Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00453 010303 11217857 na godz. na dobę w sumie
Słownik demokracji samorządowej - ebook/pdf
Słownik demokracji samorządowej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Kurhaus Język publikacji: polski
ISBN: 978-836-530-112-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia >> polityka
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W „Słowniku demokracji samorządowej” czytelnik znajdzie filozoficzne i praktyczne odpowiedzi na wszystkie pytania dotyczące władzy lokalnej. Jakie są jej cele i zadania? Kto jest jej beneficjentem? Jaki powinien być radny i przewodniczący rady gminy czy powiatu? Jak sprawnie zorganizować posiedzenie rady? Co powinno się znaleźć w protokole obrad? Co jest istotą wolności? Jak powinna wyglądać debata publiczna? Komu służy referendum?
Słownik to także garść publicystycznych uwag o bolączkach polskiej wsi, o przedsiębiorczości, a także o słabości ludzkiej natury, której wyrazem jest nepotyzm czy łączenie się w kliki.
„Słownik demokracji samorządowej” jest nawiązaniem do słynnego „Słownika demokracji” Marcina Króla wydanego w 1983 roku.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Słownik demokracji samorządowej Marcin Król 2016 Autor: Marcin Król Redaktor prowadzący: Katarzyna Kozłowska Redakcja: Ewdokia Cydejko Korekta: Elżbieta Lipińska, El-Kor Opracowanie typograficzne i łamanie: Marek Wójcik Projekt okładki: Dominika Raczkowska ISBN: 978-83-65301-12-3 Wydanie cyfrowe (born digital) Copyright: © 2014 Kurhaus Publishing Kurhaus Media sp. z o.o. spółka komandytowa Sponsorem publikacji jest Bank Gospodarstwa Krajowego lat 1924 -2014 www.kurhauspublishing.com Kurhaus Publishing Kurhaus Media sp. z o.o. spółka komandytowa ul. Chodakowska 53/57, 03-816 Warszawa Dział sprzedaży: kontakt@kurhauspublishing.com Tel. +48 531 055 705 Digitalizacja: Kurhaus Graphics Spis treści Wstęp. Demokracja samorządowa 1. Jaki powinien być radny? 2. Przewodniczący 3. Samorząd jako instytucja niezależna 4. Zebranie samorządowe 5. Debata w samorządzie 6. Frekwencja w wyborach samorządowych 7. O referendum nieco inaczej 8. Opozycja w samorządzie 9. Czy radny jako radny może się kierować sumieniem? 10. Różnorodność opinii w samorządzie 11. Lokalne kliki i samorząd 12. Siła i słabość samorządu 13. Polska wieś pod władzą samorządu 14. Samotni, biedni, wykluczeni 15. Samorząd a mass media 16. Samorząd i przedsiębiorczość 17. Szkolenia na poziomie samorządowym 18. Współpraca samorządów 19. Wybory większościowe do samorządu terytorialnego 20. Samorządowa nadzieja Posłowie Indeks 7 11 15 19 23 27 31 35 39 43 47 51 55 59 63 67 71 75 79 83 87 91 107 Wstęp Demokracja samorządowa S pośród wielu argumentów, jakie można przyto- czyć na pochwałę instytucji samorządu lokalnego (i zresztą każdego innego samorządu: zawodowego czy szkolnego), najważniejszy jest ten, który podkreśla jego demokratyczny charakter. Demokracja samorządo- wa jest formą demokracji w naszych czasach najbliższą demokratycznemu ideałowi. A w każdym razie być po- winna. W czasach, kiedy demokracja na poziomie pań- stwa niewątpliwie szwankuje, gdyż sprowadza się do wy- borów parlamentarnych przeprowadzanych co kilka lat oraz do decyzji podejmowanych w rezultacie arytmetyki parlamentarnej, liczni praktycy i teoretycy demokracji nadzieję lokują w instytucji samorządu. Czy samorząd terytorialny lub lokalny może stano- wić lekcję demokracji? Czy o prawdziwą demokrację, czyli prawdziwe rządy obywateli, łatwiej jest na poziomie lokalnym czy krajowym, nie wspominając o międzynaro- dowym? Czy wreszcie przyszłość demokracji zależy przede wszystkim od tego, czy utrzyma się i wzmocni na poziomie lokalnym, bo przyszłość zarówno państw narodowych, jak i organizacji ponadpaństwowych jest wysoce niepewna? Jeżeli chcemy odpowiedzieć pozytywnie na wszystkie te pytania, musimy określić, jakie są szanse demokracji sa- morządowej i jakie stoją przed nią zagrożenia. Zagrożeniem jest zawsze dominacja władzy central- nej z jednej strony oraz obojętność wyborców samorządo- wych – z drugiej. Szansą jest możliwość uprawiania na po- ziomie samorządu prawdziwej polityki demokratycznej, 8 to znaczy możliwie najdalej idącej współpracy wybieral- nych władz samorządowych z wyborcami oraz podejmo- wania decyzji w zgodzie ze stanowiskiem mieszkańców. Innymi słowy, szansą dla samorządu jest stworzenie de- mokratycznej wspólnoty – bez takiej wspólnoty demo- kracja nie działa prawidłowo. Demokracja to nie tylko nasz głos, ale przede wszystkim nasz udział. Oczywiście udział ten jest dobrowolny, ale dla tych, którzy ciekawią się sprawami publicznymi lub sądzą, że powinni dbać o wspólny interes – udział jest spełnieniem ich marzeń o polityce. Ani wspólnota demokratyczna nie istnieje, ani – wobec tego – udział w decyzjach tej wspólnoty nie jest możliwy na szczeblu państwowym, zarówno w Polsce, jak i we wszystkich innych krajach demokratycznych. Dlatego demokracja samorządowa to nasza wielka szansa i o ile politykę państwową z konieczności zosta- wiamy politykom, o tyle demokracji samorządowej nie możemy zostawić samorządowcom. Podmiotem samo- rządu jesteśmy bowiem my, mieszkańcy wybierający sa- morząd, uczestniczący w jego działaniach oraz go kontro- lujący, czyli kontrolujący samych siebie. Wbrew politycznym deklaracjom żadna władza samo- rządu terytorialnego nie docenia, nie szanuje i nie ubóstwia, gdyż samorząd jest dla niej formą konkurencji. Samorząd zawsze – w różnych krajach w różnym stopniu – pozbawia władzę centralną części władzy, co nigdy nie spotyka się z jej życzliwością. Wyjątkiem są sprawy, których władza centralna chętnie się pozbywa. Wyjdziemy więc od tezy, że żadna władza nie sprzyja decentralizacji, chyba że jest to dla niej wygodne. Druga teza brzmi natomiast tak: nadzieja na utrzymanie i rozwój demokracji tkwi przede wszystkim w społecznościach lokalnych. Trzecia zaś – nie ma dla lu- dzi, dla obywateli ważniejszej okazji do zademonstrowania SŁOWNIK DEMOKRACJI SAMORZĄDOWEJ decentralizację władzy publicznej. 2. Zasadniczy podział terytorialny państwa uwzględnia- jący więzi społeczne, gospodarcze lub kulturowe i za- pewniający jednostkom terytorialnym zdolność wyko- nywania zadań publicznych określa ustawa. 9 uczuć demokratycznych niż życie samorządowe, w tym wybory do samorządu lokalnego. Taka myśl przyświeca- ła twórcom idei demokratycznej od czasów starożytnych po Jeana Jacques’a Rousseau, Alexisa de Tocqueville’a czy – współcześnie – Roberta Putnama. Polska konstytucja stwarza wielkie możliwości dzia- łania samorządów i zaangażowania obywateli w to dzia- łanie, stanowiąc, że: „Art. 15. 1. Ustrój terytorialny Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia Art. 16. 1. Ogół mieszkańców jednostek zasadniczego podziału terytorialnego stanowi z mocy prawa wspólnotę samo- rządową. 2. Samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Art. 17. 1. W drodze ustawy można tworzyć samorządy zawodo- we, reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wy- konywaniem tych zawodów w granicach interesu pu- blicznego i dla jego ochrony. 2. W drodze ustawy można tworzyć również inne rodzaje samorządu. Samorządy te nie mogą naruszać wolności wykonywania zawodu ani ograniczać wolności podej- mowania działalności gospodarczej”. Wstęp 10 Najważniejsze w tych sformułowaniach jest „zapew- nienie decentralizacji władzy publicznej” oraz stwierdze- nie, że „istotną część zadań publicznych samorząd wyko- nuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność”. Uznajmy, że tak jest rzeczywiście, i zastanówmy się, jakie szanse stoją przed samorządami, czym demokracja samo- rządowa może się zajmować oraz przed jakimi zagroże- niami powinna się bronić. Przed laty (w 1981 r.) opublikowałem książeczkę Słownik demokracji. Wtedy i po 1989 roku miała ona spo- re powodzenie. Mam nadzieję, że okazała się przydatna. Teraz proponuję państwu Słownik demokracji samorzą- dowej. Liczę na to, że chociaż dla części obywateli nie- które idee tu zawarte okażą się pomocne. Sądzę bowiem, że od demokracji samorządowej powinniśmy rozpocząć naszą walkę o nowy kształt demokracji w ogóle. SŁOWNIK DEMOKRACJI SAMORZĄDOWEJ Rozdział 1 Jaki powinien być radny? R adnych w Polsce jest kilkadziesiąt tysięcy. Niewątpliwie za dużo, ale to inna sprawa. Ważna bowiem jest nie tyle ilość, ile jakość. Przed rad- nymi stoją bardzo poważne zadania, a opinia publiczna dostrzega przede wszystkim reprezentantów władzy wy- konawczej (prezydentów wielkich miast), a nie radnych, czyli przedstawicieli władzy ustawodawczej. W znacznym stopniu wynika to z ich liczby, ale także z nieuchronnych kombinacji partyjnych sprawiających, że radni nie są po- strzegani jako samodzielne osoby, lecz jako wierni przed- stawiciele partii. Czego mamy prawo oczekiwać od kandydata na rad- nego? Po pierwsze gotowości poświęcenia czasu na spra- wowanie tej funkcji. Dlatego nie są sensowne narzeka- nia na zbyt duże korzyści materialne radnych, bo gdyby dobrze wykonywali swoją pracę i żeby ją dobrze wyko- nywali – trzeba im płacić, podobnie jak posłom. Radny – wiem to z doświadczenia najbliższych mi osób – który nawet w wiejskiej gminie chce być przygotowany do sesji rady, musi poświęcić na to wiele czasu i starań, bo nikt nie spieszy mu z pomocą w wyjaśnianiu kwestii ekono- micznych lub prawnych, do których zrozumienia często nie jest przygotowany. Oczywiście byłoby nonsensowne, gdyby radnymi mieli być sami specjaliści, a nie po prostu przedstawiciele obywateli, jednak warto się zastanowić, czy konkretny kandydat jest w stanie poświęcić możliwie dużo czasu na pracę radnego, czyli jaki jest jego zawód i czy mu na to pozwala oraz co z tego poświęconego czasu 12 wyniknie, to znaczy, czy jest wstępnie zorientowany w sy- tuacji swego terenu. Czas, jaki radny musi poświęcić pracy na rzecz sa- morządu, to nie tylko zebrania rady, ale także zebrania komisji, przygotowanie się do tych zebrań, zdobycie od- powiednich informacji prawnych czy merytorycznych, a także kontakty z ludźmi, z mieszkańcami gminy czy miasta. Jest to więc co najmniej „pół etatu”, jeżeli radny sumiennie traktuje swoją misję. Często przytacza się zasady obowiązujące w USA, gdzie nawet w wielkich miastach radnych jest kilku- nastu i dysponują w istocie wielką władzą, ale też wal- ka o fotel radnego ma bardzo dynamiczny charakter. Do Polski tych zasad nie da się przenieść, bo de facto radny miejski w Stanach Zjednoczonych jest radnym zawodowym. Chyba że radykalnie ograniczymy liczbę radnych. Jednak w Polsce od samego początku działania samorządu mamy do czynienia z brakiem równowagi między rolą radnych a zadaniami przed nimi stawiany- mi. Mowa o poziomie podstawowym, bo na poziomie starostwa radni mają minimalne obciążenia i obowiązki. Po drugie, zaskakujące jest, że radni, którzy decy- dują o wydatkowaniu w skali roku w gminie wiejskiej od kilku do kilkunastu milionów złotych (a jeżeli gmina dostanie dotację unijną, decydują o znacznie większych sumach), w dużych miastach czasem o miliardach zło- tych – w znikomym stopniu odpowiadają przed opinią publiczną. A przecież zatwierdzają oni nie tylko pla- ny budżetu i wydatki na konkretne projekty, ale tak- że udzielają wójtowi lub prezydentowi absolutorium, a zatem ponoszą kolosalną odpowiedzialność. Powstaje pytanie, czy radni mogą (jak jest obecnie) mieszać po- rządki władzy i być równocześnie radnymi (władza SŁOWNIK DEMOKRACJI SAMORZĄDOWEJ O AUTORZE i k s ń i l i a K n c r a M / T S O R P W / P A P : t o F MARCIN KRÓL (UR. 1944) Profesor nauk humanistycznych, socjolog oraz historyk idei nowożytności i XIX wieku. Wykłada na Uniwersytecie Warszawskim. Jest przewodniczącym Rady Fundacji im. Stefana Batorego. Współorganizator i prowadzący Debaty Tischnerowskie na Uniwersytecie Warszawskim. Opubliko- wał wiele ważnych książek, m.in. Historię myśli politycznej (2001), Filozofię polityczną (2008), Czego nas uczy Leszek Kołakowski (2010). Słownik demokracji samorządowej to nawiązanie do jego słynnego Słownika demokracji wydane- go w 1983 roku.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Słownik demokracji samorządowej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: