trafi ona do osób zainteresowanych danym produktem. Uĝytkownicy mogÈ nastÚpnie kliknÈÊ takÈ reklamÚ, aby przejĂÊ do reklamujÈcego siÚ sklepu i, najlepiej, kupiÊ tam szukanÈ rzecz. Szczegóïy uĝywania systemu AdWords i prowadzenia przy jego uĝyciu kam- panii reklamowej opisujÈ miÚdzy innymi Davis (2006), Goodman (2005) i Miller (2007). Reklamodawca musi pïaciÊ firmie Google tylko wtedy, kiedy szukajÈcy przejdzie ze strony z wynikami wyszukiwania na jego witrynÚ. WysokoĂÊ opïaty jest okreĂlana na aukcji, w której mogÈ wziÈÊ udziaï wszystkie firmy zainteresowane okreĂlonymi wyraĝeniami lub sïowami. Aukcja ta jest pro- wadzona 24 godziny na dobÚ przez siedem dni w tygodniu na rynku, na którym wciÈĝ kupowane i sprzedawane sÈ okreĂlone pojÚcia i zwroty. Firma Google poczÈtkowo stosowaïa opïatÚ za tysiÈc wyĂwietleñ (model CPM), a reklamodawca byï obciÈĝany na podstawie liczby wyĂwietleñ jego reklamy. Poniewaĝ strategia wyĂwietlania wyników wyszukiwania w wyszukiwarce Google opiera siÚ miÚdzy innymi na rankingu PageRank strony, wïÈczenie go w system reklam nie jest zaskoczeniem. Firma Google zintegrowaïa z ogólnym rankingiem popularnoĂÊ reklamy, czyli czÚstotliwoĂÊ klikniÚÊ. Dlatego reklamodawcy, których reklam uĝytkownicy prawie nigdy nie kli- kajÈ, tracÈ pozycjÚ w rankingu niezaleĝnie od tego, ile zgodzili siÚ zapïaciÊ za klikniÚcie. Z kolei popularne reklamy, które uĝytkownicy klikajÈ czÚsto, mogÈ byÊ tañsze, a przy tym zajmowaÊ wysokie pozycje z uwagi na popu- larnoĂÊ. Reklamy sÈ porzÈdkowane wedïug dwóch kryteriów: oferty rekla- modawcy i czÚstotliwoĂci klikniÚÊ. Batelle (2005) dowodzi, ĝe z perspektywy ekonomicznej jest to dobre rozwiÈzanie. Kiedy uĝytkownicy duĝo czÚĂciej klikajÈ odnoĂnik do strony reklamodawcy oferujÈcego mniejszÈ opïatÚ, zapewnia to wiÚkszy dochód firmie Google, poniewaĝ pobiera ona opïaty za kaĝde klikniÚcie. 5.1. Modele biznesowe w internecie i sieci WWW 290 _______________________________________________________________________ Rozdziaï 5. Inne zagadnienia Reklamy, za których klikniÚcie reklamodawcy muszÈ pïaciÊ, obecnie sÈ wyĂwietlane jako „odnoĂniki sponsorowane” (Google), „wyniki sponsoro- wane” (Yahoo! i Ask) lub pod podobnÈ nazwÚ, a znajdujÈ siÚ nad listÈ wyników wyszukiwania lub obok niej. Model PPC moĝe prowadziÊ do generowania ffaïszywych klikniÚÊ (ang. click fraud). Zjawisko to polega na nieustannym klikaniu reklamy danej firmy przez osoby wynajÚte przez konkurencjÚ, co zwiÚksza koszty reklamodawcy. Zapobiega temu model opïaty za operacjÚ (ang. cost per action — CPA) stosowany miÚdzy innymi na witrynie Snap.com, na której reklamodawca pïaci jedynie wtedy, kiedy uĝytkownik nie tylko kliknie reklamÚ, ale i przeprowadzi wartoĂciowÈ dla firmy transakcjÚ. Google i inne firmy takĝe przeciwdziaïajÈ faïszywym klikniÚciom. Sïuĝy do tego miÚdzy innymi filtrowanie podejrzanych klik- niÚÊ, analizy „Ăledcze” plików dziennika z serwera sieciowego z zapisem klikniÚÊ reklamy lub obserwacje i potwierdzanie klikniÚÊ przez niezaleĝne jednostki. Mordkovich i Mordkovich (2005) opisujÈ to zagadnienie bardziej szczegóïowo. Firma Google jeszcze bardziej rozwinÚïa model biznesowy oparty na reklamach, wprowadzajÈc w 2003 roku mechanizm AAdSense. Sïuĝy on do obsïugi dïugiego ogona w branĝy reklamowej, co opisaliĂmy juĝ — choÊ w nieco odmienny sposób — w punkcie 1.1.4 w rozdziale 1. AdSense daje wïaĂcicielom witryn internetowych dostÚp do sieci reklamodawców firmy Google, dziÚki czemu ci pierwsi mogÈ umieszczaÊ na wïasnych witrynach reklamy z puli udostÚpnianej przez Google. Po zarejestrowaniu nowego klienta AdSense skanuje jego witrynÚ i rozmieszcza na niej dopasowane reklamy lub umieszcza je obok wyników wyszukiwania obejmujÈcych tÚ witrynÚ. WïaĂciciel witryny otrzymuje czÚĂÊ opïat, jeĂli uĝytkownik kliknie takÈ reklamÚ i przejdzie — dziÚki systemowi Google — do witryny rekla- modawcy. Mechanizm AdSense firmy Google umoĝliwia nawet maïym stro- nom internetowym generowanie zysków bez duĝych nakïadów na admini- stracjÚ. System AdSense obejmuje teĝ program oodnoĂników polecajÈcych (ang. referrals), który jest w istocie modelem jednostek stowarzyszonych. OdnoĂniki polecajÈce pozwalajÈ przejĂÊ osobom odwiedzajÈcym danÈ stronÚ bezpoĂrednio do produktów udostÚpnianych na innych witrynach. SïuĝÈ do tego przyciski umieszczane na stronach zarejestrowanych w programie. Szczegóïowe omawianie sukcesów firmy Google i innych serwisów od momentu wkroczenia na rynek reklamy nie jest potrzebne. Naleĝy zauwaĝyÊ, ĝe reklama w ssieci WWW doprowadziïa do rozwoju nowego modelu bizne- sowego i powstania rynku, którego wielkoĂci nikt poczÈtkowo nie mógï prze- widzieÊ. Reklamy w sieci to nastÚpna doskonaïa ilustracja zjawiska dïugiego 5.1. Modele biznesowe w internecie i sieci WWW Oddziaïywanie sieci WWW nowej generacji_____________________________________________ 291 ogona. Firmy o róĝnej wielkoĂci, nie tylko te wielkie z duĝymi Ărodkami na marketing, uzyskaïy niespotykany do tej pory dostÚp do rozmaitych rynków, a zwïaszcza do obszarów niszowych. Podobnie jak inne modele biznesowe stosowane w sieci WWW reklama w duĝym stopniu opiera siÚ na mmikro- pïatnoĂciach, czyli bardzo niskich opïatach za transakcje lub usïugi. Dlatego dopiero duĝa liczba takich pïatnoĂci pozwala uzyskaÊ wysokie dochody. Jednak reklama w sieci nie ogranicza siÚ tylko do wyszukiwarek. Wraz z udostÚpnianiem coraz wiÚkszej iloĂci danych przez klientów pojawiajÈ siÚ nowe moĝliwoĂci. W dalszej czÚĂci rozdziaïu opisujemy, w jaki sposób w licz- nych obszarach sieci WWW roĂnie popularnoĂÊ reklam dostosowanych do uĝytkownika. Poniewaĝ klienci zaczynajÈ nawet ttworzyÊ reklamy udostÚp- niane innym odbiorcom, wkrótce moĝe siÚ okazaÊ, ĝe odróĝnienie dostawców od konsumentów stanie siÚ niemoĝliwe. EkonomiĂci ukuli okreĂlenie ppro- sument (ang. prosumer) dla osób ïÈczÈcych cechy tych dwóch grup. Ciekawe archiwów reklam internetowych znajduje siÚ na witrynie adverlicio.us. 5.1.3. PoĂrednicy informacyjni NastÚpny model biznesowy to ppoĂrednicy informacyjni, czyli „infopoĂred- nicy”. Model ten powstaï w wyniku ewolucji brokerów informacji, których opisaliĂmy w rozdziale 1. BBroker informacji zbiera dane rynkowe, wiado- moĂci o rozwoju danego rynku, informacje o konkurencji lokalnej i miÚdzy- narodowej, a takĝe okreĂla przeciÚtne nakïady na reklamÚ, standardowe kanaïy dystrybucji oraz rzeczywisty lub szacowany popyt. Wraz z podïÈcza- niem komputerów do sieci WWW przez coraz wiÚkszÈ liczbÚ osób i istotnym wzrostem znaczenia handlu elektronicznego dane o klientach, ich nawykach i strumieniach klikniÚÊ stajÈ siÚ dla firm coraz wartoĂciowsze. ChoÊ surowe dane uzyskane miÚdzy innymi z dzienników serwera sieciowego czÚsto nie sÈ zbyt przydatne, zyskujÈ na wartoĂci po prawidïowych analizach przy uĝy- ciu technik drÈĝenia danych, poniewaĝ w przetworzonej postaci mogÈ sïuĝyÊ do wyĂwietlania rekomendacji, optymalizowania stron, target marketingu i wykonywania innych zadañ. Znanym przykïadem firmy z tej kategorii jest Nielsen//NetRatings. Organizacja ta zajmuje siÚ pomiarem róĝnych aspektów zachowañ uĝytkow- ników internetu i jest doskonaïym ěródïem analiz dotyczÈcych efektów reklamy internetowej (zobacz www.nielsen-netratings.com). Inna znana firma z tej branĝy to DoubleClick, specjalizujÈca siÚ w zbieraniu i rozpowszech- nianiu informacji na temat reklam oraz kontaktowaniu ze sobÈ agencji, osób zajmujÈcych siÚ marketingiem i wydawców zainteresowanych marketingiem cyfrowym. Rysunek 5.2 ilustruje przykïadowe informacje uzyskiwane przez poĂredników informacyjnych, obejmujÈce miÚdzy innymi ïÈcznÈ liczbÚ 5.1. Modele biznesowe w internecie i sieci WWW 292 _______________________________________________________________________ Rozdziaï 5. Rysunek 5.2. PrzeglÈd moĝliwoĂci systemu Google Analytics ½ródïo: http://anant.files.wordpress.com/2006/04/analytics.jpg odwiedzin oraz liczbÚ wizyt pokategoryzowanych wedïug ěródïa. Strona widoczna na rysunku zostaïa stworzona przez system Google Analytics (zobacz www.google.com/analytics). WĂród wielu narzÚdzi naleĝÈcych do tej kategorii warto wymieniÊ takĝe AWStats (zobacz www.awstats.net) i Weba- lizer (zobacz www.mrunix.net/webalizer). Z trzech ostatnich serwisów moĝe korzystaÊ kaĝdy, wïÈcznie z firmami i osobami prywatnymi zainteresowanymi Ăledzeniem ruchu na wïasnej witrynie. Obok informacji o odwiedzinach na stronach zbierane sÈ dane na temat producentów i ich produktów, które, jeĂli zostanÈ odpowiednio przy- gotowane, sÈ wartoĂciowe dla klientów przy decydowaniu siÚ na zakup. ChoÊ rekomendacje dostÚpne na witrynie Amazon.com i w podobnych miejscach takĝe naleĝÈ do tej kategorii, lepsze ěródïa informacji to serwisy Consumer Reports (zobacz www.consumerraports.org) i Trip Advisor. 5.1.4. Model spoïecznoĂciowy i model subskrypcji Model spoïecznoĂciowy powstaï dziÚki takim trendom jak rozwój oprogra- mowania o otwartym dostÚpie do kodu ěródïowego i otwarte udostÚpnianie treĂci w sieciach podobnych do Wikipedii. Ten pierwszy ruch zrzesza pro- 5.1. Modele biznesowe w internecie i sieci WWW Oddziaïywanie sieci WWW nowej generacji_____________________________________________ 293 gramistów, którzy udostÚpniajÈ i rozwijajÈ kod programów bezpïatnie, a przede wszystkim bez opïat licencyjnych. Samo oprogramowanie o otwar- tym dostÚpie do kodu ěródïowego jest bezpïatne, jednak moĝna dziÚki niemu wygenerowaÊ dochody, ĂwiadczÈc pomoc technicznÈ lub inne usïugi powiÈ- zane z aplikacjÈ. Inne formy modeli spoïecznoĂciowych zwiÈzane sÈ z siecio- wymi nadawcami programów radiowych i telewizyjnych. CzÚsto audycje udo- stÚpniane sÈ na witrynach non-profit, a koszty ich utrzymania pokrywajÈ darowizny. W ten sposób dziaïa na przykïad witryna SHOUTcast. Model spoïecznoĂciowy obejmuje spoïecznoĂÊ programistów, uĝytkow- ników lub przedstawicieli obu tych grup i wiÈĝe siÚ z udostÚpnianiem im bezpïatnych produktów lub usïug oraz budowaniem lojalnoĂci w zamian za zainwestowany czas i umiejÚtnoĂci. Zyski mogÈ pochodziÊ z poïÈczenia modelu spoïecznoĂciowego z innymi, na przykïad reklamÈ lub subskrypcjÈ usïug dodatkowych. To takie poïÈczenie przeksztaïca spoïecznoĂÊ w praw- dziwy model biznesowy, zgodny z wczeĂniejszym opisem. W dalszej anali- zie aspektów spoïecznych pokazujemy, ĝe internet i sieÊ WWW staïy siÚ gïównym obszarem rozwoju spoïecznoĂciowych modeli biznesowych, ponie- waĝ spoïecznoĂci zwykle tworzÈ siÚ wokóï okreĂlonego zagadnienia lub dÈĝeñ, a tym samym stanowiÈ doskonaïÈ grupÚ docelowÈ. Dlatego nie jest zaskoczeniem, ĝe model spoïecznoĂciowy jest bardzo cenny, a firmy wciÈĝ rozwijajÈ go i wzbogacajÈ. Uwaĝamy, ĝe w przyszïoĂci bÚdzie to podstawowy model w sieci WWW, a w Ărednim lub dïugim okresie stanie siÚ waĝniejszy nawet od reklamy. Na zakoñczenie warto wspomnieÊ takĝe o mmodelu subskrypcji. W tym podejĂciu uĝytkownicy pïacÈ za subskrypcjÚ pewnej usïugi, na przykïad za wyïÈcznoĂÊ do korzystania z nazwy domeny, przestrzeñ dyskowÈ na pry- watnÈ lub firmowÈ witrynÚ u dostawcy usïug internetowych, szerokopa- smowy dostÚp do sieci WWW zapewniany przez lokalnÈ firmÚ telekomu- nikacyjnÈ lub programy telewizyjne nadawane przez internet. Dostawcy stosujÈ róĝne sposoby obciÈĝania klientów kosztami. Czasem opïaty trzeba wnosiÊ okresowo (na przykïad co miesiÈc, co rok lub jednorazowo), a czasem za wykorzystane usïugi. To ostatnie rozwiÈzanie to tak zwana subskrypcja „z licznikiem”, znana teĝ jako model ttaryfowy (ang. utility). W dalszej czÚĂci rozdziaïu pokazujemy, ĝe model subskrypcji jest szczególnie istotny w obsza- rze usïug w sieci WWW. 5.1.5. Podsumowanie Afuah i Tucci (2003) przedstawiajÈ zwiÚzïy przeglÈd modeli biznesowych stosowanych w sieci WWW, ich klasyfikacjÚ i typy. Autorzy ci porzÈdkujÈ modele biznesowe na podstawie czterech aspektów: ssposobu uzyskiwania 5.1. Modele biznesowe w internecie i sieci WWW 294 _______________________________________________________________________ Rozdziaï 5. dochodów (na przykïad z prowizji, reklam lub subskrypcji), sstrategii handlowej (na przykïad B2C), mmodelu ustalania cen (aukcje lub ustalone ceny) i sstrony czerpiÈcej korzyĂci. PorównujÈ teĝ klasyfikacjÚ Rappy z kil- koma innymi podziaïami przedstawianymi w literaturze tematu. ChoÊ opisane modele nie sÈ nowe, najwaĝniejszÈ cechÈ charakterystycznÈ dla internetu i sieci WWW w porównaniu z klasycznymi metodami prowa- dzenia interesów sÈ wspomniane juĝ mmikropïatnoĂci, czyli wprowadzenie bardzo niskich opïat, czÚsto w wysokoĂci tylko kilku centów. Jednak Ăwiad- czenie takich usïug moĝe przynosiÊ zyski, poniewaĝ liczba mikropïatnoĂci jest czÚsto bardzo duĝa. W nastÚpnych podrozdziaïach chcemy pokazaÊ, jaki wpïyw na te modele miaïy osiÈgniÚcia zwiÈzane z Web 2.0. W tym celu analizujemy trzy gïówne wymiary rozwoju sieci WWW i omawiamy ich zwiÈzki z poszczególnymi modelami. Obecnie w sieci WWW uĝywanych jest wiele poïÈczeñ opisanych modeli, a niemal codziennie wprowadzane sÈ ich nowe kombinacje. 5.2. WïasnoĂÊ danych Jak wspomnieliĂmy juĝ w rozdziale 1., dane i strumienie danych to jedne z podstawowych elementów wspóïczesnej sieci WWW. Informacje zapisujÈ nie tylko uĝytkownicy, którzy tworzÈ blogi, rozwijajÈ wiki lub dodajÈ recen- zje i rekomendacje. Takĝe wiele aplikacji automatycznie generuje dane, miÚ- dzy innymi informacje dotyczÈce transakcji w handlu elektronicznym, na temat poïÈczeñ telefonii cyfrowej lub zapisywane w dziennikach serwerów sieciowych. Niektóre jednostki, na przykïad wyszukiwarki, satelity, a nawet agencje rzÈdowe, celowo zbierajÈ informacje. Z uwagi na to i tanie techno- logie przechowywania danych czÚsto dostÚpne sÈ ogromne zbiory informacji, a dostawcy internetowy nieustannie tworzÈ duĝe centra danych. W obszarze danych tworzonych przez ludzi i generowanych przez ma- szyny moĝna zauwaĝyÊ odmienne wzorce zbierania informacji. ChoÊ dane tworzone przez uĝytkowników powinny byÊ kontrolowane przez rozwijajÈce je osoby i spoïecznoĂci, nie zawsze tak siÚ dzieje. Przykïadowo recenzje pro- duktów po opublikowaniu ich na witrynie Amazon.com przestajÈ byÊ bez- poĂredniÈ wïasnoĂciÈ ich autorów. Blog jest „wïasnoĂciÈ” blogera, który go zaïoĝyï, i to ta osoba odpowiada za publikowane tam materiaïy. Jednak jeĂli blog dziaïa w serwisie udostÚpniajÈcych takie usïugi, kontrolÚ nad nim spra- wuje ktoĂ inny. JeĂli komentarz dotyczÈcy wpisu jest niezgodny z reguïami, wïaĂciciel moĝe go usunÈÊ. JeĂli dany wpis jest zbyt dïugi, wïaĂciciel moĝe go zmodyfikowaÊ i usunÈÊ niepotrzebne fragmenty. W kolekcjach danych 5.2. WïasnoĂÊ danych Oddziaïywanie sieci WWW nowej generacji_____________________________________________ 295 rozwijanych przez wiÚksze spoïecznoĂci czÚsto stosowane sÈ jawne lub niepi- sane reguïy dotyczÈce dodawania materiaïów. W rozdziale 1. wspomnieliĂmy zasady stosowane w Wikipedii i Kodeks etyki blogera Charlene Li, które ilustrujÈ takie reguïy. Dane tworzone przez ludzi mogÈ byÊ celowo zapisywane, a nastÚpnie przetwarzane maszynowo. Na przykïad dane uĝywane w indeksach wyszu- kiwarek zwykle sÈ tworzone przez róĝne osoby, a nastÚpnie kopiowane do kolekcji danych uĝywanych przez dostawców usïug. Roboty wyszukiwarek Google i Yahoo! przeszukujÈ sieÊ WWW, kopiujÈ znalezione strony, a nastÚp- nie analizujÈ je na róĝne sposoby, co opisaliĂmy w rozdziale 1. Przy danych generowanych maszynowo wïasnoĂÊ informacji zwykle jest ustalana w naturalny sposób, poniewaĝ duĝe iloĂci danych sÈ zbierane i zapi- sywane na serwerach firmy lub dostawcy. SÈ to miÚdzy innymi dane trans- akcyjne zwiÈzane z prowadzeniem dziaïalnoĂci w obszarze handlu elek- tronicznego. Informacje te muszÈ byÊ dostÚpne i wiarygodne, a dotyczÈ klientów, pïatnoĂci, zamówieñ, dostaw i dostawców. CzÚsto dane genero- wane w taki sposób zawierajÈ nadmiarowe informacje, a ich iloĂÊ jest tak duĝa, ĝe trzeba stosowaÊ takie techniki jak integracja, magazynowanie i drÈ- ĝenie danych, aby móc przeksztaïciÊ dane surowe na informacje lub wyge- nerowaÊ na ich podstawie nowÈ wiedzÚ. Inne dane wytwarzane maszynowo, przede wszystkim dzienniki serwerów sieciowych, do których analizy sïuĝy miÚdzy innymi Webalizer wspomniany w poprzednim podrozdziale, sÈ prze- twarzane w celu uzyskania statystyk dotyczÈcych ruchu na witrynie i opty- malizacji strumienia klikniÚÊ. Zagadnienia zwiÈzane ze zbieraniem danych oraz wïasnoĂciÈ ich kolek- cji nie sÈ nowe i nie pojawiïy siÚ dopiero w kontekĂcie sieci WWW. KsiÈĝki i katalogi telefoniczne wymyĂlono juĝ pod koniec XIX wieku, a udostÚp- niane w nich dane zawsze byïy cenne dla firm telekomunikacyjnych, które je zbieraïy i aktualizowaïy. Waĝne jest, ĝe dostÚp do kolekcji danych — przykïadowo zawartych w ksiÈĝce telefonicznej — w formie eelektronicz- nej umoĝliwia integracjÚ ich z innymi aplikacjami. Umoĝliwia to teĝ rozwój na ich podstawie nowych usïug, takich jak odwrotna ksiÈĝka telefoniczna (umoĝliwiajÈca ustalenie nazwiska i adresu osoby na podstawie jej numeru telefonicznego), Ăledzenie zmian numerów lub wyszukiwanie informacji na temat nieskatalogowanych numerów telefonicznych (zobacz www. phonesearchcentral.com), a takĝe aplikacji integrujÈcych inne informacje z numerami telefonicznymi. KsiÈĝka telefoniczna dobrze ilustruje takĝe czÚsto spotykane w sieci WWW zjawisko. Jest rozpowszechniana za darmo, ale jej wïaĂciciele mogÈ uzyskaÊ dziÚki niej dochody, na przykïad sprzedajÈc umieszczane tam reklamy (w taki sposób rozpowszechniana jest Panorama Firm). Ta sama 5.2. WïasnoĂÊ danych 296 _______________________________________________________________________ Rozdziaï 5. zasada dotyczy takich usïug jak wyszukiwarka Google. Moĝna bezpïatnie korzystaÊ z jej olbrzymiego indeksu, a gïównym ěródïem zysku sÈ dochody z reklamy. W sieci WWW moĝliwe staïo siÚ tworzenie nniepowtarzalnych kolekcji danych i trudnych do odtworzenia zbiorów informacji. Navteq to serwis udo- stÚpniajÈcy mapy cyfrowe pokrywajÈce obszar 58 pañstw z szeĂciu konty- nentów. Te mapy mogÈ byÊ podstawÈ systemów nawigacji samochodowej lub uĝywanej w palmtopach oraz sÈ nieustannie aktualizowane przez osoby, które sprawdzajÈ drogi i zbierajÈ dane dotyczÈce 200 róĝnych atrybutów. Kolekcja danych jest tu niezbÚdnym elementem serwisów z mapami. Na temat tej zaleĝnoĂci Tim O’Reilly stwierdziï, ĝe „dane to nastÚpny »Intel inside«”, poniewaĝ podobne obserwacje dotyczÈ baz danych w serwisach aukcyjnych, indeksach wyszukiwarek i kolekcjach multimediów. Musser i O’Reilly (2007) wymieniajÈ liczne sposoby uĝywania kolekcji danych do tworzenia lub powiÚkszania strategicznej wartoĂci serwisu. SÈ to miÚdzy innymi: „ Strategie ttworzenia zbiorów informacji, a przede wszystkim roz- woju i przechowywania danych trudnych do odtworzenia, takich jak mapy firmy Navteq. „ Strategie kkontroli, które zwiÈzane sÈ ze stosowaniem niestandar- dowych formatów plików lub specyficznych sposobów dostÚpu do danych (na przykïad przez rejestry). „ Strategie rozwoju pplatform, dotyczÈce danych, które sÈ platformÈ lub podstawÈ dla róĝnych innych usïug. SÈ to na przykïad dane adresowe, dane o czasie wydarzeñ i kalendarze, dane z katalogów, indeksy produktów lub toĝsamoĂci cyfrowe. „ Strategie ddostÚpu, dotyczÈce udostÚpniania danych wczeĂniej trud- nych do znalezienie lub uzyskania. W ten sposób dziaïa na przy- kïad firma Zillow, która szacuje wartoĂÊ domów w Stanach Zjed- noczonych na podstawie narzÚdzi dostÚpnych wczeĂniej tylko agentom nieruchomoĂci. Serwis Chicago Crimes (zobacz www. chicagocrimes.org) udostÚpnia bazÚ danych o przestÚpstwach popeï- nionych w Chicago, a informacje moĝna wyszukiwaÊ na podstawie typu przestÚpstwa, ulicy, daty, komisariatu policji, kodu poczto- wego i innych cech. „ Strategie rozwoju iinfrastruktury, zwiÈzane z tworzeniem narzÚ- dzi do przechowywania i udostÚpniania danych naleĝÈcych do innych jednostek. Tak dziaïa serwis Photobucket, który umoĝliwia bezpïatne wspóïdzielenie zdjÚÊ i plików wideo, a takĝe wyĂwietla- 5.2. WïasnoĂÊ danych Oddziaïywanie sieci WWW nowej generacji_____________________________________________ 297 nie ich w sieciach spoïecznoĂciowych, witrynach aukcyjnych, blo- gach i forach. Inna firma z tej kategorii to Limelight Networks, która udostÚpnia platformy do dostarczania treĂci, na przykïad strumieniowania na ĝÈdanie nagrañ wideo lub gier internetowych. Kiedy firma ma juĝ strategicznie wartoĂciowÈ kolekcjÚ danych, czÚsto moĝe uzyskaÊ korzyĂci finansowe na kilka sposobów. WïasnoĂÊ danych, choÊ jest podstawÈ wielu usïug i ich pakietów, wymaga rozwiÈzania wielu problemów w obszarze uĝytkowania informacji. WiÈĝÈ siÚ one z prawami autorskimi, zabezpieczeniami, bezpieczeñstwem, ochronÈ prywatnoĂci i prawem do usuwania osobistych danych uĝytkowników. Przy- kïadowo dostawca usïug internetowych moĝe sprzedaÊ dane osobowe uĝyt- kowników firmie reklamowej, która chce wykorzystaÊ je do kampanii mar- ketingowej. ChoÊ oczywiĂcie jest to uznawane za nieetyczne, moĝe byÊ prawnie dozwolone z uwagi na „warunki uĝytkowania”, które uĝytkownicy zaakceptowali w czasie rejestracji. Loshin (2002) pisze: […] wïasnoĂÊ danych dotyczy zarówno posiadania informacji, jak i odpowiedzialnoĂci za nie. WïasnoĂÊ daje moĝliwoĂci i kontrolÚ. Kontrolowanie informacji obejmuje nie tylko moĝliwoĂÊ dostÚpu do danych, tworzenia ich, modyfikowania, ïÈczenia, czerpania z nich korzyĂci oraz sprzedaĝy lub usuwania ich, ale teĝ prawo do przyzna- wania podobnych przywilejów innym. Oznacza to, ĝe wïasnoĂÊ danych prowadzi do róĝnorakich zobowiÈzañ. SÈ to miÚdzy innymi: „ ZarzÈdzanie dostÚpem i zabezpieczeniami. W systemie zawierajÈ- cym dane niejawne, czyli informacje poufne, dane z dziaïu kadr, tajemnice firmy i podobne materiaïy, trzeba ustaliÊ zasady doty- czÈce zabezpieczeñ i uprawnieñ oraz zapewniÊ ich przestrzeganie. „ JakoĂÊ danych. To zagadnienie obejmuje okreĂlanie i speïnianie oczekiwañ dotyczÈcych jakoĂci informacji, wprowadzanie wskaěni- ków i pomiarów umoĝliwiajÈcych ocenÚ jakoĂci danych i udostÚp- nianie raportów na temat zgodnoĂci z wytycznymi z tego obszaru. Waĝne sÈ teĝ zasady okreĂlajÈce jakoĂÊ danych wprowadzanych do systemu, a takĝe „czyszczenie” i standaryzacja danych oraz inne operacje majÈce na celu przygotowanie informacji na potrzeby aplikacji uĝytkownika. „ ZarzÈdzanie reguïami biznesowymi. Wszystkie operacje przetwa- rzania danych opierajÈ siÚ na reguïach biznesowych. Niezaleĝnie 5.2. WïasnoĂÊ danych 298 _______________________________________________________________________ Rozdziaï 5. od tego, czy sÈ one wbudowane w kod aplikacji, przedstawione w specyficznym formacie reguï, czy po prostu udokumentowane niezaleĝnie od kodu, wïaĂciciel danych odpowiada za zarzÈdzanie takimi reguïami. ChoÊ niektóre zagadnienia dotyczÈ problemów czysto infrastrukturalnych, dobrÈ podstawÈ do osiÈgania korzyĂci jest sytuacja, kiedy „uĝytkownicy sÈ wïaĂcicielami swoich danych, a dostawca jest wïaĂcicielem ich agregatu” (Musser i O’Reilly, 2007). 5.3. Oprogramowanie jako usïuga (SaaS) Firma Igniter Ltd. (zobacz www.igniter.co.nz) przedstawiïa ciekawe oblicze- nia wydatków na informatyzacjÚ niezbÚdnych przy zakïadaniu nowej firmy lub po ograniczeniu kosztów dziaïu IT w istniejÈcych przedsiÚbiorstwach (rysunek 5.3). Wynik to miesiÚcznie okoïo 63 dolary (Nowa Zelandia) prze- liczone na okoïo 33 euro lub okoïo 43 dolary (USA). W obliczeniach nie pominiÚto ĝadnych istotnych elementów, a nawet uwzglÚdniono pewne zaawansowane rozwiÈzania (na przykïad system CRM lub oprogramowanie do zarzÈdzania projektami). Rysunek 5.3. Zestaw aplikacji informatycznych za 160 zïotych ½ródïo: http://www.igniter.co.nz/index.php?option=com_content task=view id= 101 Itemid=207 5.3. Oprogramowanie jako usïuga (SaaS) Oddziaïywanie sieci WWW nowej generacji_____________________________________________ 299 Celem tych prostych obliczeñ jest pokazanie moĝliwoĂci ograniczenia wydatków na dziaï IT dziÚki odpowiedniemu wykorzystaniu nowych tech- nologii sieciowych i usïug dostÚpnych w sieci WWW. Ceny sprzÚtu spadajÈ juĝ od przeszïo 40 lat, dziÚki czemu informatyzacja firm jest coraz tañsza. To samo moĝe wkrótce zaczÈÊ dotyczyÊ takĝe aplikacji, a w obszarze opro- gramowania o otwartym dostÚpie do kodu ěródïowego juĝ siÚ tak dzieje. Jed- nym z kluczowych aspektów jest tu paradygmat ooprogramowania jako usïug (ang. Software as a Service — SaaS). W poprzednich rozdziaïach kilkakrotnie o nim wspomnieliĂmy, a tu omawiamy ten model bardziej szczegóïowo. Musser i O’Reilly (2007) uznajÈ paradygmat SaaS za nnajwaĝniejszy czynnik umoĝliwiajÈcy powstanie zjawiska, które nazwali PPrzedsiÚbiorstwem 2.0. Do tej pory opisaliĂmy ogólny schemat dziaïania usïug sieciowych (zobacz rozdziaïy 1. i 2.), w którym dostawcy usïug przygotowujÈ ich specyfikacjÚ i publikujÈ jÈ w ogólnie dostÚpnym katalogu. Z kolei odbiorcy mogÈ skie- rowaÊ do katalogu zapytanie o konkretne usïugi, a jeĂli takie zostanÈ zna- lezione, skontaktowaÊ siÚ z ich dostawcÈ w celu zawarcia umowy i rozpoczÚ- cia korzystania z jego produktów. PokazaliĂmy teĝ, ĝe obok tego ogólnego modelu, który zostaï zrealizowany w kilku platformach, takich jak ebXML lub RosettaNet, istnieje teĝ podobna technika, róĝniÈca siÚ brakiem kata- logu. NazwaliĂmy jÈ ssieciowymi wywoïaniami procedur (WPC). Wywoïania WPC to narzÚdzia uĝywane przy komunikacji z publicznymi interfejsami API, takimi jak interfejs usïug Google Maps opisanych w rozdziale 3. Paradygmat SaaS jest obecnie realizowany w dwóch gïównych posta- ciach. ProgramiĂci uĝywajÈ go przy tworzeniu aplikacji hybrydowych i korzy- staniu z wywoïañ WPC, a uĝytkownicy koñcowi (firmy i osoby prywatne) — w formie bogatych aplikacji internetowych (RIA) i kolekcji widgetów, które sÈ albo bezpïatne (jak ilustruje to rysunek 5.3), albo sprzedawane lub udo- stÚpniane za opïatÈ. W tym podrozdziale kontynuujemy omawianie modelu SaaS zarówno z perspektywy dostawcy, jak i z punktu widzenia klienta. Dostawcy sÈ przede wszystkim zainteresowani udostÚpnianiem usïug, które odbiorcy mogÈ uruchamiaÊ na ĝÈdanie, pïacÈc staïy abonament lub wnoszÈc opïaty taryfowe. Z kolei klienci mogÈ byÊ zainteresowani okreĂleniem z góry cech usïug, a takĝe ich dostosowywaniem do wïasnych potrzeb. Czasem odbiorcy chcÈ po prostu samodzielnie rozwijaÊ usïugÚ, bez stosowania roz- wiÈzañ narzuconych przez dostawcÚ. 5.3.1. Spojrzenie w przeszïoĂÊ — model ASP W rozdziale 3. wspomnieliĂmy, ĝe bogate aplikacje internetowe pozwalajÈ obecnie udostÚpniaÊ funkcje zarezerwowane niegdyĂ dla tradycyjnych progra- mów i zapewniajÈ podobnÈ interaktywnoĂÊ. Dlatego aplikacje RIA moĝna 5.3. Oprogramowanie jako usïuga (SaaS) 300 _______________________________________________________________________ Rozdziaï 5. uznaÊ za realizacjÚ komputera sieciowego, którego powstanie juĝ w poïo- wie lat 90. przewidywali miÚdzy innymi analitycy firm Sun Microsystems i Oracle. W owym czasie takie stwierdzenia wiÈzano z moĝliwoĂciami tech- nologii ASP (ang. Application Service Provisioning), która polegaïa na udo- stÚpnianiu oprogramowania przez internet. W modelu ASP dostawca nie sprzedawaï oprogramowania jako pakietu, który klient musiaï zainstalowaÊ na wïasnym serwerze. Zamiast tego oprogramowanie lub aplikacje dziaïaïy na maszynie dostawcy, a uĝytkownik mógï z nich korzystaÊ przez poïÈcze- nie internetowe. W poïowie lat 90. spodziewano siÚ, ĝe model ASP doprowadzi do obni- ĝenia cen oprogramowania, poniewaĝ jego koszty stanowiïy wielokrotnoĂÊ nakïadów na sprzÚt. Ponadto instalacja i konserwacja oprogramowania czÚsto sprawiaïy wiele trudnoĂci, co byïo problemem przede wszystkim w maïych i Ărednich firmach, które nie miaïy dziaïu zarzÈdzania systemem. Dlatego zamiast kupowaÊ drogie oprogramowanie, potrzebne tylko w czasie jego uĝy- wania, dziÚki technologii ASP moĝna byïo korzystaÊ z usïug Ăwiadczonych na ĝÈdanie. Pozwalaïo to pominÈÊ instalacjÚ i konserwacjÚ, a dostawca usïug mógï aktualizowaÊ oprogramowanie lub instalowaÊ poprawki bez skompli- kowanego procesu rozpowszechniania, wymagajÈcego dotarcia do kaĝdego klienta. W ten sposób moĝna udostÚpniaÊ róĝne aplikacje, na przykïad zapewniaÊ dostÚp do kalkulatora walut, oprogramowania do zarzÈdzania rachunkami, platform do prowadzania wirtualnych konferencji i spotkañ, a takĝe ofero- waÊ zïoĝone pakiety aplikacji, takie jak narzÚdzia do modelowania procesów biznesowych (ang. business process modeling — BPM). Zwykle jeden dostawca oferuje liczne aplikacje, co ilustruje rysunek 5.4. Kiedy programy sÈ udo- stÚpniane przez sieÊ, do ich technicznej obsïugi sïuĝÈ miÚdzy innymi zdalne wywoïania metod (RMI), czyli mechanizm jÚzyka Java uĝywany na poziomie pojedynczych usïug i interfejsów API. W modelu ASP na dostawcy spoczywa duĝa odpowiedzialnoĂÊ, poniewaĝ musi on zapewniÊ gwarancje usïugowe w zakresie dostÚpnoĂci, zabezpieczeñ, kopii zapasowych, pomocy technicznej i konserwacji. Wszystkimi tymi aspektami wczeĂniej zarzÈdzaï klient. Kiedy w latach 90. wprowadzono model ASP, wiele osób miaïo nadziejÚ, ĝe ostatecznie ccaïe oprogramowanie, wïÈcznie z systemem operacyjnym, bÚdzie przechowywane w internecie. Ta idea byïa podstawÈ wspomnianego juĝ komputera sieciowego. ChoÊ model ASP z powodzeniem zastosowano w wielu aplikacjach, a odbiorcami usïug ASP w Stanach Zjednoczonych sÈ firmy, agencje rzÈ- dowe, organizacje non-profit i inne jednostki, podejĂcie to nigdy nie zyskaïo 5.3. Oprogramowanie jako usïuga (SaaS) Oddziaïywanie sieci WWW nowej generacji_____________________________________________ 301 Rysunek 5.4. Model ASP oczekiwanej popularnoĂci. Przyczyny byïy gïównie techniczne, a przede wszystkim chodziïo o fakt, ĝe poïÈczenia internetowe pod koniec lat 90. nie byïy tak niezawodne i szybkie jak teraz. Obecnie problemy techniczne zwiÈzane z niskÈ przepustowoĂciÈ i stabil- noĂciÈ zostaïy przezwyciÚĝone, choÊ wciÈĝ moĝliwa jest poprawa i zwiÚk- szenie szybkoĂci dziaïania sieci. Jednak to nie tylko dziÚki kablom i poïÈ- czeniom model ASP moĝe siÚ rozwijaÊ. Waĝne sÈ teĝ techniczne mechanizmy opisane w rozdziale 3., a przede wszystkim aplikacje RIA, których wartoĂÊ powiÚksza moĝliwoĂÊ wzbogacania ich o aplikacje hybrydowe (takie jak Google Desktop, która nie jest aplikacjÈ sieciowÈ). DziÚki tym rozwiÈzaniom opisywany model staje siÚ rzeczywistoĂciÈ, a w nastÚpnych punktach oma- wiamy jego róĝne aspekty. 5.3.2. Usïugi z perspektywy dostawcy Kiedy firma udostÚpnia w sieci oprogramowanie w formie usïug, przy- kïadowo interfejs API Google Maps, dostawca na staïe okreĂla sposoby korzystania z danej usïugi. Jej interfejs API zwykle skïada siÚ z szeregu procedur, które klient moĝe wywoïywaÊ, przy czym usïugi sÈ niezmienne i trzeba z nich korzystaÊ w obecnej postaci. W tym punkcie wprowadzamy rozróĝnienie miÚdzy usïugami dotyczÈcymi aplikacji a usïugami dotyczÈ- cymi infrastruktury. 5.3. Oprogramowanie jako usïuga (SaaS) 302 _______________________________________________________________________ Rozdziaï 5. Usïugi dotyczÈce aplikacji Model biznesowy zwiÈzany z udostÚpnianiem pewnych funkcji oprogra- mowania, których klient uĝywa jako aplikacji, to zwykle model subskrypcji. Usïugi czasem sÈ bezpïatne, jednak czÚĂciej uĝytkownicy muszÈ opïacaÊ sub- skrypcjÚ lub wnosiÊ opïaty taryfowe za uĝytkowanie. Dlatego odbiorca pïaci tylko za korzystanie z usïugi i nie ponosi dodatkowych nakïadów na sprzÚt oraz oprogramowanie (zobacz obliczenia przedstawione na rysunku 5.3), chyba ĝe udostÚpniana aplikacja jest integrowana po stronie klienta z innymi programami. Przyjrzyjmy siÚ na przykïad usïugom Google Apps (zobacz www.google. com/a), które w wersji Premier Edition udostÚpniono w lutym 2007 roku. Google Apps to pakiet narzÚdzi obejmujÈcy Gmail, czyli klienta poczto- wego firmy Google, Google Talk, czyli komunikator i narzÚdzie do poga- wÚdek internetowych, Google Calendar, czyli narzÚdzie do planowania wydarzeñ i spotkañ oraz wspóïuĝytkowania tych danych z innymi osobami, Page Creator, czyli edytor do projektowania stron internetowych, Start Page, czyli narzÚdzie do tworzenia spersonalizowanych stron startowych, a takĝe Google Docs Spreadsheet, czyli internetowy edytor tekstu i arkusz kal- kulacyjny umoĝliwiajÈcy zespoïom wspólnÈ pracÚ nad dokument i obli- czeniami. Wszystkie komponenty dziaïajÈ na serwerach firmy Google. Tam teĝ przechowywane sÈ dane. Planowana cena to 50 dolarów amerykañskich za rok uĝytkowania konta Premier Edition, podczas gdy usïugi podstawowe, w zakresie których miÚdzy innymi dostÚpna jest mniejsza przestrzeñ dys- kowa na pocztÚ, majÈ pozostaÊ bezpïatne. Jest wiele róĝnorodnych usïug podobnych do Google Apps, a ich liczba roĂnie niemal kaĝdego dnia. SÈ to zarówno proste rozwiÈzania oparte na wywoïaniach pojedynczych usïug, jak i caïe zïoĝone aplikacje. Aby pokazaÊ, jakie narzÚdzia sÈ dostÚpne, oraz potwierdziÊ obliczenia przedstawione na rysunku 5.3, w tabeli 5.1 opisujemy kilka kategorii oprogramowania dostÚp- nego w formie usïug. Rysunek 5.5 przedstawia aplikacjÚ 30 Boxes sïuĝÈcÈ do obsïugi kalendarza. DostÚpne usïugi sÈ bardzo zróĝnicowane: od orga- nizerów i kalendarzy obsïugujÈcych pojedyncze funkcje biurowe, przez narzÚdzia do planowania, wspóïpracy zespoïowej i obsïugi rachunkowoĂci, po systemy CRM. W sieci WWW moĝna nawet skonfigurowaÊ bazÚ danych dostÚpnÈ jako usïuga. Wyĝsza dostÚpnoĂÊ oprogramowania w sieci WWW prowadzi do tego, ĝe wiele nowych firm, przynajmniej na poczÈtku dziaïal- noĂci, nie wynajmuje juĝ biur, ale pracuje w zespoïach wirtualnych. Zauwaĝalny jest trend udostÚpniania jako usïug w sieci WWW aplikacji, które wczeĂniej dziaïaïy wyïÈcznie w tradycyjny sposób, a wiele firm pro- wadzi zaawansowane prace nad sieciowym systemem operacyjnym, takimi 5.3. Oprogramowanie jako usïuga (SaaS) Oddziaïywanie sieci WWW nowej generacji_____________________________________________ 303 Tabela 5.1. Aplikacje SaaS Aplikacja Organizery i kalendarze Planowanie Edytory tekstu i arkusze kalkulacyjne Firma 37signals Backpack 30Boxes PlanHQ EditGrid ThinkFree Google Docs Spreadsheets Ajax 13 ajaxWrite, ajaxXLS Num Sum Zoho Peepel ShareOffice Adres URL www.backpackit.com www.30boxes.com www.planhq.com www.editgrid.com www.thinkfree.com docs.google.com www.ajaxwrite.com www.numsum.com www.zoho.com www.peepel.com www.sharemethods.com/ products/shareoffice.html Aplikacje do zarzÈdzania rozproszonymi bazami danych Smallthought Systems Dabble DB www.dabbledb.com Faktury i kontrola czasu pracy FreshBooks ZarzÈdzanie projektami, wspóïpraca w zespole, wspóïuĝytkowana przestrzeñ robocza, konferencje 37signals Basecamp CentralDesktop WebEx GoToMeeting activeCollab TeamWork Live LiveOnTheNet Zimbra Collaboration Suite Grupowe pogawÚdki internetowe 37signals Campfire RachunkowoĂÊ i pïace ZarzÈdzanie relacjami z klientem Xero Intacct KeepMore Etalos CRMforGoogle salesforce.com RightNow www.freshbooks.com www.basecamphq.com www.centraldesktop.com www.webex.com www.gotomeeting.com www.activecollab.com www.teamworklive.com www.liveonthenet.com www.zimbra.com www.campfirenow.com www.xero.com www.intacct.com www.keepmore.com www.crmforgoogle.com www.salesforce.com www.rightnow.com 5.3. Oprogramowanie jako usïuga (SaaS) 304 _______________________________________________________________________ Rozdziaï 5. Rysunek 5.5. Aplikacja do zarzÈdzania kalendarzem firmy 30boxes jak YouOS, Goowy, DesktopTwo, Xin i eyeOS. Obok tego podstawowego podejĂcia obecne sÈ teĝ dwa inne, które wiÈĝÈ siÚ z ïÈczeniem cech oprogra- mowania tradycyjnego i sieciowego oraz rozwojem aplikacji poĂrednich. Pierwsze z tych rozwiÈzañ polega na komunikowaniu siÚ tradycyjnych apli- kacji z sieciÈ WWW. W ten sposób dziaïa na przykïad aplikacja SongBird (zobacz www.songbirdnest.com). ProgramiĂci stosujÈcy drugÈ technikÚ ocze- kujÈ, ĝe w przyszïoĂci przeglÈdarki bÚdÈ obsïugiwaÊ takĝe aplikacje trady- cyjne. Uĝytkownik bÚdzie mógï dziÚki temu uruchomiÊ w przeglÈdarce apli- kacje sieciowe, takie jak Google Calendar, nawet bez poïÈczenia z internetem. Na poczÈtku 2007 roku takie plany przedstawiï zespóï pracujÈcy nad prze- glÈdarkÈ Firefox 3. SongBird to ciekawe poïÈczenie tradycyjnego odtwarzacza muzyki z prze- glÈdarkÈ internetowÈ i cyfrowym zmieniaczem utworów. Nie jest to jednak usïuga, ale hybryda, która w ciekawy sposób ilustruje wykraczanie aplikacji sieciowych poza sieÊ WWW. Spodziewamy siÚ, ĝe w przyszïoĂci powstanie wiÚcej rozwiÈzañ integrujÈcych aplikacje sieciowe i stacjonarne. Usïugi dotyczÈce infrastruktury Do tej pory opisywaliĂmy usïugi w formie aaplikacji o pewnych funkcjach. Do innej kategorii naleĝÈ udostÚpniane w sieci WWW uusïugi z obszaru infrastruktury. Te usïugi opierajÈ siÚ na usïugach oferowanych przez dostaw- 5.3. Oprogramowanie jako usïuga (SaaS) Oddziaïywanie sieci WWW nowej generacji_____________________________________________ 305 ców internetowych i polegajÈ na udostÚpnieniu przestrzeni dyskowej, mocy obliczeniowych lub obu tych elementów w bardziej zaawansowany sposób, a czÚsto obejmujÈ teĝ funkcje innego typu. Znanym przykïadem z tej kategorii sÈ usïugi AWS Amazonu (ang. Ama- zon Web Services; zobacz aws.amazon.com). Amazon.com obecnie udostÚpnia 10 róĝnych usïug sieciowych. SÈ to usïugi z obszaru infrastruktury, ponie- waĝ umoĝliwiajÈ rozwój produktów, a nie sÈ przeznaczone do bezpoĂredniego uĝytku przez pojedynczych odbiorców. Przy rozwoju produktów lub w nowej firmie trzeba uwzglÚdniÊ wiele zagadnieñ w obszarze komputeryzacji, zwiÈ- zanych z zarzÈdzaniem serwerami, negocjowaniem kontraktów, zarzÈdza- niem przepustowoĂciÈ ïÈcza, podejmowaniem decyzji zakupowych, przeno- szeniem maszyn, skalowaniem rozwiÈzañ, zarzÈdzaniem rosnÈcÈ iloĂciÈ urzÈdzeñ, zapewnianiem jednolitego sprzÚtu, a takĝe koordynowaniem pracy duĝych zespoïów. Usïugi AWS pomagajÈ rozwiÈzaÊ te problemy. Firma Amazon udostÚpniïa
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Serwis Web 2.0. Od pomysłu do realizacji
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: