Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00420 007981 19973274 na godz. na dobę w sumie
Śpiew jako wartość osobowa dziecka. T. 1: Stałość i zmienność rozwoju myśli naukowej przełomu XX i XXI wieku - ebook/pdf
Śpiew jako wartość osobowa dziecka. T. 1: Stałość i zmienność rozwoju myśli naukowej przełomu XX i XXI wieku - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 216
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2723-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> pedagogika
Porównaj ceny (książka, ebook (-15%), audiobook).
Publikacja jest monografią pedagogiczną. Składa się z dwóch części obejmujących osiem rozdziałów. Część pierwszą teoretyczną stanowią trzy rozdziały pracy, pozostałych pięć obejmuje całokształt badań empirycznych w postaci założeń metodologicznych, prezentacji wyników badań, ich analizę i wnioski. Praca ukazuje śpiew i kształcenie głosu dziecka w świetle wartości osobowych. Autorka w pierwszej teoretycznej części pracy odwołuje się do odległych czasowo badań nad głosem dziecięcym i źródeł mało znanej literatury polskiej i zagranicznej. Praca w tym ujęciu nabiera cech historyczności, rozległej penetracji teoretycznej problematyki badań. Przytoczone w pracy poglądy badaczy poddane zostały ocenie i analizie porównawczej. W zamieszczonych rozważaniach niniejszej pracy doszukać się można cech stałych, ale i zmiennych, które ukazane zostały głównie w poglądach na proces rozwoju i kształcenia wokalnego dzieci, weryfikacji nowej metody nauczania śpiewu: metody heurystycznej, właściwego przygotowania studentów do ról nauczycielskich w świetle wartości i wartościowania, zadań uczelni artystycznych w kreowaniu postaw twórczych studentów. Część teoretyczną dopełniają wyniki badań diagnostycznych i komparatystycznych dzieci i studentów w części drugiej pracy. Proponowana metoda oparta na procesach twórczych kierowana jest głównie do uczniów klas I–III, pomimo to jednak pewne jej elementy mogą być realizowane w środowiskach rodzinnych przez rodziców i opiekunów, na zajęciach umuzykalniających i rytmiki w przedszkolu, w placówkach oświatowych, a także w pracy z dzieckiem niepełnosprawnym. Z założeniami metody i jej skutecznością dydaktyczno-wychowawczą powinni być zapoznani studenci edukacji muzycznej, zintegrowanego nauczania, wychowania przedszkolnego, pedagodzy klas specjalnych oraz wychowawcy ośrodków dla dzieci niepełnosprawnych.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

i J a d w g a U c h y ł a - Z r o s k i T o m 1 : i S t a ł o ś ć i z m e n n o ś ć r o z w o u m y ś l i j n a u k o w e i Ś p e w j a k o w a r t o ś ć o s o b o w a d z i e c k a j ł p r z e o m u X X i Śpiew jako wartość osobowa dziecka Tom 1: Stałość i zmienność rozwoju myśli naukowej przełomu XX i XXI wieku Jadwiga Uchyła-Zroski Więcej o książce X X I i w e k u Cena: 32 zł (+VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-723-4 Śpiew jako wartość osobowa dziecka Tom 1 Stałość i zmienność rozwoju myśli naukowej przełomu XX i XXI wieku NR 3381 Jadwiga Uchyła-Zroski Śpiew jako wartość osobowa dziecka Tom 1 Stałość i zmienność rozwoju myśli naukowej przełomu XX i XXI wieku Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2015 Redaktor serii: Muzyka Krystyna Turek Recenzent Irena Szypułowa Redaktor: Małgorzata Pogłódek Projektant okładki: Aleksander Ostrowski Redaktor techniczny: Barbara Arenhövel Korektor: Joanna Zwierzyńska Łamanie: Damian Walasek Copyright © 2015 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-722-7 (wersja drukowana) ISBN 978-83-8012-723-4 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e-mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 13,5. Ark. wyd. 16,0. Papier offset kl. III, 90 g Cena 32 zł (+VAT) Druk i oprawa EXPOL, P. Rybiński, J. Dąbek Spółka Jawna ul. Brzeska 4, 87-800 Włocławek Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Rozdział pierwszy Wartości w edukacji muzycznej — wprowadzenie w problematykę badań . . Edukacja muzyczna w świetle wybranych wartości i wartościowania . . . . . Wartości w muzycznej (wokalnej) edukacji akademickiej . . . . . . . . . Aksjologia relacji interpersonalnych w kształceniu studentów . . . . . . . Rozdział drugi Przegląd głównych stanowisk, teorii naukowych polskich i zagranicznych omawiających rozwój możliwości głosowych dziecka . . . . . . . Okresy i cechy charakterystyczne rozwoju muzycznego oraz wokalnego dziecka Cechy rozwoju głosu dziecka i współczynniki uzdolnienia muzycznego we wczesnym dzieciństwie . . . . . . . . . . . . . . . . Cechy rozwoju głosu dziecka i współczynniki uzdolnienia muzycznego w okresie przedszkolnym . . . . . . . . . . . . . . . Cechy rozwoju głosu dziecka i predyspozycji muzycznych w wieku wcze- snoszkolnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Pedagogiczne aspekty kształcenia aparatu wokalnego dziecka . . . . . . . Problemy niezbadane z pedagogicznego punktu widzenia . . . . . . . . . Rozdział trzeci Pedagogiczne i psychologiczne uwarunkowania pracy narządów głosowych dziecka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Narządy fonacyjne i budowa aparatu głosowego dziecka . . . . . . . . Przebieg procesów wydobywania się dźwięków mowy i śpiewu . . . . Teorie tworzenia dźwięku . . . . . . . . . . . . . . . . Charakterystyka psychologiczna dziecka w wieku wczesnoszkolnym . . . . 15 15 24 32 37 37 39 43 48 50 53 59 59 60 63 65 6 Rozwój zdolności muzycznych — przegląd literatury związanej z badanym problemem Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 76 Rozdział czwarty Metodologiczne podstawy badań własnych . . . . . . . . . . . . Cel pracy i przedmiot badań własnych . . . . . . . . . . . . . Problemy badawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Hipotezy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dobór, układ i pomiar zmiennych oraz ich wskaźników . . . . . . . . Kierunki i fazy badań . . . . . . . . . . . . . . . . . . Metody, techniki i narzędzia badawcze . . . . . . . . . . . . . Zasięg badań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zasięg osobowy badań (ocena reprezentatywności zbioru) . . . . . . Zasięg terytorialny (z uzasadnieniem celowości wyboru środowiska badawczego) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział piąty Założenia dydaktyczne i teoretyczne heurystycznej metody śpiewu . . . . Przegląd i krótka charakterystyka wybranych metod nauczania muzyki stosowa- nych w szkolnictwie ogólnokształcącym . . . . . . . . . . . Opis przebiegu procesu dydaktycznego i założeń heurystycznej metody śpiewu Analiza treści programowych: śpiew i ćwiczenia mowy — muzyka klas I—III Ramowy rozkład materiału dydaktycznego przy zastosowaniu heurystycznej me- tody śpiewu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uwagi i założenia heurystycznej metody śpiewu w naturalnym eksperymencie pedagogicznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział szósty Analiza statystyczna uzyskanych wyników badań oraz ich interpretacja . . . Wyniki badań w zakresie merytorycznego i metodycznego przygotowania stu- dentów do pracy zawodowej . . . . . . . . . . . . . . . Możliwości wokalne i muzyczne dziecka w świetle przeprowadzonych badań i uzyskanych wyników naturalnego eksperymentu pedagogicznego (pomiar dydaktyczny) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zastosowanie i analiza porównawcza wyników badań Testem inteligencji muzycz- nej H.D. Winga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Współzależność pomiędzy Testem inteligencji muzycznej H.D. Winga a Krótką skalą inteligencji M. Choynowskiego . . . . . . . . . . . . Charakterystyka zainteresowań muzycznych uczniów . . . . . . . . . Zestawienie i analiza wyników badań środowiska szkolnego i domowego uczniów 79 79 80 81 82 86 90 99 100 101 102 105 105 109 112 114 115 120 123 123 131 149 153 155 158 Spis treści Rozdział siódmy Próba syntezy wyników badań diagnostycznych . . . . . . . . . . Interpretacja i uogólnienie wyników . . . . . . . . . . . . . . Weryfikacja hipotez . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wnioski i postulaty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział ósmy Prezentacja wyników badań komparatystycznych studentów oraz uczniów w świetle wartości osobowych . . . . . . . . . . . . . . Obecność wartości osobowych w kształceniu wokalnym studentów — badania jakościowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Badania porównawcze możliwości wokalnych uczniów klas I—III . . . . . Weryfikacja hipotez badań komparatystycznych . . . . . . . . . . . Refleksje końcowe w odniesieniu do przeprowadzonych badań i współczesnej praktyki edukacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Indeks osobowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Peзюзмe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 163 163 170 176 181 181 185 190 191 195 203 211 215 216 Spis treści Wstęp Muzyka jako sztuka jest nie tylko wartością sama w sobie, lecz sta- nowi także istotny element w ogólnym rozwoju, kształceniu i wychowaniu dziecka. Jak mówi Helena Danel-Bobrzyk: „Siła muzyki jest niezaprze- czalna. Muzyka budzi radość, zadowolenie, wywołuje podniosły nastrój, daje poczucie siły, wzbudza stany emocjonalne, kształtuje wychowawczo i motywuje edukacyjnie”1. Ważne miejsce w całokształcie kultury muzycznej dziecka od dawna zajmował śpiew. Jest on bowiem najwcześniejszą formą czynnego kontaktu dziecka z muzyką i otaczającym je środowiskiem. Mu- zyka wokalna wyrażona śpiewem nabiera szczególnego znaczenia w życiu codziennym małego dziecka. Ważna rola w tym względzie przypada rodzi- nie, a później — nauczycielowi muzyki jako wychowawcy estetycznemu, który wprowadza dziecko w tajniki autokreacji, wartości i piękna. Niniejsza publikacja jest monografią pedagogiczną opartą w swej struk- turze na badaniach diagnostycznych i komparatystycznych. Ukazuje pro- blematykę pedagogiczno-muzyczną. Praca nosi tytuł: Śpiew jako wartość osobowa dziecka. Stałość i zmienność rozwoju myśli naukowej przełomu XX i XXI wieku. Autorka w pierwszej jej części w świadomy sposób odwołuje się do odległych czasowo badań nad głosem dziecięcym, do mało znanej literatury polskiej i zagranicznej. Praca w tym ujęciu nabiera cech histo- ryczności, a przytoczone poglądy badaczy poddane zostały ocenie i analizie porównawczej. W zamieszczonych w niniejszej pracy rozważaniach teore- tycznych doszukać się można cech stałych i zmiennych. Ukazane zostały one głównie w poglądach na proces rozwoju i kształcenia wokalnego dzie- ci, właściwego przygotowania studentów do ról nauczycielskich w świetle wartości i wartościowania, zadań uczelni artystycznych w kreowaniu postaw 1 H. Danel-Bobrzyk: Instrument muzyczny źródłem twórczej inwencji dziecka młod- szoszkolnego. W: H. Danel-Bobrzyk (red.): Zagadnienia pedagogiki muzycznej. Katowice 1993, s. 42. 10 twórczych studentów. Część teoretyczną dopełniają wyniki badań diagno- stycznych młodzieży szkolnej w Jastrzębiu-Zdroju (1987)2 oraz przeprowa- dzone w tej samej placówce szkolnej badania porównawcze (2015). Celem publikacji było ustalenie, o jakie nowe treści powinien zostać poszerzony uniwersytecki program nauczania i kształcenia studentów, by w większym stopniu podkreślić świadomość celowej i systematycznej pracy nauczyciela muzyki nad kształceniem i rozwijaniem głosów dziecięcych. W tym względzie została zaproponowana i zweryfikowana eksperymental- nie nowa metoda nauczania zwana heurystyczną metodą śpiewu. Stosowa- nie heurystycznej metody śpiewu było szczególnie przydatne dydaktycznie w ćwiczeniach rozśpiewujących. Niniejsza praca ukazuje śpiew jako wartość osobową dziecka, ale także określa warunki gotowości i kompetencji stu- denta — przyszłego nauczyciela muzyki. Praca składa się z dwóch podstawowych części obejmujących osiem roz- działów. Część pierwszą, teoretyczną, stanowią trzy początkowe rozdziały pracy, pozostałych pięć obejmuje całokształt badań empirycznych w postaci założeń metodologicznych, prezentacji wyników badań, analizy i wniosków. W rozdziale pierwszym zamieszczono poglądy badaczy na istotę wartości w szeroko rozumianej edukacji muzycznej: akademickiej i szkolnej. Pod- dano analizie rozumienie wartości osobowych. Rozdział drugi prezentuje przegląd głównych stanowisk, teorii naukowych polskich i zagranicznych w ujęciu historycznym, omawiających rozwój możliwości głosowych dziec- ka. Badacze głosów dziecięcych i możliwości jego rozwoju są jednomyślni w przekonaniu, że śpiew stanowi wartość osobową dziecka, a jego poznanie i kształcenie wymagają dużej ostrożności pedagogiczno-muzycznej. Rozdział kolejny, trzeci, zawiera pedagogiczne i psychologiczne uwa- runkowania pracy narządów głosowych dziecka, omawia budowę narządów fonacyjnych, głosowych, teorie tworzenia dźwięku. Pedagogika muzyki jest młodą dyscypliną naukową i w wielu kwestiach odwołuje się do dyscyplin jej pokrewnych. Rozdział zawiera także charakterystykę psychologiczną dziecka i opis rozwoju zdolności muzycznych. Treść rozdziałów od czwartego do ósmego dotyczy eksperymentalnej weryfikacji skuteczności heurystycznej metody śpiewu w rozwijaniu możli- wości głosowych dzieci klas I—III. W tym celu opracowano eksperymen- talną procedurę badawczą. Otrzymane wyniki badań posłużyły do zasuge- rowania zmian w kształceniu przyszłej kadry nauczycielskiej w zakresie dydaktyki muzyki, pedagogiki twórczości, pedagogiki muzyki. Rozdział siódmy prezentuje badania porównawcze kwestionariuszem ankiety stu- 2 Badania z roku 1987 dotąd nie zostały opublikowane w całości, lecz jedynie fragmen- tarycznie. Niniejsza publikacja jest ich poszerzonym ujęciem komparatystycznym. Ukazuje ważny okres przekształceń edukacyjnych w nauczaniu muzyki. Wstęp 11 dentów edukacji artystycznej w zakresie sztuki muzycznej na temat wie- dzy i umiejętności praktycznych dotyczących rozwoju głosów dziecięcych, a także preferowanych przez studentów wartości osobowych uczestników działań wokalnych. Ponadto w rozdziale tym zostały zaprezentowane ba- dania porównawcze możliwości głosowych dzieci klas I—III ze szkoły podstawowej w Jastrzębiu-Zdroju z roku 1986/1987 oraz 2014/2015. Pracę rozpoczyna wstęp, a kończy refleksja w postaci zakończenia oraz wykaz literatury i indeks osobowy. Podejmując się w niniejszej pracy zadania określenia skuteczności heu- rystycznej metody śpiewu, należało rozpatrzyć kilka problemów natury teore- tycznej, związanych ściśle z pokrewnymi dyscyplinami naukowymi: psycho- logią i psychologią muzyki, pedagogiką i pedagogiką muzyki, pedagogiką twórczości, dydaktyką muzyki. W świetle rozważań zawartych w niniejszej pracy śpiew postrzegany jest jako wartość osobowa, toteż każdy student, a przyszły nauczyciel muzyki, powinien mieć świadomość swej odpowie- dzialności artystycznej, pedagogicznej, zdrowotnej, etycznej dotyczącej jej stosowania i skutków. Ważna rola w tym zakresie przypada uczelniom kształcącym przyszłą kadrę nauczycielską. Jakość przygotowania studenta do realizacji postawio- nych mu zadań edukacyjnych, artystycznych i wychowawczych wymaga od uczelni wielu działań organizacyjnych, często modernizacji i zmian w sys- temie kształcenia. Od postawy przyszłego nauczyciela muzyki, poczucia posłannictwa zawodowego, umiejętności muzycznych, wykształcenia zależy, czy odniosą on i uczeń sukces w tym zakresie. Śpiew opiera się na wielu funkcjach cech osobowych dziecka, które dla niego stanowią jedyną i niepowtarzalną wartość. Głos śpiewany (śpiew i tworzące go elementy) powinien być kształtowany, aktywizowany, pie- lęgnowany od najmłodszych lat życia dziecka. Jak wskazują badacze pro- blematyki wartości i wartościowania, w naukach humanistycznych słowo wartość najczęściej odnosi się do tego, co ceni człowiek lub grupa społecz- na, co uważane jest za ważne, znaczące i doniosłe, a tym samym stanowi cel ludzkich dążeń3. Do wyróżnienia tego, co cenione, służą sądy, przeko- nania powiązane ze sferą intelektualną, emocjonalną i charakterologiczną4. W takim rozumieniu wartości osobowe zajmują ważne miejsce w edukacji muzycznej, gdyż odnoszą się do tego, co cenne i zgodne z naturą; czego chcemy, co stanowi przedmiot (aktualnego lub potencjalnego) dążenia, co 3 Zob. W. Okoń: Nowy słownik pedagogiczny. Warszawa 1996, s. 309. Por. K. Ol- brycht: Edukacja aksjologiczna — próba interpretacji i zarys programu. W: K. Olbrycht (red.): Edukacja aksjologiczna. T. 1. Katowice 1994. 4 Zob. K. Żuchelkowska: Świat wartości dzieci kończących edukację przedszkolną. Bydgoszcz 2012, s. 29—62. Por. W. Cichoń: Wartości — człowiek — wychowanie. Kraków 1996. Wstęp 12 jest celem naszych działań; co zaspokaja potrzeby, zainteresowania, dostar- cza zadowolenia, przyjemności; co (jakie?) powinno być; co obowiązuje, apeluje (do odbiorcy); co domaga się istnienia5. W takim rozumieniu śpiew nie jest tylko działaniem odtwórczym, lecz także staje się wartością oso- bową dziecka i uwzględnia jego potencjał muzyczny, możliwość rozwoju, samorozwoju oraz rolę nauczyciela muzyki w procesach jego kształcenia i wychowania. Edukacja aksjologiczna staje się wyzwaniem naszych czasów, to „wielostronny, kulturowy i pedagogiczny proces, proces całożyciowego formowania człowieka realizowanego na kanwie ewolucyjnego poznawa- nia i interioryzowania wartości, jako wielorakich dóbr i idei stanowiących w życiu ludzi realność i perspektywę ich podmiotowych wyborów”6. Szkoła na miarę potrzeb dziecka musi być placówką wszechstronnie kształcącą, rozwijającą ucznia intelektualnie, emocjonalnie, charakterologicznie. Cechy te stanowią główny potencjał wartości osobowych. Osoba wszechstronnie rozwija się wówczas, gdy realizuje swoje cele, dążenia, potrzeby, zainte- resowania. Bogactwo wiedzy (teorii i praktyki) sprawia, że problemy szkolnej edukacji muzycznej i akademickiej nie mogą być rozwiązane wyłącznie w kategoriach jednej dyscypliny, lecz winny być badane, analizowane i roz- wiązywane zgodnie z założeniami wielu dyscyplin naukowych. Jak wykazały badania, nauczyciele klas młodszych są świadomi bra- ków teoretyczno-metodycznych pracy nad kształceniem głosów dziecięcych, muzycznym rozwojem dziecka. Czują w trakcie realizacji działu „Śpiew” (śpiew i ćwiczenia mowy) wielką trudność w aktywizowaniu uczniów nie- śpiewających oraz mających trudności w śpiewie. Fakt, że obecnie muzyka w zintegrowanej edukacji wczesnoszkolnej jest skorelowana tematycznie i działaniowo z innymi treściami nauczania realizowanymi w danym dniu zajęć, nadaje działaniom muzycznym różnorodny wymiar edukacyjny. Czę- sto zajęcia muzyczne w zintegrowanej edukacji pełnią funkcję uzupełnia- jącą dany blok tematyczny dnia, są relaksem, przerywnikiem artystycznym w uczeniu się. Nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej podczas zajęć muzycz- nych stosuje najczęściej formy pracy zespołowej, rzadziej grupowej czy in- dywidualnej. Nie pozostaje mu na lekcji wiele czasu, by pracować nad indy- widualnymi trudnościami w śpiewie. Poznanie innowacyjnych założeń heurystycznej metody śpiewu może na- uczycielom usprawnić pracę dydaktyczną, zwiększyć efekty pracy opartej na działaniach twórczych. Jak wynika z przeprowadzonych badań sonda- 5 Zob. K. Denek: Wartości i cele edukacji szkolnej. Poznań—Toruń 1994, s. 16—17. Por. K. Ostrowska: W poszukiwaniu wartości. Kraków 2004. 6 K. Denek: Aksjologiczne aspekty edukacji szkolnej. Toruń 1999, s. 33. Zob. K. Cha- łas: Wychowanie ku wartościom. Elementy teorii i praktyki. T. 1: Godność, odpowiedzialność, tolerancja. Lublin—Kielce 2003. Wstęp 13 żu diagnostycznego, nauczyciele klas młodszych stosują w realizacji dzia- łu „Śpiew” jednorodne metody pracy dla całego zespołu klasowego, gdyż w tym zakresie nie otrzymali wystarczającego przygotowania podczas stu- diów. Niniejsza publikacja jest ofertą uzupełniającą tę lukę. Dziecko do aktywności wokalnej trzeba pobudzić, by dzięki świado- mej i celowej działalności dydaktycznej nauczyciela kierować i przyspieszać ukryte możliwości wokalne jako wartości osobowe. Zdolności wokalne są ściśle powiązane z uzdolnieniami muzycznymi dziecka, głównie z wrażli- wością muzyczną, poczuciem rytmu, intonacją, z poprawnym oddechem, wymową. Dlatego też heurystyczna metoda śpiewu została wprowadzona do programu eksperymentalnego nauczania muzyki klas I—III z uwzględ- nieniem wszelkich form twórczej działalności dziecka w zakresie śpiewu (słowa i muzyki), ruchu z muzyką, gry na instrumentach, percepcji muzyki. Przyjęto w pracy założenie, że nieodłącznym elementem śpiewu jest umiejętność brania poprawnego i pełnego oddechu, właściwego kierowania torem oddechowym oraz funkcjami wokalnymi, artykulacyjnymi, rezonacyj- nymi. Tylko dokładna znajomość zagadnień problematyki kształcenia gło- sów dziecięcych przez nauczycieli może przyczynić się do właściwego kie- rowania, pobudzania i przyspieszania rozwoju możliwości wokalnych. Dla- tego też stymulacja i akceleracja wokalnych możliwości dziecka w aspekcie wartości osobowych stanowią przedmiot badań niniejszej rozprawy. Praca ma wymiar teoretyczny oraz praktyczny. Nauczyciele muzyki — jak wy- kazały badania sondażowe — mają dużą trudność z wyborem najwłaściw- szych metod pracy, z rozśpiewaniem zespołów klasowych, szczególnie tych, w których przeważają liczebnie dzieci z trudnościami w śpiewie. Dziecko, które nie rozmiłuje się w śpiewie w klasach młodszych, w starszych kla- sach ma wielką trudność z nadrobieniem zaległości. Jeśli studenci poznają edukację muzyczną, założenia i skuteczność heurystycznej metody śpiewu, w konsekwencji wzbogaci to ich wiedzę teoretyczną i działalność praktyczną przyszłego nauczyciela muzyki. Uważa się, że z założeniami metody powinni być również zapoznani studenci nauczania początkowego i przedszkolnego. Heurystyczna metoda śpiewu stanowi pomost pomiędzy zadaniowym kształceniem głosu dziec- ka w klasach starszych szkoły podstawowej (IV—VI), a zabawowym — w klasach młodszych i przedszkolu, w pracy z dzieckiem klas specjalnych, ośrodków terapeutycznych i rehabilitacyjnych. Myślą przewodnią monografii stały się sugestie zmian w treściach pro- gramu kształcenia studentów wynikające z pogłębionej analizy teoretycz- no-empirycznej heurystycznej metody śpiewu7 i zaproponowanego w niniej- 7 Heurystyka (gr. heuresis — „odnalezienie”). Z. Rysiewicz (red.): Słownik wyrazów obcych. Warszawa 1965, s. 271. Sztuka znajdowania — umiejętność odkrywania, sposób Wstęp 14 szej pracy sposobu kształcenia głosów dziecięcych. Tak więc publikacja ta z uwagi na poruszaną problematykę jest pedagogiczno-muzyczna, ukazuje teoretyczne i praktyczne zależności rozwoju możliwości głosowych dzieci klas młodszych w procesie dydaktycznym i wychowawczym szkoły z udzia- łem czynników ich stymulacji8 i akceleracji9. W dotychczasowej literaturze naukowo-metodycznej problem ten nie znalazł swego opracowania. Proponowana metoda kierowana jest głównie do uczniów klas I—III, niemniej jednak pewne jej elementy mogą realizować rodzice i opiekuno- wie w środowisku rodzinnym, na zajęciach umuzykalniających i rytmiki w przedszkolu, w placówkach oświatowych, a także w pracy z dzieckiem niepełnosprawnym. Z założeniami metody i jej skutecznością dydaktycz- no-wychowawczą powinni być zapoznani studenci edukacji muzycznej, zintegrowanego nauczania, wychowania przedszkolnego, pedagodzy klas specjalnych oraz wychowawcy ośrodków dla dzieci niepełnosprawnych. Metoda ta zapewnia dobrą jakość głosu, piękny śpiew jako efekt świado- mego działania muzycznego, wyrabia też pozytywny stosunek do muzyki. Kreatywne i twórcze zachowanie dziecka w dużej mierze zależy od wła- ściwie dobranych metod pracy nauczyciela. Praca nad głosem dziecka jest mozolna, często trudna, ale konieczna, wyniki jej bowiem widoczne są nie od razu, lecz dopiero po pewnym czasie. Praca ta ma postać publikacji otwartej, każdy jej Czytelnik może ubo- gacać ją własnymi pomysłami twórczymi i kompleksowymi działaniami wokalnymi z uwzględnieniem założeń heurystycznej metody śpiewu. Niniejsze badania, rozległe w czasie, powstały dzięki wsparciu i życz- liwości wielu profesorów, znakomitych pedagogów. Nadto dopełniły tę roz- prawę i nadały jej ostateczny kształt cenne uwagi Pani Recenzent prof. dr hab. Ireny Szypułowej. Dziękuję również nauczycielom placówek badaw- czych, którzy współdziałali ze mną w trakcie organizacji, przebiegu natu- ralnego eksperymentu pedagogicznego oraz badań porównawczych, i tym wszystkim, którzy w jakiejkolwiek formie służyli mi pomocą w przygoto- waniu prezentowanej pracy. organizowania nauki szkolnej polegający na naprowadzeniu uczniów na drogę samodzielnych poszukiwań rozwiązań wokalnych. Szerzej założenia „metody” zostały przedstawione w piątym rozdziale pracy. 8 Stymulacja (łac. stimulatio) — „pobudzanie do działania”, „dawanie impulsu”, „bycie bodźcem”, „podniecanie”, „wzmaganie procesów życiowych organizmu”. Z. Rysiewicz (red.): Słownik wyrazów obcych…, s. 628. 9 Akceleracja (łac. acceleratio — „przyspieszenie”). Sprawa akceleracji umysłowej wy- maga badań, które lepiej wyjaśnią to zjawisko, a zarazem dostarczą przesłanek niezbędnych do podejmowania decyzji w sprawie organizacji szkoły oraz programów i metod nauczania. W. Okoń: Słownik pedagogiczny. Warszawa 1981, s. 15. Wstęp Indeks osobowy Abramczuk Romualda 99 Adler Ronald B. 33, 34, 203 Alabiew Aleksander 115 Amabile Teresa M. 198, 203 Anderson 49, 56 Babbie Earl 86, 203 Baley Stefan 76, 203 Banasiewicz Andrzej 69, 203 Barska Adriana 198, 203 Bauman Teresa 79, 207 Belaiew-Exemplarski Sophie 46, 56, 203 Bentley Arthur 74 Betkiewicz Witold 86, 203 Bloch Augustyn 115 Brahms Johannnes 115 Brègy Wiktor 50, 203 Broca Paul 64 Bruner Jarome S. 120, 203 Brzeziński Jerzy 103, 203 Burlas Ladislav 77, 203 Burowska Zofia 65, 120, 203 Bühler Charlotte 40, 54 Canestrini Giovanni 40 Chałas Krystyna 12, 16, 203 Cheyette Irving 40, 203 Chmurzyńska Maria 76, 121, 179, 203, 207 Chopin Fryderyk 115 Choynowski Mieczysław 6, 92, 93, 94, 99, 153, 154, 155 Chyła-Szypułowa Irena 106, 107, 116, 203 Cichoń Władysław 11, 203 Ciechan Zbigniew 201, 204 Clauss Günther 103, 151, 204 Danecka-Szopowa Krystyna 38, 204 Danel-Bobrzyk Helena 9, 60, 61, 62, 63, 204, 208, 209 Darłak Grażyna 196, 204 Dasiewicz-Tobiasz Anna 38, 53, 204 Debussy Claude 115 Denek Kazimierz 12, 15, 24, 25, 26, 35, 204, 206, 207 Dłuska Maria 52, 204 Dymara Bronisława 25, 204 Ebner Heine 103, 151, 204 Fildhause A.E. 49, 56 Fomičev Mihail Ivanovič 47, 50, 51, 57, 204 Fühlisch Günther 115 Gabriel Clive 69, 208 Garczewa A. 49, 56 Głowacka Ewa 65, 69, 203, 208 Gołaszewska Maria 18, 19, 26, 33, 204, 205 212 Gordon Edwin Elias 29, 30, 72, 191, 204, 209 Goriszowski Włodzimierz 103, 206 Gould Oren 61 Griffin Em 34, 204 Guilford Joy Paul 124 Gutowska Helena 71, 72, 204 Gutzmann Hermann 47, 54 Hennessey Beth 198 Homplewicz Janusz 15, 204 Horbulewicz Jan 38, 204 Hornowski Bolesław 38, 204 Husson Raoul 55, 63, 64, 177, 204 Il’ina Galina 46, 54, 56, 204 Iłłakowiczówna Kazimiera 115 Ingarden Roman 18, 205 Jankowska Leokadia 169, 205 Jankowski Wojciech 29, 30, 209 Jaślarowa Bibianna 39, 94, 205 Jaques-Dalcroze Émil 106 Jotejko Tadeusz 106 Jöde Fritz 42, 54 Jurczyńska Mirosława 38, 39, 40, 94, 203, 205 Jurkowski Andrzej 66, 208 Kacmajor Magdalena 34, 204 Karbowski Adam 64, 205 Karwowski Maciej 201, 205 Kataryńczuk-Mania Lidia 200, 205 Kazuro Stanisław 106, 115 Kisiel Mirosław 66, 205, 207 Klimas-Kuchtowa Ewa 30, 209 Kocowski Tadeusz 16, 17, 205 Kodaly Zoltan 106 König René 45, 56 Konkol Gabriela K. 181, 205 Konopnicki Jan 66, 67, 68, 69, 70, 205 Kotarska Halina 22, 75, 206 Kotlarczyk Mieczysław 119, 205 Kozietulski Czesław 106 Kożusznik Barbara 196, 205 Kubińska Olga 34, 204 Kubiński Wojciech 34, 204 Kuchtowa Ewa 72, 204 Kumik Ewa 196, 205 Kunowski Stefan 26, 28, 29, 205 Kupisiewicz Czesław 169, 205 Kurcz Ida 69, 205 Kwiatkowska Krystyna 115 Kwieciński Zbigniew 23, 206 Laget Paul 64 Lehmann Lilli 60, 205 Lelonek Marian 72, 204 Lewandowska Kinga 38, 46, 48, 49, 61, 72, 73, 74, 84, 92, 95, 155, 173, 204, 205, 206 Lipska Ewa 52, 53, 69, 203, 205 Lissa Zofia 39, 40, 41, 42, 43, 44, 49, 54, 56, 205, 207, 208 Lutosławski Witold 115 Łapińska Regina 71 Ławrowska Romualda 17, 205 Łobocki Mieczysław 27, 92, 95, 103, 206, 207 Łopatkowa Maria 25, 204 Łukaszewski Leon 47, 50, 51, 52, 57, 204, 206, 207 Manturzewska Maria 22, 74, 75, 92, 206 Mayzner Tadeusz 115 Melcowa E.A. 48, 56, 206 Meyer-Borysewicz Maria 78, 206 Michalski Andrzej 15, 206 Michałowski Czesław Stanisław 25, 26, Miklaszewski Kacper 69, 78, 206, 208 Mill Johan Stuart 131 Mitrinowicz-Modrzejewska Aleksandra 204, 206 52, 206 Molak Andrzej 66, 205 Moldenhauer Robert 40 Moniuszko Stanisław 115 Morgagni Giovanni Battista 63 Morszczyńska Urszula 25, 26, 204, 206 Indeks osobowy Morszczyński Wojciech 25, 26, 204, 206 Mrugalska Krystyna 47, 54, 206 Mursell James Cuthbert 74, 106, 199 Murzyn Andrzej 25, 204 Natanson Tadeusz 30, 209 Negus Keith 55, 177 Nęcka Edward 199, 206 Nowak Marian 23, 206 Nowak Stefan 86, 206 Okoń Wincenty 11, 14, 22, 23, 91, 103, 105, 109, 120, 206 Olbrycht Katarzyna 11, 206 Olesiak Józef 103, 151, 204 Orff Carl 106 Ossowski Stanisław 26, 27, 207 Ostrowska Krystyna 12, 207 Palester Roman 115 Palka Stanisław 82, 207 Pasternak Wojciech 26, 207 Paulsen Ed 47, 54, 207 Pearson Karl 98, 123 Penderecki Krzysztof 115 Pęczek Katarzyna 66, 207 Piasek Faustyn 106 Pikała Anna 116, 207 Pilch Tadeusz 79, 81, 207 Pleń-Weberowa Maria 106 Polak Jarosław 196, 205 Popek Stanisław 117, 200, 201, 207, 208 Półturzycki Józef 26, 207 Preyer Wilhelm Thierry 40 Proctor II R.F. 33, 34, 203 Przetacznik-Gierowska Maria 71, 72, 76, 207 Przetacznikowa Maria 68, 207 Przychodzińska Maria 47, 52, 53, 54, 106, 199, 205, 207 Przychodzińska-Kaciczak Maria 38, 39, 105, 120, 207 Przyłubska Ewa 71, 207 Przyłubski Feliks 71, 207 Pulinowa Maria Z. 25, 204 213 Putkiewicz Zygmunt 66, 67, 208 Pytlak Andrzej 17, 18, 52, 207 Rakowski Andrzej 179, 207 Reiss Józef 117, 207 Révész Géza 44, 54, 207 Roscher Wolfgang 197 Rosenfeld Lawrence B. 33, 34, 203 Rottermund Krzysztof 179, 207 Rousseau Jean-Jacques 106 Rubinsztejn Siergiej Leonidowicz 73 Rudziński Witold 106 Rupp Heinz 43, 44, 55, 208 Rysiewicz Zenon 13, 14, 208 Saint-Saëns Camille 115 Sajdak Anna 33, 208 Schoen Michael 75, 208 Schubert Franz 115 Schumann Robert 115 Schünemann Georg 40, 42, 44, 46, 54, 56, 208 Seashore Gaspard 66 Sedlák František 47, 54, 77, 208 Shuter-Dyson Rosamund 69, 208 Skoczylas Grażyna 33, 203 Skorny Zbigniew 66, 67, 68, 69, 70, 205 Sloboda Johan A. 76, 203 Słyk Urszula 185 Souriau Étienne 37, 38, 53, 208 Stambak Mira 92, 135, 139, 185, 189 Stencel Irena 135 Stern Clara 45, 49, 56, 208 Stern William 45, 49, 56, 75, 208 Strelau Jan 38, 66, 67, 71, 208 Stuligrosz Stefan 51, 57 Styczek Irena 64, 208 Suchanek Alojzy 60, 63, 208 Suchodolski Bogdan 69, 208 Suświłło Małgorzata 65, 208 Swadźba Urszula 26, 208 Szabelski Bolesław 115 Szeligowska Stefania 106 Szeligowski Tadeusz 106 Szmidt Krzysztof J. 198, 200, 203, 208 Indeks osobowy 214 Szuman Stefan 46, 56 Szypułowa Irena 4, 14, 107, 208 Śledziński Stefan 61, 208 Śliwerski Bogusław 23, 206 Śmietana Stanisław 101 Tarasiewicz Bogumiła 59, 60, 61, 119, 208 Tarneaud Jean 63 Tiepłow Boris 74 Tomaszewski Tadeusz 69, 205 Turek Krystyna 4 Vrchotová-Pátová Jarmila 62, 209 Uchyła-Zroski Jadwiga 3, 24, 30, 31, 32, 33, 59, 61, 67, 69, 71, 99, 107, 169, 196, 199, 204, 205, 208, 209 Weaver Warren 29, 30, 209 Werner Heinz 42, 44, 45, 54, 56, 209 Wieniawski Henryk 115 Wierszyłowski Jan 38, 66, 75, 78, 208, 209 Wilk Andrzej 106, 209 Wing Herbert D. 6, 77, 92, 93, 94, 99, 149, 152, 153, 154, 155, 159, 167, 174 Włodarski Ziemowit 71, 72, 76, 207 Wojciechowski Andrzej 201 Wojnar Irena 37, 208 Wojtyński Czesław 50, 59, 119, 209 Wołoszynowa Lidia 66, 70, 71, 97, 209 Wróbel Tadeusz 72, 204 Wygotski Stanisław 71 Wysocki Stefan 106 Zaczyński Władysław 124 Zielińska Anna 72, 204 Zimmerman Maria 74 Zroska Kinga 42 Zwolińska Ewa 29, 30, 209 Żebrowska Maria 70, 71, 209 Żuchelkowska Krystyna 11, 18, 209 Indeks osobowy Jadwiga Uchyła-Zroski The Importance of Singing as a Personal Value in Children’s Development Vol. 1 The Constants and Changes in the Development of Theoretical Thought at the Turn of the 20th Century Summary The publication constitutes a pedagogical monograph which consists of two parts comprised of eight chapters. The first, theoretical part consists of three chap- ters, while the remaining five comprise a comprehensive empirical study, including methodology, research findings, in-depth analysis of those findings, and conclusions. The monograph is devoted to the analysis of singing and voice training in children from the perspective of personal values. In the first part of the monograph, the author refers to older research concerned with the development of voice in chil- dren, using lesser-known sources in Polish as well as other languages. Thus, the monograph addresses the issue also from the historical angle, allowing for broad analysis of the theoretical background for the subsequent empirical research. The theories cited in the monograph have been subject to thorough evaluation and comparative analysis. The monograph addresses both the constants and the changes in the theoretical approach to the issue, paying particular attention to the notions concerning development and voice training in children; assessment of the new— heuristic—method of vocal training; appropriate training for students preparing them for taking on the role of the teacher with regard to values and making value judgments; the role of fine arts universities in shaping creative attitudes in students. The theoretical part also includes the results of diagnostic and comparative studies of children and students, elaborated upon in the second part of the monograph. The proposed method, founded upon the principle of the creative process, is most effec- tive when applied to elementary school students (class I—III); nonetheless, some of its elements can be utilised by parents and legal guardians in the home environment, and by teachers during music as well as music and movement classes in kinder- gartens, schools, and in therapy work with disabled children. This method as well as its didactic and educational benefits should be taught to students specialising in musical education, integrated teaching, preschool education, as well as to teachers working with special needs classes and counselors working with disabled children. Ядвига Ухыла-Зроски Пение как личностная ценность ребенка T. 1 Cтабильность и изменчивость развития научной мысли на рубеже XX и XXI веков Резюме Публикация принадлежит к числу педагогических монографий. Она состоит из двух частей, охватывающих восемь глав. Первая, теоретическая, часть составляет три главы работы, остальные пять представляют собой совокупность эмпирических исследований в виде методологических основ, презентации результатов исследова- ний, их анализа и выводов. В работе показано пение и формирование голоса ребенка в зеркале личностных ценностей. Автор в первой части работы обращается к давно проведенным исследованиям в области детского голоса, а также к малоизвестным источникам польской и зарубежной литературы. В таком аспекте работа приобре- тает черты историчности, широты и углубленности в теоретическую проблематику исследования. Приводимые в работе взгляды исследователей подвергаются оценке и сравнительному анализу. Автор обнаруживает постоянные и изменчивые признаки, которые показаны главным образом на примерах процесса вокального развития и формирования детей, верификации нового метода обучения пению: эвристического метода, соответствующей подготовки студентов к педагогической роли в свете цен- ностей и оценочности, задач художественных вузов в моделировании творческих позиций студентов. Теоретическую часть дополняют результаты диагностических и компара- тистских исследований детей и студентов, представленные во второй части работы. Предлагаемый метод, основывающийся на творческих процессах, адресован пре- жде всего ученикам I–III классов. Вместе с тем его определенные элементы могут быть востребованы в семейной среде родителями и опекунами, на занятиях музыки и ритмики в детском саду, в учебных центрах, а также в работе с детьми с ограниченными возможностя- ми здоровья. С принципами метода и его воспитательно-дидактической эффективностью должны ознакомиться студенты музыкального образования, интегрированного обучения, дошкольного воспитания, педагоги специализированных классов, а также воспитатели за- ведений для детей с отклонениями в развитии. i J a d w g a U c h y ł a - Z r o s k i T o m 1 : i S t a ł o ś ć i z m e n n o ś ć r o z w o u m y ś l i j n a u k o w e i Ś p e w j a k o w a r t o ś ć o s o b o w a d z i e c k a j ł p r z e o m u X X i Śpiew jako wartość osobowa dziecka Tom 1: Stałość i zmienność rozwoju myśli naukowej przełomu XX i XXI wieku Jadwiga Uchyła-Zroski Więcej o książce X X I i w e k u Cena: 32 zł (+VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-723-4
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Śpiew jako wartość osobowa dziecka. T. 1: Stałość i zmienność rozwoju myśli naukowej przełomu XX i XXI wieku
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: