Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00096 007728 10468447 na godz. na dobę w sumie
Spadki, testamenty, darowizny po zmianach - ebook/pdf
Spadki, testamenty, darowizny po zmianach - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: INFOR Język publikacji: polski
ISBN: 9788374406314 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook (-44%), audiobook).
Od 18 października 2015 r. weszły w życie istotne zmiany w prawie spadkowym. Głównym celem zmian jest ograniczenie odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe. Jednocześnie zadbano, aby zmiana ta nie stała się źródłem nadmiernych, niepotrzebnych kosztów dla spadkobierców związanych z ustaleniem stanu majątku spadkowego (dotychczas ustalał je odpłatnie komornik sądowy, ewentualnie urząd skarbowy).
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spadki, testamenty, darowizny – po zmianach listopad 2015 CENa 24,90 ZŁ (W t YM 5 Vat) WWW.sKlEp .iNF oR.pl UKAZUJE SIĘ OD 1995 ROKU wydanie SpecJaLne Spadki, teStamenty, darowizny – po zmianach rewoLUcyJne zmiany Jak przeprowadzić postępowanie spadkowe u notariusza, a jak przed sądem Jakie są nowe zasady dotyczące przyjęcia spadku Kiedy można sporządzić europejskie poświadczenie dziedziczenia Co jest ważne przy spisywaniu testamentu Jak sporządzić i odwołać darowiznę INDEKS 331783 ISBN 978-83-7440-631-4 Partner merytoryczny Patronat merytoryczny DZIEŃ OTWARTY NOTARIATU Porozmawiaj z notariuszem o dziedziczeniu 28 listopada 2015, 10.00-16.00 Białystok NOT ul. M. Skłodowskiej-Curie 2 Bielsko-Biała Książnica Beskidzka ul. Słowackiego 17A Bydgoszcz I Liceum Ogólnokształcące Plac Wolności 9 Chełm Urząd Miasta Chełm ul. Lubelska 65 Częstochowa Muzeum Częstochowskie/Ratusz al. NMP 45 Dobiegniew ul. Staszica 9, Dobiegniew Gdańsk Urząd Miejski w Gdańsku ul. Nowe Ogrody 8/12 Gliwice Sąd Rejonowy ul. Powstańców Warszawy 23 Katowice Budynek Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego ul. Jordana 18 Koszalin Klub “Przylesie” Koszalińskiej Spółdzielni Mieszkaniowej ul. Szenwalda 2 Kraków Międzynarodowe Centrum Kultury Rynek Główny 25 Legnica Galeria Piastów - małe patio ul. Najświętszej Marii Panny 9 Łódź Uniwersytet Łódzki Centrum Konferencyjno-Szkoleniowe ul. Kopcińskiego 16/18 Olsztyn NOT Plac Konsulatu Polskiego 1 Poznań Wielkopolska Izba Rzemieślnicza Aleja Niepodległości 2 Szczecin Budynek “Buchalter” ul. Wojska Polskiego 83 Toruń Klub Od Nowa ul. Gagarina 37A Warszawa Hotel Gromada Plac Powstańców Warszawy 2 Witnica Parafia Matki Boskiej Nieustającej Pomocy ul. Gorzowska 2 Wrocław Budynek Starej Giełdy Pl. Solny 16 Honorowy Patronat Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy Gorzów Wielkopolski Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna ul. Kosynierów Gdyńskich Jelenia Góra Książnica Karkonoska ul. Bankowa 27 Puławy Urząd Miasta Puławy ul. Lubelska 5 Radom Urząd Miasta Radom ul. Jana Kilińskiego 30 Patroni medialni: 1.2. Nabycie spadku 1.2.1. Przyjęcie i odrzucenie spadku 1.2.2. Wyjawienie przedmiotów spadkowych 1.2.3. Niegodność dziedziczenia, wydziedziczenie i uznanie za niegodnego dziedziczenia Spis treści 1. Spadki 1.1. Kto i ile dziedziczy – zasady dziedziczenia 1.1.1. Zasady dziedziczenia ustawowego 1.2.2.1. Wykaz i spis inwentarza 1.2.2.2. Wykaz inwentarza a długi spadkowe – zmiany 1.2.1.1. Przyjęcie lub odrzucenie spadku – zmiany od 18 października 2015 r. 1.2.1.2. Złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku u notariusza 1.2.1.3. Złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w sądzie 1.1.1.1. Dziedziczenie przez małżonka i dzieci spadkodawcy 1.1.1.2. Dziedziczenie przez dzieci spadkodawcy 1.1.1.3. Dziedziczenie przez małżonka i rodziców spadkodawcy 1.1.1.4. Dziedziczenie przez rodziców spadkodawcy 1.1.1.5. Dziedziczenie przez rodziców i rodzeństwo (zstępnych rodzeństwa) spadkodawcy 1.1.1.6. 1.1.1.7. Dziedziczenie przez małżonka samodzielnie 1.1.1.8. Dziedziczenie przez dziadków i zstępnych dziadków spadkodawcy 1.1.1.9. Dziedziczenie przez pasierbów 1.1.1.10. Dziedziczenie w przypadku przysposobienia 1.1.1.11. Dziedziczenie przez gminę lub Skarb Państwa 1.1.1.12. Pozostałe zasady dziedziczenia – wyłączenia 1.1.1.13. Dziedziczenie w przypadku rozdzielności majątkowej 5 8 9 9 10 11 12 12 Dziedziczenie przez małżonka, rodziców, rodzeństwo (zstępnych rodzeństwa) spadkodawcy 13 13 13 14 14 14 15 15 15 15 18 19 19 21 21 25 25 26 27 28 31 31 32 38 39 39 40 41 42 44 44 45 47 47 48 56 65 66 66 67 68 69 69 70 1.2.3.1. Niegodność dziedziczenia 1.2.3.2. Wydziedziczenie 1.2.3.3. Zachowek 1.2.3.4. Zrzeczenie dziedziczenia 1.2.4.1. Notarialne poświadczenie dziedziczenia 1.2.4.2. Postępowanie spadkowe w sądzie 1.3.1.1. Forma umowy o dział spadku 1.3.1.2. Koszty działu spadku 1.4.3. Obowiązki spadkobierców w zakresie podatku od spadków i darowizn 1.4.4. Dziedziczenie przez najbliższą rodzinę – warunki zwolnienia podatkowego 1.4.5. Brak zwolnienia podatkowego 1.4.6. Wysokość podatku 1.4.7. Rozliczenie podatku 1.5. Spadki i dziedziczenie z elementem zagranicznym 1.5.1. Prawo właściwe dla spadku 1.5.2. Wybór prawa właściwego dla spadku 1.5.3. Jurysdykcja spadkowa 1.5.4. Umowa prorogacyjna 1.5.5. Dokumenty poświadczające dziedziczenie „międzynarodowe” 1.2.4. Stwierdzenie nabycia spadku 1.3. Dział spadku 1.3.1. Umowny dział spadku 1.3.2. Sądowy dział spadku 1.4. Podatek od spadku 1.4.1. Zakres opodatkowania 1.4.2. Zwolnienia podatkowe i kwota wolna od podatku 1.4.2.1. Ulga mieszkaniowa listopad 2015 Poradnik Gazety Prawnej – wydanie SPeCjaLne 3 Spis treści 2. TeSTamenTy 2.1. Testamenty – uwagi ogólne 2.2. Rodzaje testamentów 2.2.1. Testament własnoręczny (holograficzny) 2.2.1.1. Nieważność testamentu własnoręcznego 2.2.2. Testament notarialny 2.2.2.1. Nieważność testamentu sporządzonego w formie aktu notarialnego 2.2.3. Testament alograficzny 2.2.3.1. Nieważność testamentu alograficznego 2.2.4. Testament ustny 2.2.4.1. Nieważność testamentu ustnego 2.2.5. Testament podróżny i wojskowy 2.3. Co może zrobić, a czego powinien unikać w testamencie spadkodawca 2.4. Kto może być powołany do spadku 2.5. Informacje zamieszczane w testamencie 2.6. Zmiana i odwołanie testamentu 2.7. Przechowywanie testamentu 3. darowizny 3.1. Darowizna czy testament 3.2. Forma darowizny 3.3. Darowizna nieruchomości 3.3.1. Gdzie mieszkać po dokonaniu darowizny 3.3.2. Służebność osobista 3.4. Darowizna przedmiotów objętych małżeńską wspólnością ustawową 3.5. Darowizna na rzecz małoletnich dzieci 3.6. Odwołanie darowizny 3.7. Darowizna a opieka 3.8. Opodatkowanie darowizn 4. odpowiedzi na pyTania czyTelników 4.1. W jaki sposób rozliczyć podatek od sprzedaży mieszkania odziedziczonego po zmarłym małżonku 4.2. W jaki sposób ma rozliczyć podatek od sprzedaży nieruchomości rodzeństwo, jeżeli w wyniku działu spadku przypadła ona tylko jednemu z nich 4.3. Jak ustalić wysokość podatku ze sprzedaży odziedziczonej nieruchomości, jeżeli pozostałym spadkobiercom wypłacono zachowek 4.4. Czy nagrodę roczną i jubileuszową należy wypłacić wdowie po zmarłym pracowniku 4.5. Czy podatkowi od spadków i darowizn podlega kwota niewchodząca do masy spadkowej 4.6. Czy przy darowiźnie przedsiębiorstwa wystąpi podatek od czynności cywilnoprawnych 71 71 72 73 73 74 75 75 76 77 78 79 80 80 81 82 83 85 85 85 87 87 87 88 88 89 91 92 93 93 94 95 96 96 97 4 Poradnik Gazety Prawnej – wydanie SPeCjaLne www.pgp.infor.pl Spadki Spadki, testamenty, darowizny – po zmianach Od 18 października 2015 r. zmieniły się zasady składania oświadczeń o przyjęciu spadku. Obecnie w przypadku niezłożenia przez spadkobiercę takiego oświadczenia w wymaganym 6-miesięcznym terminie uznaje się, że przyjął on spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Ponadto, od 17 sierpnia 2015 r. w testamencie spadkodawca może wskazać jego ojczyste prawo jako właściwe do rozpatrywania jego spraw spadkowych po śmierci. Takie rozwiązanie może być przydatne w przypadku osób zamieszkałych zagranicą, które jednak chciałyby, aby w przyszłości jego sprawy spadkowe podlegały prawu polskiemu. Nowością również jest możliwość sporządze- nia europejskiego aktu poświadczenia dziedziczenia, które pozwoli spadkobiercom na wykazanie praw do spadku znajdującego się także poza granicami kraju. Przy dokonywaniu czynności na wypadek śmierci lub innych rozporządzeń majątkiem ważne jest, aby zadbać o prawidłowe i skuteczne sporządzenie testamentu i darowizny. 1. Spadki Spadek jest ogółem praw i obowiązków zmarłego o charakterze cywilnoprawnym. Sposób dziedzi- czenia zależy od tego, czy spadkodawca sporządził testament, czy też nie. Jeżeli nie było testamen- tu, całość spadku podlega dziedziczeniu ustawowemu, czyli według reguł ustalonych w Kodeksie cywilnym. Ważne jest również to, że dziedziczenie odbywa się na podstawie przepisów obowiązu- jących w chwili otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób, które uprawnione są do dziedziczenia. Do spadku nie należą prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Na spadek składa się więc ogół praw i obowiązków zmarłego o charakterze cywilnoprawnym. Przy ustalaniu, czy dane prawo lub obowiązek należą do spadku, bierze się pod uwagę następujące cechy: ■ cywilnoprawny charakter (czyli wyłączone są np. niektóre obowiązki administracyjne, podatkowe ściśle związane z osobą zmarłego, jednak nie dotyczy to odpowiedzialności za podatki, jeżeli spadkobierca spadek przyjął), ■ majątkowy charakter (prawa o charakterze majątkowym, nie osobiste), ■ brak ścisłego powiązania z osobą zmarłego, czyli brak osobistego charakteru, ■ dane prawo lub obowiązek nie przechodzi na daną osobę bez względu na to, czy jest ona spadkobiercą. Do najczęściej spotykanych i najważniejszych praw, które wchodzą do spadku, należą prawa rzeczowe. Zalicza się do nich m.in.: ■ prawo własności rzeczy (zarówno ruchomych, jak i nieruchomości), ■ prawo użytkowania wieczystego, ■ ograniczone prawa rzeczowe, np. służebności gruntowe, ■ własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu w spółdzielni mieszkaniowej. Do praw rzeczowych wchodzących w skład spadku można także zaliczyć roszczenia windykacyjne (o wydanie właścicielowi rzeczy) i negatoryjne (o zaprzestanie/zakazanie naruszania własności) czy prawa i obowiązki wyni­ kające ze stosunku sąsiedztwa. Wśród praw, które przechodzą na spadkobierców, warto wskazać na prawo do zwrotu nadpłaty podatku docho­ dowego przysługujące zmarłemu podatnikowi, które przechodzi na jego spadkobierców (uchwała SN z 21 marca 1996 r., III AZP 39/95, OSN 1996, nr 19, poz. 280). Do spadku wchodzą również m.in. należne wynagrodzenie za pracę i roszczenie o ekwiwalent za niewykorzysta­ ny urlop zmarłego pracownika. listopad 2015 Poradnik Gazety Prawnej – wydanie SPeCjaLne 5 Spadki, testamenty, darowizny – po zmianach Tabela1. Przykładowy wykaz rzeczy i praw – wchodzących lub nie wchodzących w skład spadku Do spadku nie wchodzą m.in.: Do spadku wchodzą m.in.: 1 2 ■ służebności osobiste, ■ zapis windykacyjny, ■ sposób wykonywania przez spadkodawcę uprawnień wynikających ze współposiadania rzeczy wspólnej, np. nieruchomości, ■ prawa i obowiązki wynikające z pełnomocnictwa gas­ nącego z chwilą śmierci, ■ roszczenie o wypłatę kredytu, ■ roszczenie o pieniężne zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, ■ obowiązek zwrotu odszkodowania lub nieruchomoś­ ci zamiennej, uzyskanych za wywłaszczoną nierucho­ mość, powstały po otwarciu spadku, ■ umowa o dzieło, której wykonanie zależy od osobis­ tych przymiotów przyjmującego zamówienie, rozwią­ zuje się wskutek śmierci wykonawcy dzieła; jednak jeżeli materiał był własnością przyjmującego zamó­ wienie, a dzieło częściowo wykonane przedstawia, ze względu na zamierzony cel umowy, wartość dla za­ mawiającego, spadkobierca przyjmującego zamówie­ nie może żądać, żeby zamawiający odebrał materiał w stanie, w jakim się znajduje, za zapłatą jego war­ tości oraz odpowiedniej części wynagrodzenia, ■ suma ubezpieczenia przypadająca uprawnionemu, ■ dyspozycja wkładem na wypadek śmierci dotycząca rachunku bankowego, ■ prawo do alimentów i obowiązek alimentacyjny, ■ prawa i obowiązki ściśle związane z osobą wspólnika spółki cywilnej i jego członkostwem w spółce, jeżeli w umowie inaczej nie zastrzeżono, ■ prawo do renty, ■ prawo dożywocia oraz uprawnienie do żądania roz­ wiązania umowy dożywocia. ■ własności rzeczy ruchomych i nieruchomości, użyt­ kowanie wieczyste, ograniczone prawa rzeczowe (służebności gruntowe), hipoteka i zastaw (łącznie z zabezpieczonymi przez nie wierzytelnościami), ■ służebność osobista mieszkania, jeżeli umówiono się, że przysługiwać ona będzie dzieciom, małżonkowi i rodzicom zmarłego, ■ spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalne­ go, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego i prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, ■ ekspektatywa spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, obejmująca roszczenie o ustanowienie prawa, ■ ekspektatywa ustanowienia odrębnej własności lo­ kalu, ekspektatywa nabycia użytkowania wieczyste­ go powstająca w sytuacji, gdy została zawarta umo­ wa o ustanowienie tego prawa, ale uprawniony zmarł przed dokonaniem jego wpisu w księdze wieczystej, ■ posiadanie rzeczy, ■ prawo do żądania zwrotu wywłaszczonej nierucho­ mości, ■ roszczenie samoistnego posiadacza o wykup działki gruntu, na której wzniósł budynek (tzw. budowa na cudzym gruncie), ■ prawa i obowiązki ze zlecenia dla zleceniodawcy; – śmierć zleceniodawcy nie powoduje – co do zasa­ dy – wygaśnięcia zlecenia, chyba że umówiono się inaczej, – śmierć przyjmującego zlecenie po wykonaniu zle­ conej mu czynności nie powoduje wygaśnięcia ca­ łej umowy zlecenia i nie pozbawia dającego zlecenie tego, co zostało dla niego nabyte przez zleceniobior­ cę, także wtedy, gdy działał on w imieniu własnym. W tym ostatnim przypadku przechodzi na spadko­ bierców zleceniobiorcy obowiązek przeniesienia na­ bytego przez spadkodawcę prawa na zleceniodawcę, ■ obowiązek zwrotu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość powstały jeszcze za życia spadkodaw­ cy i niewykonany przed jego śmiercią, ■ prawa i obowiązki wynikające z umowy określającej sposób korzystania z rzeczy wspólnej przez współ­ właścicieli, ■ roszczenie o pieniężne zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy po­ szkodowany za życia wytoczył powództwo, ■ prawo pracownika do nieodpłatnego nabycia akcji, ■ wierzytelności wynikające m.in. ze stosunków umownych, bezpodstawnego wzbogacenia, czynów niedozwolonych (w których to stosunkach uprawnio­ nym wierzycielem był spadkodawca), np. roszczenie o wykonanie umowy, zawarcie umowy przyrzeczonej w wykonaniu umowy przedwstępnej, prawo do od­ stąpienia od umowy, zatrzymania zadatku, zwrotu korzyści z bezpodstawnego wzbogacenia, roszczenie o naprawienie szkody majątkowej z tytułu czynu nie­ dozwolonego, prawo pierwokupu, 6 Poradnik Gazety Prawnej – wydanie SPeCjaLne www.pgp.infor.pl Spadki 1 2 ■ prawa i obowiązki wynikające z pełnomocnictwa nie­ gasnącego na wypadek śmierci, ■ prawa i obowiązki związane ze stosunkiem pracy zmar­ łego pracownika, m.in.: wymagalne w chwili śmierci pracownika wynagrodzenie za pracę, ekwiwalent za niewykorzystany urlop, prawo do jednorazowego od­ szkodowania pieniężnego z tytułu wypadku przy pracy po pracowniku, który zmarł wskutek tego wypadku, ■ prawa majątkowe, np. prawo do wkładu związane ze stosunkiem członkostwa w spółdzielni, ■ prawa i obowiązki spadkodawcy w ramach stosun­ ków pracy z pracownikami zatrudnionymi przez zmarłego – w przypadku śmierci spadkodawcy pro­ wadzącego działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji takiej działalności oraz wszelkie prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym z działalnością tą związane, nie gasnące z chwilą śmierci prowadzącego działalność, ■ do spadku mogą wejść udziały w spółce z o.o., pra­ wa z akcji w spółce akcyjnej, w spółce cywilnej spad­ kobiercy wspólnika mogą wejść w jego miejsce; przy­ padki dziedziczenia oraz możliwości wyłączenia określają przepisy Kodeksu spółek handlowych i Ko­ deksu cywilnego (spółka cywilna), ■ prawa wynikające z papierów wartościowych, np. z weksla lub czeku, ■ prawa kształtujące oraz roszczenia, np. prawo do przyjęcia oferty, którego nie dokonał za życia zmar­ ły, uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu lub groźby, od­ wołania darowizny, żądania uznania umowy za bez­ skuteczną, ustalenia nieważności umowy po śmier­ ci strony, która złożyła oświadczenie woli w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji, i wyrażenie woli, potwierdzenia czynności prawnej dokonanej przez rzekomego pełnomocnika, prawo odkupu i prawo pierwokupu, ■ sytuacje prawne, np. przedawnienie, zasiedzenie i terminy zawite biegną nadal po śmierci spadkodaw­ cy na rzecz jego spadkobiercy lub przeciwko niemu, ■ długi spadkowe – np. obowiązek zwrotu pożyczki, przedmiotu użyczenia, zapłaty wymagalnego czynszu, zapłaty wymagalnych rat renty lub alimentów, zwrotu przedmiotu darowizny w razie jej skutecznego odwo­ łania, przedmiotu przechowania, użyczenia, wykupu weksla, obowiązek wydania przedmiotu użytkowania, ■ długi spadkowe – np. koszty pogrzebu, w zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyję­ tym w danym środowisku; koszty leczenia spadko­ dawcy, opieki nad nim, jego utrzymania, koszty zwią­ zane z jego ostatnią chorobą poprzedzającą zgon, ■ długi spadkowe – np. koszty postępowania spadko­ wego: koszty zabezpieczenia spadku, spisu inwen­ tarza, ogłoszenia testamentu, powołanie wykonaw­ cy testamentu, zarządu majątkiem spadkowym, wynagrodzenie wykonawcy testamentu i kuratora spadku. listopad 2015 Poradnik Gazety Prawnej – wydanie SPeCjaLne 7 Spadki, testamenty, darowizny – po zmianach SŁOWNICZEK Otwarcie spadku Pojęcie prawa spadkowego oznaczające datę, z którą spadkobierca nabywa spadek – kluczowa dla całego postępowania spadkowego. Chwilą otwarcia spadku jest moment śmierci spadko- dawcy. Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy. Jest to moment rozpoczęcia pro­ cesu spadkowego, który w zależności od aktywności spad­ kodawców może trwać przez pewien czas i zakończyć się uzyskaniem aktu poświadczenia dziedziczenia lub posta­ nowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, a następnie dzia­ łem spadku. Spadkobiercy mogą jednak po śmierci bliskiej osoby nie podejmować przez wiele lat żadnej aktywności, trzymając sprawę spadkową po zmarłym w uśpieniu, jed­ nak w którymś momencie może się okazać, że zakończenie spraw spadkowych jest niezbędne. Może też się zdarzyć, że w przypadku niepodejmowania działań pojawią się wie­ rzyciele, którzy będą dochodzić swoich praw do spadku. Postępowanie spadkowe może być prowadzone zarówno przez sąd, jak i przed notariuszem. Warto pamiętać, że do czynności w postępowaniu spadkowym, które należą do zakresu działania sądów, wyłącz­ nie właściwy jest sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. PrzyKład 1 Jan Kowalski zmarł 17 października 2015 r. i ostatnio mieszkał w Piotrkowie Trybunalskim przy ul. Warszaw­ skiej 15. W związku z tym właściwym sądem do przeprowadzenia postępowania spadkowego jest Sąd Rejono­ wy w Piotrkowie Trybunalskim właściwy ze względu na miejsce zamieszkania. Gdyby zdarzyło się, że nie można ustalić miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy (zmarłego) w Polsce, wówczas właściwy jest sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). Jeżeli nie można określić ani ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, ani miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część, to sądem spadku jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy. Niestety, postępowanie spadkowe często powoduje kłótnie pomiędzy spadkobiercami. Nie wszyscy spadko­ biercy byli w bliskich kontaktach ze spadkodawcą, część ma wątpliwości, jakie składniki majątku zostawił po sobie zmarły. Wówczas warto zwrócić się do sądu celem zabezpieczenia spadku. Właściwy w tym zakresie jest sąd, w którego okręgu znajdują się rzeczy będące w chwili otwarcia spadku (chwili śmierci) w posiadaniu spad­ kodawcy. Jeżeli przedmiotem zabezpieczenia mają być prawa majątkowe należące do spadkodawcy w chwili otwarcia spadku, sądem właściwym jest sąd właściwości ogólnej osoby zobowiązanej z tytułu tego prawa, a gdy takiej osoby nie ma – sąd, w którego okręgu znajduje się przedmiot świadczenia lub prawa. Jeżeli wykonanie prawa majątkowego jest związane z posiadaniem dokumentu, właściwy jest sąd, w którego okręgu znajduje się ten dokument. Z wnioskiem o zabezpieczenie spadku może zgłosić się każdy, kto uprawdopodobni, że jest spadkobiercą, uprawnionym do zachowku lub zapisobiercą. Ponadto wniosek taki może złożyć wykonawca testamentu, współ­ właściciel rzeczy, współuprawniony co do praw pozostałych po spadkodawcy, wierzyciel mający pisemny dowód należności przeciwko spadkodawcy oraz Skarb Państwa reprezentowany przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego. PrzyKład 2 Spadkodawca pozostawił testament, z którego wynika, że cały majątek, w tym kolekcję srebrnych cukiernic z końca XIX w., przeznaczył swojemu przyjacielowi. Córka spadkodawcy dowiedziała się, że kolekcja ta ma być w najbliższym czasie sprzedana, dlatego jako uprawniona do zachowku ma prawo do złożenia wniosku do sądu celem zabezpieczenia spadku. 1.1. Kto i ile dziedziczy – zasady dziedziczenia Powołanie do spadku może nastąpić z ustawy (według zasad wynikających z Kodeksu cywilnego) albo z testa­ mentu (zgodnie z wolą spadkodawcy – testatora). 8 Poradnik Gazety Prawnej – wydanie SPeCjaLne www.pgp.infor.pl Spadki Z ustawy można dziedziczyć cały spadek lub jego część. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku wystąpi wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy (w testamencie) albo gdy żadna z osób, które powołał, nie bę­ dzie chciała (np. odrzuci spadek) lub nie będzie mogła być spadkobiercą (np. zostanie uznana za niegodną dzie­ dziczenia). Ustawowe dziedziczenie co do części spadku, co do zasady, następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał do tej części spadkobiercy albo gdy którakolwiek z kilku osób, które powołał do całości spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Spadkobierca może spadek przyjąć bądź odrzucić, bądź nie składać żadnego oświadczenia woli (w obecnym stanie prawnym obowiązującym od 18 października 2015 r. uznaje się wtedy, że przyjmuje on spadek z dobro­ dziejstwem inwentarza). 1.1.1. Zasady dziedziczenia ustawowego Krąg spadkobierców ustawowych i kolejność powoływania ich do dziedziczenia określają przepisy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.). Wprawdzie dziedziczenie z testamen­ tu ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem z ustawy, to jednak najczęstszym tytułem powołania do spadku jest właśnie ustawa. Przy dziedziczeniu ustawowym ustalenie kręgu spadkobierców ustawowych opiera się na dorozumianej woli spadkodawcy co do dziedziczenia po nim, ponieważ skoro nie pozostawił testamentu, to tym samym nie chciał zmieniać zasad dziedziczenia ustawowego. Poniżej została przedstawiona kolejność dziedziczenia z ustawy – ze zwróceniem uwagi na sytuacje nietypowe. 1.1.1.1. Dziedziczenie przez małżonka i dzieci spadkodawcy Spadkobiercami ustawowymi powołanymi w pierwszej kolejności do dziedziczenia są dzieci zmarłego i jego małżonek. Z ustawy dzieci zmarłego i jego małżonek dziedziczą w częściach równych. Trzeba jednak podkreś­ lić, że udział małżonka przy dziedziczeniu ustawowym nie może być mniejszy niż jedna czwarta całości spadku. Oznacza to, że jeżeli dzieci jest więcej niż troje, to udział małżonka będzie wynosić jedną czwartą część, zaś dzie­ ci będą dziedziczyć po równo w pozostałych trzech czwartych częściach. Jeżeli dziedziczyłby małżonek i jedno dziecko – dziedziczyliby spadek po połowie. PrzyKład 3 Spadkodawca zmarł, pozostawiając małżonkę i czworo dzieci. Nie sporządził przy tym testamentu, w któ­ rym wskazałby inne osoby dziedziczące po nim bądź w innych udziałach, nie wyłączył też nikogo od dzie­ dziczenia po nim. W tej sytuacji małżonce przysługuje udział wynoszący 1/4 część, zaś udział wynoszący 3/4 części spadku podzielony będzie pomiędzy czworo dzieci zmarłego. Zstępni Zstępni to pojęcie używane na gruncie polskiego prawa cywilnego (głównie w prawie spadkowym) i w prawie podatko- wym (np. w ustawie o podatku od spadków i darowizn) na określenie potomków, to jest dzieci, wnuków, prawnuków itd. Osoby te spokrewnione są w linii prostej. SŁOWNICZEK Wstępni Wstępni to pojęcie używane na gruncie polskiego prawa cywilnego (głównie w prawie spadkowym) i w prawie podatko- wym (np. w ustawie o podatku od spadków i darowizn) na określenie przodków, to jest rodziców, dziadków, pradziad- ków itd. Osoby te spokrewnione są w linii prostej. Jeżeli dziecko spadkodawcy zmarło przed spadkodawcą, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom (czyli wnukom spadkodawcy) w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio w sytuacji, kiedy wnuk spadkodawcy zmarł przed spadkodawcą, wówczas udział spadkowy, który by przypadał wnukowi spadkodawcy przypada jego dzieciom (czyli prawnukom spadkodawcy), itp. listopad 2015 Poradnik Gazety Prawnej – wydanie SPeCjaLne 9 Spadki, testamenty, darowizny – po zmianach PrzyKład 4 Spadkodawca zmarł, nie pozostawiając testamentu. Z ustawy spadek dziedziczą: małżonek i zstępni. Zmar­ ły miał jedno dziecko, które umarło jednak rok przed jego śmiercią. Zmarły syn miał z kolei dwoje dzieci. Jedno z nich nie dożyło śmierci dziadka, ale miało córkę. W tej sytuacji spadek dziedziczą: małżonek zmar­ łego w 1/2 części oraz zstępni dziecka spadkodawcy w 1/2 części. Zstępny wnuczek spadkodawcy ma pra­ wo do 1/4 części spadku, zaś zstępna drugiego nieżyjącego wnuczka, czyli prawnuczka – do pozostałej 1/4 części spadku. ! Uwaga Jeżeli nie ma testamentu – w przypadku braku zstępnych pozostały przy życiu małżonek spad­ kodawcy dziedziczy spadek razem z innymi krewnymi spadkodawcy. Cały spadek przypadnie małżonkowi spadkodawcy wówczas, gdy w chwili śmierci spadkodawca nie będzie miał zstępnych, ro­ dziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa. Dziedziczyć może także dziecko, które jeszcze się nie urodziło, ale było już poczęte w chwili śmierci spadkodaw­ cy, pod warunkiem że urodzi się żywe. Może to być zarówno dziecko spadkodawcy, jak i jego wnuk (w sytuacji gdy np. dziecko spadkodawcy będące rodzicem dziecka nienarodzonego, ale już poczętego w chwili śmierci spadkodaw­ cy, odrzuci spadek). 1.1.1.2. Dziedziczenie przez dzieci spadkodawcy Co do zasady dzieci spadkodawcy dziedziczą razem z żyjącym małżonkiem spadkodawcy (czyli ojcem lub mat­ ką bądź małżonkiem rodzica, odpowiednio macochą lub ojczymem), w częściach równych, przy czym udział spadkowy małżonka zmarłego nie może być mniejszy niż jedna czwarta część. Jeżeli jednak spadkodawca w chwili śmierci był stanu wolnego (nie miał współmałżonka), a posiadał dzieci, to wówczas dzieci spadkodaw­ cy dziedziczą samodzielnie w częściach równych. Należy przy tym podkreślić, że w polskim prawie spadkowym nie ma rozróżnienia na dzieci z małżeństwa i dzieci pozamałżeńskie. Wszystkie dzieci spadkobiercy mają rów­ ne prawa do dziedziczenia. Nie można ich także pomijać przy składaniu oświadczeń spadkowych, gdyż w prze­ ciwnym razie, w przypadku dowiedzenia się o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzeniu aktu poświad­ czenie dziedziczenia bez ich udziału, możliwe będzie podważenie takich czynności i dokonanie prawidłowego poświadczenia dziedziczenia lub stwierdzenia nabycia spadku. Ponadto osoby składające oświadczenia spadko­ we niezgodnie z prawdą, jeżeli zataiły fakt istnienia pozamałżeńskich dzieci spadkodawcy, będą podlegać odpo­ wiedzialności karnej. O takiej odpowiedzialności za składanie fałszywych oświadczeń notariusz i sąd uprzedzają składających oświadczenia. Również w tym przypadku, jeżeli dziecko spadkodawcy zmarło przed spadkodawcą, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom (czyli wnukom spadkodawcy) w częściach równych. Przepis ten stosu­ je się odpowiednio w sytuacji, kiedy wnuk spadkodawcy zmarł przed spadkodawcą, wówczas udział spadkowy, który przypadałby wnukowi spadkodawcy, przypada jego dzieciom (czyli prawnukom spadkodawcy), itp. PrzyKład 5 Przy spisywaniu przed notariuszem protokołu dziedziczenia osoby zainteresowane uzyskaniem aktu po­ świadczenia dziedziczenia: żona i córka zmarłego oświadczyły, że nie ma innych osób, które by dziedzi­ czyły razem z nimi. Mimo iż wiedziały, że zmarły miał pozamałżeńskie dziecko, zataiły ten fakt. Po jakimś czasie syn zmarłego dowiedział się o sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia, w którym nie został uwzględniony jako spadkobierca. Wystąpił do sądu o uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia i stwier­ dzenie nabycia spadku, również na jego rzecz, w tym przypadku w 1/3 części. Dodatkowo w tej sytuacji żona i córka zmarłego mogą ponosić odpowiedzialność karną za składanie fałszywych oświadczeń spadko­ wych. 10 Poradnik Gazety Prawnej – wydanie SPeCjaLne www.pgp.infor.pl
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Spadki, testamenty, darowizny po zmianach
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: