Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00437 008411 10465762 na godz. na dobę w sumie
Slackware Linux. Ćwiczenia - książka
Slackware Linux. Ćwiczenia - książka
Autor: Liczba stron: 208
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 83-246-1250-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> systemy operacyjne >> linux
Porównaj ceny (książka, ebook (-88%), audiobook).

Wybierz i poznaj system Slackware Linux!

Slackware jest najstarszą, lecz na bieżąco rozwijaną dystrybucją Linuksa. Każdy element tego systemu zaprojektowany został w sposób możliwie najprostszy w programowaniu i realizacji. Dzięki temu uzyskano wysoką wydajność, stabilność i bezpieczeństwo. Chociaż konfigurowanie Slackware jest trudniejsze niż w przypadku innych dystrybucji, warto zainwestować w naukę, ponieważ łatwiej jest 'wgryźć się' w ten system, poznać jego wnętrze, a potem także stworzyć własne narzędzia upraszczające konfigurację. Ze względu na te cechy Slackware jest szczególnie polecany do pracy na serwerach sieciowych.

Książka 'Slackware Linux. Ćwiczenia' w formie praktycznych ćwiczeń pokazuje sposób realizacji podstawowych zadań administracyjnych i systemowych. Dzięki temu podręcznikowi nauczysz się od podstaw instalować system i zarządzać plikami oraz zdalnie administrować serwerem z poziomu dowolnego innego komputera, podłączonego do tej samej sieci lokalnej lub internetu. Dowiesz się, na czym polega przetwarzanie potokowe, a także konfiguracja i diagnostyka sieci. Będziesz wiedział, jak monitorować ruch w sieci lokalnej i zabezpieczyć ją przed atakami z zewnątrz.

Zostań administratorem -- stwórz własną sieć i sprawnie nią zarządzaj!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Slackware Linux. ˘wiczenia Autor: Rados‡aw Sok(cid:243)‡ ISBN: 978-83-246-1250-5 Stron: 208 Wybierz i poznaj system Slackware Linux! (cid:149) Jak zarz„dza(cid:230) systemem Slackware Linux? (cid:149) Jak w‡a(cid:156)ciwie zabezpieczy(cid:230) serwer przed atakami z sieci? (cid:149) Jak optymalnie skonfigurowa(cid:230) po‡„czenia sieciowe? Slackware jest najstarsz„, lecz na bie¿„co rozwijan„ dystrybucj„ Linuksa. Ka¿dy element tego systemu zaprojektowany zosta‡ w spos(cid:243)b mo¿liwie najprostszy w programowaniu i realizacji. DziŒki temu uzyskano wysok„ wydajno(cid:156)(cid:230), stabilno(cid:156)(cid:230) i bezpieczeæstwo. Chocia¿ konfigurowanie Slackware jest trudniejsze ni¿ w przypadku innych dystrybucji, warto zainwestowa(cid:230) w naukŒ, poniewa¿ ‡atwiej jest (cid:132)wgry(cid:159)(cid:230) siŒ(cid:148) w ten system, pozna(cid:230) jego wnŒtrze, a potem tak¿e stworzy(cid:230) w‡asne narzŒdzia upraszczaj„ce konfiguracjŒ. Ze wzglŒdu na te cechy Slackware jest szczeg(cid:243)lnie polecany do pracy na serwerach sieciowych. Ksi„¿ka (cid:132)Slackware Linux. ˘wiczenia(cid:148) w formie praktycznych (cid:230)wiczeæ pokazuje spos(cid:243)b realizacji podstawowych zadaæ administracyjnych i systemowych. DziŒki temu podrŒcznikowi nauczysz siŒ od podstaw instalowa(cid:230) system i zarz„dza(cid:230) plikami oraz zdalnie administrowa(cid:230) serwerem z poziomu dowolnego innego komputera, pod‡„czonego do tej samej sieci lokalnej lub internetu. Dowiesz siŒ, na czym polega przetwarzanie potokowe, a tak¿e konfiguracja i diagnostyka sieci. BŒdziesz wiedzia‡, jak monitorowa(cid:230) ruch w sieci lokalnej i zabezpieczy(cid:230) j„ przed atakami z zewn„trz. (cid:149) Instalacja systemu (cid:149) Zarz„dzanie plikami (cid:149) Przetwarzanie potokowe (cid:149) Zwielokrotnianie operacji na plikach (cid:149) Tekstowe i graficzne (cid:156)rodowisko pracy (cid:149) Konfiguracja i diagnostyka sieci (cid:149) Zabezpieczenia (cid:149) Monitorowanie ruchu w sieci lokalnej (cid:149) Serwer internetowy i serwis WWW Zostaæ administratorem (cid:151) stw(cid:243)rz w‡asn„ sie(cid:230) i sprawnie ni„ zarz„dzaj! Wydawnictwo Helion ul. Ko(cid:156)ciuszki 1c 44-100 Gliwice tel. 032 230 98 63 e-mail: helion@helion.pl Spis treĂci WstÚp Linux Jaki Linux? Slackware Linux Pytania i odpowiedzi Instalacja systemu Przygotowanie do instalacji systemu Instalacja systemu Rozdziaï 1. Rozdziaï 2. Podstawowa obsïuga systemu Podstawowe umiejÚtnoĂci WÚdrowanie po katalogach ZarzÈdzanie plikami Powtarzanie i zwielokrotnianie operacji na plikach Przetwarzanie potokowe Rozdziaï 3. ¥rodowisko pracy Rozdziaï 4. Tekstowe Ărodowisko pracy Graficzne Ărodowisko pracy Instalacja oprogramowania PrzeglÈdanie zainstalowanych pakietów programowych Usuwanie pakietów programowych Instalacja pakietów programowych 5 6 6 7 9 15 16 25 65 65 70 76 82 83 87 88 105 117 118 120 123 4 Slackware Linux • mwiczenia Rozdziaï 5. Sieci TCP/IP w teorii Adresy IP Pule adresów publicznych i niepublicznych Interfejsy sieciowe Konfiguracja sieci Diagnostyka sieci Monitorowanie ruchu w sieci lokalnej Rozdziaï 6. Bezpieczeñstwo Konta uĝytkowników Praca zdalna Rozdziaï 7. Serwer internetowy Serwis WWW Serwer FTP Przeliczanie systemów liczbowych Numery portów TCP i UDP Przedrostki i jednostki miar stosowane w informatyce Dodatek A Dodatek B Dodatek C 127 127 130 132 133 134 142 147 153 153 161 171 171 189 195 197 203 3 ¥rodowisko pracy W systemie Slackware Linux moĝna pracowaÊ na dwa sposoby. Jeden zostaï juĝ pobieĝnie przedstawiony: to praca w tekstowej konsoli systemu. Tryb ten nie musi jednak oznaczaÊ ĝmud- nego wpisywania poleceñ. Moĝna skorzystaÊ równieĝ z wygodnej nakïadki na powïokÚ o nazwie Midnight Commander, przypominajÈ- cej nieco popularnÈ swego czasu nakïadkÚ na system MS-DOS — Nor- ton Commander (oraz równie dzisiaj popularny program dla systemu Microsoft Windows o nazwie Total Commander). Przy okazji omawiania tekstowego Ărodowiska pracy poznasz równieĝ edytor vi (a dokïadniej jego rozwojowÈ wersjÚ vim). Nie naleĝy on do narzÚdzi lubianych przez poczÈtkujÈcych uĝytkowników systemu Linux, gdyĝ sposób jego uĝywania dalece odbiega od przyjÚtych obec- nie w oprogramowaniu standardów. Popularny jest ĝart, ĝe najprost- szym sposobem wygenerowania caïkowicie losowego ciÈgu znaków jest uruchomienie edytora vi, posadzenie przed komputerem poczÈtku- jÈcego uĝytkownika i polecenie mu… po prostu zakoñczyÊ pracÚ pro- gramu. Edytor vi jest jednak niezastÈpiony, gdy trzeba dokonaÊ edycji pliku na zdalnym komputerze (szczególnie poïÈczonym powolnym ïÈczem sieciowym). Poza tym, poniewaĝ stanowi nieformalny standard, znajdziesz go w domyĂlnej instalacji wïaĂciwie kaĝdej dystrybucji sys- temu Linux (a nawet w innych systemach spokrewnionych z systemem Unix). W koñcówce rozdziaïu poznasz w zarysach graficzne Ărodowisko pracy KDE. ObjÚtoĂÊ ksiÈĝki nie pozwala dokïadnie omówiÊ wszystkich jego moĝliwoĂci (jest to temat na osobnÈ, obszernÈ pozycjÚ), jednak — dziÚki 88 Slackware Linux • mwiczenia swojemu podobieñstwu do systemu Microsoft Windows oraz innych graficznych Ărodowisk uĝytkownika — raczej nie sprawi Ci ono pro- blemu. Tekstowe Ărodowisko pracy WydawaÊ by siÚ mogïo, ĝe praca w Ărodowisku tekstowym w obecnych czasach to przeĝytek. Tekstowemu trybowi nie moĝna jednak odmó- wiÊ zalet: T Jest niezwykle szybki. Na nowoczesnych komputerach zapewnia zauwaĝalnie szybszÈ reakcjÚ oprogramowania, na starych — zbyt wolnych, by obsïugiwaÊ skomplikowanÈ grafikÚ — umoĝliwia wygodnÈ pracÚ; T Nie obciÈĝa pamiÚci. Programy korzystajÈce z grafiki z koniecznoĂci zajmujÈ znacznie wiÚcej pamiÚci operacyjnej, czÚsto potrzebnej oprogramowaniu serwera plików czy programom obliczeniowym uruchamianym w tle. Interfejs tekstowy zajmuje co najmniej kilkadziesiÈt razy mniej miejsca i w efekcie nie tylko umoĝliwia korzystanie z mniej rozbudowanego (i tañszego) sprzÚtu, ale teĝ zwiÚksza wydajnoĂÊ dziaïania najszybszych komputerów; T Umoĝliwia pracÚ zdalnÈ. Obsïuga graficznego Ărodowiska uĝytkownika przez sieÊ jest wygodna, dopóki poïÈczenie miÚdzy komputerem zarzÈdzajÈcym i zarzÈdzanym jest wystarczajÈco szybkie. Wystarczy jednak podjÈÊ próbÚ skorzystania z poïÈczenia modemowego lub bardzo powolnego poïÈczenia staïego, by doceniÊ bïyskawicznie reagujÈcy tryb tekstowy i przeklÈÊ ĂlamazarnÈ, doprowadzajÈcÈ do szaïu grafikÚ. Midnight Commander Midnight Commander to otwarty, darmowy klon programu Norton Commander, swego czasu w zasadzie niezbÚdnego narzÚdzia kaĝdego uĝytkownika systemu operacyjnego MS-DOS. Tak jak Norton Com- mander nadawaï „ludzkÈ twarz” tekstowemu interfejsowi uĝytkownika MS-DOS, tak Midnight Commander umoĝliwia wygodne przeglÈdanie dysków oraz manipulowanie plikami i katalogami bez koniecznoĂci pamiÚtania dziesiÈtek poleceñ i pracochïonnego wpisywania ich nazw. Rozdziaï 3. • ¥rodowisko pracy 89 NajwiÚkszÈ jego zaletÈ jest to, ĝe pracuje w trybie tekstowym. Ozna- cza to przede wszystkim oszczÚdnoĂÊ pamiÚci i wielkÈ szybkoĂÊ dzia- ïania. Ponadto Midnight Commander moĝe zostaÊ uĝyty przy zdalnym poïÈczeniu z komputerem, pozwalajÈc szybko i komfortowo zarzÈdzaÊ systemem z odlegïoĂci setek lub tysiÚcy kilometrów. Program Midnight Commander zostanie zainstalowany w systemie Slackware Linux, o ile ten byï instalowany w sposób zalecany w rozdziale 1. m W I C Z E N I E 3.1 Uruchamianie programu Midnight Commander Aby uruchomiÊ program Midnight Commander: 1. Wprowadě w wierszu poleceñ mc. 2. NaciĂnij klawisz Enter. Na monitorze pojawi siÚ ekran programu Midnight Commander (rysunek 3.1) skïadajÈcy siÚ z piÚciu podstawowych elementów: T paska menu (u góry ekranu), T dwóch paneli prezentujÈcych zawartoĂÊ dwóch katalogów, T paska wiersza poleceñ (drugi od doïu ekranu), T paska ze ĂciÈgawkÈ ze znaczenia klawiszy funkcyjnych (ostatni wiersz ekranu). m W I C Z E N I E 3.2 PrzeglÈdanie zawartoĂci katalogów Aby przeglÈdaÊ zawartoĂÊ katalogów: 1. Za pomocÈ klawiszy Ĺ i Ļ moĝesz przesuwaÊ belkÚ podĂwietlenia, zaznaczajÈc kolejne pliki. Do szybszego przemieszczania siÚ po liĂcie plików sïuĝÈ — jak zwykle — równieĝ klawisze Home, End, PageUp i PageDown. 2. Klawiszem Enter moĝesz wchodziÊ w katalogi podrzÚdne (wyróĝnione jaĂniejszÈ czcionkÈ oraz znakiem / po lewej stronie nazwy) lub uruchamiaÊ programy (wyróĝnione zielonÈ czcionkÈ oraz znakiem * z lewej strony). 90 Slackware Linux • mwiczenia Rysunek 3.1. Gïówny ekran programu Midnight Commander 3. Wyróĝniony katalog o nazwie /.. oznacza katalog wyĝszego poziomu. Nazwa bieĝÈcego katalogu wyĂwietlana jest w nagïówku panelu z listÈ plików (rysunek 3.2). Rysunek 3.2. Nazwa bieĝÈcego katalogu jest wyĂwietlana w nagïówku panelu z listÈ plików; tutaj bieĝÈcym katalogiem jest /usr/bin 4. Klawiszem Tab moĝesz przemieszczaÊ belkÚ podĂwietlenia miÚdzy dwoma widocznymi na ekranie panelami. W kaĝdym z nich moĝe byÊ wyĂwietlana zawartoĂÊ innego katalogu. m W I C Z E N I E 3.3 PrzeglÈdanie zawartoĂci pliku Aby podglÈdnÈÊ zawartoĂÊ danego pliku: 1. UmieĂÊ na nim belkÚ podĂwietlenia. Rozdziaï 3. • ¥rodowisko pracy 91 2. NaciĂnij klawisz F3. Na monitorze pojawi siÚ ekran prezentujÈcy zawartoĂÊ pliku (rysunek 3.3). Rysunek 3.3. PodglÈd zawartoĂci pliku 3. Za pomocÈ klawiszy Ļ Ĺ ĸ ĺ oraz Home, End, PageUp i PageDown moĝesz przewijaÊ okno wyĂwietlajÈce fragment pliku. 4. Klawisz F7 umoĝliwia wyszukiwanie w nim fragmentów tekstu. 5. Klawisz F2 umoĝliwia wïÈczanie i wyïÈczanie trybu zawijania dïugich wierszy do szerokoĂci ekranu (Wrap i UnWrap). 6. Klawisz F4 przeïÈcza miÚdzy wyĂwietlaniem tekstu oraz szesnastkowych kodów poszczególnych bajtów pliku (jest to opcja szczególnie uĝyteczna przy analizie plików zapisanych nie tekstowo, lecz binarnie; rysunek 3.4). Rysunek 3.4. Szesnastkowy podglÈd zawartoĂci pliku binarnego 92 Slackware Linux • mwiczenia Aby oglÈdaÊ zawartoĂÊ plików binarnych bez interpretacji ich zawartoĂci, uruchom tryb podglÈdu zawartoĂci pliku, naciskajÈc nie samo F3, lecz Shift+F3. 7. Aby opuĂciÊ tryb przeglÈdania zawartoĂci pliku, naciĂnij klawisz F10 lub powtórnie F3. Program do podglÈdu zawartoĂci pliku moĝesz uruchomiÊ równieĝ z wiersza poleceñ, nie korzystajÈc z programu Midnight Commander. Aby to uczyniÊ, wydaj komendÚ mcview nazwapliku. m W I C Z E N I E 3.4 Edycja zawartoĂci pliku Aby zmieniÊ zawartoĂÊ pliku tekstowego: 1. UmieĂÊ belkÚ podĂwietlenia na pliku, którego zawartoĂÊ chcesz zmieniÊ. 2. NaciĂnij klawisz F4. Na ekranie pojawi siÚ plansza prostego edytora tekstu (rysunek 3.5). Rysunek 3.5. Edytor tekstu wbudowany w program Midnight Commander 3. Moĝesz teraz wprowadzaÊ dowolne zmiany w tekĂcie. Do poruszania kursorem sïuĝÈ — jak zwykle — klawisze Ļ, Ĺ, ĸ, ĺ oraz Home, End, PageUp i PageDown. 4. Aby zapisaÊ zmiany, naciĂnij w dowolnym momencie F2. 5. JeĂli chcesz rozpoczÈÊ lub zakoñczyÊ zaznaczanie bloku tekstu, skorzystaj z klawisza F3 (blok zaznacza siÚ przemieszczajÈc kursor po tekĂcie). Rozdziaï 3. • ¥rodowisko pracy 93 Aby zlikwidowaÊ podĂwietlenie bloku, naciĂnij dwukrotnie klawisz F3, nie ruszajÈc kursora z miejsca. 6. ChcÈc skopiowaÊ zaznaczony blok w nowe miejsce, umieĂÊ kursor tam, gdzie ma zostaÊ wklejona kopia bloku, i naciĂnij klawisz F5. 7. Aby przenieĂÊ zaznaczony blok, umieĂÊ kursor w miejscu, w którym ma on zostaÊ wklejony i naciĂnij klawisz F6. 8. Aby zlikwidowaÊ podĂwietlony blok tekstu, naciĂnij F8. 9. Aby wyszukaÊ w tekĂcie dowolnÈ frazÚ, naciĂnij klawisz F7, wprowadě frazÚ i naciĂnij Enter. 10. Aby zakoñczyÊ edycjÚ, naciĂnij F10. JeĂli przed zakoñczeniem edycji wprowadziïeĂ w tekĂcie zmiany, program wyĂwietli okno dialogowe Quit z pytaniem, czy chcesz je zapisaÊ (rysunek 3.6). Przycisk Cancel quit anuluje polecenie zakoñczenia pracy i powoduje powrót do trybu edycji, przycisk Yes sïuĝy do zapisania zmian i zakoñczenia edycji, a przycisk No powoduje odrzucenie zmian i wyĂcie z edytora. Rysunek 3.6. Pytanie o chÚÊ zapisania zmian w tekĂcie przed zakoñczeniem edycji Ten program do edycji zawartoĂci pliku moĝesz uruchomiÊ równieĝ z wiersza poleceñ, nie korzystajÈc z programu Midnight Commander. Aby to uczyniÊ, wydaj komendÚ mcedit nazwapliku. m W I C Z E N I E 3.5 Tworzenie nowego pliku Aby utworzyÊ nowy plik tekstowy i poddaÊ go edycji: 1. NaciĂnij kombinacjÚ klawiszy Shift+F4. Na ekranie pojawi siÚ plansza edytora tekstu, jednak bÚdzie on pusty: nie zostanie wczytana zawartoĂÊ ĝadnego pliku. 2. Wprowadě tekst, który ma zostaÊ zapisany w pliku. 94 3. W dowolnym momencie (nawet zaraz po otwarciu edytora) Slackware Linux • mwiczenia naciĂnij klawisz F2, aby utworzyÊ plik i zapisaÊ w nim wprowadzony dotychczas tekst. Na ekranie pojawi siÚ okno dialogowe Save file (rysunek 3.7). Rysunek 3.7. Pytanie o chÚÊ zapisania nowo utworzonego pliku 4. PodĂwietl przycisk Save i naciĂnij Enter. Na ekranie pojawi siÚ okno dialogowe Save As z pytaniem o nazwÚ tworzonego pliku (rysunek 3.8). Rysunek 3.8. Okno dialogowe z pytaniem o nazwÚ zapisywanego pliku 5. Wprowadě nazwÚ i zatwierdě jÈ klawiszem Enter. Wprowadzana tutaj nazwa pliku moĝe zawieraÊ znaki spacji i nie trzeba ich poprzedzaÊ znakiem , co byïo konieczne w wierszu poleceñ tekstowej konsoli systemu. 6. Na dysku — w katalogu bieĝÈcym w momencie uruchamiania edytora — zostanie utworzony plik o podanej nazwie. Nowa nazwa pliku pojawi siÚ od razu w lewym górnym rogu ekranu, w pasku informacyjnym edytora (rysunek 3.9). Rysunek 3.9. Nowo ustalona nazwa pliku 7. Kontynuuj edycjÚ w sposób opisany w mwiczeniu 3.4. m W I C Z E N I E 3.6 Kopiowanie plików i katalogów Aby skopiowaÊ jeden lub kilka plików do innego katalogu: Rozdziaï 3. • ¥rodowisko pracy 95 1. W jednym z paneli przejdě do katalogu zawierajÈcego plik (lub pliki), które chcesz skopiowaÊ, a w drugim — do katalogu, w którym majÈ byÊ umieszczone ich kopie. 2. JeĂli chcesz skopiowaÊ jeden plik, umieĂÊ belkÚ podĂwietlenia na jego nazwie. 3. JeĂli chcesz skopiowaÊ kilka plików, podĂwietl ich nazwy za pomocÈ klawisza Ins. BÚdÈ one wyĂwietlane kolorem ĝóïtym (rysunek 3.10). Rysunek 3.10. PodĂwietlenie kilku nazw plików Aby usunÈÊ podĂwietlenie, powtórnie uĝyj klawisza Ins na juĝ podĂwietlonej nazwie. W momencie gdy za pomocÈ klawisza Ins podĂwietlona zostanie choÊ jedna nazwa pliku, belka podĂwietlajÈca przestaje mieÊ znaczenie, a wskazywany przez niÈ plik (o ile nie zostaï równieĝ podĂwietlony) nie jest brany pod uwagÚ podczas wykonywanej operacji. 4. NaciĂnij klawisz F5 (w tym momencie belka podĂwietlajÈca musi znajdowaÊ siÚ w panelu zawierajÈcym pliki przeznaczone do skopiowania). Na ekranie pojawi siÚ okno dialogowe Copy (rysunek 3.11) prezentujÈce liczbÚ kopiowanych plików, nazwÚ katalogu docelowego oraz opcje operacji kopiowania. Rysunek 3.11. Okno dialogowe inicjujÈce operacjÚ kopiowania plików Slackware Linux • mwiczenia 96 5. NaciĂnij klawisz Enter. Na ekranie pojawi siÚ okno dialogowe Copy prezentujÈce stan zaawansowania operacji (rysunek 3.12; jeĂli kopiowane sÈ niewielkie pliki, okno to moĝe tylko przez chwilÚ mignÈÊ na ekranie). Zaraz potem w panelu docelowym pojawiÈ siÚ nazwy skopiowanych plików (rysunek 3.13). Rysunek 3.12. Informacja o stopniu zaawansowania operacji kopiowania plików Rysunek 3.13. Pliki zostaïy skopiowane m W I C Z E N I E 3.7 Tworzenie kopii plików Aby utworzyÊ kopiÚ jednego pliku w tym samym katalogu: 1. PodĂwietl belkÈ plik, którego kopiÚ chcesz stworzyÊ. 2. NaciĂnij kombinacjÚ klawiszy Shift+F5. Na ekranie pojawi siÚ okno dialogowe Copy (rysunek 3.14). Kursor bÚdzie od razu umieszczony w polu tekstowym to. 3. Wprowadě nazwÚ kopii. Wystarczy rozpoczÈÊ wpisywanie, by oryginalna nazwa zniknÚïa. 4. NaciĂnij klawisz Enter. Po chwili w panelu z listÈ plików pojawi siÚ kopia opatrzona nowÈ nazwÈ (rysunek 3.15). Rozdziaï 3. • ¥rodowisko pracy 97 Rysunek 3.14. Pytanie o nazwÚ kopii pliku Rysunek 3.15. Kopia pliku m W I C Z E N I E 3.8 Przenoszenie plików i katalogów Aby przenieĂÊ jeden lub kilka plików do innego katalogu: 1. W jednym z paneli przejdě do katalogu zawierajÈcego plik (lub pliki), które chcesz przenieĂÊ, a w drugim — do katalogu, w którym te pliki majÈ zostaÊ umieszczone. 2. JeĂli chcesz przenieĂÊ jeden plik, umieĂÊ belkÚ podĂwietlenia na jego nazwie. JeĂli kilka — podĂwietl ich nazwy za pomocÈ klawisza Ins. 3. NaciĂnij klawisz F6 (w tym momencie belka podĂwietlajÈca musi znajdowaÊ siÚ w panelu zawierajÈcym pliki przeznaczone do przeniesienia). Na ekranie pojawi siÚ okno dialogowe Move (rysunek 3.16) prezentujÈce liczbÚ przenoszonych plików, nazwÚ katalogu docelowego oraz opcje operacji przenoszenia. Rysunek 3.16. Okno dialogowe inicjujÈce operacjÚ przenoszenia plików 4. NaciĂnij klawisz Enter, aby rozpoczÈÊ operacjÚ przenoszenia. Powinna ona potrwaÊ bardzo krótko — chyba ĝe przenosisz pliki na inny dysk lub jest ich naprawdÚ duĝo. W takim 98 Slackware Linux • mwiczenia przypadku na ekranie pojawi siÚ okno dialogowe prezentujÈce postÚp operacji przenoszenia — podobne do tego znanego z mwiczenia 3.6. m W I C Z E N I E 3.9 Kasowanie plików lub katalogów Aby skasowaÊ jeden lub kilka plików lub katalogów: 1. Przejdě do katalogu zawierajÈcego plik (lub pliki), które chcesz usunÈÊ. 2. JeĂli chcesz usunÈÊ jeden plik, umieĂÊ belkÚ podĂwietlenia na jego nazwie. JeĂli kilka — podĂwietl ich nazwy za pomocÈ klawisza Ins. 3. NaciĂnij F8. Na ekranie pojawi siÚ czerwone okienko dialogowe Delete z proĂbÈ o potwierdzenie chÚci skasowania plików (rysunek 3.17). Rysunek 3.17. Okno dialogowe z proĂbÈ o potwierdzenie chÚci skasowania plików 4. NaciĂnij klawisz Enter. Pliki zostanÈ natychmiast usuniÚte. Podobnie jak w przypadku wydawanego z konsoli polecenia rm, skasowane za pomocÈ programu Midnight Commander pliki i katalogi nie wÚdrujÈ do kosza, lecz znikajÈ z dysku bez Ăladu. Upewnij siÚ zatem dwa razy, zanim skasujesz cokolwiek! 5. JeĂli wĂród zaznaczonych elementów znajdowaï siÚ choÊ jeden katalog podrzÚdny przechowujÈcy choÊ jeden plik, po jego napotkaniu program Midnight Commander poprosi o potwierdzenie chÚci skasowania równieĝ wszystkich plików znajdujÈcych siÚ w tym katalogu (rysunek 3.18). Wybierz jednÈ z pozycji i naciĂnij Enter, aby jÈ zatwierdziÊ: T Yes — kasuje ten jeden katalog podrzÚdny, ponowi jednak pytanie przy kolejnym, T No — oszczÚdza ten jeden katalog, ponowi teĝ pytanie przy kolejnym, Rozdziaï 3. • ¥rodowisko pracy 99 Rysunek 3.18. Okno dialogowe z proĂbÈ o potwierdzenie chÚci skasowania zawartoĂci katalogu podrzÚdnego T All — kasuje bez pytania wszystkie podobne katalogi, T None — oszczÚdza wszystkie katalogi podrzÚdne, T Abort — przerywa operacjÚ kasowania (ale pliki i katalogi skasowane do tego momentu sÈ juĝ nie do odzyskania). m W I C Z E N I E 3.10 Koñczenie pracy z programem Aby zakoñczyÊ pracÚ z programem Midnight Commander i powróciÊ do wiersza poleceñ powïoki systemu Slackware Linux: 1. NaciĂnij klawisz F10. Na ekranie pojawi siÚ okno dialogowe The Midnight Commander (rysunek 3.19) z pytaniem o chÚÊ zakoñczenia pracy. Rysunek 3.19. Pytanie o chÚÊ zakoñczenia pracy 2. NaciĂnij klawisz Enter, aby zatwierdziÊ operacjÚ (jeĂli siÚ rozmyĂliïeĂ, wczeĂniej podĂwietl przycisk No). Vim Uĝytkownicy systemu Linux majÈ o edytorach vi i vim dwie skrajne opinie. Niektórzy edytory te kochajÈ, inni zaĂ ich szczerze nienawidzÈ (lub siÚ ich wrÚcz bojÈ). Vi (i jego rozszerzona wersja Vi Improved, czyli vim) to jednak narzÚ- dzie potrafiÈce czÚsto uratowaÊ skórÚ administratora systemu. Edytor ten jest dostÚpny w praktycznie kaĝdej instalacji systemu, dziaïa nawet przy zdalnej pracy na powolnym ïÈczu sieciowym, rzadko odmawia 100 Slackware Linux • mwiczenia uruchomienia siÚ na skutek problemów z bibliotekami systemowymi i bez problemów interpretuje wszystkie pliki tekstowe. Dodatkowo naj- nowsze jego wersje wyposaĝone sÈ w podĂwietlanie skïadni wielu jÚzy- ków programowania oraz w operacje blokowe umoĝliwiajÈce proste przenoszenie i kopiowanie fragmentów tekstu. Poniĝszych piÚÊ Êwiczeñ umoĝliwi Ci wykorzystanie tylko najbardziej podstawowych opcji edytora vim. ByÊ moĝe jednak to, ĝe bÚdziesz w stanie w ogóle coĂ w tym edytorze zrobiÊ, zapisaÊ zmiany wprowa- dzone do pliku i zakoñczyÊ pracÚ bez ciskania przekleñstw i wertowa- nia podrÚczników, uchroni CiÚ przed zraĝeniem siÚ do niego i skusi, by nauczyÊ siÚ jego efektywnej obsïugi. Warto. m W I C Z E N I E 3.11 Uruchamianie programu vim Aby uruchomiÊ program vim: 1. Z poziomu tekstowej konsoli systemu wydaj polecenie vim nazwapliku, wpisujÈc w nim nazwÚ pliku, który ma zostaÊ poddany edycji. JeĂli taki plik istnieje, jego zawartoĂÊ pojawi siÚ na monitorze (rysunek 3.20); jeĂli nie, zostaniesz przywitany czystym ekranem zawierajÈcym wyïÈcznie znaki koñca pliku ~. Rysunek 3.20. Ekran edytora vim m W I C Z E N I E 3.12 Koñczenie pracy Aby zakoñczyÊ pracÚ edytora: 1. NaciĂnij kolejno klawisze :, q i Enter. Program zakoñczy pracÚ i powróci do wiersza poleceñ powïoki systemu. Rozdziaï 3. • ¥rodowisko pracy 101 JeĂli wprowadziïeĂ jakieĂ zmiany w treĂci pliku, program nie zakoñczy pracy, wyĂwietlajÈc ostrzeĝenie o istnieniu niezapisanych zmian (rysunek 3.21). JeĂli chcesz je odrzuciÊ i zakoñczyÊ pracÚ, naciĂnij kolejno klawisze :, q, ! i Enter (czyli wydaj polecenie :q!). Rysunek 3.21. Ostrzeĝenie o istnieniu niezapisanych zmian w tekĂcie m W I C Z E N I E 3.13 Wchodzenie w tryb edycji pliku Edytor vim zaraz po uruchomieniu znajduje siÚ w trybie wydawania poleceñ (nie próbuj zatem naciskaÊ klawiszy i pisaÊ tekstu, bo urucho- misz polecenia edytora). Aby wejĂÊ w tryb edycji tekstu: 1. NaciĂnij klawisz I. W lewym dolnym rogu ekranu pojawi siÚ napis wstawiania tekstu. , informujÈcy o edycji w trybie m W I C Z E N I E 3.14 Przechodzenie do trybu wydawania poleceñ Aby przejĂÊ z powrotem do trybu wydawania poleceñ (na przykïad w celu zapisania zmian lub zakoñczenia pracy edytora): 1. NaciĂnij klawisz Esc. m W I C Z E N I E 3.15 Zapisywanie wprowadzonych zmian Aby zapisaÊ na dysku wprowadzone w tekĂcie zmiany: 1. Wydaj polecenie :w (czyli naciĂnij kolejno klawisze :, w i Enter). 2. Na dole ekranu pojawi siÚ informacja o zapisaniu pliku wraz z krótkÈ statystykÈ (liczba wierszy, rozmiar pliku w bajtach) (rysunek 3.22). Rysunek 3.22. Informacja o zapisaniu pliku na dysku 102 Slackware Linux • mwiczenia Montowanie noĂników danych Uĝytkownicy graficznych Ărodowisk pracy (takich jak Ărodowisko KDE opisane w dalszej czÚĂci tego rozdziaïu) nie muszÈ troszczyÊ siÚ o mon- towanie (instalowanie) noĂników danych (pïyt kompaktowych, dodat- kowych dysków twardych, napÚdów typu pen-drive). Zajmuje siÚ tym samo Ărodowisko, wykrywajÈc pojawienie siÚ nowego urzÈdzenia i od razu udostÚpniajÈc je systemowi. Inaczej jest w tekstowym trybie pracy. Tutaj montowanie i odmon- towywanie urzÈdzeñ jest obowiÈzkiem administratora, a do wykona- nia jednego i drugiego zadania niezbÚdne jest wydanie odpowiednich poleceñ. Kaĝdy noĂnik danych przed usuniÚciem z komputera trzeba odmontowaÊ. Informuje to system operacyjny, ĝe powinien utrwaliÊ na noĂniku wszystkie niezapisane jeszcze zmiany i zablokowaÊ dalszÈ moĝliwoĂÊ ich wprowadzania w plikach. System uniemoĝliwi odmontowanie urzÈdzenia (i wyĂwietli komunikat bïÚdu), jeĂli noĂnik, który chcesz odmontowaÊ, wciÈĝ jest potrzebny któremuĂ z uĝytkowników lub programów. m W I C Z E N I E 3.16 WyĂwietlanie listy zamontowanych systemów plików Aby wyĂwietliÊ listÚ systemów plików aktualnie zamontowanych w systemie, czyli dostÚpnych dla jego uĝytkowników: 1. Wpisz polecenie mount i naciĂnij Enter. Na ekranie pojawi siÚ lista zamontowanych systemów plików (rysunek 3.23). Rysunek 3.23. Lista dostÚpnych dla systemu systemów plików Kaĝdy wiersz zawiera informacje o jednym systemie plików i skïada siÚ z nastÚpujÈcych elementów: T nazwy urzÈdzenia wirtualnego, fizycznego lub partycji danych, zawierajÈcych system plików (na przykïad /dev/hda2 odpowiada drugiej partycji na dysku twardym /dev/hda — te nazwy Rozdziaï 3. • ¥rodowisko pracy 103 pojawiïy siÚ juĝ w rozdziale 1. przy okazji instalacji systemu operacyjnego); T nazwy katalogu, w którym zamontowany jest system plików (/ oznacza, ĝe jest to gïówna partycja systemowa, z kolei na przykïad /sys informuje, ĝe dany system plików zajmuje katalog /sys i wszystkie katalogi podrzÚdne); T nazwy systemu plików (na przykïad ext3); T opcji (na przykïad rw oznacza moĝliwoĂÊ zapisywania danych, a ro tryb tylko do odczytu). m W I C Z E N I E 3.17 Uaktywnianie moĝliwoĂci montowania pïyt kompaktowych DomyĂlnie moĝliwoĂÊ montowania pïyt kompaktowych jest zabloko- wana, by mogïo siÚ tym zajmowaÊ samodzielnie Ărodowisko graficzne KDE. Aby jednak uaktywniÊ (a raczej uproĂciÊ, bo bez tego kroku jest to moĝliwe, lecz trudniejsze) moĝliwoĂÊ montowania pïyt kompakto- wych i DVD: 1. Zaloguj siÚ jako administrator systemu (root). 2. Przejdě do katalogu /etc poleceniem cd /etc. 3. Otwórz plik fstab do edycji dowolnym edytorem tekstowym (na przykïad poleceniem vim fstab). 4. Odszukaj wiersz rozpoczynajÈcy siÚ od znaków #/dev/cdrom. 5. Usuñ znak # z jego poczÈtku (rysunek 3.24). Rysunek 3.24. Uaktywnianie moĝliwoĂci prostego montowania pïyt kompaktowych w systemie z poziomu wiersza poleceñ 6. Zapisz zmiany. 7. Zakoñcz pracÚ z edytorem. 104 Slackware Linux • mwiczenia m W I C Z E N I E 3.18 Montowanie pïyty kompaktowej Aby zamontowaÊ wïoĝony do napÚdu dysk optyczny: 1. Zaloguj siÚ jako administrator systemu (root). 2. Wpisz polecenie mount /dev/cdrom i naciĂnij Enter. System plików zapisany na pïycie zostanie zamontowany w katalogu /mnt/cdrom okreĂlonym w pliku fstab. 3. Aby sprawdziÊ, czy system plików z pïyty zostaï faktycznie zamontowany, moĝesz wydaÊ polecenie ls /mnt/cdrom (rysunek 3.25). Rysunek 3.25. Montowanie pïyty optycznej w systemie m W I C Z E N I E 3.19 Odmontowywanie systemu plików Przed wyjÚciem pïyty z napÚdu (albo odïÈczeniem jakiegokolwiek innego usuwalnego noĂnika danych) koniecznie trzeba odmontowaÊ system plików znajdujÈcy siÚ na danym noĂniku. Aby to uczyniÊ: 1. Zaloguj siÚ jako administrator systemu (root). 2. Wpisz polecenie umount /dev/cdrom i naciĂnij klawisz Enter. System plików zostanie odmontowany. Nazwa polecenia brzmi umount, a nie unmount, jak by nakazywaïa logika. JeĂli odmontowywany system plików jest uĝywany, Linux poinformuje o tym komunikatem Device is busy (rysunek 3.26). CzÚstym, a czasem trudnym do wykrycia powodem pojawiania siÚ tego komunikatu jest… uczynienie jednego z katalogów tego systemu plików katalogiem bieĝÈcym. PamiÚtaj, ĝe liczy siÚ nie tylko konsola wirtualna, na której pracujesz, ale wszystkie konsole wirtualne i dziaïajÈce w tle programy. Rozdziaï 3. • ¥rodowisko pracy 105 Rysunek 3.26. Efekt próby odmontowania uĝywanego systemu plików Graficzne Ărodowisko pracy Tekstowe Ărodowisko pracy jest niezastÈpione, gdy chodzi o admini- strowanie serwerem sieciowym lub wykonywanie skomplikowanych zadañ programistycznych bÈdě obliczeniowych. PrzeciÚtny uĝytkow- nik potrzebuje jednak przeglÈdarki WWW czy programu pocztowego — a te prezentujÈ siÚ o niebo lepiej (i sÈ teĝ znacznie bardziej uĝyteczne) w graficznym trybie pracy. Instalacja systemu Slackware Linux zawiera niezwykle rozbudowane, spolonizowane graficzne Ărodowisko pracy KDE (ang. K Desktop Envi- ronment). O ile nie zapomniaïeĂ zaznaczyÊ odpowiedniej opcji w czasie instalacji systemu, masz je w kaĝdej chwili do dyspozycji — wystar- czy wydaÊ odpowiednie polecenie. m W I C Z E N I E 3.20 Uruchamianie graficznego Ărodowiska pracy po raz pierwszy Aby uruchomiÊ graficzne Ărodowisko uĝytkownika KDE po raz pierw- szy i wykonaÊ wstÚpnÈ jego konfiguracjÚ: 1. Wpisz polecenie startx i naciĂnij Enter. 2. Po chwili komputer przeïÈczy siÚ w tryb graficzny, a na Ărodku ekranu pojawi siÚ okno dialogowe KPersonalizer (rysunek 3.27), którego zadaniem jest dostosowanie parametrów Ărodowiska do Twoich potrzeb. 3. Z rozwijanej listy Please choose your country wybierz pozycjÚ Poland. Spowoduje to automatycznÈ zmianÚ wyboru jÚzyka (na rozwijanej liĂcie poniĝej) na polski (Polish). 4. Kliknij przycisk Next. Na ekranie pojawi siÚ kolejna plansza kreatora — teraz juĝ po polsku (rysunek 3.28).
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Slackware Linux. Ćwiczenia
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: