Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
01125 013600 16010857 na godz. na dobę w sumie
Skrypt do zajęć  Liderzy przedsiębiorczości społecznej  - ebook/pdf
Skrypt do zajęć Liderzy przedsiębiorczości społecznej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 30
Wydawca: Self Publishing Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-272-3442-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Skrypt zawierający przykładowe scenariusze zajęć z zakresu przywództwa w przedsiębiorczości społecznej. Dodatkowo zostały zaprezentowane podstawy myślenia systemowego i aktywizacji lokalnej. Materiały zostały opracowane w ramach projektu 'Akademia Młodych Liderów Zmian'.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Skrypt do zajęć „Młodzi liderzy przedsiębiorczości społecznej” pod redakcją Pawła Wyszomirskiego 2 # / l i . p m u d n e p y t s i a k z c e t o i l b b i WARUNKI LICENCJI / WYDAWCA Ten utwór objęty jest licencją Creative Commons Attribution 3.0 Poland. This work is licensed under the Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Unported License. To view a copy of this license, visit http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/ or send a letter to Creative Commons, 444 Castro Street, Suite 900, Mountain View, California, 94041, USA. Wydawca: Caritas Diecezji Tarnowskiej ul. Legionów 30, 33-100 Tarnów ISBN: 978-83-272-3442-1 Publikacja bezpłatna Projekt „Akademia Młodych Liderów Zmian” jest współfinansowany ze środków Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich. SPIS TREŚCI WSTĘP 1. Wprowadzenie: Co to jest iStypendium.pl? 4 2. Aktywność społeczna jako czynnik kształtujący pozytywne zmiany w lokalnej społeczności (Magdalena Skórka) 6 3. Zniszcz system - marzenie pokoleń! (Paweł Wyszomirski) 11 4. Szlachetna paczka w Tarnowie (Natalia Derendal) 16 SCENARIUSZE 5. Warsztaty „Rybi Interes” (Patrycja Romaniuk, Katarzyna Łąbędź, Magdalena Wajda) 19 6. Warsztaty iStypendium.pl – liderzy zmian (Agnieszka Poliwka-Jeż) 22 7. Warsztaty iStypendium.pl – liderzy zmian (Julia Wyszomirska) 24 8. Warsztaty – metoda dramy (Magdalena Wajda) 26 3 WSTĘP 1 Wprowadzenie: Co to jest iStypendium.pl? 4 WSTĘP 1 Wprowadzenie: Co to jest iStypendium.pl? Paweł Wyszomirski Niniejsza publikacja jest drugą z serii Biblioteczka iStypendium.pl . W 2010 r. ukazał się „Podręcznik przedsiębiorczości społecznej 2.0 – studia przypadków”. Zawierał on siedem analiz efektywnych przedsiębiorstw społecznych, funkcjonujących w Polsce i na świecie. „Skrypt do zajęć – Młodzi liderzy przedsiębiorczości społecznej” jest wydawnictwem narzędziowym. Ma zaprezentować przykładowe scenariusze zajęć, które były wykorzystywane w trakcie prac przygotowujących uruchomienie iStypendium.pl na terenie Diecezji Tarnowskiej w roku szkolnym 2012/13. iStypendium.pl to stypendium społecznościowe, zainicjowane przez tarnowskie Centrum Ekonomii Społecznej w 2010 r. Jest ono narzędziem angażowania młodych we wprowadzania pozytywnych zmian w najbliższym otoczeniu. Młody człowiek z pasją prezentuje swoje pomysły lokalnej społeczności przy wykorzystaniu specjalnego portalu internetowego. Zachęca on w ten sposób do smsowego głosowania na proponowany plan zmian. Osoba, która otrzyma największe poparcie nagradzana jest dwunastomiesięcznym stypendium, mającym pomóc jej zrealizować swoje marzenia. Niniejszy skrypt powstał w wyniku realizacji blisko 500 godzin szkoleniowych dla ponad 300 uczniów ze szkół gimnazjalnych terenu powiatów tarnowskiego, brzeskiego i Tarnowa. W projekcie uczestniczyła wybrana grupa młodzieży, charakteryzująca się ponadprzeciętną aktywnością w sferze życia szkoły lub lokalnej społeczności. Dla wielu jednak takie pojęcia jak „dobro wspólne” lub „projekt” były interesującą nowością, która – mamy nadzieję – zainspiruje ich do kolejnych działań. i ponadgimnazjalnych z Prowadzone zajęcia były elementem projektu Akademia Młodych Liderów Zmian , którego liderem był Caritas Diecezji Tarnowskiej, współpracujący z Centrum Animacji Społecznej Horyzonty oraz Państwową Wyższą Szkoła Zawodową w Tarnowie. Podjęcie działań było możliwe dzięki otrzymaniu wsparcia z Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich. Projekt był realizowany od maja do grudnia 2011 r. Skrypt oprócz scenariuszy zajęć zawiera także trzy teksty prezentujące zagadnienia związane z aktywizacją młodzieży i środowisk lokalnych. Mają one przybliżyć założenia pomysłu iStypendium.pl, a także wskazać na podobne już realizowane w Polsce inicjatywy. W czasach internetu, gdy wiadomość potrzebuje milisekund, aby obiec kulę ziemską, słowa zamknięte w książkach szybko się dezaktualizują. Jako współtwórca Biblioteczki iStypendium.pl mam tego pełną świadomość. Nie uznaję, że niniejsze dzieło jest gotowe. Jest ono raczej zachętą do dyskusji oraz rozszerzania o uwagi Czytelników. Wszystkie propozycje można zgłaszać pod adresem biblioteczka@iStypendium.pl oraz oczywiście na stronie iStypendium.pl. 5 WSTĘP 2 Aktywność społeczna jako czynnik kształtujący pozytywne zmiany w lokalnej społeczności Magdalena Skórka 6 WSTĘP 2 Aktywność społeczna jako czynnik kształtujący pozytywne zmiany w lokalnej społeczności Magdalena Skórka zarówno w sferze życia działań, Jednym z głównych czynników kształtujących naszą rzeczywistość jest podejmowanie różnorodnych osobistego jak i społecznego. Nasza aktywność ma bezpośredni wpływ na jakość naszego życia, na poczucie zadowolenia i osiągnięcie satysfakcji zawodowej, społecznej i osobistej w dłuższej perspektywie czasu. W tym miejscu należałoby postawić pytanie czym jednak jest aktywność społeczna jak ją definiujemy, jak rozumiemy i jak oceniamy? zawodowego, Najczęściej definiujemy aktywność społeczną jako unormowane społecznie działania jednostek wykonywane w ramach pełnionych przez nie ról społecznych. Tak rozumiejąc, aktywność zyskujemy złudne poczucie działania, jesteśmy więc aktywni zawodowo, podwyższamy swoje kwalifikacje, uczymy się, wypełniamy swoje role w rodzinie, w grupie przyjaciół staramy się organizować swój czas. Interesujemy się tym co dzieje się wokół nas i co w mniejszym lub większym stopniu może wpłynąć na nasze życie oraz podejmowane aktualnie lub w przyszłości decyzje. Biorąc pod uwagę tak szeroką definicję aktywności społecznej nasze społeczeństwo to „elitarna” grupa aktywnych obywateli Europy. Powinniśmy jednak postawić sobie, jako społeczeństwo kolejne pytanie. Ile w naszej codziennej aktywności jest działań jakie świadomie podejmujemy na rzecz rozwoju naszych lokalnych wspólnot? Jeszcze ważniejsza jest szczera odpowiedź na to i kolejne pytania. Obserwując nasze społeczeństwo, nie sposób nie zauważyć dużej aktywności społecznej. Wspieramy potrzebujących, włączamy się w różnorodne ogólnokrajowe akcje pomocy dzieciom, bezdomnym, osobom w trudnej sytuacji. Jako społeczeństwo jesteśmy specjalistami od akcyjnego wspierania. Bez wątpienia tego typu działania, wspieranie potrzebujących a przede wszystkim umiejętność podzielenia się z drugim człowiekiem poprzez okazanie wsparcia materialnego są konieczne, a w dzisiejszym niepewnym czasie kryzysu nabierają dodatkowego znaczenia, pokazując wymiar współdziałania i otwartości na potrzeby innych. Moim celem jest jednak zwrócenie uwagi czytelnika na aktywność społeczną, lokalnym. Ostatnie na wspólne planowanie i podejmowanie działań w wymiarze dwudziestolecie to czas dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości społecznej. Można stwierdzić, że wraz z rozwojem technik komunikacji nastąpiło w nim lawinowe weryfikowanie dotychczasowych rozpoznawalnych dla starszych pokoleń wartości. Takich jak współpraca, kontakty międzysąsiedzkie, kultywowanie tradycji, przekazywanie wartości historycznych cennych dla lokalnej społeczności a przede wszystkim organizowanie spotkań mieszkańców, wspólne spędzanie czasu, podejmowanie działań i planowanie rozwoju oraz inicjatyw. Dzięki technice mamy lepszą wiedzę o tym co dzieje się na drugim końcu naszego kraju oraz w innych odległych państwach. Jest to niewątpliwie pozytywny aspekt rozwoju 7 WSTĘP nowoczesnych technik komunikacji. Wiemy więcej, jesteśmy otwarci na informacje na ich wymianę, poznawanie odmiennych kształtowanych pod wpływem innych czynników społeczno- ekonomicznych grup i społeczeństw. Nie można jednak przejść obojętnie obok powszechnego dziś zjawiska, z jednej strony wiemy bardzo dużo o innych społecznościach interesują nas ich problemy, działania i plany a z drugiej nie mamy jako społeczeństwo bardzo często pojęcia co tak naprawdę dzieje się w naszej małej lokalnej grupie. Nie wiemy jakie działania podejmuje nasz samorząd, nie znamy strategii rozwoju gminy lub miejscowości. Bardzo często nie potrafimy terenie miejscowości, miasta, gminy nie wiemy czym się zajmują i jakie działania planują na rzecz naszej lokalnej wspólnoty. Dlaczego tak się dzieje? zidentyfikować organizacji pozarządowych działających na Nie jest łatwo odpowiedzieć na to pytanie i to zarówno z poziomu osoby obserwującej aktywność społeczną a więc np. mieszkańca jak i przedstawiciela władzy czy trzeciego sektora. Głównym elementem, wyzwalającym aktywność i ją kształtującym zgodnie z dostrzeganymi potrzebami społeczności lokalnej są jej przedstawiciele. Osoby aktywne – liderzy. Brak takich osób w społecznościach jest w większości przypadków przyczyną braku działań i pojawiania się w rozmowach wśród mieszkańców określeń – „u nas nic się nie dzieje, nie ma inicjatyw, nie wiemy co planuje nasz samorząd, nikt nas nie pyta o zdanie”. Proces kształtowanie liderów jest jednak działaniem długoterminowym. Dziś brak jest osób młodych zaangażowanych w działania na rzecz społeczności. Brak osób zainteresowanych zmienianiem zastanej lokalnej rzeczywistości. Jeśli już pojawia się grupa osób chcących działać i zmieniać rzeczywistość w lokalnym środowisku to osoby te muszą mieć ogromny zapał i siłę charakteru aby nie zginąć w tłumie malkontentów, udowadniających im z godnym podziwu zapałem, że „przecież i tak nic nie zrobią, jest za dużo problemów aby można je rozwiązać…”. Dodatkowo pomimo szerokiego dostępu do najnowszych zdobyczy techniki - wręcz nieograniczonych możliwości komunikacji i wymiany myśli jakie nam ona stworzyła - rzadko wykorzystujemy ją do kształtowania swoich społeczności do pobudzenia ich większej aktywności. Trudno spotkać, przykłady dobrych już sprawdzonych praktyk z obszaru np. partycypacji społecznej lub ekonomii społecznej przenoszonych z innego regionu kraju na grunt małych lokalnych społeczności. Aby zmienić bierność w aktywne działanie i współdecydowania podejmowanych jest szereg inicjatyw także na poziomie ogólnokrajowym. i zachęcić mieszkańców do większej aktywności Jednym z takich pozytywnych przykładów jest projekt „Decydujmy razem”. Projekt ma charakter pilotażowy a jego działania są kierowane zarówno do przedstawicieli władz jak i społeczności. Celem długoletnich systemowych działań zaplanowanych w ramach projektu jest budowa mechanizmu partycypacji publicznej w kreowaniu i wdrażaniu polityki lokalnej. Celem autorów jest wypracowanie i przetestowanie modeli partycypacji publicznej z wykorzystaniem animacji społecznej, opracowanie ogólnopolskiego systemu wspierania partycypacji, stworzenie mechanizmu jej oceny, monitoringu, upowszechniania i promocji modeli partycypacji publicznej w środowiskach lokalnych¹. Realizatorzy projektu bardzo mocno podkreślają fakt, że dla efektywnej i skutecznej partycypacji niezbędne jest 8 WSTĘP rozwiązań. Współdecydowanie a więc uruchomienie procesu, w którym mieszkańcy będą nie tylko adresatami, lecz także współtwórcami wypracowywanych także współodpowiedzialność za działania i zachodzące pod ich wpływem zmiany, może się bowiem sprawdzić tylko w środowisku, które rozumie sens działania na rzecz wspólnego dobra. Taka aktywna społeczność potrafi zdefiniować łączące ją dobro wspólne i co najważniejsze jest gotowa do aktywnego udziału w procesie inicjowania działań, współdecydowania o przyszłości oraz nie unika ponoszenia odpowiedzialności za wprowadzane zmiany. Z drugiej strony, trzeba bardzo mocno podkreślić, że partycypacja jest domeną władz otwartych i gotowych do tworzenia podstaw współpracy ze swoimi mieszkańcami. Tego typu działania systemowe są niezbędne do skutecznego zwrócenia uwagi szerszego grona zarówno przedstawicieli samorządowców, jak i lokalnej społeczności na problem jakim jest niewielkie zainteresowanie społeczeństwa współtworzeniem swojej lokalnej wspólnoty zarówno na poziomie współdecydowania o kierunkach rozwoju, rozwiązywania problemów jak i kształtowania przyjaznej mieszkańcom przestrzeni społecznej poprzez podejmowanie różnorodnych działań społecznych, które w wielu przypadkach nie wymagają nakładów finansowych a zaangażowania czasu i woli współpracy. lokalnych społecznościach musimy Aby kreować pozytywne zmiany w jako społeczeństwo zadbać o wykształcenie i przygotowanie do pracy liderów. Nasz system edukacji kładzie nacisk na dostarczanie wiedzy teoretycznej w wybranym przez młode osoby obszarze. Brak w nim niestety nacisku na kształtowanie umiejętności współpracy, pracy w grupie. Młode osoby kończące edukację na poziomie średnim lub wyższym, które teoretycznie mogłyby stać się liderami inicjującymi działania i w konsekwencji pozytywne zmiany nie potrafią, lub mają spore problemy z prezentowaniem swoich pomysłów nie tylko przed osobami z poza ich grupy rówieśniczej ale także we własnym gronie. Obserwując rzeczywistość dostrzegamy, że z jednej strony mamy do czynienia z przepływem informacji na dużą skalę dzięki mediom społecznościowym a z drugiej z zanikaniem ciekawych inicjatyw i pomysłów na lokalną aktywność, bo niestety z sieci pomysły bardzo rzadko trafiają do realizacji. Problemem jest tu nie tylko nieumiejętność przedstawienia pomysłów na zmianę w lokalnym otoczeniu ale także wykluczenie cyfrowe części osób mieszkańców małych miejscowości – zwłaszcza przedstawicieli osób starszych, które w sprzyjających okolicznościach mogłyby dzięki swojemu doświadczeniu i wiedzy skutecznie wspierać działania. Niestety nie ma jednego sprawdzonego i skutecznego sposobu na włączenie mieszkańców w działania na rzecz własnej społeczności. Aktywne działanie i zachodzące dzięki temu pozytywne zmiany w otoczeniu społecznym są wypadkową wielu czynników. Często są nimi specyficzne uwarunkowania historyczne, ekonomiczne lub polityczne występujące w danym regionie i niemożliwe do rozpoznania przez osoby z zewnątrz przyglądające się aktywności i działaniom podejmowanym przez mieszkańców natomiast zrozumiałe oraz jasne dla współmieszkańców danego terytorium. Warto jednak zastanowić się jakie działania należy podjąć i jakie wprowadzić zmiany zarówno w systemie edukacji formalnej, w trzecim sektorze oraz samorządzie aby kiedyś - miejmy nadzieję, że w jak najkrótszym czasie - móc powiedzieć, że mamy młodych 9 WSTĘP lokalnych działań, podejmujących nowe liderów i realizujących wspólnie z mieszkańcami ciekawe projekty. Źródła: 1. http://www.decydujmyrazem.pl/ 2. Tomasz Bergier, Jakub Kronenberg tematy w dialogu społecznym (red.), Magazyn Zrównoważony Rozwój – Zastosowania. Rozwój Lokalny (1/ 2010), Wyd. Fundacja Sendzimira. 3. Załącznik do uchwały nr 240/2008 Rady Ministrów z dnia 4 listopada 2008 r - Strategia Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego na lata 2009 – 2015. 10 WSTĘP 3 Zniszcz system - marzenie pokoleń! Paweł Wyszomirski 11 WSTĘP 3 Zniszcz system - marzenie pokoleń! Paweł Wyszomirski Młodym zawsze się wydaje, że zbudują nowy, lepszy świat. Wszystkim młodym. Nowym młodym, starym młodym. A i tak wszyscy zostawiają po sobie taki świat, że nie chce się na nim żyć.(...) Wiesław Myśliwski: Traktat o łuskaniu fasoli Od stuleci młodzi i ambitni myślą o zburzeniu systemu. Poprawieniu go w drodze ewolucji lub rewolucji, a w każdym razie o stworzeniu lepszego miejsca do życia. Niestety od stuleci to się nie udaje. Czy warto jeszcze próbować? Pod koniec lat 50. niektórzy naukowcy myśleli, że znaleźli w końcu koncepcję pozwalającą zrozumieć świat. Dzięki wykorzystaniu najnowszych komputerów udało im się stworzyć wirtualne modele, które zachowywały się prawie jak rzeczywistość. Wydawało się, że wymagają one tylko małego dopracowania a wiele zagadnień związanych z zachowaniami społecznymi stanie się zrozumiałymi. Jay W. Forrester jest jednym z pierwszych “systemowców”. W prestiżowym magazynie Harvard Business Review opublikował on w 1958 r. artykuł o dynamice systemów. Donella Meadows to z kolei współtwórczyni modelu komputerowego “Świat3” (World3), wykorzystanego przy opracowaniu raportu Klubu Rzymskiego “Granice wzrostu” (Limits of Growth) z 1972 r. Publikacja ta to pierwszy w historii globalny apel o powstrzymanie rozwoju gospodarczego niszczącego nasze środowisko. Naukowcy dowodzili w nim m.in., że w 2020 r. wyczerpaniu ulegną zasoby ropy naftowej. Błędy systemu Niestety po blisko pięćdziesięciu latach autorzy, którzy wtedy myśleli, że wiedzą już dużo i pozostało im tylko trochę pracy nad szczegółami, sami dziś przyznają, iż wiedzą dużo mniej. W porównaniu do nauk ścisłych te związane ze społeczeństwem od stuleci nie dokonały specjalnych postępów. Newton miałby sporo problemów ze zrozumieniem dzisiejszych dyskusji o możliwości pokonania prędkości światła przez neutrina podczas eksperymentów w jednak spokojnie mógłby być atrakcyjnym gościem programów telewizyjnych i tłumaczyć zamieszki w Londynie lub protesty “Oburzonych”. Musiałby tylko uzupełnić trochę wiedzy z zakresu geografii. laboratorium CERN. Sokrates Problem w tym, że przez ostatnie pięćdziesiąt lat nie pojawiła się inna teoria, która lepiej opisywałaby otaczającą nas rzeczywistość i pozwalała zrozumieć zależności między różnymi jej elementami. Zresztą sami teoretycy dynamiki systemowej i myślenia systemowego uczynili ze słabości swojego podejścia jego zaletę. 12 WSTĘP Motyl w systemie Myślenie systemowe to analiza zależności między różnymi elementami systemu. Kiedy jednak uważnie rozejrzymy się wokół zobaczymy, że nie ma systemu istniejącego w próżni; oczywiście poza laboratoriami. Najdobitniej pokazuje to tzw. efekt motyla. Wiele osób oburza się, że prognozy pogody się nie sprawdzają. W roku 1960 Edward Lorenz pracował nad komputerowym modelem, który miał rozwiązać ten problem. Stworzył odpowiedni algorytm i uruchomił komputer. Sprawdził rezultaty dla dwóch podobnych danych wejściowych. Różnica między nimi wynosiła zaledwie 0,03 proc. Jednak w miarę symulacji okazało się, że końcowe wyniki bardzo znacznie odbiegają od siebie. Całość systemu działała poprawnie, jednak ta niewielka różnica do dziś powoduje, że nie jesteśmy w stanie prawidłowo określić prognozy pogody na następne kilka dni. Nigdy bowiem nie poznamy dokładnych, chwilowych warunków pogodowych w każdym miejscu dla których prognoza ma być sporządzana. Skończony system? Peter Senge - specjalizujący się w przenoszeniu myślenia systemowego na obszar funkcjonowania przedsiębiorstw - pisze, jasno że “żaden system nie jest skończony”. Żaden z naukowców nie potrafi również dokładnie wyjaśnić dlaczego dana firma odniosła sukces a inna nie. Budowane modele są zawsze niedoskonałe. Jest jednak tutaj pewna pociecha. Należy zaakceptować, że wszystko jest wzajemnie połączone i nie da się poznać tych wszystkich zależności. Pocieszające jest jednak to, że nikt na świecie tego nie potrafi. W związku z tym nie da się w pełni kontrolować systemu lub organizacji, ale nasi konkurenci nie są w lepszej sytuacji. Peter Senge wspomina, że na szkoleniach, które prowadzi, gdy uczestnicy sobie to w pełni uświadamiają zazwyczaj pojawia się śmiech. Większość osób zdaje sobie sprawę, w jakim świecie ułudy dotychczas żyli i ile trudu wkładali w osiągnięcie niemożliwego. Taniec z systemami Co więc nam pozostaje? Donella Meadows pisze o “tańcu z systemami”. W praktyce sprowadza się to do kilku dosyć prostych cech, które powinny kierować naszymi działaniami. Trzeba być zawsze gotowym na zmiany i reagować na informacje zwrotne, zwłaszcza te które przeczą naszym założeniom. Świadomość braku możliwości kontroli nad systemem czy organizacją daje nam też swobodę eksperymentowania. Nie musimy się bać błędów, bo są one czymś naturalnym i stanowią część prób. Jak w takim “obezwładnionym” świecie żyć? Peter Senge pisze o trzech cechach, które dają siłę w zmaganiu się z systemami. Pierwsza to przekonanie, że każdy człowiek ma swój unikalny cel osobisty. Jego poszukiwanie zapewnia wysoką kreatywność pracy, ale jest ciągłą podróżą, bo nikt zazwyczaj na początku nie wie dokładnie dokąd chce iść. Ważna więc jest wizja, czyli obraz świata jaki dana osoba chciałaby po sobie zostawić. Drugą cechą jest nasze nastawienie. Zazwyczaj bowiem to co trzymamy w swojej świadomości ma tendencję do spełnia się w realnym świecie (samosprawdzająca się 13 WSTĘP przepowiednia). Chcąc odnosić sukcesy musimy pamiętać, że sporo naszego niezadowolenia bierze się z konfliktu z naszym celem osobistym. Często jest on nieuświadomiony; zwłaszcza jeśli nie wyruszyliśmy jeszcze w podróż, aby go szukać. Ostatnia cecha dotyczy organizacji budowanej z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z podejścia systemowego. Peter Senge stwierdza, że skuteczną organizację tworzą ludzie, poszukujący swojego celu osobistego i siły. Tyle tylko, że sama organizacja musi być również nastawiona na poszukiwanie swojego “celu osobistego”. Ona też jest w drodze a jej siły mogą osłabiać pracownicy myślący, że “to się nie może udać i będzie katastrofa”. Eksperymentowanie jest jej naturalną częścią, a przewagą nastawienie na porażki. System on rocks Najistotniejszym elementem myślenia systemowego jest szukanie głębszych wzorów naszych zachowań. To co widzimy i najczęściej oceniamy, czyli wydarzenia, to tylko szczyt góry lodowej, pod powierzchnią wody kryją się trendy, struktura danego systemu i modele myślowe. Stojąc w korku samochodowym większość z nas ma gotowe rozwiązanie tego problemu. Wystarczy zbudować więcej lepszych dróg i problem zniknie. Mało kto wie, że w latach 1989-95 cena litra benzyny wzrosła 11-krotnie, a cena biletu tramwajowego aż 72-krotnie. Jeszcze mniej osób pamięta, że ma początku lat 90. podział transportu prywatnego i publicznego był jak 1/9 a już w połowie lat 90. jak 3/7. Zresztą te dysproporcje nadal się pogłębiają. Większość jednak wie jaki ma cel jazdy samochodem - dojechać jak najszybciej do celu. Dlatego też od lat rządzący starają się wybudować nowe drogi i co raz częściej im się to udaje. Tyle tylko, że samochodów na ulicach jakoś nie ubywa. W latach 1973 - 1990 w trzydziestu hrabstwach w Kalifornii badano fenomen ruchu wywołanego (induced traffic). Wnioski z tych analiz pokazują zjawisko wzrostu ruchu samochodowego o 9 proc. w ciągu czterech lat od momentu powiększenia sieci dróg o 10 proc. Oznacza to, że nie ma znaczenia jak mocno poszerzymy i wydłużymy nasze drogi, gdyż po czterech latach ich nowe odcinki i tak zapełnią się w 90 proc. Mamy nową drogę. Możemy nią szybciej dojechać do celu. Częściej jeździmy więc samochodem. Wybieramy się w podróże do nowego, bardziej odległego hipermarketu. W dodatku kolejne osoby kupują samochody, bo wydają się one być optymalnym środkiem transportu. To wszystko powoduje, że coraz mniej osób korzysta z komunikacji publicznej. Rośnie więc cena biletów i pogarsza się jakość usług. W efekcie kolejne osoby przesiadają się do samochodów a na końcu znowu stoimy w korku. A jaki mamy tu model myślowy? Samochód to najlepszy i najbardziej prestiżowy środek komunikacji, a autobusy są dla młodzieży oraz biednych. Nawet stojąc w korku w aucie, czujemy się lepiej od tych obok, cisnących się w busie. 14 WSTĘP System edukacji Jay W. Forrester w swoim tekście z 1991 r. pt. “System Dynamics and the Lessons of 35 Years” zwracał uwagę, że w wielu dziedzinach życia decyzje kosztujące miliardy dolarów są podejmowane z perspektywy wyłącznie czubka góry lodowej. Wskazywał on także wiele wniosków dla systemu edukacji. Jego zdaniem obecny system kształcenia jest skoncentrowany na danych statystycznych. Przez co uczniowie nie mają możliwości osadzenia ich w szerszym kontekście. Szczególnie, że wiedza została pocięta na sztucznie wyznaczone przedmioty. Rzadko także w nauczaniu uwzględnia się element dynamiki - zmiany z uwzględnieniem wymiaru czasowego. Według niego integralną częścią nauczania powinny być dyskusje o tym jak przeszłość wpłynęła na stan dzisiejszy i jak dziś wpływa na jutro oraz oczywiście dlaczego tak wiele decyzji jest nieskutecznych. Jego ideałem jest nauczanie skoncentrowane na uczniu (learner-directed learning). Przy tym podejściu uczniowie pracują w 2-3 osobowych zespołach nad ważnymi dla nich projektami. Muszą nie tylko sami poszukiwać informacji, ale je wykorzystywać i znajdować kreatywne rozwiązania. Przy takim systemie zmianie ulega rola nauczyciela. Nie jest on już posiadaczem wiedzy, ale raczej przewodnikiem. Jay W. Forrester przytacza przykład amerykańskiej szkoły Catalina Foothills School District z Tucson. Wprowadzone tam zmiany w programie nauczania całkowicie zmieniły podejście uczniów do wiedzy. Przytacza wypowiedź nauczyciela biologii o swoich doświadczeniach z drugą klasą gimnazjum: Teraz widzimy uczniów przychodzących wcześniej do klasy (a nawet szkoły), zostających po dzwonku i pracujących w czasie przerwy obiadowej a nawet samodzielnie w domu (bez zadawania pracy domowej). Kiedy pracujemy nad projektami systemowymi - nawet jeśli uczniowie szukają czegoś w książkach - właściwie nie ma żadnych problemów z motywacją lub dyscypliną w klasie. Nie stworzymy - zdaniem teoretyków i praktyków myślenia systemowego - modelu, który pozwoli nam w pełni zrozumieć otaczający nas świat, a przez to udoskonalić system. Możemy jednak próbować dowiadywać się czegoś nowego i bardziej świadomie podejmować kolejne decyzje, prowadzące nas do urzeczywistnienia wizji świata, jaką chcielibyśmy po sobie zostawić. Popełnimy przy tym wiele błędów i pomyłek, ale ich zdaniem właśnie o to chodzi. Źródła: 1. Peter Senge: Systems Thinking, Excecutive Excellence, styczeń 1996, ss. 15-16. 2. Piotr Magnuszewski: Myślenie systemowe, Materiały ze Szkoły zrównoważonego rozwoju , Karpacz 2010. 3. Donella Meadows: Dancing with Systems, Whole Earth, Winter 2001. 4. Jay W. Forrester: System Dynamics and the Lessons of 35 Years [w:] The Systematic Basis of Policy Making in the 1990s, 1991, ss. 5-32. 15 WSTĘP 4 Szlachetna paczka w Tarnowie Natalia Derendal 16 WSTĘP 4 Szlachetna Paczka w Tarnowie Natalia Derendal „Szlachetna Paczka” to świąteczna akcja Stowarzyszenia „Wiosna”, powtarzana już od dziesięciu lat na terenie całej Polski, a mająca na celu ofiarowanie pomocy materialnej rodzinom dotkniętych ubóstwem. Akcja dopiero od trzech lat jest realizowana na terenie Tarnowa. W 2011 r. ponad 11 tysięcy rodzin z całej Polski dzięki swym darczyńcom otrzymało pomoc, z czego 59 to rodziny zamieszkujące powiat tarnowski i okolice. Dzięki wolontariuszom można było pomóc większej niż dotychczas liczbie potrzebujących rodzin. W połowie listopada bieżącego roku w budynku „Tratwy – Duszpasterstwa Akademickiego” przy ul. Dwernickiego 1 w Tarnowie miały miejsce cztery spotkania zrzeszające wolontariuszy chętnych do włączenia się w akcję „Szlachetna Paczka” na terenie miasta Tarnowa i okolic. Łącznie do akcji zgłosiło się w tym roku 30 osób. Zadaniem każdego z wolontariuszy była wizyta u jednej, dwóch lub maksymalnie trzech wybranych przesz siebie rodzin. Zostanie pełnoprawnym wolontariuszem akcji „Szlachetnej Paczki” wiązało się z zalogowaniem przez każdego przeszkolonego w specjalnym serwisie, dzięki czemu otrzymał dostęp do tzw. platformy e-learningowej. Przed wizytą u wybranych rodzin każdy musiał odsłuchać i zdać trzy moduły szkoleniowe tj. „ Kryteria pomagania”, „Opis rodziny” , „Kontakt z darczyńcą”. E-learning był tu pomocą do lepszego przygotowania się do przeprowadzenia trudnych rozmów z rodzinami oraz odpowiedniego kontaktu z darczyńcami. Dla każdego z wolontariuszy wizyta u potrzebującej rodziny to ważne doświadczenie, zatchnięcie się z rozmaitymi sytuacjami życiowymi tj. z chorobą, samotnością, starością, nieszczęśliwymi zdarzeniami, wielodzietnością itp. Na decyzję o włączeniu danej rodziny do akcji miało wpływ kilka czynników, w tym m.in. zatrudnienie, wysokość dochodu na członka rodziny, warunki mieszkaniowe, koszty utrzymania domu, wydatki na leki, spłata kredytów oraz ogólne wrażenie wolontariusza po przeprowadzeniu tzw. Ankiety A. Ważną rzeczą był brak roszczeniowej postawy rodziny potrzebującej. Wolontariusz (wraz z wolontariuszem towarzyszącym) po podjęciu decyzji, że warto stworzyć szanse rodzinie na otrzymanie pomocy, przystępował do przeprowadzenia tzw. Ankiety B, czyli do pytań dotyczących konkretnych potrzeb tj. żywności, środków czystości, odzieży, obuwia czy sprzętu gospodarstwa domowego. Każdy z wolontariuszy w wyznaczonym terminie wprowadzał do anonimowej bazy szlachetnej paczki, opis potrzebującej rodziny. Następnie darczyńca po uprzednim zalogowaniu się mógł wybrać konkretną rodzinę, a następnie według opisu oraz dzięki kontaktom z wolontariuszem mógł sporządzić dla niej wyjątkową świąteczną paczkę. W sobotę i niedzielę drugiego tygodnia grudnia 2011 r. do magazynu szlachetnej paczki przy ul. Dwernickiego 1 w Tarnowie, darczyńcy zwozili swoje podarunki. W ich dostarczeniu do magazynu pomagali również wolontariusze. 17 WSTĘP W tym roku w Tarnowie ponad 500 darczyńców sporządziło lub sfinansowało około 300 paczek, które zostały skierowane do 59 rodzin. Wśród darczyńców znalazły się zarówno osoby fizyczne jak i sieci dużych supermarketów, urzędy, banki. Najciekawszym i było zarazem najpiękniejszy momentem zawiezienie przez wolontariusza gotowej już paczki do rodziny. Oto relacja jednej z wolontariuszek z powiatu tarnowskiego: (…) chłopcy z tej rodziny chętnie pomagali w przeniesieniu aż dziesięciu paczek jakie sprawił im ich darczyńca, na twarzach chłopców można było zauważyć ciekawość, a także sporą wdzięczność za prezenty jakie otrzymali. Na pytanie, które z rzeczy sprawiły największą radość, dzieci odpowiedziały, że wszystko... Jednakże po reakcji chłopców widziałam, że najwięcej radości przyniosła im gra komputerowa, a także artykuły szkolne np. pisaki czy książeczki do uczenia się. Widać było także uśmiech na twarzy na widok plecaka, który dostał Tomek oraz butów dla każdego z chłopców. Mama ucieszyła się najbardziej z odkurzacza (do tej pory pokoje sprzątała zmiotką i szufelką). Powiedziała także, że zmagazynuje kilka kilogramów mąki, która przyda jej się jeszcze przez długi czas […] Chłopcy zadeklarowali modlitwę za rodzinę, która przygotowała im tyle cennych podarunków. (…) Z otrzymanych podarunków bardzo ucieszyli się także wychowankowie Pogotowia Opiekuńczego w Tarnowie-Mościcach. Dzięki jak akcja stowarzyszenia „Wiosna” można efektywnie i w krótkim czasie skojarzyć ze sobą potrzebujących oraz tych którzy pragną pomagać, dzięki czemu wspólnymi siłami możemy choć na krótko wzbudzić w nas fale radości i zapomnieć o tym co na co dzień trudne i przykre. takim wydarzeniom 18 SCENARIUSZE 5 Konspekt warsztatów „Rybi Interes” Patrycja Romaniuk, Katarzyna Łabędź, Magdalena Wajda 19 SCENARIUSZE 5 Konspekt warsztatów „Rybi Interes” Patrycja Romaniuk, Katarzyna Łabędź, Magdalena Wajda Opis gry Rybacki biznes Rybacki biznes to gra zaprojektowana w celu ukazania problemów z eksploatacją zasobów naturalnych w warunkach konkurencji. Dzięki niej można szukać sposobów uniknięcia pułapki nadmiernej eksploatacji zasobów, którą często nazywa się „tragedią wspólnych dóbr (tragedy of the commons). Gracze reprezentują zarządy firm rybackich i podejmując decyzje związane z istotny sposób na środowisko. Wyzwaniem dla graczy jest odniesienie sukces w długim okresie czyli osiągnięcie trwałego rozwoju. Tragedia wspólnego dobra pokazuje wartość i konieczność współpracy przy korzystaniu ze wspólnych dóbr o ograniczonej pojemności. Jednak współpraca firma, nie podejmująca współpracy może uniemożliwić osiągnięcie porozumienia. Idea gry oparta jest o grę Wicked Fish Game stworzoną przez Dennisa Meadowsa. trudna do osiągnięcia ponieważ nawet firmy wpływają w rozwojem ta jest bardzo jedna Charakterystyka gry Gra polega na zarządzaniu flotą kutrów rybackich. Gracz ma do dyspozycji określoną ilość gotówki, którą płaci za utrzymanie floty. Może za nią również kupić nowe statki. Przychody pochodzą ze sprzedaży złowionych ryb na wolnym rynku, oraz ewentualnie, ze sprzedaży kutrów. Rozgrywkę wygrywa ten gracz, którego firma rybacka na końcu rozgrywki będzie miała największą wartość. Adresaci gry • osoby zainteresowane tematyką zrównoważonego rozwoju • organizacje zainteresowane usprawnieniem komunikacji liczba graczy: 5-25 język przeprowadzenia gry: polski, angielski Organizacja gry • gra wymaga obecności facylitatora • czas trwania: 3-5 godzin • • • podsumowanie gry: analiza wyników gry Moduł „Innowacje społeczne i trwałe zmiany na lepsze – planowanie i realizacja” Narzędzia analizy systemowej, takie jak diagramy przyczynowo-skutkowe umożliwiają podejmowanie bardziej efektywnych działań mających na celu zmianę społeczną. Poprzez dokładne rozpoznanie zastanej sytuacji, oraz identyfikację kluczowych zależności przyczynowo-skutkowych pomiędzy elementami tej sytuacji, można określić działania, które będą charakteryzować się najmniejszym poziomem poniesionych kosztów do osiągniętych celów z punktu widzenia trwałego rozwiązania problemu, który jest przedmiotem działań. Moduł „Innowacje społeczne i trwałe zmiany na lepsze – planowanie i realizacja” ma na celu zainspirowanie uczestników warsztatu do samodzielnej analizy otoczenia w którym planują działać tak, aby móc podejmować działania które będą skutkować trwałą zmianą społeczną. Trwałe zmiany społeczne najlepiej projektować w sposób partycypacyjny – moduł szkoleniowy ma na celu przećwiczenie praktyczne tych zagadnień. 20 SCENARIUSZE Moduł składa się z: • Wprowadzenia tematyki ekonomii społecznej, przedsiębiorczości społecznej, myślenia systemowego i stosowania analizy systemowej w realizacji zmiany społecznej. • Ćwiczenia praktycznego, w którym uczestnicy podzieleni na mniejsze grupy pracują rozwiązania wspólnie nad stworzeniem koncepcji problemu przedstawionego w ćwiczeniu – na podstawie przedstawionej teorii. trwałej zmiany/systemowego • Omówienia ćwiczenia i przedstawionej wykorzystania zdobytej wiedzy w praktyce. teorii oraz dyskusji co do możliwości 21 SCENARIUSZE 6 Konspekt warsztatów iStypendium.pl – liderzy zmian Agnieszka Poliwka-Jeż 22
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Skrypt do zajęć Liderzy przedsiębiorczości społecznej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: