Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00168 008639 11203635 na godz. na dobę w sumie
Socjologia dla bystrzaków - ebook/pdf
Socjologia dla bystrzaków - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 336
Wydawca: Septem Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-3346-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Zrozum interakcje pojedynczych ludzi i grup społecznych

Socjologia jest nauką o interakcjach społecznych. Bez względu na to, czy właśnie rozpoczynasz zajęcia z socjologii, czy też chcesz wykorzystywać wiedzę socjologiczną w życiu osobistym bądź zawodowym, Socjologia dla bystrzaków pomoże Ci zrozumieć, jak analizować naukowo organizacje społeczne i strukturę kulturową.

W książce:


Dr Jay Gabler jest autorem książek, redaktorem i wykładowcą w koledżu. Uzyskał doktorat na Harvardzie. Obecnie uczy w Rasmussen College w stanie Minnesota.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginału: Sociology For Dummies Tłumaczenie: Katarzyna Rojek ISBN: 978-83-283-3345-1 Original English language edition Copyright © 2010 by Wiley Publishing, Inc., Indianapolis, Indiana All rights reserved including the right of reproduction in whole or in part any form. This translation published by arrangement with John Wiley Sons, Inc. Oryginalne angielskie wydanie Copyright © 2010 by Wiley Publishing, Inc., Indianapolis, Indiana Wszelkie prawa, włączając prawo do reprodukcji całości lub części w jakiejkolwiek formie, zarezerwowane. Tłumaczenie opublikowane na mocy porozumienia z John Wiley Sons, Inc. Translation copyright © 2017 by Helion SA Wiley, the Wiley Publishing logo, For Dummies, Dla Bystrzaków, the Dummies Man logo, A Reference for the Rest of Us!, The Dummies Way, Dummies Daily, The Fun and Easy Way, Dummies.com, and related trade dress are trademarks or registered trademarks of John Wiley and Sons, Inc. and/or its affiliates in the United States and/or other countries. Used by permission. Wiley, the Wiley Publishing logo, For Dummies, Dla Bystrzaków, the Dummies Man logo, A Reference for the Rest of Us!, The Dummies Way, Dummies Daily, The Fun and Easy Way, Dummies.com i związana z tym szata graficzna są markami handlowymi John Wiley and Sons, Inc. i/lub firm stowarzyszonych w Stanach Zjednoczonych i/lub innych krajach. Wykorzystywane na podstawie licencji. All rights reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage retrieval system, without permission from the Publisher. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://dlabystrzakow.pl/user/opinie/socjob Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: dlabystrzakow@dlabystrzakow.pl WWW: http://dlabystrzakow.pl Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Spis treści O autorze .......................................................................................................................13 Podziękowania od autora ..............................................................................................15 Wstęp ............................................................................................................................17 O książce .........................................................................................................................................18 Konwencje zastosowane w książce ......................................................................................................18 Uwaga: socjologia jest kontrowersyjna! ...............................................................................................19 Jak podzielona jest ta książka .............................................................................................................20 Część I: Absolutne podstawy .........................................................................................................20 Część II: Patrzeć na społeczeństwo jak socjolog ..............................................................................20 Część III: Zgoda buduje, niezgoda rujnuje. Równość i nierówność w naszym zdywersyfikowanym świecie ........................................................21 Część IV: Wszyscy razem. Różne formy organizacji społeczeństwa ..................................................21 Część V: Socjologia a Twoje życie ................................................................................................21 Część VI: Dekalogi ......................................................................................................................21 Konwencje zastosowane w książce ......................................................................................................22 Co dalej ...........................................................................................................................................22 Część I: Absolutne podstawy .................................. 23 Rozdział 1: Krótkie wprowadzenie do socjologii ..........................................................25 Jak rozumieć socjologię ......................................................................................................................26 Definicja socjologii ........................................................................................................................26 Historia socjologii .........................................................................................................................26 Uprawianie socjologii ...................................................................................................................27 Patrzeć na świat oczami socjologa ......................................................................................................28 Rozumienie kultury .......................................................................................................................28 Mikrosocjologia ............................................................................................................................28 Socjologia sieci społecznych ...........................................................................................................29 Różnice między ludźmi i między grupami ...........................................................................................29 Stratyfikacja społeczna ..................................................................................................................29 Rasa i płeć ...................................................................................................................................30 Religia .........................................................................................................................................30 Przestępczość i dewiacja ...............................................................................................................31 Poleć książkęKup książkę 6 Socjologia dla bystrzaków Organizacja społeczna .......................................................................................................................31 Kultura organizacyjna ...................................................................................................................31 Ruchy społeczne i socjologia polityczna ..........................................................................................32 Socjologia miasta ..........................................................................................................................32 Socjologia a Twoje życie ...................................................................................................................32 Przebieg życia ..............................................................................................................................32 Przemiana społeczna ....................................................................................................................33 Socjologia dla bystrzaków ..................................................................................................................33 Rozdział 2: Czym jest socjologia i na co mi ona? ......................................................... 35 Istota socjologii .................................................................................................................................36 Jeszcze o definicji ..........................................................................................................................36 Badania naukowe nad społeczeństwem ...........................................................................................37 Pytania socjologiczne ....................................................................................................................38 Gdzie uprawia się socjologię ..............................................................................................................40 Szkoły wyższe ..............................................................................................................................40 Think tanki i instytuty badawcze ....................................................................................................41 Organizacje non profit ..................................................................................................................41 Instytucje państwowe ....................................................................................................................42 Dziennikarstwo ............................................................................................................................43 Biznes i doradztwo .......................................................................................................................43 Życie codzienne ...........................................................................................................................44 Socjologia a Twoje życie i Twój świat ................................................................................................44 Obiektywne myślenie o świecie społecznym ....................................................................................45 Elementy wspólne .........................................................................................................................46 Kolejność rzeczy ważnych .............................................................................................................46 Rzetelne wsparcie dla polityki społecznej ........................................................................................47 Wyjątkowe spojrzenie na codzienne problemy .................................................................................48 Rozdział 3: O tych, którzy robili swoje. Historia socjologii ......................................... 51 A więc... kogo obchodzi historia? .......................................................................................................51 Pojmowanie społeczeństwa przed powstaniem socjologii ......................................................................52 Ludzie są tacy sami wszędzie... oprócz tych miejsc, gdzie są inni ......................................................53 Prekursorzy socjologii i ich koncepcje funkcjonowania społeczeństwa ................................................54 Rewolucja polityczna i przemysłowa — nadeszła bez pytania ..........................................................54 Powstanie socjologii ..........................................................................................................................56 Wspólne zainteresowania pionierów socjologii ................................................................................57 Socjologia — najambitniejsza z nauk .............................................................................................57 Potężny tercet ...................................................................................................................................59 Karol Marks ................................................................................................................................59 Émile Durkheim ...........................................................................................................................61 Max Weber .................................................................................................................................64 Socjologia w XX wieku .....................................................................................................................65 Socjologia wychodzi na ulice — szkoła chicagowska .......................................................................65 Społeczeństwo masowe — czy jesteśmy owcami? ............................................................................66 Elita władzy — zemsta Marksa .....................................................................................................67 Socjologia współczesna ......................................................................................................................68 Poleć książkęKup książkę Spis treści 7 Rozdział 4: Metody badawcze. Nie da się włożyć społeczeństwa do probówki ..........71 Etapy socjologicznego badania naukowego ..........................................................................................72 Zadaj pytanie ...............................................................................................................................72 Przejrzyj literaturę ........................................................................................................................73 Dokonaj operacjonalizacji i zbierz dane ..........................................................................................74 Przeanalizuj dane .........................................................................................................................76 Zinterpretuj wyniki .......................................................................................................................76 Wybór metody naukowej ...................................................................................................................77 Badania jakościowe a badania ilościowe .........................................................................................77 Badania przekrojowe a badania podłużne .......................................................................................79 Metody łączone ............................................................................................................................80 Analiza narzędzi analitycznych ..........................................................................................................81 Narzędzia statystyczne ..................................................................................................................81 Dane jakościowe ...........................................................................................................................83 Uwaga na pułapki .............................................................................................................................84 Niedopasowanie danych do teorii ..................................................................................................84 Pułapka śmiałości .........................................................................................................................84 Brakujące elementy .......................................................................................................................85 Wady statystyczne ........................................................................................................................87 Zwykłe potknięcia ........................................................................................................................88 Część II: Patrzeć na społeczeństwo jak socjolog ........ 89 Rozdział 5: Socjalizacja. Czym jest kultura i skąd się ją bierze ...................................91 Czym kultura jest, a czym nie jest .......................................................................................................92 Przybliżenie do definicji kultury .....................................................................................................92 Struktura i jej części składowe ........................................................................................................93 Kontinuum od kultury do struktury ................................................................................................94 Sposoby badania kultury ...................................................................................................................97 Inne punkty widzenia ....................................................................................................................97 Produkcja kultury .........................................................................................................................98 Recepcja kultury ...........................................................................................................................99 Płynąc z głównym nurtem ................................................................................................................100 Subkultura .................................................................................................................................101 Mikrokultury ..............................................................................................................................102 Socjalizacja, czyli wejście w kulturę ..................................................................................................102 Psychologia społeczna — dziedziczność czy środowisko? ..............................................................103 Jesteś tym, za kogo uważają Cię inni ............................................................................................104 Paradoks kulturowy: przyciąganie – odpychanie ................................................................................106 Kultura, która łączy ....................................................................................................................106 Kultura, która dzieli ....................................................................................................................107 Poleć książkęKup książkę 8 Socjologia dla bystrzaków Rozdział 6: Mikrosocjologia. Jeśli życie jest grą, to jakie są jej reguły? ................... 109 W Tobie i bez Ciebie. Paradoks funkcjonowania społeczeństwa .........................................................110 Fakty społeczne — suma naszych części .......................................................................................110 Użyj narzędzia (ze swojej skrzynki), a nie bądź narzędziem ...............................................................112 Racjonalne (i nieracjonalne) wybory .................................................................................................114 O dokonywaniu (a przynajmniej o próbach dokonywania) wyborów racjonalnych ...........................114 A niech to... O kiepskich wyborach .............................................................................................117 Interakcjonizm symboliczny — życie jako scena .................................................................................121 Reguły gry .................................................................................................................................122 Zmiana ról, przesuwanie ram ......................................................................................................123 Rozdział 7: Schwytani w sieć. Potęga sieci społecznych ......................................... 125 Globalna wioska — społeczeństwo jako sieć ......................................................................................125 Wszystko się kręci wokół Ciebie — egocentryczne sieci społeczne ..................................................126 Sieć relacji .................................................................................................................................128 Siła słabych więzi ............................................................................................................................130 Dlaczego znajomi są cenniejsi niż najlepsi przyjaciele ....................................................................130 Znajdź dziurę w strukturze i wskocz w nią! ..................................................................................132 Spostrzeżenia płynące z analizy sieci społecznych ..............................................................................134 Różnica między „Twoim społeczeństwem” a Twoim społeczeństwem ............................................135 Otwarcie kanałów komunikacji ....................................................................................................137 Sieci społeczne online — kiedy uwidacznia się to, co niewidoczne ..................................................139 Część III: Zgoda buduje, niezgoda rujnuje. Równość i nierówność w naszym zdywersyfikowanym świecie ..................................143 Rozdział 8: Stratyfikacja społeczna. Wszyscy jesteśmy równi, ale niektórzy z nas są równiejsi od innych ................................................................. 145 Przekrój przez warstwy społeczne .....................................................................................................146 Rozumienie nierówności społecznej ..............................................................................................146 Niekończąca się dyskusja: czy nierówność społeczna jest niezbędna? ..............................................148 Liczne oblicza nierówności społecznej ...............................................................................................150 Dochody i majątek ......................................................................................................................150 Zawód .......................................................................................................................................152 Wrodzone umiejętności ...............................................................................................................152 Motywacja .................................................................................................................................154 Kontakty ....................................................................................................................................154 Kwalifikacje ...............................................................................................................................155 Edukacja ...................................................................................................................................156 Wiedza specjalistyczna ................................................................................................................156 Dyskryminacja z powodu rasy, płci biologicznej, kasty ...................................................................157 Dyskryminacja z powodu wieku ...................................................................................................158 Porównanie zjawiska nierówności na skali międzynarodowej ..........................................................159 Poleć książkęKup książkę Spis treści 9 Rozdział 9: Płeć biologiczna i etniczność. Znam trasę wyścigu, ale gdzie jest meta? .................................................................161 Uprzedzenia i dyskryminacja — dwie strony medalu .........................................................................162 Rasa a etniczność ............................................................................................................................163 Możesz sobie wybrać etniczność, ale nie rasę ................................................................................164 Świadoma i nieświadoma dyskryminacja rasowa ................................................................................166 Mit „modelowej mniejszości” ......................................................................................................168 Imigracja i asymilacja (albo jej brak) ............................................................................................170 Płeć biologiczna i płeć kulturowa ......................................................................................................172 Kobiety, feminizm, niezgoda .......................................................................................................172 Prawa GBLTQ i dekonstrukcja płci kulturowej ...........................................................................174 Rasa, etniczność, płeć biologiczna i płeć kulturowa wciąż mają znaczenie ............................................176 Rozdział 10: Religia pod lupą. Wiara we współczesnym świecie ..............................177 Religia z perspektywy historii ...........................................................................................................178 Karol Marks i „opium ludu” .......................................................................................................178 Émile Durkheim i jego metafora społeczeństwa .............................................................................179 Max Weber: religia jako zwrotniczy .............................................................................................181 Religia w teorii... i w praktyce ..........................................................................................................182 Koncepcje, ideologie i wartości religijne ........................................................................................182 Organizacje religijne ...................................................................................................................184 Wiara i wolność we współczesnym świecie ........................................................................................186 Bóg jako towar ...........................................................................................................................186 Przekonania, czyny i wszystko, co pomiędzy .................................................................................188 Rozdział 11: Przestępczość i dewiacja społeczna. O zmaganiach z prawem .............193 Każde przestępstwo to dewiacja, ale nie każda dewiacja to przestępstwo .............................................194 Przestępcy w społeczeństwie ............................................................................................................195 Niektórzy przestępcy są po prostu złymi ludźmi (ale...) .................................................................195 Przestępczość jest normalna ........................................................................................................197 Społeczna konstrukcja przestępczości ................................................................................................199 Przed sądami .............................................................................................................................199 Na ulicach .................................................................................................................................201 Droga do dewiacji ...........................................................................................................................203 Zwalczanie przestępczości ...............................................................................................................204 Co działa, co nie działa ...............................................................................................................204 Amerykańska rzeczywistość — wysoki odsetek osadzonych ............................................................207 Część IV: Wszyscy razem. Różne formy organizacji społeczeństwa ................. 211 Rozdział 12: Kultura korporacyjna. Studium organizacji (i dezorganizacji) .................213 Korporacyjna zagadka: zarabianie nie jest tak łatwe — albo tak proste — jak się wydaje ......................214 Weberowska wizja organizacji społecznej ..........................................................................................215 Systemy racjonalne jako najczystsza forma biurokracji ........................................................................217 Pomiar efektywności (w przeliczeniu na łopaty) ............................................................................218 Granice ludzkiego rozumu ...........................................................................................................219 Poleć książkęKup książkę 10 Socjologia dla bystrzaków Systemy naturalne: jesteśmy tylko ludźmi ..........................................................................................221 Aby ludzie czuli się wyjątkowi. Eksperymenty Hawthorne i ruch stosunków międzyludzkich ............221 Kultura korporacyjna: spadek zaufania i darmowa kawa ................................................................223 Systemy otwarte — światowa sieć ....................................................................................................224 Wyznaczanie granic organizacji ...................................................................................................225 Organizacje jako sieci społeczne, sieci społeczne wewnątrz organizacji ............................................227 Izomorfizm instytucjonalny. Gdyby tamta firma zeskoczyła z klifu, czy Twoja też by to zrobiła? .......227 Dynamika misji organizacji. W poszukiwaniu celu ........................................................................229 Rozdział 13: Reguły gry. Ruchy społeczne i socjologia polityczna ............................. 231 Rząd: rządzi i jest rządzony .............................................................................................................231 Struktura społeczna a państwo .....................................................................................................232 Przejęcie władzy — przyczyny rewolucji politycznej ......................................................................233 Podział władzy (lub jego brak) w społeczeństwie ...............................................................................236 Modele konfliktów: każdy sobie ...................................................................................................236 Modele pluralistyczne: jak fair, to fair ..........................................................................................238 Ruchy społeczne — działania na rzecz przemian ..............................................................................241 Poderwanie do lotu .....................................................................................................................241 Droga do zaangażowania ............................................................................................................245 Na czym polega sukces ruchu społecznego ....................................................................................246 Rozdział 14: Socjologia miasta i demografia. W domach z betonu nie ma wolnej miłości ................................................................ 249 Socjologia w mieście ........................................................................................................................250 Samotność tłumu ........................................................................................................................250 Społeczność ulicy .......................................................................................................................252 Przemiany dzielnic miejskich ............................................................................................................253 Jest 22:00. Czy wiesz, kim są Twoi sąsiedzi? ...............................................................................254 Dzielnice miast w punkcie przełomowym ......................................................................................255 Powstanie i upadek przedmieść ...................................................................................................257 Życie w mieście — zagrożenia i nadzieje ..........................................................................................259 Klasa wyższa, klasa niższa i podklasa ...........................................................................................259 Uszlachetnienie i nowa klasa kreatywna .......................................................................................261 Porządek i bałagan na ulicach .....................................................................................................262 Część V: Socjologia a Twoje życie ...........................265 Rozdział 15: Urodzić się, zabrać do pracy, urodzić dziecko i zabrać się stąd. Rodzina i przebieg życia ...................................... 267 Społeczna konstrukcja wieku ............................................................................................................268 „Wymyślenie” dzieciństwa ..........................................................................................................268 Mieć znów 18 lat. Nowy model starszego obywatela .....................................................................270 Nadążyć za życiem ..........................................................................................................................271 Demografia i momenty przejścia w przebiegu życia .......................................................................272 Różne kształty kręgów życia ........................................................................................................273 Poleć książkęKup książkę Spis treści 11 W trosce o zdrowie. Opieka zdrowotna i społeczeństwo ........................................................................275 Znaczenie określenia „zdrowy” ...................................................................................................275 Organizacja i dystrybucja opieki zdrowotnej .................................................................................278 Rodzina — kiedyś i dziś ..................................................................................................................279 O rodzinie, której nigdy nie było ..................................................................................................280 Współczesna rodzina ..................................................................................................................282 Rozdział 16: Było minęło. Rozumienie przemian społecznych ....................................287 Przyczyny ewolucji społeczeństw ......................................................................................................288 Marks: jak nie ta rewolucja, to inna ..............................................................................................288 Durkheim: zwiększająca się dywersyfikacja ...................................................................................290 Weber: w żelaznej klatce .............................................................................................................291 Co będzie dalej? .............................................................................................................................293 Globalizacja ...............................................................................................................................293 Wzrost (i spadek) dywersyfikacji ..................................................................................................296 Postęp technologiczny .................................................................................................................297 Narodziny klasy średniej .............................................................................................................298 Lekcja z przeszłości. Pracuj na rzecz zmiany, ale nie panikuj .........................................................300 Socjologia w przyszłości ...................................................................................................................302 Czy socjologia przetrwa? .............................................................................................................302 Paradoks: im więcej danych, tym mniej informacji .........................................................................303 Część VI: Dekalogi ............................................... 305 Rozdział 17: Dziesięć nadobowiązkowych książek socjologicznych ...........................307 Randall Collins, Sociological Insight ................................................................................................307 William Foote Whyte, Street Corner Society ....................................................................................308 William H. Whyte, The Organization Man .....................................................................................309 Erving Goffman, Człowiek w teatrze życia codziennego .....................................................................309 Elijah Anderson, Streetwise ............................................................................................................309 Arlie Hochschild, The Second Shift ................................................................................................310 Viviana Zelizer, Pricing the Priceless Child .....................................................................................310 Michael Schwalbe, Unlocking the Iron Cage ....................................................................................311 Richard Peterson, Creating Country Music ......................................................................................311 Katherine Newman, No Shame in My Game ...................................................................................312 Rozdział 18: Dziesięć pomysłów wykorzystania wiedzy socjologicznej w życiu codziennym ................................................................313 Podchodź krytycznie do określenia „potwierdzone badaniami” ...........................................................314 Uważaj na stwierdzenia o społeczeństwie, których nie da się udowodnić ..............................................314 Zrozum przeszkody na drodze do efektywnej komunikacji ..................................................................315 Zobacz różnicę między tożsamością, którą sobie wybierasz, a tożsamościami, które wybierają dla Ciebie inni .......................................................................................................315 Opanuj sztukę rozumienia sztuki — im bardziej zagmatwana, tym lepiej .............................................316 Naucz się mądrze budować relacje ...................................................................................................317 Dowiedz się, jak zmieniać społeczeństwo — bądź optymistą, ale miej realne oczekiwania .....................318 Poleć książkęKup książkę 12 Socjologia dla bystrzaków Dowiedz się, jak zainicjować ruch społeczny ......................................................................................318 Prowadź skutecznie swoją firmę .......................................................................................................319 Zrozum to, że wszyscy jesteśmy różni, a jednak tacy sami ...................................................................319 Rozdział 19: Dziesięć mitów o społeczeństwie obalonych przez socjologię ............. 321 Dzięki ciężkiej pracy i determinacji każdy może dostać to, na co zasługuje ...........................................322 Nasze działania odzwierciedlają nasze wartości .................................................................................322 Media robią nam pranie mózgu ........................................................................................................323 Do zrozumienia społeczeństwa wystarczy zdrowy rozsądek .................................................................324 Obecnie kolor skóry nie ma już znaczenia .........................................................................................325 Z czasem rodziny imigranckie zasymilują się i przyjmą nową kulturę jak własną ...................................325 Biurokracja odczłowiecza .................................................................................................................326 Ludzie, którzy dokonują złych wyborów, po prostu otrzymują błędne komunikaty ................................326 Społeczeństwo nie pozwala nam być „naprawdę sobą” ......................................................................327 Istnieje społeczeństwo idealne ...........................................................................................................327 Skorowidz .................................................................................................................. 329 Poleć książkęKup książkę Rozdział 1: Krótkie wprowadzenie do socjologii 25 Rozdział 1 Krótkie wprowadzenie do socjologii W tym rozdziale: ► definicja socjologii; ► patrzenie na świat oczami socjologa; ► różnice między ludźmi i grupami ludzi; ► organizacja społeczna; ► wartość własnych spostrzeżeń natury socjologicznej. B yć może trzymasz tę książkę w rękach dlatego, że właśnie zaczynasz kurs socjologii w szkole wyższej albo rozważasz studia na tym kierunku. Albo zastanawiasz się, czy socjologia może Ci pomóc w pracy zawodowej; albo po prostu ciekawią Cię różne sposoby postrzegania społeczeństwa; a może socjologia przyciąga Cię z jeszcze innej przyczyny. Bez względu na konkretny powód, czytasz tę książkę zapewne dlatego, że chcesz poznać bliżej naukę, która nazywa się „socjologia”. Ogólnie biorąc, w całej książce wyjaśniam podstawy socjologii: czym ona jest, jak się ją uprawia, w jakim celu. W trakcie wywodu oczywiście przywołuję wiele konkretnych dokonań tej nauki, ale mój główny cel polega na tym, żeby opowiedzieć Ci o socjologii, nie o społeczeństwie. Gdy zrozumiesz podstawy socjologii, wówczas możesz zakasać rękawy i zgłębiać materiały dostępne online czy w bibliotekach, by dowiedzieć się, co socjolodzy mają do powiedzenia o zagadnieniu, które zainteresowało Cię w sposób szczególny. Ten rozdział jest swego rodzaju mapą drogową reszty książki. Tutaj zarysowuję jej całość i wyjaśniam podstawowe zagadnienia, które omawiam dalej. Rozplanowałem treści tak, żeby przechodzić od podstawowych koncepcji ogólnych do coraz bardziej szczegółowych tematów, przy czym każdy rozdział stanowi samodzielną całość, więc nie musisz zaczynać lektury od samego początku. Bez względu na to, którą drogę wybierzesz przez książkę — i przez socjologię w ogóle — mam nadzieję, że będziesz czerpać z tego radość i że socjologia zafascynuje Cię tak samo, jak fascynuje mnie. Poleć książkęKup książkę 26 Część I: Absolutne podstawy Jak rozumieć socjologię W części I książki Socjologia dla bystrzaków wyjaśniam podstawy socjologii: czym jest, jak powstała i na czym polega. Definicja socjologii Krótko mówiąc: socjologia jest to nauka o społeczeństwie. Socjolodzy posługują się naukowymi narzędziami i metodami, żeby rozumieć, jak i dlaczego ludzie zachowują się tak, a nie inaczej, kiedy wchodzą ze sobą w grupowe interakcje. Chociaż grupy społeczne — czy też społeczeństwa — składają się z pojedynczych ludzi, to jednak w ramach socjologii częściej bada się grupy niż jednostki. Zrozumienie, jak działa umysł pojedynczego człowieka, socjolodzy pozostawiają w dużej mierze psychologom. Większość osób, które nazywają siebie socjologami, pracuje na uniwersytetach lub w innych szkołach wyższych, gdzie wykładają socjologię i prowadzą badania socjologiczne. Socjolodzy stawiają liczne pytania dotyczące społeczeństwa: czasami pragną uzyskać odpowiedź z czystej ciekawości, często jednak odkrycia socjologiczne są wykorzystywane przez polityków, prezesów, dyrektorów i jeszcze innych ludzi do podejmowania rzetelnych decyzji. Wiele osób, które zajmują się socjologią, prowadzi badania socjologiczne poza murami akademii, w ramach pracy w instytucjach państwowych, think tankach czy prywatnych korporacjach. Rzetelne i systematyczne badania naukowe nad społeczeństwem są, w taki czy inny sposób, pożyteczne właściwie dla nas wszystkich. Szeroko rozumiane uprawianie socjologii — bez względu na to, czy uważasz się za socjologa, czy też nie — oznacza, że patrzy się na świat ze szczególnej perspektywy, którą socjolog C. Wright Mills nazwał „wyobraźnią socjologiczną”. Oznacza to, że jesteś gotowy odsunąć na bok swoje pomysły na to, jak świat powinien funkcjonować, żeby zobaczyć, jak funkcjonuje on rzeczywiście. Nie oznacza to jednak, że socjolodzy nie wyznają osobistych wartości ani nie mają własnych opinii na temat świata społecznego; po prostu uważają, że aby zmienić świat, najpierw trzeba go zrozumieć. Historia socjologii Socjologia jest uważana za jedną z nauk społecznych — wraz z ekonomią, psychologią, antropologią, geografią czy politologią (między innymi). Nauki społeczne rodziły się na przestrzeni XVIII i XIX wieku, kiedy ludzie zaczynali wykorzystywać metody naukowe w badaniach nad ludzkim życiem i zachowaniem. Ówczesny świat zmieniał się szybko i radykalnie: produkcja przemysłowa zastępowała rolnictwo, republiki zastępowały monarchie, a życie miejskie zastępowało życie wiejskie. Uświadomiwszy sobie, jak wiele wspaniałych odkryć nauka dokonała w świecie natury, ludzie postanowili, że będą się posługiwali tymi samymi metodami, aby odkrywać i rozumieć świat społeczny. Wśród nauk społecznych socjologia od zawsze wyróżniała się ambicją zrozumienia całego świata społecznego — poprzez traktowanie wszystkich jej aspektów łącznie, a nie pojedynczo. Jest to zadanie „beznadziejne”, z którym socjolodzy zmagają się także obecnie. Poleć książkęKup książkę Rozdział 1: Krótkie wprowadzenie do socjologii 27 Najważniejsi pionierzy socjologii mieli jasne wizje tego, jak badać i rozumieć społeczeństwo — koncepcje te stanowią podstawy wielu współczesnych badań i rozważań socjologicznych. Karol Marks podkreślał znaczenie zasobów fizycznych i świata materialnego; uważał, że istotę życia społecznego stanowi walka o zasoby. Émile Durkheim uważał, że ważniejsza od walki jest współpraca: interesował się normami i wartościami, które ludzie wspólnie pielęgnują i dzięki którym oparte na współpracy życie społeczne jest w ogóle możliwe. Max Weber, który czerpał z koncepcji Marksa i Durkheima, twierdził, że kluczowe znaczenie dla życia społecznego mają zarówno walka, jak i współpraca, zarówno zasoby materialne, jak i wartości kulturowe. (Więcej o Marksie, Durkheimie i Weberze przeczytasz w rozdziale 3.). W minionym stuleciu socjolodzy nadal dyskutowali na temat koncepcji pionierów socjologii oraz starali się je stosować w badaniach nad różnymi społeczeństwami na całym świecie. W dużej mierze dzięki wpływowi, jaki wywarła w socjologii szkoła chicagowska na początku XX wieku (zob. rozdział 3.), współcześni socjolodzy przykładają dużą wagę zarówno do interakcji w małych grupach oraz interakcji indywidualnych, jak i do szerokiego kontekstu historii społecznej. Zdają sobie sprawę z tego, że i doniosłe pytania, i prozaiczne pytania dotyczące społeczeństwa są ze sobą sprzężone oraz że nie da się zrozumieć zjawisk w skali makro (dużej) bez zrozumienia zjawisk w skali mikro (małej). Uprawianie socjologii Z perspektywy naukowej społeczeństwo jest bardzo trudnym przedmiotem badania: jest bowiem ogromne, złożone, a na dodatek cały czas się zmienia. Wyzwanie, z którym socjolodzy mierzą się od lat, polega na tym, żeby opracowywać sposoby trafnej obserwacji społeczeństwa i weryfikować hipotezy co do tego, jak ono funkcjonuje. Badania socjologiczne prowadzi się zasadniczo zgodnie z tymi samymi regułami, jakie obowiązują w badaniach naukowych w każdej innej dziedzinie: to Ty decydujesz, co Cię interesuje, sprawdzasz, czego się dowiedzieli na dany temat inni badacze, stawiasz konkretne pytanie oraz zbierasz dane, które mogą dostarczyć odpowiedzi; później analizujesz te dane oraz interpretujesz otrzymane wyniki. Następny naukowiec, który zainteresuje się tym samym tematem co Ty, uwzględni w ramach własnych badań wyniki uzyskane przez Ciebie. Socjolodzy posługują się naukowymi metodami zarówno ilościowymi, jak i jakościowymi. (Więcej o nich przeczytasz w rozdziale 4.). Badania ilościowe bazują na pytaniach, które stawia się i na które udziela się odpowiedzi przy użyciu liczb. Z kolei badania jakościowe polegają na dokładnych obserwacjach i szczegółowych opisach, zwykle pisemnych. W badaniach ilościowych zazwyczaj używa się metod statystycznych — czasami bardzo wyrafinowanych — żeby sprawdzić, czy trend zaobserwowany w zestawie danych jest reprezentatywny dla całej populacji. Sięgając po statystyczne albo dowolne inne narzędzia naukowe, socjolodzy muszą bardzo uważać, by uniknąć wielu potencjalnych pułapek, które mogą prowadzić do nieprecyzyjnych albo błędnych interpretacji wyników. Poleć książkęKup książkę 28 Część I: Absolutne podstawy Patrzeć na świat oczami socjologa Aby pomóc sobie rozumieć bardzo skomplikowany świat społeczny, socjolodzy wypracowali pewne przydatne perspektywy — sposoby myślenia o świecie społecznym, które pomagają zarówno go pojmować, jak i zadawać ciekawe pytania, które go dotyczą. Dopóki nie zrozumie się tych punktów widzenia, socjologia może wydawać się dość zagmatwana. W części II książki wyjaśniam kilka spośród najważniejszych perspektyw socjologicznych. Rozumienie kultury Socjolodzy wyróżniają kulturę (czyli idee i wartości) oraz strukturę (czyli podstawową organizację społeczeństwa). Część socjologów koncentruje się na kulturze, a część na strukturze, da się więc bezpiecznie stwierdzić, że zarówno kultura, jak i struktura mogą odgrywać ważne role w kształtowaniu świata społecznego. (Więcej o kulturze i strukturze przeczytasz w rozdziale 5.). Rozumieć kulturę to rozumieć, że idee i wartości — z uwzględnieniem tych, które są prezentowane w sztuce i mediach — nie zawsze odzwierciedlają idealnie zachowania ludzi. Socjolodzy kultury badają oddzielnie wytwory kultury (to, w czym się kultura przejawia) oraz recepcję kultury (wpływ, jaki wywiera kultura na działania i przekonania ludzi). (Więcej o tym przeczytasz w rozdziale 5.). Badają także różne rodzaje i poziomy kultury, począwszy od kultury głównego nurtu (o szerokim gronie odbiorców), przez subkultury (funkcjonujące w opozycji do głównego nurtu), skończywszy na mikrokulturach (funkcjonujących niezależnie w większym zbiorze). Kultura może wywierać wpływ na to, jak ludzie myślą o samych sobie, jak również o innych; może łączyć ludzi, ale może też ich dzielić. Mikrosocjologia Zrozumienie, jak społeczeństwo funkcjonuje na poziomie mikro — czyli na poziomie relacji „jeden na jeden” czy też na poziomie jednostkowym — jest szczególnie skomplikowane, bo wymaga zrozumienia, jaką postać przyjmują społeczne normy i wpływy w głowie pojedynczej osoby. Socjolodzy, ekonomiści i przedstawiciele innych nauk społecznych bardzo chcą zrozumieć, jak ludzie podejmują decyzje dotyczące swojego życia. Czasami bowiem dokonywane przez nich wybory są bardzo racjonalne (ludzie podejmują pracę, bo potrzebują pieniędzy na jedzenie i na życie), a czasami zdają się nie mieć żadnego sensu (ludzie wydają pieniądze w kasynie na gry, w których prawie na pewno je stracą, albo przekazują jako datki dla kogoś, kto mieszka na drugim końcu świata). Szczególne wyzwanie, z którym mikrosocjologia zmaga się od lat, polega na tym, aby zrozumieć, jak i dlaczego ludzie podejmują drobne decyzje z chwili na chwilę, uwzględniając zarówno swoje indywidualne potrzeby, jak i okoliczności społeczne. Ponadto, socjolodzy badają, jak ludzie wykorzystują społeczne role i zasady w interakcjach z innymi. Socjolog Erving Goffman wskazywał, że każdy człowiek jest w pewnym sensie aktorem na scenie: Twoja tożsamość społeczna to rola, którą odgrywasz, Poleć książkęKup książkę Rozdział 1: Krótkie wprowadzenie do socjologii 29 a okoliczności, w których wchodzisz w interakcje z innymi, przypominają scenę, na której występujesz. Wszyscy to rozumieją w jakimś stopniu, ale tylko niektórzy wykorzystują ten fakt, żeby osiągnąć w życiu to, czego pragną. (Więcej o mikrosocjologii przeczytasz w rozdziale 6.). Socjologia sieci społecznych Nie tylko doradcy zawodowi podkreślają znaczenie osobistych sieci społecznych: w ostatnich dziesięcioleciach także socjolodzy w coraz większym stopniu podkreślają fakt, że to, kogo znasz (i jak dobrze), wywiera fundamentalny wpływ na wszystko w Twoim życiu, począwszy od wartości, a skończywszy na statusie ekonomicznym i oddziaływaniu politycznym. Społeczeństwo nie jest tylko jedną wielką chmarą ludzi, którzy oddychają tym samym powietrzem; jest to bardzo skomplikowana sieć, w której każdy jest powiązany z innymi poprzez relacje, które różnią się naturą oraz intensywnością. (Więcej o socjologii sieci społecznych przeczytasz w rozdziale 7.). Jesteś powiązany — albo bezpośrednio, albo za pośrednictwem znajomych bądź znajomych swoich znajomych — właściwie z każdym w swoim społeczeństwie, tyle że z częścią osób masz więzi znacznie mocniejsze i bliższe niż z innymi. Ludzie Ci najbliżsi stanowią źródło ogromnego wsparcia, ale zarazem ci, z którymi jesteś tylko luźno powiązany, bywają jeszcze cenniejsi, kiedy pojawia się potrzeba pozyskania informacji, których Twoi znajomi czy współpracownicy nie są w stanie (albo nie chcą) Ci przekazać. Twoje miejsce w sieci społecznej determinuje Twoje możliwości, kiedy szukasz pracy, nawiązujesz kontakty albo oddziałujesz na otoczenie. Niektórzy socjolodzy zajmują się wyłącznie socjologią sieci społecznych, ale obecnie prawie każdy socjolog wykorzystuje w jakimś stopniu dokonania i metody analizy sieci społecznych. W rozdziale 7. wspominam o wybranych refleksjach socjologicznych, którymi zaowocowała właśnie analiza sieci społecznych. Różnice między ludźmi i między grupami Bardzo ważną dla socjologów sprawą jest rozumienie różnic i nierówności między różnymi grupami społecznymi. W części III książki przyglądam się wybranym spośród głównych podziałów społecznych na klasy, rasy, religie czy na tak zwanych dewiantów i ludzi „w normie”. Stratyfikacja społeczna Słowo „stratyfikacja” oznacza uwarstwienie czy też układanie się warstwami i może się odnosić zarówno do społeczeństwa, jak i do ziemi oraz skał. W każdym społeczeństwie część ludzi ma więcej władzy i wolności od pozostałych jego członków — w odniesieniu do tego typu różnic socjolodzy posługują się określeniem klas społecznych. Wydaje się, że również we wszystkich społeczeństwach występuje nierówność klasowa, przy czym w niektórych na większą skalę niż w innych. Socjolodzy zaś od lat debatują, czy nierówność jest niezbędna do tego, aby społeczeństwo funkcjonowało, czy też konieczna nie jest. (Więcej o stratyfikacji społecznej przeczytasz w rozdziale 8.). Poleć książkęKup książkę 30 Część I: Absolutne podstawy Gdy słyszysz, że ktoś reprezentuje „klasę wyższą”, wówczas pierwsza myśl, która przychodzi Ci do głowy, najpewniej dotyczy pieniędzy. To prawda, pieniądze są istotne, z całą pewnością. Niemniej socjolodzy podkreślają, że oprócz pieniędzy istnieje wiele różnych przyczyn nierówności społecznej, w tym: zawód, umiejętności, kontakty, kwalifikacje, wiedza specjalistyczna, jak również dyskryminacja z powodu rasy, płci biologicznej, kasty czy wieku. Systemy klasowe zmieniają się w czasie, szybciej od nich zmieniają się pozycje poszczególnych ludzi w tychże systemach. Tego typu mobilność społeczna jest przedmiotem szczegółowych badań socjologicznych. Rasa i płeć Socjolodzy odróżniają rasę (etykietka, którą przypinają Ci inni ludzie) od etniczności (kulturowe dziedzictwo grupy, z którą się identyfikujesz). Odróżniają także pojęcie płci biologicznej (status mężczyzny lub kobiety) od płci społecznej czy też kulturowej (sposób, w jaki identyfikujesz własny status). Wszystkie należą do najważniejszych czynników różnicujących w każdym społeczeństwie. Rasa, etniczność, płeć biologiczna i płeć społeczna służą często za „uzasadnienie” dyskryminacji i stereotypizacji, ale mogą też okazywać się tymi wspólnymi właściwościami, dzięki którym ludzie się jednoczą. (Więcej o rasie i etniczności przeczytasz w rozdziale 9.). Kwestie rasy i etniczności są szczególnie istotne w naszych czasach, kiedy imigracja jest powszechna, a dywersyfikacja w społeczeństwach coraz większa — przy czym każde społeczeństwo jest inne pod względem zróżnicowania rasowego i etnicznego, dlatego też zagadnienia dotyczące rasy i etniczności mają charakter ponadczasowy (ze wszystkimi tego konsekwencjami). Skala zinstytucjonalizowanej (czyli oficjalnej) dyskryminacji przedstawicieli określonych ras czy płci ostatnimi laty na szczęście wyraźnie się zmniejsza. Niemniej jednak podziały wynikające z rasy, etniczności, płci biologicznej i płci społecznej nadal wywierają ogromny wpływ na sposoby, w jakie ludzie postrzegają samych siebie i są postrzegani przez innych. Religia Religia może się wydawać niezwykłym przedmiotem badań naukowych — lecz socjolodzy chcą zrozumieć świat społeczny w całości, a przecież religijne przekonania oraz instytucje znajdują się w samym centrum tego świata. Zadanie socjologów polega nie na określeniu, co znajduje się poza granicami tego świata, ale na tym, żeby obserwować, jak religia wpływa na życie ludzi tu i teraz. Socjolodzy badają więc zarówno wartości religijne (w co ludzie wierzą w związku ze światem duchowym, a dokładnie, jak to wpływa na ich działania w świecie materialnym), jak i organizacje religijne. Jak wszystkie organizacje społeczne, tak i te ewoluują w czasie. Nie zmienia się jednak to, że dla wielu ludzi we wszystkich społeczeństwach grupy religijne należą do najważniejszych społeczności w ich życiu. (Więcej o religii przeczytasz w rozdziale 10.). Poleć książkęKup książkę Rozdział 1: Krótkie wprowadzenie do socjologii 31 Przestępczość i dewiacja Dla socjologów przestępczość stanowi jeden z typów działalności ludzkiej, który należy do ogólnej kategorii dewiacji. Dewiację definiuje się jako dowolne działanie, które odbiega od norm obowiązujących w danej grupie społecznej. Przestępczość jest dewiacją, którą oficjalnie się karze przy użyciu zróżnicowanych środków, od niewielkiej grzywny po śmierć. Dlaczego ludzie popełniają przestępstwa? Socjolodzy mają na ten temat różne teorie. Niemniej, zgodnie z cennym spostrzeżeniem Durkheima, niektóre przestępstwa występują we wszystkich znanych społeczeństwach na świecie — i w tym sensie przestępczość, która może być albo nie być zła, wydaje się zjawiskiem normalnym. Co uchodzi za przestępstwo w danym społeczeństwie, zależy zarówno od obowiązującego w nim prawa, jak i od związanych z przestępstwem interakcji społecznych. Czy da się wyeliminować przestępczość albo przynajmniej ją zredukować? Chociaż nie istnieje społeczeństwo wolne od niej, to jednak badania socjologiczne dostarczają wielu wskazówek co do tego, jak można zmniejszyć liczbę najgorszych przestępstw. W rozdziale 11. podaję szereg przykładów. Organizacja społeczna Socjolodzy bardzo interesują się liniami podziałów przebiegającymi przez społeczeństwa, ale tak samo interesują się tym, w jaki sposób ludziom udaje się współpracować. W części IV książki przyglądam się trzem głównym typom organizacji społecznych, które bardzo ciekawią zarówno socjologów, jak i zwykłych ludzi pragnących razem pracować oraz żyć pokojowo i produktywnie. Kultura organizacyjna Czy chodzisz do szkoły średniej, czy jesteś na emeryturze, masz ogromne doświadczenie (być może większe, niżbyś chciał) w kontaktach z organizacjami, które socjolodzy nazywają organizacjami formalnymi. Należą do nich choćby korporacje, organizacje charytatywne oraz inne, w ramach których ludzie pracują razem, żeby osiągnąć określony cel... a przynajmniej tak to opisują. Socjolog Richard Scott wskazuje, że organizacje społeczne zachowują się jak systemy racjonalne, naturalne i otwarte. Są racjonalne, ponieważ zwykle pracują jak maszyna, żeby osiągnąć zamierzony cel, ale zarazem są naturalne, bo tworzący je ludzie to nie maszyny, więc wnoszą oni do miejsc pracy swoje osobliwości i dziwactwa. Ponadto, organizacje te mają otwarty charakter w takim stopniu, w jakim ich funkcjonowanie podlega wpływowi funkcjonowania otaczających je organizacji. Wyjaśniam te sprawy bardziej szczegółowo w rozdziale 12. Poleć książkęKup książkę 32 Część I: Absolutne podstawy Ruchy społeczne i socjologia polityczna A co z organizacjami, które są tworzone w ściśle określonym celu, takim jak wywołanie przemiany społecznej? Czy odnoszą jakiekolwiek sukcesy? Tak, ale nie zawsze. Wielu socjologów już badało warunki, w jakich ruchy społeczne odnoszą sukcesy. Ogólnie biorąc, wydaje się, że aby dojść do głosu, trzeba się pojawić we właściwym miejscu i we właściwym czasie z koniecznymi zasobami. Zrozumienie tego, jak i dlaczego ruchy społeczne odnoszą sukcesy (albo ponoszą porażki), wiąże się z obszerną dziedziną socjologii politycznej, czyli z badaniami nad funkcjonowaniem rządu czy też państwa. Władze Twojego kraju mogą się wydawać potężne i nienaruszalne, lecz pozycja rządów państw widziana z szerszej perspektywy wydaje się raczej krucha. (Więcej o socjologii zajmującej się funkcjonowaniem rządów przeczytasz w rozdziale 13.). Utrzymywanie się skutecznie działającego rządu stanowi niezwykły przejaw społecznej współpr
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Socjologia dla bystrzaków
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: