Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00488 006405 14083152 na godz. na dobę w sumie
Spadki i prawo rodzinne. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy. Wydanie 3 - ebook/pdf
Spadki i prawo rodzinne. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy. Wydanie 3 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 477
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8158-019-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Szybko i skutecznie przygotujesz się do egzaminu!

Pytania

Kazusy

Tablice

Testy

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Część A. Pytania egzaminacyjne Rozdział 1. Spadki Pytanie 1. Na jakich zasadach i co wchodzi w skład spadku w rozumieniu prawa cywilnego? Ustalając zakres spadku w rozumieniu prawa cywilnego należy pamiętać o na- stępujących zasadach: 1) śmierć wywołuje także przekształcenia podmiotowe w stosunkach publiczno- prawnych, dlatego ustalając następstwo prawne po śmierci osoby fizycznej trze- ba mieć na uwadze nie tylko spadek i jego dziedziczenie na podstawie reguł kodeksowych, lecz także regulacje szczególne ze sfery stosunków publiczno- prawnych (E. Gniewek, P. Machnikowski, Kodeks cywilny. Komentarz, Warsza- wa 2016, komentarz do art. 922 KC); 2) przejście ogółu praw i obowiązków majątkowych następuje z mocy ustawy, co oznacza, że dla dziedziczenia nie jest istotne, czy następca prawny miał świado- mość powołania go do spadku; 3) spadek stanowią prawa (strona czynna spadku) i obowiązki (strona bierna spad- ku) majątkowe zmarłego; 4) oprócz długów powstałych przed otwarciem spadku, w skład spadku wchodzą także obowiązki, które nie istniały za życia spadkodawcy, a powstały albo w chwi- li jego śmierci, albo nawet po śmierci (art. 922 § 3 KC), np. koszty pogrzebu spadkodawcy, obowiązek dostarczenia dziadkom spadkodawcy środków utrzyma- nia (art. 938 i 966 KC), obowiązek wydania małżonkowi spadkodawcy przedmio- Spadki i prawo rodzinne, wyd. 3, Repetytoria Becka Pytanie 1 2 Część A. Pytania egzaminacyjne tów urządzenia domowego (art. 939 KC), obowiązek udostępnienia małżonkowi i innym osobom bliskim spadkodawcy korzystania z mieszkania i urządzenia do- mowego przez okres 3 miesięcy od otwarcia spadku (art. 923 § 1 KC); 5) wyłączono z zakresu spadku prawa i obowiązki ściśle związane z osobą zmarłe- go (np. obowiązek alimentacyjny wynikający ze stosunków rodzinnoprawnych); 6) wyłączono z zakresu spadku również prawa lub obowiązki, które z chwilą śmierci spadkodawcy „przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami” (np. członek spółdzielni może w deklaracji lub w od- rębnym pisemnym oświadczeniu woli złożonym spółdzielni wskazać osobę, któ- rej spółdzielnia obowiązana jest po jego śmierci wypłacić udziały; prawo z tego tytułu nie należy do spadku, art. 16 § 3 PrSpółdz); 7) momentem decydującym o składnikach tworzących spadek w konkretnym wy- padku jest chwila otwarcia spadku (art. 924 KC). Pytanie 2. W jaki sposób zabezpieczono potrzeby mieszkaniowe osób bliskich spadkodawcy? Śmierć spadkodawcy może diametralnie zmienić sytuację majątkową osób mu najbliższych. Ustawodawca zagwarantował, żeby w tym najtrudniejszym dla bli- skich czasie zabezpieczyć, choć na pewien czas, ich dotychczasowe potrzeby miesz- kaniowe. Zgodnie z art. 923 KC, małżonek i inne osoby bliskie spadkodawcy, które miesz- kały z nim do dnia jego śmierci, są uprawnione do korzystania w ciągu 3 miesięcy od otwarcia spadku z mieszkania i urządzenia domowego w zakresie dotychczasowym. Wszystkie osoby (małżonek lub osoba bliska spadkodawcy) muszą jednak spełniać ustawowy warunek zamieszkiwania ze spadkodawcą do dnia jego śmierci oraz ko- rzystania z mieszkania i urządzenia domowego. Uprawnienie to nie jest zależne od tego, czy osoby bliskie uzyskają w konkretnym przypadku status spadkobiercy. Rozrządzenie spadkodawcy wyłączające lub ograniczające to uprawnienie jest nieważne. Regulacja ta nie ogranicza uprawnień małżonka i innych osób bliskich spadko- dawcy, które wynikają z najmu lokali lub ze spółdzielczego prawa do lokalu. Pytanie 3. Kiedy następuje „otwarcie spadku”? Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 KC). Za chwilę śmierci uznaje się tzw. śmierć mózgową, polegającą na trwałym i nie- odwracalnym ustaniu funkcji pnia mózgu (art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 1.7.2005 r. Pytania 2–3 Spadki i prawo rodzinne, wyd. 3, Repetytoria Becka Rozdział 1. Spadki 3 o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów, tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1000 ze zm.). Z chwilą otwarcia spadku, spadkobierca nabywa spadek. Moment otwarcia spadku jest decydujący dla określenia składników (aktywów i pasywów) majątku spadkowego oraz oznaczenia kręgu podmiotów, które mogą być następcami prawnymi danego spadkodawcy (zob. M. Pazdan, [w:] K. Pietrzykowski, Kodeks cywilny. Komentarz, t. 2, Warszawa 2018, komentarz do art. 924, Nb 4). Zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 4 PrASC, akt zgonu zawiera datę, godzinę oraz miej- sce zgonu, albo jeżeli nie są znane – datę, godzinę i miejsce znalezienia zwłok. Zda- rza się jednak również tak, że moment otwarcia spadku wyznacza chwila śmierci spadkodawcy określona w postanowieniu sądu o stwierdzeniu zgonu (postępo- wanie o stwierdzenie zgonu wszczyna się w przypadku, gdy śmierć osoby, której postępowanie dotyczy jest niewątpliwa, lecz nie sporządzono aktu zgonu; art. 535 KPC i nast.) albo w postanowieniu o uznaniu za zmarłego (wniosek o uznanie za zmarłego można zgłosić nie wcześniej niż na rok przed końcem terminu, po upły- wie którego zaginiony może być uznany za zmarłego. Gdy jednak uznanie za zmar- łego może nastąpić po upływie roku lub krótszego niż rok terminu od zdarzenia, które uzasadnia prawdopodobieństwo śmierci zaginionego, wniosek o uznanie za zmarłego zgłosić można dopiero po upływie tego terminu; art. 526 i nast. KPC). Pytanie 4. Jakie tytuły do dziedziczenia występują w Kodeksie cywilnym? Powołanie określonej osoby do spadku może wynikać z ustawy (dziedziczenie ustawowe) lub z testamentu (dziedziczenie testamentowe). Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadko- dawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, dziedziczenie ustawowe co do części spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał do tej części spadkobiercy albo gdy którakolwiek z kilku osób, które powołał do całości spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Kodeks cywilny daje pierwszeństwo porządkowi dziedziczenia określonemu przez spadkodawcę w testamencie, co wynika z treści art. 926 KC. „Wprawdzie zgodnie z art. 926 § 2 KC pierwszeństwo ma dziedziczenia na podstawie testamen- tu, jednak od tej reguły zostały przewidziane pewne wyjątki. W kategoriach takie- go wyjątku należy rozpatrywać sytuację, w której testament nie został ujawniony w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku (z jakichkolwiek przyczyn), a następnie nie zachowano terminu określonego w art. 679 § 1 zd. drugie KPC. Ochrona stabilności stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem porządku dziedzi- Spadki i prawo rodzinne, wyd. 3, Repetytoria Becka Pytanie 4 4 Część A. Pytania egzaminacyjne czenia nakazuje odmówienia ochrony spadkobiercy testamentowemu” (post. SN – Izba Cywilna z 2.6.2000 r., II CKN 981/98, Legalis). Pytanie 5. Co jest warunkiem koniecznym wstąpienia potencjalnego spadkobiercy w ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego? Taka osoba musi posiadać zdolność do dziedziczenia, a więc zdolność stania się spadkobiercą: 1) osoba fizyczna musi żyć w chwili otwarcia spadku (art. 927 § 1 KC), prze- słanki tej nie spełnia osoba fizyczna, która zmarła jednocześnie ze spadkodaw- cą (zob. art. 32 KC); wyjątek ustanowiono wobec dziecka poczętego, a jeszcze nieurodzonego w chwili otwarcia spadku – nasciturus ma bowiem warunkową zdolność do dziedziczenia, gdyż może być spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywy (art. 927 § 2 KC); 2) osoba prawna musi istnieć w chwili otwarcia spadku (art. 927 § 1 KC); zasa- da ta ma odpowiednie zastosowanie do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną (art. 331 § 1 KC); wyjątek od zasady wyrażonej w art. 927 § 1 KC wprowadzono względem fun- dacji ustanowionej przez spadkodawcę w testamencie – ma ona warunkową zdolność do dziedziczenia, jeżeli zostanie wpisana do rejestru w ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu (art. 927 § 3 KC). Pytanie 6. Kiedy spadkobierca jest niegodny dziedziczenia? „Niegodność dziedziczenia opiera się na założeniu, że w pewnych sytuacjach względy natury etycznej przemawiają za pozbawieniem określonej osoby zdolności do dziedziczenia po otwarciu spadku, a więc już po uzyskaniu tytułu powołania do dziedziczenia. Do wyłączenia z dziedziczenia osoby niegodnej dochodzi jednak do- piero z chwilą uprawomocnienia się konstytutywnego orzeczenia sądu; niegodność nie następuje nigdy ipso iure. Ustalone w art. 928 § 1 KC przyczyny uznania za nie- godnego dziedziczenia mają charakter wyczerpujący i wyłączny, stąd też niemoż- liwe jest żądanie uznania niegodności z innych, choćby najbardziej uzasadnionych powodów. Należy też podkreślić, że konkretna przyczyna uznania za niegodnego musi obciążać danego spadkobiercę, wynikać z jego własnego zachowania czy po- stępowania określonego w art. 928 § 1 KC” (wyr. SA w Krakowie – I Wydział Cy- wilny z 20.5.2014 r., I ACa 357/14, Legalis). Przyczyny niegodności ujęto w art. 928 § 1 KC w trzech grupach. Wyliczenie to jest wyczerpujące, stanowi katalog zamknięty. Pytania 5–6 Spadki i prawo rodzinne, wyd. 3, Repetytoria Becka Rozdział 1. Spadki 5 Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli: 1) dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy; 2) podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności; 3) umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podro- bionego lub przerobionego. Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym inte- res. „Z powództwem o uznanie za niegodnego (art. 929 KC) może wystąpić oso- ba należąca do kręgu spadkobierców ustawowych, nawet jeżeli nie dziedziczyłaby” (wyr. SN – Izba Cywilna z 11.3.2003 r., V CKN 1871/00, Legalis). Z żądaniem takim może wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem 3 lat od otwarcia spadku. Spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca mu prze- Jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem. baczył. Pytanie 7. Jaką kolejność dziedziczenia przewiduje Kodeks cywilny? 1) W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych, jednak część przypa- dająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. 2) W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżo- nek i rodzice; udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojco- stwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedzi- czącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku. 3) W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzi- com w częściach równych; jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeń- stwu spadkodawcy w częściach równych. 4) W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych. Spadki i prawo rodzinne, wyd. 3, Repetytoria Becka Pytanie 7 6 Część A. Pytania egzaminacyjne 5) W braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spad- kodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku (jeżeli więc pasierb ma rodzica naturalnego, wówczas wyłączone jest jego dziedzicze- nie ustawowe po ojczymie lub macosze). 6) W braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miej- sca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Jeżeli ostat- niego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za grani- cą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu. Pytanie 8. Czy przepisy o powołaniu do dziedziczenia z ustawy mają zastosowanie w stosunku do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji? Przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji (art. 9351 KC). Małżonek taki nie należy do żadnej z grup spadkobierców ustawowych, co nie stoi na przeszkodzie powoła- nia go do dziedziczenia w testamencie. Powołany przepis jest w zasadzie potwierdzeniem regulacji zawartej w art. 614 § 1 KRO: „Orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej. „W związku z tym, że uczestnik pozostawał w separacji ze spadkodawczynią w chwili jej śmierci, nie jest powołany do dziedziczenia z ustawy po swojej żo- nie. Spadek po spadkodawczyni dziedziczą zatem na podstawie ustawy jej dzieci, w częściach równych” (post. Sądu Okręgowego w Lublinie z 13.6.2013 r., II Ca 338/13, Legalis). Pytanie 9. Jakie zasady dziedziczenia obowiązują przy przysposobieniu pełnym? Przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym i jego krewnych tak, jakby był dzieckiem przysposabiającego, a przysposabiający i jego krewni dziedziczą po przysposobionym tak, jakby przysposabiający był rodzicem przysposobionego. Przysposobiony nie dziedziczy po swoich wstępnych naturalnych i ich krew- nych, a osoby te nie dziedziczą po nim. W wypadku gdy jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, przepisu art. 936 § 2 KC nie stosuje się względem tego małżonka i jego krewnych, a jeżeli takie przysposobienie nastąpiło po śmierci drugiego z rodziców przysposo- Pytania 8–9 Spadki i prawo rodzinne, wyd. 3, Repetytoria Becka Rozdział 1. Spadki 7 bionego, także względem krewnych zmarłego, których prawa i obowiązki wynika- jące z pokrewieństwa zostały w orzeczeniu o przysposobieniu utrzymane. Pytanie 10. Jakie zasady dziedziczenia obowiązują przy przysposobieniu niepełnym? Jeżeli skutki przysposobienia polegają wyłącznie na powstaniu stosunku między przysposabiającym a przysposobionym (przysposobienie niepełne), stosuje się za- sady poniższe: 1) przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym na równi z jego dziećmi, a zstępni przysposobionego dziedziczą po przysposabiającym na tych samych zasadach co dalsi zstępni spadkodawcy; 2) przysposobiony i jego zstępni nie dziedziczą po krewnych przysposabiającego, a krewni przysposabiającego nie dziedziczą po przysposobionym i jego zstępnych; 3) rodzice przysposobionego nie dziedziczą po przysposobionym, a zamiast nich dziedziczy po przysposobionym przysposabiający; poza tym przysposobienie nie narusza powołania do dziedziczenia wynikającego z pokrewieństwa. Pytanie 11. Jakie przesłanki muszą zostać spełnione, aby dziadkom przysługiwało roszczenie o dostarczenie środków utrzymania względem spadkobiercy nieobciążonego takim obowiązkiem? Czy roszczenie to się przedawnia? Dziadkowie spadkodawcy, jeżeli (1) znajdują się w niedostatku i (2) nie mogą otrzymać należnych im środków utrzymania od osób, na których ciąży wzglę- dem nich ustawowy obowiązek alimentacyjny, mogą żądać od spadkobiercy nie- obciążonego takim obowiązkiem środków utrzymania w stosunku do swoich potrzeb i do wartości jego udziału spadkowego. Spadkobierca może uczynić zadość temu roszczeniu także w ten sposób, że zapłaci dziadkom spadkodawcy sumę pieniężną od- powiadającą wartości jednej czwartej części swojego udziału spadkowego. Roszczenie z art. 938 KC nie ulega przedawnieniu. Do przedawnienia poszcze- gólnych rat należy stosować art. 118 KC (przedawnienie roszczeń o świadczenia okresowe). Pytanie 12. Kto może sporządzić i odwołać testament? Sporządzić i odwołać testament może tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Testamentu nie można sporządzić ani odwołać przez przed- Spadki i prawo rodzinne, wyd. 3, Repetytoria Becka Pytania 10–12 8 Część A. Pytania egzaminacyjne stawiciela. Po stronie testatora musi zachodzić wola i świadomość dokonywania czynności prawnej na wypadek śmierci (animus testandi). Testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy. „Nie- ważność testamentu przewidzianego w art. 951 KC spowodowana zamieszczeniem w nim rozporządzeń dwóch spadkodawców (art. 942 KC) nie stanowi przeszkody do uznania oświadczeń woli złożonych przez tych spadkodawców za dwa oddziel- ne testamenty ustne. Nieświadomość skutku w postaci nieważności sporządzonego testamentu sprawia, że spadkodawca pozostaje w błędnym przekonaniu o zgodnym z prawem rozrządzeniu i stanowi szczególną okoliczność uniemożliwiającą zacho- wanie zwykłej formy testamentu” (post. SN – Izba Cywilna z 17.3.2004 r., II CK 67/03, Legalis). Spadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i jego poszczególne postanowienia. „W doktrynie dominuje pogląd, że testament odwołu- jący, następnie odwołany, nie powoduje odzyskania mocy przez pierwotny testa- ment, chyba że z okoliczności sprawy wynika, iż spadkodawca wyraził odmienną wolę. Zapatrywanie to należy podzielić, skoro polskie prawo spadkowe nie przewi- duje przywrócenia skuteczności testamentowi odwołanemu” (post. SN – Izba Cy- wilna z 14.12.2004 r., II CK 245/04, Legalis). Pytanie 13. Jakie wady oświadczenia woli skutkują nieważnością testamentu? Podstawowym kryterium oceny ważności testamentu, jako czynności prawnej jest istnienie po stronie testatora woli testowania (animus testandi). Brak tej woli przesądza o tym, że czynność prawna jednostronna na wypadek śmierci (testament) w ogóle nie została dokonana (nie zostało złożone oświadczenie woli). Kodeks cywilny (art. 945 § 1) przewiduje trzy wady oświadczenia woli testatora, a mianowicie testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony: 1) w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyraże- nie woli; 2) pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści; 3) pod wpływem groźby. „Stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli może być rozumiany tylko jako stan, w którym możliwość wolnego wyboru jest całkowicie wyłączona. W celu ustalenia stanu świadomości testatora w chwili sporządzenia testamentu z zasady przeprowadza się dowód z opinii biegłego, przy czym dowód ten przeprowadza się już po jego śmierci. Fakt śmierci nie stoi jed- nak na przeszkodzie przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego lub przesłuchania świadków. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji powołując się na orzecznictwo Sądu Pytanie 13 Spadki i prawo rodzinne, wyd. 3, Repetytoria Becka Rozdział 1. Spadki 9 Najwyższego (postanowienie z 21.4.2004 r., III CK 523/02), sugestia osób trzecich nie wyłącza swobody powzięcia decyzji. W przeciwnym wypadku niemal każde oświadczenie woli byłoby dotknięte wadą wskazaną w art. 945 § 1 pkt 1 KC, rzadko bowiem człowiek działa zupełnie swobodnie. Nieważny jest również testament sporządzony pod wpływem błędu uzasad- niającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błę- du, nie sporządziłby testamentu danej treści. Do przyjęcia, że testament został sporządzony pod wpływem błędu, nie ma znaczenia, czego błąd dotyczył, treści testamentu, czy też pobudek jego sporządzenia. Wystarczy, że w danych okolicz- nościach jest on subiektywnie istotny, czyli prowadzi do ustalenia, że gdyby spad- kodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu o okreś- lonej treści. Z tego też punktu widzenia nie ma znaczenia przyczyna powstania błędu, czy powstał on na skutek mylnego wyobrażenia testatora, czy działań osób trzecich. O tym, czy błąd spadkodawcy jest istotny, decyduje ocena konkretne- go wypadku, przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności, dokonywana wyłącznie w kategoriach subiektywnych spadkodawcy (błąd powinien stanowić przyczynę sprawczą sporządzenia testamentu). Również sporządzenie testamentu pod wpływem groźby prowadzi do nieważ- ności testamentu. Groźba, jako wada oświadczenia woli przy testamencie wystą- pi wówczas, gdy po stronie testatora powstaje stan obawy, pod wpływem którego sporządza on testament, tj. składa określone oświadczenie woli, przy czym stan ten ma poważny, chociaż niekoniecznie wyłączny wpływ na decyzję testatora (Komen- tarz do art. 945 Kodeksu cywilnego, A. Kidyba)” (post. SO w Słupsku z 5.7.2013 r., IV Ca 311/13, Legalis). Na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie lat trzech od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku. Pytanie 14. Czy możliwe jest odwołanie testamentu? Tak; odwołanie testamentu może nastąpić bądź w ten sposób, że spadkodawca sporządzi nowy testament, bądź też w ten sposób, że w zamiarze odwołania testa- ment zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność, bądź wresz- cie w ten sposób, że dokona w testamencie zmian, z których wynika wola odwoła- nia jego postanowień. Jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając w nim, że po- przedni odwołuje, ulegają odwołaniu tylko te postanowienia poprzedniego testa- mentu, których nie można pogodzić z treścią nowego testamentu. Spadki i prawo rodzinne, wyd. 3, Repetytoria Becka Pytanie 14 10 Część A. Pytania egzaminacyjne Pytanie 15. Jak sporządzić testament holograficzny? Spadkodawca może sporządzić testament holograficzny, czyli własnoręczny, w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą. Brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamen- tu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów. Pytanie 16. Czy testament własnoręczny podpisany samym imieniem spadkodawcy jest ważny? Tak, ale tylko wyjątkowo, zależnie od okoliczności. Sąd Najwyższy dopuścił tę uproszczoną wersję podpisu w przypadku, jeżeli stosunek osobisty spadkodawcy i ad- resata uzasadnia tego rodzaju podpis [uchw. SN (7) z 28.4.1973 r., III CZP 78/72, OSN 1973, Nr 12, poz. 207]: „Ważny jest testament własnoręczny (art. 949 KC) za- warty w liście spadkodawcy skierowanym do spadkobiercy, podpisany w sposób określający jedynie stosunek rodzinny spadkodawcy do spadkobiercy, jeżeli okolicz- ności nie nasuwają wątpliwości co do powagi i zamiaru takiego rozporządzenia”. Pytanie 17. Czy testament własnoręczny musi być osobnym pismem? Nie, testament nie musi być osobnym pismem. Stanowić może także część in- nego dokumentu (np. listu spadkodawcy; uchw. SN z 28.4.1973 r., III CZP 78/72, OSN 1973, Nr 12, poz. 207). Pytanie 18. Jak sporządzić testament allograficzny? Testament allograficzny spadkodawca sporządza w ten sposób, że w obecno- ści dwóch świadków oświadczy swoją ostatnią wolę ustnie wobec wójta (bur- mistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego. Oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem daty jego sporzą- dzenia. Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków. Protokół powi- nien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec której wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać proto- kołu, należy to zaznaczyć w protokole ze wskazaniem przyczyny braku podpisu. Osoby głuche lub nieme nie mogą sporządzić testamentu w ten sposób. Pytania 15–18 Spadki i prawo rodzinne, wyd. 3, Repetytoria Becka
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Spadki i prawo rodzinne. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy. Wydanie 3
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: