Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00313 006091 12621784 na godz. na dobę w sumie
Słowenia. Słoneczna strona Alp. Wydanie 4 - ebook/pdf
Słowenia. Słoneczna strona Alp. Wydanie 4 - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 336
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-1991-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> fotografia
Porównaj ceny (książka, ebook (-30%), audiobook).
Słowenia to kraj mniejszy niż niejedno nasze województwo i liczący niewiele więcej mieszkańców niż polska stolica. A jednak na tak małym obszarze skupiła się niesłychana różnorodność krajobrazów, klimatów i zabytków przeszłości, którą można by obdzielić kilka państw. Znajdziemy tu krajobrazy tak płaskie jak Wielka Nizina Węgierska, wzgórza zajęte przez rozległe winnice, drogi wijące się między kamiennymi wioskami, adriatyckie miasteczka, które żywo przypominają Dalmację lub niedalekie Włochy, fascynujący świat Krasu i wreszcie skryte w chmurach, niebotyczne szczyty alpejskie. Wszędzie tam odnajdziemy zabytki mniej lub bardziej zamierzchłej historii – od śladów prehistorycznych, poprzez Imperium Romanum, wspaniałe, średniowieczne zamczyska i ciche, gotyckie kościółki, a także wiele innych budowli oraz pamiątki z późniejszych wieków – aż po wstrząsające zabytki z krwawego, XX stulecia. W podróży spotkamy się z życzliwością i ciepłym powitaniem Słoweńców, bowiem jest to kraj ludzi tak przyjaznych i wesołych, że podróż tu to prawdziwa przyjemność.

Lubisz podróżować samodzielnie, chcesz poznać historię, kulturę i przyrodę odwiedzanych regionów i krajów? Seria Bezdroża Classic powstała z myślą o Tobie. Informacje praktyczne pomogą Ci zaplanować wyjazd i ułatwią zwiedzanie, a przejrzyste opisy i ciekawostki zapewnią ciekawą lekturę, nie tylko podczas podróży!
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

10 ZASAD ODPOWIEDZIALNEGO PODRÓŻOWANIA PODRÓŻUJ ODPOWIEDZIALNIE – DBAJ O ŚRODOWISKO I DZIEDZICTWO KULTUROWE KRAJÓW I REGIONÓW, KTÓRE ZWIEDZASZ 1 4 Zaplanuj swoją podróż i przygotuj się do niej. 3 Kupuj lokalne produkty i pamiątki. 2 Naucz się choćby kilku słów i zwrotów w języku kraju czy regionu, który odwiedzasz. Korzystaj z usług miejscowych ludzi, tak by jak najwięcej Twoich wydatków wspierało lokalną gospodarkę. 5 Kosztuj miejscowej kuchni, kupuj sezonowe produkty spożywcze na targach i jarmarkach. 6 Szanuj mieszkańców, ich kulturę i tradycje, staraj się nie zwracać na siebie uwagi strojem i zachowaniem zupełnie odmiennym od miejscowych zwyczajów, proś o zgodę, gdy chcesz zrobić komuś zdjęcie. 8 Dbaj o dziedzictwo kulturowe, nie zostawiaj po sobie śladu, zwiedzając obiekty zabytkowe i stanowiska archeologiczne. 7 Nie zostawiaj po sobie śmieci, szczególnie w miejscach cennych przyrodniczo i parkach narodowych. 9 Korzystaj z ekologicznych środków transportu i komunikacji publicznej. 10 Podróżuj aktywnie i poznawczo ! Propagując zasady odpowiedzialnego podróżowania, Wydawnictwo Bezdroża popularyzuje przyjazne środowisku formy turystyki, które przyczyniają się do aktywnej ochrony dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, wspierają rdzennych mieszkańców regionów i krajów oraz uwrażliwiają turystów na • Księgarnia internetowa • Lubię to! • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę lokalne tradycje i ochronę środowiska naturalnego. Nasza społeczność Oprac. Dominika Zaręba, Wydawnictwo Bezdroża Rysunki i oprac. graficzne: Joanna Nowak Magdalena Dobrzańska-Bzowska Krzysztof Bzowski Słowenia Słoneczna strona Alp m o c . k c o t s r e t t u h S / c i l e t s a K j e t a M © Przyjaciele, obrodziło Młode wino, słodki sok, Co nam życie wlewa w żyły, Rozjaśnia nam serce, wzrok, Więc utopmy w nim kłopoty, Bo nadzieję budzi w lot! Kto z nas pierwszy jest przy wenie By nam Bracia toast wzniósł? Niech Bóg chroni lud Słowenii Aby kwitł i aby rósł, (...) Niech Bóg chroni Was Słowenki Śliczne kwiaty naszych gór, Nie ma dziewcząt równie pięknych Pośród całej ziemi cór. Fragment wiersza France Prešerena Toast (obecnie hymn Słowenii) w przekładzie Seweryna Pollaka Poleć książkę Kup książkę Niezbędnik turysty zawsze pod ręką Godło Słowenii Flaga Słowenii Ważne telefony Straż pożarna i pogotowie ratunkowe: ( 112 Policja: ( 113 Pomoc drogowa AMZS: ( 1987 Informacja telefoniczna: ( 1188 Numery kierunkowe Do Polski: +48 Do Słoweni: +386 Turystyczny savoir-vivre Normy zachowania i zwyczaje obowiązujące w Słowenii są bardzo podobne do polskich. Ciekawostką może być to, że przy wznoszeniu toastów należy patrzyć ludziom w oczy. Polskie placówki dyplomatyczne w Słowenii Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Lublanie, Bežigrad 10; ( +386 1 4364718, 4364712, tel. dyżurny: +386 41 750 508; @ www.lublana.msz.gov.pl Konsulat Honorowy Rzeczypospolitej Polskiej w Nowej Goricy, Vipavska cesta 13; ( +386 5 3936410; @ konsulatrp@siol.net Języki Język urzędowy: słoweński Inne używane języki: chorwacki, serbski; węgierski i włoski w regionach przygranicznych; większość Słoweńców mówi po angielsku Klimat Na wybrzeżu: śródziemnomorski W głębi kraju: kontynentalny umiarkowany (zbliżony do klimatu, jaki występuje w Polsce) W górach: alpejski Strefa czasowa Słowenia leży w tej samej strefie czasowej co Polska: - UTC+1 (czas zimowy) - UTC+2 (czas letni) Kup książkę Przepisy drogowe Ô Dopuszczalne prędkości: w terenie zabudowanym 50 km/godz., poza terenem zabudowanym 90 km/godz., na autostra- dzie 130 km/godz. Ô Dopuszczalna zawar- tość alkoholu we krwi: 0,5‰ (kierowcy, którzy nie mają minimum 2-letniego doświadczenia – 0,0‰). Ô Wszystkie autostrady i dro- gi ekspresowe są płatne. Pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony oraz motocykle muszą mieć ważną winietę. Więcej zob. s. 36. Poleć książkę Zagrożenia Słowenia jest bezpiecznym krajem, wystarczy więc kierować się zdrowym rozsądkiem, a ponadto: Ô nie obnosić się z zasobno- ścią portfela; Ô nocą unikać podejrzanych uliczek i knajp; Ô nie kąpać się w miejscach, gdzie jest to zabronione. Więcej zob. s. 38. Przydatne zwroty dzień dobry – dobro jutro / dober dan do widzenia – nasvidenje dziękuję – hvala proszę – prosim przepraszam – oprosti/oprostite Proszę mówić wolniej – Prosim, govorite malo počaseje… Nie rozumiem – Ne razumem Jestem z Polski – Ja sam iz Poljske Mam na imię – Ime mi je… Zabłądziłem – Izgubil sem se Gdzie jest…? – Kje je…? dworzec autobusowy – avtobusni kolodvor, avtobusna postaja dworzec kolejowy – kolodvor, železniška postaja lotnisko – letališče Szukam noclegu – Iščem prenočišče Ile płacę? – Koliko plačam?, Koliko to stane? Więcej zob. Słowniczek, s. 314 Jeśli lubisz przyrodę… …koniecznie odwiedź: Jeśli lubisz nietypowe muzea… …koniecznie odwiedź: Ô piękne wodospady w wąwozie Soteska Pekel (s. 101) Ô Słoweńskie Muzeum Techniki w Bistrej (s. 101) Ô Muzeum Modelarstwa Okrętowego Ô krasowe Jaskinie Škocjanskie (s. 120) Ô akwarium w Piranie (s. 146) Ô Park Naturalny Saliny Sečovlje (s. 146) Ô okresowo zanikające Jezioro Cerknickie (s. 173) Ô Jaskinię Planinską – największą wodną jaski- w Izoli (s. 117) Ô Muzeum Frontu I Wojny Światowej na Soczy w Kobaridzie (s. 127) Ô Muzeum Mleczarstwa w Kobaridzie (s. 127) Ô Partyzancki Szpital Franja koło wsi nię w Słowenii (s. 207) Dolenji Novaki (s. 176) Ô Jaskinię Postojną – najsłynniejszą słoweńską jaskinię (s. 209) Ô Alpy Julijskie i najwyższy szczyt Słowenii – Ô Muzeum Pszczelarstwa w Radovljicy (s. 215) Ô Centrum Kultury Europejskich Technologii Kosmicznych w miejscowości Vitanje (s. 242) Triglav (s. 286) Jeśli lubisz kurorty i uzdrowiska… …koniecznie odwiedź: Ô słynny górski kurort Bovec (s. 106) Ô Portorož – nadmorski kurort o międzynaro- dowej sławie (s. 150) Ô uzdrowiska cieplicowe Dolenjskie Toplice i Šmarješke Toplice (s. 179 i 207) Ô Moravske Toplice z najcieplejszymi źródłami Jeśli lubisz malownicze zakątki… …koniecznie zobacz: Ô Most Smoka – najpiękniejszą przeprawę w Lublanie (s. 82) Ô cmentarz Žale pod Lublaną (s. 100) Ô starówki w Izoli i Koprze (s. 116 i 130) Ô otoczone murami obronnymi średniowieczne miasteczko Štanjel (s. 154) Ô Jezioro Bledzkie z barokowym kościołem termalnymi w Słowenii (s. 258) na wyspie (s. 165) Ô Rogašką Slatinę – najsłynniejsze uzdrowisko Ô starówkę w Ptuju – najstarszym mieście słoweńskie (s. 272) Słowenii (s. 263) Kup książkę Poleć książkę Zobacz koniecznie 1 Lublana Stolica Słowenii to polityczne, gospodarcze i kulturalne serce tego niewielkiego kraju. Wśród wielu atrakcji Lublany szczególnie warto zobaczyć malownicze Stare Mia- sto ze wspaniałym barokowym kościołem Świętej Trójcy, stojącym na wysokim wzgó- rzu zamkiem i strzeżonym przez baśniowe jaszczury Mostem Smoka. Więcej zob. s. 73. Mestni trg – serce Lublany m o c . k c o t s r e t t u h S / c i l e t s a K j e t a M © Kup książkę Poleć książkę 2 Kopalnia rtęci w Idriji Idrija stanowiła drugi co do wielkości w Europie – po hiszpańskiej kopalni Alma- den – ośrodek wydobycia rtęci. Żywe srebro pozyskiwano tu już od XV w. Kopalnię w Idri- ji zamknięto dopiero po ok. 500 latach nie- przerwanej pracy, a w 2012 r. wpisano ją na listę UNESCO. Dziś uwagę zwracają przede wszystkim pozostałości składów rtęci i infra- struktury górniczej. Więcej zob. s. 113. Miasteczko górnicze w Idriji m o c . k c o t s r e t t u h S / s j o t S c i t a M © Stara Izola 3 Izola Izola zachwyca niewielkim, ale bardzo malowniczym starym miastem. Nie ma tu zabytków najwyższej klasy, więc jest spo- kojniej niż w Piranie, a na uliczkach nie tło- czą się turyści. Dzięki temu w Izoli wciąż jeszcze można poczuć atmosferę dawnej rybackiej osady. Więcej zob. s. 115. 4 Jaskinie Škocjanskie Jaskinie Škocjanskie to podziemny fenomen Krasu i Słowenii, a także jedne z naj- wspanialszych jaskiń na świecie. Na ogromny labirynt wapiennych grot składają się m.in. jedna z największych znanych komór podziemnych, ok. 6 km korytarzy i liczne wodospa- dy. Ten cud natury w 1996 r. wpisano na listę UNESCO. Więcej zob. s. 120. s n o m m o C a d e m k W i i i . ] 0 2 Y B C C l [ e n r u o b e o C n e h p e t S © m o c . k c o t s r e t t u h S / a l j a t o T © Kup książkę Poleć książkę m o c . k c o t s r e t t u h S / r e a m o v z e n a j l Panorama Piranu j © 5 Piran Malowniczo położony na wydłużonym skalistym cyplu Piran jest jednym z pięk- niejszych miast adriatyckiego wybrzeża. Po ciasnych zaułkach spacerują tłuste koty, nad malowniczym rynkiem góruje okazały kościół z wyniosłą dzwonnicą, a całe miasteczko tętni krokami licznych turystów. Więcej zob. s. 140. 6 Bled Turkusowo-zielone Jezioro Bledzkie z wyspą, na której stoi barokowy kościół, i wznoszącą się ponad taflą wody majesta- tyczną skałą z zamkiem na szczycie wygląda jak z pocztówki, zwłaszcza że jego tło stano- wią niedalekie pasma gór. Więcej zob. s. 162. Jezioro Bledzkie 7 Jaskinia Postojna Najpiękniejsza słoweńska jaskinia sły- nie ze wspaniałej szaty naciekowej. Miejsc z tak fantastycznymi stalaktytami i stalag- mitami niewiele jest nie tylko w Europie, ale i na świecie. Więcej zob. s. 206. Jaskinia Postojna m o c . k c o t s r e t t u h S / t r e b o R s u s e F © m o c . k c o t s r e t t u h S / 7 7 s a p a l © Kup książkę Poleć książkę m o c . k c o t s r e t t u h S / k a s C n a v t s I © m o c . k c o t s r e t t u h S / e b e k n a v o t o i f © Widok na Maribor 8 Maribor Drugie co do wielkości miasto w Słowenii ma ciekawą (i niezatłoczoną!) starówkę z uroczymi kamieniczkami i piwnicami, w których przechowywano wina z rozległych winnic zajmujących zbocza pobliskich wzgórz. W Mariborze można zobaczyć m.in. naj- starszą winorośl na świecie – ma niemal 400 lat. Więcej zob. s. 248. 9 Ptuj Najstarsze miasto Słowenii ma piękną starówkę rozciągającą się u stóp wzgórza z dominującym nad okolicą zamkiem. Warto nie tylko zwiedzić tutejsze zabytki (m.in. zamek, klasztor dominikański, wieżę-lapidarium) – ale też skosztować w jednej z knaj- pek wina ze wzgórz Haloze, jednego z najważniejszych regionów upraw winorośli w Sło- wenii. Więcej zob. s. 262. Ptuj – starówka Kup książkę Poleć książkę m o c . k c o t s r e t t u h S / h a l i n A © Zabudowa uzdrowiskowa Rogaškiej Slatiny 10 Rogaška Slatina Największe słoweńskie uzdrowisko leży wśród niewysokich, malowniczych gór. Kuracji leczniczymi wodami zażywają tu głównie osoby z chorobami układu moczowe- go, przewodu pokarmowego, cukrzycą, otyłością i astmą. Więcej zob. s. 272. 11 Alpy Julijskie i Triglav Alpy Julijskie to najwyższe i najbardziej rozległe pasmo górskie Słowenii. Jest to też najpiękniejszy zakątek kraju, gdzie corocznie przyjeżdżają tysiące turystów chcących zdobyć najwyższy słoweński szczyt: Triglav (2864 m n.p.m.). Więcej zob. s. 286. Alpy Julijskie m o c . l k c o t s r e t t u h S / k e a h c M k n m o D © i i i Kup książkę Poleć książkę Zwiedzanie Słowenii AUSTRIA AUSTRIA Wolfsberg Villach Celowiec WĘGRY WĘGRY Maribor Murska Sobota Dravograd Štajerska, Koroška Štajerska, Koroška Ptuj iPrekmurje iPrekmurje Velenje Trbovlje Celje Rogaška Slatina Kranjska Gora Jesenice Bovec WŁOCHY WŁOCHY Tolmin Kranj Ško(cid:29)a Loka Kamnik Domžale Primorska Primorska Idrija Vrhnika LUBLANA Litija Trebnje Sevnica Krško Nowa Gorica MORZE MORZE ADRIATYCKIE ADRIATYCKIE Triest Koper Piran Izola Postojna Cerknica Ilirska Bistrica Rijeka a k o w K . D . c a r p O Brežice Zagrzeb Kranjska Kranjska Kočevje Novo mesto Črnomelj Karlovac CHORWACJA CHORWACJA W przewodniku zastosowano podział na regiony odpowiadające słoweńskim kra- inom geograficznym. Zostały one opisa- ne w trzech rozdziałach: Primorska (Južna i  Severna), Kranjska (Gorenjska, Notranj- ska i  Dolenjska) oraz Štajerska, Koroška i  Prekmurje. Poszczególne miejscowości w  wydzielonych regionach posegrego- wano alfabetycznie, co powinno ułatwić odszukanie odpowiedniej nazwy. Osobny rozdział poświęcono stolicy i jej okolicom. Opis każdego regionu poprzedza mapa z zaznaczonymi na niej miejscami opisanymi w przewodniku i gwiazdkami oznaczają- cymi najcenniejsze zabytki na tym terenie. Poszczególne rozdziały uzupełniono rów- nież licznymi planami miast lub miejsc, któ- re stanowią szczególną atrakcję na danym obszarze. Przy opisie regionów zwrócono uwagę na główne atrakcje miast słoweńskich: muzea, galerie, zamki, kościoły, twierdze i zabyt- ki techniki. Dodatkowo została przybliżona historia wybranych miejsc, zamieszczono tak- że informacje na temat zabytków architektury oraz atrakcji przyrodniczych danego terenu. Kup książkę Poleć książkę a k o w K . D , a k s w o k ł i a B . M . c a r p O Kup książkę Poleć książkę E 57A1A1A2A2LUBLANAtylna okładka, s. 76-77MedvodeBistraDomžaleVrhnikaSmlednikGoricaneGorjušaRadomljeBorovnicaČrna VasIška VasIgŠmarnaGoraGrosupljePolhovGradecHorjulDragomerNotranjeGoriceVnanjeGoriceLavricaŠkofljicaVirTrzinMengešDuplicaVodicePark TivoliKościół Świętej TrójcyZamekKrumperkArboretumVolčji PotokLjubljanskigradMost SmokaCmentarz ŽaleLjubljansko BarjeMenišijaPolhograjsko HribovjeLjubljanicaSavaSoteskaPekelIški VintgarRakekKamnikBrnik Lublanai okolice02,5kmPLANY MIAST Zobacz koniecznieWarto zobaczyćs. 104s. 160s. 228 ™ Kościół Świętej Trójcy (s. 79) – najbardziej spektakularna barokowa świątynia w mieście ™ Ljubljanski grad (s. 83) – zamek na wysokim wzgórzu ™ Most Smoka (s. 82) – najpiękniejszy most w stolicy, strzeżony przez baśniowe smoki ™ Park Tivoli (s. 88) – świetne miejsce na spacer i wypoczynek ™ Šmarna Gora (s. 100) – ulubione miejsce weekendowego wypoczynku mieszkańców Lublany ™ Žale (s. 100) – zabytkowy cmentarz miejski, dzieło Jožego Plečnika Lublana . 249,7 tys Lublana (Ljubljana) to najważniejszy i naj- większy ośrodek administracyjny Słowenii, w którym skupia się życie polityczne, gospo- darcze i kulturalne tego niewielkiego kraju. Jak na warunki słoweńskie jest dużym mia- stem, liczy bowiem prawie 300 tys. miesz- kańców. To także miasto uniwersyteckie, na skutek czego liczba jego ludności znacznie powiększa się wraz z początkiem roku aka- demickiego. Jak na europejską stolicę przystało, Lublana oferuje turystom wiele atrakcji. Szczególnie warte zobaczenia jest niewielkie Stare Mia- sto, położone malowniczo u stóp stromego wzgórza zamkowego, nad rzeką Ljubljani- cą. Dla miłośników architektury gratką może być wędrówka śladami dzieł sławnego Jože- go Plečnika, tworzącego w 1. poł. XX w. Prze- bywając tutaj, koniecznie trzeba skorzystać z bogatej oferty kulturalnej miasta. Można też spędzać czas aktywnie, np. spacerować uli- cami, po malowniczych parkach i skwerach (szczególnie wart polecenia jest park Tivoli) lub wyjechać poza miasto. Otaczające Lubla- nę malownicze pogórza pozwalają oderwać się od miejskiego gwaru, zakosztować przy- rody i nacieszyć oczy pięknymi widokami. Lublana leży w samym sercu Słowenii. Ze względu na niewielką powierzchnię kraju ze stolicy wszędzie jest blisko, dzięki czemu jest ona dobrym punktem wypadkowym do zwiedzania zarówno kurortów nad morzem, jak i terenów alpejskich. Przechodzą przez nią także główne szlaki komunikacyjne łączące Europę Środkową z Półwyspem Bałkańskim. Kup książkę Poleć książkę E 57A1A1A2A2LUBLANAtylna okładka, s. 76-77MedvodeBistraDomžaleVrhnikaSmlednikGoricaneGorjušaRadomljeBorovnicaČrna VasIška VasIgŠmarnaGoraGrosupljePolhovGradecHorjulDragomerNotranjeGoriceVnanjeGoriceLavricaŠkofljicaVirTrzinMengešDuplicaVodicePark TivoliKościół Świętej TrójcyZamekKrumperkArboretumVolčji PotokLjubljanskigradMost SmokaCmentarz ŽaleLjubljansko BarjeMenišijaPolhograjsko HribovjeLjubljanicaSavaSoteskaPekelIški VintgarRakekKamnikBrnik Lublanai okolice02,5kmPLANY MIAST Zobacz koniecznieWarto zobaczyćs. 104s. 160s. 228 74 l a n a b u L Historia Jedna z  barwnych legend dotyczących powstania Lublany głosi, że miasto zostało założone przez mitycznego Jazona i Argo- nautów. Uciekając przed królem Ajetesem, którego pozbawili złotego runa, poprzez Morze Czarne i Dunaj wpłynęli do Sawy i Ljubljanicy. Tutaj napotkali groźnego smo- ka, którego szczęśliwie udało im się poko- nać. Na pamiątkę tych wydarzeń do dzi- siejszego dnia smok jest symbolem mia- sta, a jego wizerunek znajduje się w her- bie Lublany. Ślady najstarszego osadnictwa datuje się na 2000 r. p.n.e. Nieznane jest pochodze- nie tych, którzy jako pierwsi zamieszkiwali obszar bagien kotliny Ljubljansko barje na południe od miasta. W późnej epoce brą- zu na obszar obecnej Lublany przybyli Ili- rowie, a ok. 300 r. p.n.e. Celtowie. Osadnic- two rzymskie rozpoczęło się ok. 50 r. p.n.e. od założenia niewielkiej osady handlo- wej. Iulia Emona, jak nazwali Lublanę nowi przybysze, rozciągała się na południowy wschód od dzisiejszego starego centrum. Był to okres wspaniałego rozkwitu miasta, o czym świadczą odkryte przez archeolo- gów pozostałości rzymskich domów, świą- tyń, grobowców, pomników i mozaik. Oto- czone murem miasto miało kanalizację i murowaną zabudowę. Kres rzymskiej Emo- nie przyniósł upadek cesarstwa rzymskie- go, a po najeździe Attyli i Hunów w 452 r. pogrążyła się ona w ruinie. Słowianie przybyli do Lublany w VI w. i osiedlili się na terenie dzisiejszego wzgó- rza zamkowego. Z czasem poniżej zamku zaczęło rozwijać się średniowieczne miasto. Około 1000 r. większość jego terytorium zna- lazła się pod panowaniem feudalnych wład- ców z rodu Breže-Seliški. Na początku XII w. Lublana i prowincja Kraina weszły w posia- danie książąt Karantanii. Nazwa „Lublana” po Kup książkę raz pierwszy pojawiła się w źródłach histo- rycznych w 1144 r. w brzmieniu niemieckim (Laibach), a w brzmieniu słoweńskim (Luwi- gana) dwa lata później. W XIII w. Lublana została stolicą prowincji Kraina. W tym czasie rozwinęły się trzy róż- niące się charakterem części miasta skupio- ne wokół placów: Stari trg, gdzie mieszka- li głównie rzemieślnicy, Mestni trg – siedzi- ba administracji kościelnej i miejskiej, oraz Novi trg – dzielnica bogatego mieszczań- stwa i szlachty. Do miasta prowadziło pięć bram, a na rzece były dwa mosty. Od 1220 r. Lublana biła własną monetę. Władze miej- skie w tym czasie składały się z reprezentan- tów społeczeństwa: miejskiego sądu, wójta i obywateli, zwłaszcza rzemieślników sku- pionych w cechach. Każdy z cechów dbał o zapewnienie sobie jak największego zna- czenia i wpływów, np. warsztaty szewców znajdowały się po dwóch stronach mostu Szewców, dzięki czemu ta okolica stała się centrum ich cechu. Ciężka dola czekała pie- karzy, którzy oszukiwali przy wypieku chle- ba – karani byli poprzez zanurzanie w Lju- bljanicy z mostu Szewców. A w średniowie- czu rzeka ta nie była wzorem czystości! W 1335 r. Lublana z całą Krainą znalazła się pod panowaniem Habsburgów. Taki stan utrzymywał się do I wojny światowej, nie licząc okresu napoleońskiego. Nowi wład- cy obdarzyli miasto licznymi przywileja- mi, co spowodowało przybycie do Lubla- ny wielu kupców i rzemieślników z całej Europy. Najliczniejsze grupy imigrantów tworzyli Niemcy, Włosi, Hiszpanie, Angli- cy, Szwedzi i Żydzi (ich dzielnica powstała naprzeciwko Novego trgu). Lublana, dzię- ki korzystnemu położeniu geograficzne- mu, stała się ważnym ośrodkiem handlu i rzemiosła. Wzrosła także jej rola jako cen- trum sztuki: powstawało tu coraz więcej warsztatów rzeźbiarzy i malarzy, utworzo- no szkołę muzyczną. W 1461 r. miasto stało Poleć książkę 75 l a n a b u L się siedzibą biskupstwa. Po trzęsieniu ziemi w 1511 r. otrzymało nową, renesansową zabu- dowę. Drewniane domy zastąpiono muro- wanymi, a mury miejskie wzmocniono, aby ochronić się przed najazdem tureckim. Na początku XVI w. miasto zamieszkiwało 5 tys. mieszkańców, z czego 70 mówiło po słoweńsku. W tym czasie Lublana była waż- nym ośrodkiem reformacji i kultury słoweń- skiej. Tutaj mieszkali i tworzyli najwybitniejsi przedstawiciele słoweńskiego odrodzenia: Primož Trubar (1508–86), który jako pierwszy opublikował dwie książki napisane w języ- ku słoweńskim: Katechizm i Abecednik, oraz Jurij Dalmatin (1547–89) – pierwszy tłumacz Biblii na słoweński. Wtedy też utworzono w Lublanie pierwsze liceum i drukarnię. Ważnym momentem w dziejach słoweń- skiej oświaty było założenie w 1693 r. Acade- mii Operosorum Labacensis – szkoły z silny- mi wpływami włoskimi. Zainicjowała ona powstanie pierwszej publicznej bibliote- ki, zapraszała również znanych europej- skich mistrzów budownictwa, rzeźbiarzy i malarzy. Dzięki nim domy zyskały nowy, barokowy wygląd, a we wnętrzach pojawi- ły się arkadowe dziedzińce i klatki schodo- we. W stylu barokowym odnowiono także wiele kościołów. W tym czasie Francesco Robba zbudował piękną fontannę Trzech Rzek Krainy, która została umieszczona przed nowym budynkiem ratusza miej- skiego i  jest jednym z  najwspanialszych przykładów sztuki barokowej w mieście. W 1701 r. w Lublanie powstała filharmonia. Zarówno filharmonia, jak i jej orkiestra cie- szyły się sporą estymą w ówczesnej Euro- pie. Honorowymi członkami tej ostatniej byli słynni kompozytorzy: Joseph Haydn, Johannes Brahms, Ludwig van Beethoven i skrzypek Niccolo Paganini. W  okresie napoleońskim, od 1809 do 1813 r., miasto było stolicą Prowincji Iliryj- skich. Po ponownym dojściu Habsburgów Kup książkę do władzy w Lublanie w 1821 r. odbył się jeden z kongresów Świętego Przymierza, w którym udział wzięli udział cesarz Austrii Franciszek I, car rosyjski Aleksander I Roma- now oraz królowie: pruski (Fryderyk Wilhelm III) i Neapolu (Fryderyk I). Na pamiątkę tych wydarzeń do dzisiaj jeden z głównych pla- ców miasta nosi nazwę Kongresni trg. Pierwsza połowa XIX w. to okres, w któ- rym dokonano wielu zmian urbaniza- cyjnych: umocniono brzegi Ljubljanicy, drewniane mosty zastąpiono stalowy- mi i kamiennymi, w 1849 r. pierwsza linia kolejowa połączyła Lublanę z Wiedniem, a osiem lat później ukończono połącze- nie z Triestem, dzięki czemu rozwinęła się dzielnica pomiędzy starym centrum a linią kolejową. Jednocześnie nastąpiło ożywie- nie życia kulturalnego w  mieście. Zmia- ny zapoczątkował poeta France Prešeren, wokół którego zgromadziło się grono lite- ratów. W 1860 r. powstało Słoweńskie Sto- warzyszenie Literackie, publikujące kilka dzienników. Lublana stała się kulturalnym centrum Słoweńców, a w 1882 r. pierwszy Słoweniec został burmistrzem miasta. Cio- sem dla Lublany było wielkie trzęsienie zie- mi w 1895 r., ale też dzięki odbudowie, przy której pracowali architekci z Austrii i Czech, zyskała ona nowy, modernistyczny wygląd. Podczas rekonstrukcji miasta wybudowano nowy wodociąg (1890), wprowadzono elek- tryczność (1897), kanalizację (1898) i komu- nikację tramwajową (1901). Pierwsza wojna światowa nie przynio- sła Lublanie spustoszeń. Wraz z jej końcem i upadkiem dynastii Habsburgów miasto weszło w skład Królestwa Serbów, Chor- watów i Słoweńców, stając się administra- cyjnym i politycznym centrum Słowenii. Powstało wówczas kilka ważnych insty- tucji: Galeria Narodowa (1918), Uniwersytet Lublański (1919) oraz Akademia Nauk i Sztuk (1938). Wtedy także rozwinęła się nowa Poleć książkę 76 l a n a b u L dzielnica mieszkalna Bežigrad. W okresie międzywojennym oblicze Lublany zosta- ło odmienione przez wybitnego architek- ta Jožego Plečnika. Cankarjeva cesta Podczas II wojny światowej miasto zna- lazło się pod okupacją włoską, a następ- nie niemiecką. Ponieważ Lublana była ważnym punktem oporu, w  1942  r. wła- dze okupacyjne, chcąc ograniczyć działal- ność partyzantów, otoczyły miasto ponad 30-kilometrowym drutem kolczastym. Na jego pamiątkę utworzono Szlak Pamięci (Pot spominov). Po II wojnie światowej Lublana została stolicą Socjalistycznej Republiki Słowenii i weszła w skład Jugosławii. Obok Belgradu i Zagrzebia była jednym z najważ- niejszych ośrodków naukowych, przemysło- wych i kulturalnych federacji. Wreszcie, po ogłoszeniu niepodległości przez Słowenię 26 czerwca 1991 r., Lublana została miastem stołecznym niepodległego państwa. Warto zobaczyć Położenie Lublany w śródgórskiej kotlinie przedzielonej wąskim pasem wzgórz powo- Gregorčičeva ulica duje, że miasto ma dość specyficzny układ urbanistyczny. Od północnej i południo- wej strony wspomnianych wzgórz zabu- dowa rozlewa się szeroko na płaskim tere- nie wzdłuż najważniejszych osi komunika- Rimska cesta cyjnych, natomiast samo centrum miasta jest wciśnięte w przerwę między zalesiony- mi wzgórzem Golovec i wzgórzem zamko- wym na wschodzie a Tivolskim vrhem na zachodzie. Dzięki takiemu układowi plan miasta przypomina trochę wielką, pięcio- ramienną gwiazdę. Główną ulicą miasta jest duży, wielko- miejski bulwar Slovenska cesta, przebiega- jący z północy na południe. Stare miasto rozciąga się na wschód od niego, wzdłuż rzeki Ljubljanicy, opływającej od zachodu i północy wzgórze zamkowe. To właściwie Kup książkę Mirje Cankarjeva cesta a a ulic v e čič n a p u Ž Cankarjeva cesta Opera i balet Opera i balet Štefanova ulica Nebotičnik a a ulic v e čič n a p u Ž Štefanova ulica Nebotičnik Nazorjeva ulica Mestno gledališče (Teatr Miejski) Cankarjeva cesta a cesta nsk e Slov Hostel Tresor i l a o v T k r a P Parlament a v o n v o eth e B ŠUBIČEVA ULICA Pizzeria Emonska Klet Klasztor Urszulanek Hostel Fluxus Parlament a v o n v o eth e B i l a o v T k r a P GUCCHA ŠUBIČEVA ULICA Geo-Navtik Čopova ulica Hostel Fluxus Cafe Cafe GUCCHA Cutty Sark Geo-Navtik Dyskoteka Bachus Center Šubičeva Pomnik obywatela Emony Pizzeria Emonska Klet Muzeum Szkolnictwa Słoweńskiego Klasztor Urszulanek Kolumna Świętej Trójcy Kościół Ś więtej Trójcy Muzeum Kongresni Szkolnictwa trg Słoweńskiego Kolumna Świętej Trójcy Filharmonia A CESTA VENSK SLO Antikvetete Novak Uniwersytet Lublański Dvorni trg Kościół Ś więtej Trójcy A CESTA VENSK SLO Antikvetete Novak SNG Drama SNG Drama Guiness Pub Gregorčičeva ulica a v o g e V Soteska Gledališče Glej Bikofe Soteska a k s o p s o G Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka (NUK) Gledališče Glej Turjaška Novi trg Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka (NUK) Hotel Pri Mraku Café Teater Rimska cesta Pomnik Napoleona Le Petit-Café Salendrova Trg Café Teater Pomnik Napoleona A T S E C A K S N E V O L S Rimska cesta Hotel Pri Mraku Rimska cesta A T S E C A K S N E francoske V revolucije O L S Le Petit-Café Trg AŠKERČEVA CESTA AŠKERČEVA CESTA a k s n o m E Siedziba zakonu Krzyżaków Kościół św. Marii a k niš v e riž K a k s e t o s ZOISOVA CESTA A T S E C A K S N A J R A B Mirje A T S E C A K S N A J esta R A a c B sk n o m E francoske revolucije Muzeum Siedziba zakonu Miejskie Krzyżaków Križevniška a k s n o m E ZOISOVA CESTA Piekarnia Dunajska Scratch Rock Bar a c i l u a n t r V esta a c sk n o m E Krakovsk a ulica Poleć książkę 77 l a n a b u L Petkovškovo nabrežje M e t e l k o v a Štefanova ulica Nebotičnik Dyskoteka Papillon Dworce kolejowy i autobusowy Dworce kolejowy i autobusowy Tour As – pośrednictwo hiša wynajmu kwater Tour As – pośrednictwo wynajmu kwater hiša Bamberegova sta e a c v e šič Dyskoteka Miklo Papillon gospodarska Zadružna Bamberegova sta e a c v e šič Miklo gospodarska Zadružna banka Mestno gledališče (Teatr Miejski) Nazorjeva ulica a cesta nsk e Slov Čopova ulica Hostel Tresor McDonald’s Grand Hotel Union Nazorjeva ulica banka a c Grand Hotel i l u a l a M Union Carniola Antiqua Mestno gledališče (Teatr Miejski) Restauracja Tartuf McDonald’s r T Bar Ajdovo Zrno Čopova ulica Kościół Cafe Cafe Zwiastowania Maryi Kościół Zwiastowania Maryi Urbančeva hiša Cutty Sark Prešernov trg Pomnik Prešerena Cutty Sark a c e st a Restauracja r j e Tartuf v a b u P ž j e e b r a o n v o k š v a a o e t k Urbančeva hiša b lj a b lj a ž j e L u n d r o v o n a b r e n i c n i c Šmalčeva hiša Most Potrójny Šmalčeva hiša Most Potrójny Red’n’ Hot a c Horse i l u a l a M Carniola Antiqua Trubarjeva cesta a c v r j e a b u Kalcek r T Bar Ajdovo Zrno ž j e e b r P a o n v o k š v a a o e t k b lj a b lj a L u n d r o v o n a b r e n i c n i c L j u L j u - A d a m i č Vodnikov Pogačarjev trg trg a t s e c a v e j l s e R e st a Red’n’ Hot Horse a t s e c a v e j l s e R Trubarjeva cesta M e t e l k o v a Kalcek Petkovškovo nabrežje Poljanski Nasip Poljanski Nasip ž j e Seminarium Seminarium Wolfova a č k M a v o S t r i t a r j e v a Dyskoteka Bachus Center vo nabrežje rje Kongresni a Ribji k n trg a C trg Pchli targ Katedra św. Mikołaja S t r i t a r j a č k C ir il - M e t o d o v v a e M o t a v r g Katedra św. Mikołaja sta C ir il - M e t o d o v r g t e c a v e j l s e R Pałac v o nt Arcybiskupi e Štud Restauracja Sokol Restauracja Sokol Pchli targ g r a j a m i a o Z g r a j a m i a o Z Ratusz Lutkovno gledališče Ljubljana, Šentjakobno gledališče Vodnikov trg v o nt e Štud Poljanska cesta sta e c a v e j l s e R Lutkovno gledališče Ljubljana, Šentjakobno gledališče Poljanska cesta Fontanna Filharmonia Trzech Rzek Krainy Fontanna Trzech Rzek Krainy Prešernov trg Pomnik Prešerena L j u L j u - A d a m i č Pogačarjev trg vo nabrežje Pałac Arcybiskupi rje a Ribji k n trg a C Ratusz žje re b a n o v e j r a b i r H Galeria Miejska Pizzeria Ljubljanski Dvor Galerija Idrijska Čipke Geo-Navtik Wolfova Šubičeva Pomnik obywatela Emony Szkolnictwa Słoweńskiego žje re Kolumna b a Świętej Trójcy n o v e j r a b i r H Filharmonia Antikvetete Pizzeria Ljubljanski Dvor Uniwersytet Lublański Dvorni trg g r ni t t s e Dvorni trg M Ž i d o v s k a Jurčičev a trg v o g e V Muzeum Guiness Teatru Słoweńskiego Pub Most Szewców Ž i d o v s k a Jurčičev trg Bikofe Dom Valvasora g r ni t t s e M azgledna ste z a Galeria Miejska Galerija Idrijska Čipke Zamek Lublański azgledna ste z a R Na Stolbi Ovinki Na Stolbi Ovinki Zamek Lublański R Muzeum Teatru Słoweńskiego Most Szewców G r a j s G r a j s Dom Valvasora Galeria Rustika r e v o r e d k i d M a č Dom Schweigera a z a ste ojn s O Gyros Ati Grajski Grič M a č j a s t e z a Galeria Rustika m e č i r j G a m z i k s a r a ste ojn s O G d o P r o d e r P k i d r e v o r e d Grajski Grič m e č i r G m i k s j a r G d o P r o d e r P j a s t e z a S t a r i t r g R e b er a c i n a j l b u j L e j ž e r Galeria Fortuna b a n Zlata Ladica Turjaška Novi trg Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka (NUK) Café Teater Pomnik Napoleona Siedziba zakonu g e r B Kościół św. Marii a k niš v e riž K a k s e t o s ZOISOVA CESTA Piekarnia Dunajska a k s o p s o G Zlata Ladica Novi trg Dom Schweigera a c i n a j l b u j L S t a r i t r g Gyros Ati Salendrova e j ž e r b a n o v o s u Muzeum Miejskie Stiška Križevniška a G l l Pałac Stiški g e r B g r t v o k i t s v e L Šentjakobski most Piekarnia Dunajska Kolumna NMP Rožna ulica Šentjakobski most Scratch Rock Bar c i l u a n t r V p i s a N i k s v o k a r K Krakovsk a ulica e j ž e r b a n Scratch Rock Bar o v o n d u r G a c i l u a n t r V p i s a N i k s v o k a r K Rožna Kup książkę R e b er Osojna pot Galeria Fortuna Gornji trg o v o s u a G Gornji trg l l Stiška U Pałac Stiški lica Na Grad Gaj Zdravia U lica Na Grad Gaj Zdravia g r t v o k i t s v e L Kościół św. Jakuba Rožna Kolumna NMP j e KARLOVŠKA CESTA Pałac Grubera b a n ž e r o v o n d u r G Rožna G o r Rožna ulica nji tr g G o r Kościół Kościół św. Floriana św. Jakuba Rožna Lublana Stare Miasto 50 m KARLOVŠKA CESTA 0 Pałac Grubera nji tr g Lublana Stare Miasto 50 m 0 a k o w K . D . c a r p O Poleć książkę C Osojna pot e st a Slo v e n s kih K C e st a Slo v e n s kih K m m e č kih U e č kih U p oro v p oro v Kościół św. Floriana 78 l a n a b u L tylko kilka wydłużonych placów (często przypominających szersze ulice): Mestni trg z ratuszem, Ciril-Metodov trg, Stari trg i  Gornji trg na wschodnim brzegu rzeki, ulice Trubarjeva, Wolfova i  Gosposka po zachodniej stronie oraz oczywiście ciąg ulic nadrzecznych zwanych nabrzeżami (nabrežje). Ulica Wolfova łączy dwa ważne, śródmiejskie place – Prešernov trg z Kon- gresnim trgiem. Z kolei dzielnica między Slovenską cestą a  parkiem Tivoli (oraz zachodnią obwodnicą centrum – Tivolską cestą) to najbardziej elegancka część mia- sta oraz kwartał rządowy – tu znajdują się: pałac prezydencki, budynek parlamentu, siedziba rządu oraz liczne ambasady, naj- ważniejsze muzea, teatr i opera. Od pół- nocy centrum miasta ogranicza linia kole- jowa z  głównym dworcem, wzdłuż któ- rej ciągnie się wydłużony Trg Osvobodil- ne fronte oraz Masarykova cesta. Z kolei od południa ograniczeniem interesują- cego nas centrum miasta jest długa ulica podzielona na kilka odcinków z różnymi nazwami: Aškerčeva cesta, Zoisova cesta, Karlovška cesta. Od centrum miasta rozchodzą się w pię- ciu kierunkach ważne arterie komunikacyj- ne, wzdłuż których ciągną się dalsze dziel- nice miasta. Są to kolejno: na południowy zachód, wzdłuż Tržaškiej cesty (w kierun- ku Postojnej, na wybrzeże i do Triestu) – przedmieście Vič; na południowy wschód przy Dolenjskiej cesty (kierunek na Novo mesto i Zagrzeb) – Rakovnik i Rudnik; na wschód – wzdłuż Zaloškiej cesty (ważny szlak kolejowy Doliną Sawy w stronę Cel- je i Mariboru) – dzielnica Moste; na pół- noc – wielki bulwar Dunajska cesta (głów- na szosa na Celje i  Maribor) przechodzi przez rozległy Bežigrad; na północny zachód poprzez liczne osiedla dzielnicy Šiška wiedzie Celovška cesta (do Kranja i przez góry do Austrii). Kup książkę Ljubljana tourist card Specjalna karta uprawniająca do bezpłat- nych przejazdów autobusami miejskimi, połączona z ofertą darmowych lub zniżko- wych wejść do muzeów i galerii, bezpłatne- go dostępu do internetu oraz różnymi raba- tami na pamiątki, noclegi i posiłki w restau- racjach w wybranych punktach, honorują- cych Ljubljana tourist card. Można ją wy- kupić na 24, 48 lub 72 godziny, koszt dla osoby dorosłej to odpowiednio 20, 70, 27 i 31,50 EUR, dla dzieci w wieku 6–14 lat prze- widziane są zniżki. Karta jest dostępna np. w biurach informacji turystycznej, ale przy zakupie przez internet można uzyskać do- datkowe 10 rabatu. Stare miasto w  Lublanie jest dopraw- dy miniaturowe – by przejść z jego jedne- go krańca na drugi wystarczy 10–15 min. Ale by zwiedzić kilka tutejszych kościo- łów, zamek oraz muzea – potrzeba znacz- nie więcej czasu. Kongresni trg Plac Kongresowy jest dobrym punktem początkowym spaceru po lublańskiej sta- rówce. Na skraju dużego skweru stoi kopia pomnika obywatela Emony, znaleziona tutaj w 1836 r. i początkowo błędnie roz- poznana jako pomnik cesarza Konstanty- na. Po drugiej stronie terenów zielonych, w dolnej części placu, widzimy elegancki, neobarokowy gmach – to lublańska fil- harmonia, jedna z  pierwszych w  Euro- pie. Tuż obok znajduje się główny budynek Uniwersytetu Lublańskiego. Ten wielki gmach wzniesiono w latach 1896–1902 jako siedzibę Sejmu Krajowego Krainy. Niedale- ko, przy zachodniej pierzei placu, wznosi się jeden z najcenniejszych zabytków mia- sta, kościół Świętej Trójcy. Poleć książkę 79 l a n a b u L Kościół Świętej Trójcy Kościół Świętej Trójcy () codz. 6.30–7.30, 9.00–11.00, 16.00–19.00), przy którym znajduje się klasztor Urszulanek, to jeden z najpięk- niejszych barokowych obiektów sakralnych w mieście. Budynek o niezwykłej fasadzie zwieńczonej falistym, ostrołukowym szczy- tem powstał w latach 1718–26, prawdopo- dobnie wg projektu Carla Martinuzziego. We wnętrzu możemy podziwiać wspaniały główny ołtarz autorstwa Francesca Robby. Malowidła w bocznych ołtarzach są dzie- łem Valentina Metzingera i Mateusza Lan- gusa. Przed kościołem stoi kolumna Świę- tej Trójcy – drewnianą rzeźbę, ustawioną w 1693 r. jako wotum wdzięczności za ura- towanie miasta przed zarazą, zamieniono w 1721 r. na kamienny monument wyrzeź- biony przez F. Robbę. Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka Gmach Biblioteki Narodowej i Uniwersy- teckiej (Narodna in univerzitetna knjižica – NUK; ul. Turjaška 1) to oryginalna budowla z fasadami wyróżniającymi się trójkątnymi, niewielkimi wykuszami okien i ciekawymi detalami architektonicznymi. Wzniesiono ją w latach 1936–41 wg projektu wielkiego słoweńskiego architekta Jožego Plečnika. Jego autorstwa jest również stylowe wnę- trza biblioteki. Dawniej w tym miejscu stał pałac Ducal, należący do znanej rodziny Turjak (Auersperg), zniszczony przez trzę- sienie ziemi w 1895 r. Warto przyjrzeć się głównej bramie biblioteki, z zachowanymi oryginalnymi klamkami. Od strony zachod- niej ustawiono pomniki słoweńskich slawi- stów, a kawałek dalej – słoweńskich muzy- ków. Warto zajrzeć na pobliski Novi trg – wydłużony plac, przy którym swoje sie- dziby miały miejscowe rody arystokratycz- ne. Wszystkie budynki zachowały interesu- jące barokowe fasady. Trg francoske revolucije Po południowej stronie biblioteki znajdu- je się plac Rewolucji Francuskiej. Na środ- ku stoi okazały obelisk – to pomnik cesa- rza Napoleona Bonapartego, autorstwa Jožego Plečnika, wzniesiony z wdzięczności . m o c s o t o h p t i s o p e D / o t s a k © Kościół Świętej Trójcy w Lublanie Kup książkę Poleć książkę
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Słowenia. Słoneczna strona Alp. Wydanie 4
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: