Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00254 005064 14828940 na godz. na dobę w sumie
Słownik kultury antycznej - ebook/pdf
Słownik kultury antycznej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-3315-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> sztuka >> architektura
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Prezentowane dzieło pełni rolę klucza do zrozumienia wielu wydarzeń i pojęć świata starożytnego. Czytelnik znajdzie tu najczęściej spotykane nazwiska, fakty i terminy z dziedziny historii, geografii, literatury, filozofii, religii, archeologii, sztuki, życia codziennego starożytnych Greków i Rzymian.

Autorzy słownika uwzględnili w swych opracowaniach najnowsze odkrycia oraz wyniki badań naukowych. Wiedza o świecie starożytnym nie stanowi bowiem zamkniętej karty: wykopaliska archeologiczne, nowe badania językoznawcze (np. odczytanie pisma kreteńskiego), nowe papirusy z nieznanymi dotychczas tekstami, rzetelna i wnikliwa praca filologów – przynoszą wciąż nowe wiadomości, pozwalają usuwać błędne, choć uświęcone pojęcia o antyku, wzbogacają naszą wiedzę.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

WST˚P Graecia capta ferum victorem coepit („Ujarzmiona Grecja podbiła swojego dzikiego zwycie˛zce˛”). Z włas´ciwa˛ genialnemu poecie intuicja˛ Horacy oddał istote˛ sprawy, wielkos´c´ bowiem Rzymian przejawia sie˛ i w tym, z˙e jako nieliczni w dziejach zwy- cie˛zcy nie zniszczyli dorobku wielkiego ludu, kto´ry podbili. Rzym przeja˛ł, wzbogacił i upowszechnił osia˛gnie˛cia swoich greckich poprzedniko´w. I Grecy, i Rzymianie sa˛ wspo´łtwo´rcami cywilizacji europejskiej. Zaszczyt „zwycie˛zcom” i „pokonanym”, sta- roz˙ytnym i po´z´niejszym, przynosi to, z˙e Hellada i Rzym ostatecznie podbiły Europe˛. Antyk jest wszechobecny w dzisiejszym s´wiecie, stanowi fundament całej naszej cy- wilizacji, a edukacja sprawiła, z˙e wiedza o nim stała sie˛ tak powszechna, jak nigdy wczes´niej. Nie chciałbym jednak snuc´ rozwaz˙an´ o niezwykłym znaczeniu antyku we wspo´ł- czesnym s´wiecie. Sprawa wydaje sie˛ zbyt oczywista. Zwłaszcza dla Czytelnika, kto´ry zdecyduje sie˛ sie˛gna˛c´ do tej publikacji. Czuje˛ sie˛ raczej w obowia˛zku powiedziec´ cos´ o samym Słowniku. Zdecydowalis´my sie˛ zachowac´ tytuł publikacji, kto´ra˛ po´ł wieku temu zapocza˛tko- wała prof. Lidia Winniczuk. „Słowniki staroz˙ytnos´ci” maja˛ zreszta˛ w Europie długa˛ tradycje˛. Wymienie˛ najwaz˙niejsze z nich, aby dac´ Czytelnikowi szanse˛ dotarcia w ra- zie potrzeby do kolejnych publikacji encyklopedycznych, a zarazem umiejscowic´ nasz Słownik na szerszym tle. Pierwsza˛ encyklopedia˛ pos´wie˛cona˛ antykowi, kto´ra ma nadal pewne znaczenie, jest wydany w je˛zyku francuskim na przełomie XIX i XX wieku dziesie˛ciotomowy Słownik staroz˙ytnos´ci greckich i rzymskich1. Wielkiego formatu tomy zawieraja˛ tysia˛ce interesuja˛cych artykuło´w i rysunko´w. Najbardziej obszerna˛ spos´ro´d wszystkich en- cyklopedii pos´wie˛conych Antiquitates, czyli „staroz˙ytnos´ciom”, pozostaje jednak i na bardzo długo pozostanie, licza˛ca 85 tomo´w, niemiecka Realencyclopa¨die2. Zapocza˛tkowana w 1894 r. przez Georga Wissowe˛ publikacja została zakon´czona w 1980 r. Jest to dzieło niezwykłe, naprawde˛ wielkie, słusznie stanowia˛ce przed- miot dumy nauki niemieckiej. W z˙adnej innej dziedzinie humanistyki nie ma przy- kładu opracowania ro´wnie monumentalnego. 1 Dictionnaire des Antiquite´s Grecques et Romaines d’apre`s les textes et les monuments, contenant l’explication des termes qui se rapportent aux murs, aux institutions, a` la religion, aux arts, aux sciences, au costume, au mobilier, a` la guerre, a` la marine, aux me´tiers, aux monnaies, poids et mesures, etc. etc., et en ge´ne´ral a` la vie publique et prive´e des anciens, vol. 1–10, red. Charles Daremberg, Edmond Saglio, Paris 1877–1919 (reprint Graz 1962–1963). 2 Pełny tytuł publikacji – Paulys Realencyclopa¨die der classischen Altertumswissenschaft, Stuttgart 1894–1980. Funkcjonuje ona ro´wniez˙ pod nazwa˛ Paulys-Wissowa Realencyclopa¨die der classischen Altertumswissenschaft, co oddaje zasługi Wissowy, kto´ry podja˛ł dzieło zapocza˛tkowane przez Au- gusta Friedricha Pauly’ego (1837–1864). 8 Wste˛p Ze wzgle˛do´w praktycznych, dla zaspokojenia biez˙a˛cych potrzeb uczonych, stu- dento´w i szerokich rzesz zainteresowanych antykiem, na bazie Realencyclopa¨die opubli- kowano w latach 1964–1975 „mała˛ Pauly”3. Owa pie˛ciotomowa encyklopedia przez lata odgrywała zasadnicza˛ role˛ na studiach historycznych, filologicznych i archeolo- gicznych w s´wiecie zachodnim. Szcze˛s´liwe poła˛czenie wynikaja˛cej z kompetencji autoro´w zdolnos´ci do oddania w syntetycznej formie tres´ci obszernych i cze˛stokroc´ skomplikowanych sprawia, z˙e „mała Pauly” ma przed soba˛, choc´ moz˙e za jakis´ czas w zmienionej postaci, długie z˙ycie. Na przełomie XX i XXI wieku pojawiło sie˛ w rodzinie Pauly kolejne dziecko, dwudziestotomowa „s´rednia Pauly”4. Cze˛s´c´ hasłowa obejmuje w praktyce pie˛tnas´cie tomo´w. Kolejnych pie˛c´ pos´wie˛conych jest tradycji antycznej czy tez˙ recepcji antyku oraz historii badan´. Całos´c´ uzupełnia kilka tomo´w suplemento´w o charakterze mo- nograficznym. Wymienione encyklopedie słuz˙a˛ historykom staroz˙ytnos´ci, filologom klasycznym, archeologom, uczonym, studentom, miłos´nikom staroz˙ytnos´ci (i nie tylko) z całego s´wiata. Ze wzgle˛du na potrzeby dydaktyczne, a takz˙e dlatego, z˙e staroz˙ytnos´c´ interesowała i interesuje szerokie kre˛gi społeczen´stwa, w niekto´rych krajach powstaja˛ bardziej ogo´l- ne słowniki lub encyklopedie. Zaro´wno ich poziom, jak i to, czy zbiorowe publikacje tego typu w danym kraju w ogo´le sie˛ ukazuja˛, na pewno odzwierciedla w pewnym stopniu stan nauki i potrzeb społeczen´stwa. Ws´ro´d takich publikacji najszerzej znany jest Oksfordzki Słownik Klasyczny5. Ta jednotomowa encyklopedia uwzgle˛dnia w sumie ok. 6 tysie˛cy haseł. Sa˛ one przygotowane przez uczonych, gło´wnie, choc´ nie wyła˛cz- nie z krajo´w anglosaskich. Oczywis´cie moz˙na znalez´c´ tez˙ inne pomoce tego typu za- ro´wno w juz˙ wymienionych, jak i w innych je˛zykach, wydawane gło´wnie w krajach, w kto´rych badania nad antykiem maja˛ dłuz˙sza˛ tradycje˛. Na pierwszym miejscu nalez˙y w tym przypadku wymienic´ Włochy z ich wybitnymi osia˛gnie˛ciami nie tylko w po- znawaniu historii Rzymu, ale i Grecji. W warunkach polskich jedyna˛ jakos´ poro´wnywalna˛ z nimi publikacja˛ jest Słownik kultury antycznej, choc´ oczywis´cie sa˛ i inne poz˙yteczne prace o charakterze encyklope- dycznym, kto´re dostarczaja˛ informacji dotycza˛cych rozmaitych aspekto´w dziejo´w an- tycznych6. 3 Der kleine Pauly: Lexikon der Antike auf der Grundlage von Paulys’s Realencyclopa¨die, red. Kon- rat Ziegler, Walther Sontheimer, Hans Gartner, Mu¨nchen 1964–1975. 4 Der Neue Pauly, red. Hubert Cancik, Helmuth Schneider (staroz˙ytnos´c´), Manfred Landfes- ter (tradycja klasyczna), 1996–2004 (on-line doste˛pna jest wersja niemiecka i angielska). 5 The Oxford Classical Dictionary (pierwsze wydanie red. M. Cary et alii, Oxford 1949, drugie – red. N.G.L. Hammond, H.H. Scullard, Oxford 1970). Do niedawna korzystano gło´wnie z wy- dania trzeciego (red. Simon Hornblower, Anthony Spawforth, Oxford 1996), ostatnio ukazało sie˛ czwarte przygotowane przez redaktoro´w wydania trzeciego (Oxford 2012). Czwarte doste˛p- ne jest ro´wniez˙ on-line, a trzecie w postaci CD-Romu. 6 M.in. Słownik pisarzy antycznych, red. Anna S´widerko´wna, Warszawa 1982; Encyklopedia Sztuki Staroz˙ytnej, ze wste˛pem Kazimierza Michałowskiego, Warszawa 1975. Znacznie bardziej popularny charakter ma ogromnie zreszta˛ poz˙yteczna Mała encyklopedia kultury antycznej, red. Zdzisław Piszczek (pierwsze wydanie 1958 i wiele po´z´niejszych). Wste˛p 9 Skoro niniejszy Słownik stanowi kontynuacje˛ stworzonego przez Lidie˛ Winniczuk, rodzi sie˛ pytanie, czy jest to dzieło nowe, czy stare. Zachowalis´my zasadniczy układ pracy z podziałem na cze˛s´c´ hasłowa˛ oraz artykuły przegla˛dowe. W poprzednim wy- daniu Słownika kultury antycznej7 znalazły sie˛ prawie dwa tysia˛ce haseł. Na potrzeby naszej publikacji 1/3 z nich napisano zupełnie od nowa, wszystkie pozostałe zostały uwaz˙nie przejrzane i cze˛sto (w celu usunie˛cia błe˛do´w lub nies´cisłos´ci) zmienione, siatke˛ haseł uzupełniono o wiele nowych. W rezultacie niniejsze wydanie obejmuje 3200 haseł oraz ponad 400 odsyłaczy. Ze wzgle˛du na specyficzny układ publikacji, w kto´rej wiele informacji dodatkowych znalazło sie˛ w artykułach przegla˛dowych, zaso´b informacyjny tego Słownika jest znacznie wie˛kszy. W poprzedniej wersji wiele haseł dotyczyło mitologii, literatury, filozofii. Nie zrezygnowalis´my z nich, ale wprowadzilis´my nowe m.in. z dziedziny ustroju, prawa, sztuki. Staralis´my sie˛ ocalic´ jak najwie˛cej z wyniko´w pracy naszych poprzedniko´w, uzupełniaja˛c publikacje˛ o in- formacje waz˙ne, jak wynika z naszych dos´wiadczen´, dla studenta i wykładowcy, ucznia i nauczyciela oraz wszystkich zainteresowanych staroz˙ytnos´cia˛. Dodalis´my ro´wniez˙ hasła dotycza˛ce Wschodu, choc´ wyła˛cznie w zakresie niezbe˛dnym dla zro- zumienia dziejo´w Greko´w i Rzymian. W przyszłos´ci chcielibys´my znacznie owa˛ cze˛s´c´ Słownika rozbudowac´. Artykuły przegla˛dowe zawieraja˛ syntetyczne przedstawienie historii politycznej Grecji i Rzymu, zarys dziejo´w filozofii staroz˙ytnej, greckiej i rzymskiej literatury oraz sztuki. Do starych, przejrzanych, a cze˛sto i gruntownie przez autoro´w zmienionych dodano nowe pos´wie˛cone dziejom Etrusko´w oraz wierzeniom religijnym Greko´w i Rzymian. Artykuły wprowadzaja˛ w rozmaite aspekty dziejo´w Greko´w, Etrusko´w i Rzymian. Dla oso´b rozpoczynaja˛cych dopiero swoja˛ przygode˛ z antykiem sa˛ ze wszech miar godne polecenia jako pierwsza lektura. Co wie˛cej napisane specjalnie dla nowej wersji Słownika sa˛ po wie˛kszej cze˛s´ci rodzajem esejo´w, kto´re zawieraja˛ nie tylko najwaz˙niejsze informacje, ale i cze˛sto oferuja˛ szersze spojrzenie na omawia- ne problemy. Autorami haseł i artykuło´w przegla˛dowych sa˛ znawcy antyku ro´z˙nych spec- jalnos´ci, ro´z˙nych pokolen´, w wielu przypadkach o ugruntowanej w swoich dziedzi- nach pozycji w polskim i mie˛dzynarodowym z˙yciu naukowym. Zachowane z poprzedniej edycji Słownika hasła (nawet jes´li zostały mniej lub bardziej zmienione) zgodnie z wczes´niejszym zwyczajem sa˛ jedynie w cze˛s´ci przypadko´w sygnowane inicjałami autoro´w. Wszystkie nowe, z wyja˛tkiem bardzo kro´tkich, zaopatrzono w inicjały autoro´w. Zalez˙ało nam na zamieszczeniu w publikacji bogatego materiału ilustracyjnego. Ze wzgle˛do´w technicznych nie moglis´my wykorzystac´ wszystkich rysunko´w, plano´w, zdje˛c´ i map z poprzedniej edycji. Ze wzgle˛do´w finansowych okazało sie˛ niemoz˙liwe ich przygotowanie zgodnie z naszymi pierwotnymi zamierzeniami. W jakims´ sensie jest to wre˛cz paradoksalne, z˙e „ekonomia” nie pozwoliła nam skorzystac´ ani z no- wych moz˙liwos´ci technicznych, ani nawet ze starych osia˛gnie˛c´. Mamy nadzieje˛, z˙e z wie˛kszym powodzeniem uda sie˛ o´w problem rozwia˛zac´ w kolejnych wydaniach. 7 Słownik najpierw ukazywał sie˛ pod red. Lidii Winniczuk jako Mały słownik kultury antycz- nej. Grecja–Rzym, (1962–1976), a po´z´niej jako Słownik kultury antycznej. Grecja–Rzym. 10 Wste˛p Waz˙na˛ cze˛s´cia˛ publikacji jest bibliografia, kto´ra zapewnia podstawowa˛ orientacje˛ w przekładach dzieł antycznych oraz doste˛pnych w je˛zyku polskim pracach pos´wie˛- conych staroz˙ytnos´ci8. Na koniec uwagi dotycza˛ce pisowni. Zrezygnowalis´my z wersji w oczywisty juz˙ dzisiaj sposo´b przestarzałych, takich jak np. Eschyl (Ajschylos), Tucydydes (Tukidy- des), Tyrteusz (Tyrtajos). Zgodnie z nowszymi tendencjami preferujemy forme˛ jak najbliz˙sza˛ brzmieniu oryginalnemu. Zachowujemy zarazem formy, kto´re przyje˛ły sie˛ na gruncie je˛zyka polskiego (np. Klejstenes, a nie Kleisthenes) i nie forsujemy ta- kich, kto´re utrudniłyby korzystanie ze Słownika. Innymi słowy informacje o Tukidy- desie znajdzie czytelnik w has´le Tukidydes, a nie Thoukidydes lub Thukydides, o Cyceronie zas´ w has´le Cyceron, a nie Cicero lub Ciceron. W przypadku jednak gdy przyje˛ta (jak sie˛ nam wydaje) forma odbiega od oryginalnej, w nawiasie podaje- my ta˛, kto´rej uz˙ywali – odpowiednio – Grecy lub Rzymianie. Poprzednie edycje Słownika ukazywały sie˛ w nakładach ida˛cych w dziesia˛tki tysie˛- cy egzemplarzy. Z˙yczyłbym Wydawnictwu, ale i Czytelnikom, aby ro´wniez˙ i ta edycja odniosła sukces poro´wnywalny, a przynajmniej na miare˛ naszych czaso´w. Z pewnos´- cia˛ przygotowane przez kilkudziesie˛ciu polskich uczonych dzieło, reprezentuja˛ce me- rytorycznie poziom naprawde˛ europejski, znakomicie s´wiadcza˛ce o kondycji polskiej nauki o staroz˙ytnos´ci, na to zasługuje i co wie˛cej powinno znalez´c´ sie˛ w bibliotekach wszystkich uczelni i szko´ł. Nasz Słownik ukazuje „antyk w pigułce”. Jest to publikacja, by uz˙yc´ sławnej frazy prof. Ewy Wipszyckiej-Bravo, dla studenta i dla docenta. Jak kaz˙da encyklopedia słu- z˙y raczej do sprawdzania, aniz˙eli do czytania. Ale artykuły sa˛ do czytania. Bibliografia wskazuje naste˛pne lektury. Nie mam wa˛tpliwos´ci, z˙e to doskonała pomoc dla studen- to´w i wykładowco´w wszelkich kierunko´w humanistycznych, historii, filologii klasycz- nej, archeologii, filozofii, kulturoznawstwa i wielu innych. Mam nadzieje˛, z˙e Słownik doceni wielu innych czytelniko´w, s´wiadomych znaczenia antyku lub choc´by cieka- wych jego wpływu na dzisiejszy s´wiat. 8 Od 1928 roku ukazuje sie˛ w Paryz˙u L’Anne´e philologique, bibliografia prac dotycza˛cych dziejo´w antycznych oraz recepcji antyku. Corocznie publikowane tomy dos´c´ wiernie odnotowu- ja˛ publikacje w je˛zyku angielskim, francuskim, niemieckim i włoskim, a incydentalnie takz˙e w innych je˛zykach europejskich (w tym w polskim). Dodatkowe informacje na temat prac pol- skich uczonych (ro´wniez˙ w je˛zykach obcych) znajdzie Czytelnik w pracy Historia staroz˙ytna w Polsce. Informator, red. Ryszard Kulesza, Marek Ste˛pien´, „Akme. Studia historica” 5, Warsza- wa 2009.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Słownik kultury antycznej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: