Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00731 011958 16990108 na godz. na dobę w sumie
Społeczna odpowiedzialność jako podstawa osiągania zrównoważonego rozwoju - ebook/pdf
Społeczna odpowiedzialność jako podstawa osiągania zrównoważonego rozwoju - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 260
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3809-0247-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> socjologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Szeroko zarysowane tło zagadnienia zrównoważonego rozwoju i społecznej odpowiedzialności opisywane z perspektywy filozoficznej, antropologii personalistycznej i teorii prawa.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spis rzeczy Wstęp 7 Część I Polityka, religia, filozofia a zrównoważony rozwój Aneta Gawkowska Nowy Feminizm, ekologia ludzka, ekologia społeczna Dominika Żukowska-Gardzińska Globalny obywatel a ekoteologia Jana Pawła II jako koncepcja dla zrównoważonego rozwoju Agnieszka Piskorz-Ryń, Joanna Wyporska-Frankiewicz Zasada zrównoważonego rozwoju z perspektywy nauki prawa administracyjnego. Zagadnienia wybrane Klaudia Śledzińska Kategoria odpowiedzialnego uczestnictwa jako aspekt edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju Część II Grupy społeczne a zrównoważony rozwój Anna Linek Odpowiedzialność rodzicielska w kontekście równoważenia ról rodzinnych i zawodowych kobiet i mężczyzn Magda Urbańska Kariery akademickie kobiet w Polsce w kontekście barier i działań wspierających 23 43 61 85 125 145 5 Marzena Sylwia Kruk Wykwalifikowani migranci. Studenci zagraniczni na polskich uczelniach Joanna Wróblewska-Skrzek Jakość życia a zrównoważona przestrzeń zamieszkania Agata Rozalska Ruchy miejskie na drodze ku zrównoważonemu rozwojowi miast Marta Luty-Michalak Zrównoważony rozwój starzejących się społeczeństw europejskich 167 191 207 241 dr Olga Kotowska-Wójcik dr Marta Luty-Michalak Wstęp Niniejsza publikacja pt.: Społeczna odpowiedzialność jako podstawa osią- gania zrównoważonego rozwoju jest drugą z kolei, opublikowaną w cyklu wydawniczym zainicjowanym przez Zespół ds. Dobrych Praktyk, jako owoc dorocznych prac i dyskusji. Zespół tworzą pracownice naukowe Wydziału Nauk Historycznych i Społecznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (WNHiS UKSW), które łączą swoje wysiłki naukowe w celu przyspieszenia i pełniejszego rozwoju kariery naukowej, a jednocześnie są matkami. Więcej o Zespole, jego historii, inicjatywach i działaniach można dowiedzieć się z witryny internetowej http://www.zdsdp.uksw.edu.pl. Do jednych z flagowych działań Zespołu należy organizowanie pracy wokół hasła kobiety w nauce, corocznie wokół innego zagadnienia. W roku akademickim 2015/2016 dyskusje ogniskowały się wokół zagadnienia społecznej odpowiedzialności i zrównoważonego rozwoju. Inspiracją do zajęcia się tymi problemami było ogłoszenie przez ONZ roku 2015 rokiem zrównoważonego rozwoju. To kolejny ważny moment w rozwiązywaniu globalnych problemów poprzez prowadzenie spójnej polityki międzynarodowej. Przełomowym momentem w tym dyskursie było opracowanie we wrześniu roku 2000 listy ośmiu celów milenijnych rozwoju (MCR) w celu zminimalizowania w skali globalnej najbardziej dotkliwych problemów społecznych: „CEL 1: Wyeliminowanie skrajnego ubóstwa i głodu poprzez zmniejszenie o połowę liczby ludzi, których dochód nie przekracza 1 dolara dziennie. 7 dr Olga Kotowska-Wójcik, dr Marta Luty-Michalak CEL 2: Zapewnienie powszechnego nauczania na poziomie pod- stawowym poprzez zapewnienie wszystkim chłopcom i dziewczętom możliwości ukończenia pełnego cyklu nauki na poziomie podstawowym. CEL 3: Promocja równości płci i awans społeczny kobiet poprzez wyeliminowanie nierównego dostępu płci do pierwszego i drugiego szczebla edukacyjnego do 2005 roku, a na wyższych szczeblach do 2015 roku. CEL 4: Ograniczenie umieralności dzieci poprzez zmniejszenie o 2/3 wskaźnika umieralności dzieci w wieku do 5 lat. CEL 5: Poprawa opieki zdrowotnej nad matkami poprzez zmniej- szenie o 3/4 wskaźnika umieralności matek. CEL 6: Ograniczenie rozprzestrzeniania się HIV/AIDS, malarii i innych chorób poprzez powstrzymanie rozprzestrzeniania się HIV/ AIDS i ograniczenie nowych zakażeń, powstrzymanie rozprzestrze- niania się malarii i innych groźnych chorób oraz ograniczenie nowych zachorowań. CEL 7: Stosowanie zrównoważonych metod gospodarowania za- sobami naturalnymi poprzez uwzględnienie zasad zrównoważonego rozwoju w krajowych strategiach i programach, stosowanie metod ha- mujących zubożenie środowiska naturalnego. Zmniejszenie o połowę liczby ludzi pozbawionych stałego dostępu do czystej wody pitnej. Do 2020 roku osiągnięcie znacznej poprawy warunków życia przynajmniej 100 milionów mieszkańców slumsów. CEL 8: Stworzenie globalnego partnerskiego porozumienia na rzecz rozwoju poprzez wypracowanie dostępnego dla wszystkich, opar- tego na jasnych przepisach, przewidywalnego i nikogo niedyskrymi- nującego systemu handlowo-finansowego, zobowiązanie uczestników systemu do podejmowania działalności promującej dobre praktyki rzą- dzenia, rozwój i ograniczanie ubóstwa, uwzględnienie szczególnych potrzeb państw najsłabiej rozwiniętych, wyspiarskich i śródlądowych (zwłaszcza zwiększenie dostępu do rynków krajów rozwiniętych, reduk- cję długów, zwiększenie pomocy rozwojowej), wypracowanie strategii na rzecz zapewnienia pracy młodemu pokoleniu, zwiększenie dostępu 8 Wstęp do leków dla krajów rozwijających się oraz umożliwienie im korzystania z dobrodziejstw nowoczesnej technologii”1. Powyżej uszczegółowione cele miały zostać zrealizowane do 2015 roku, tak aby w sposób znaczący przyczynić się do zredukowa- nia problemu ubóstwa i głodu, wyrównania statusu kobiet i mężczyzn, wyrównywania szans edukacyjnych i prawa do życia w zdrowiu, posza- nowania środowiska naturalnego i odnawialnych bogactw naturalnych, wszystko w duchu współpracy ponadnarodowej w celu równomiernego rozwoju osiąganego przez poszczególne państwa i narody, ale odczu- walnego także w skali globalnej. Siedem lat po ogłoszeniu MCR stało się oczywiste, że istnieje poważna wątpliwość, czy założona końcowa data jest realną do wy- pełnienia podjętych zobowiązań. Wielka Brytania 31 lipca 2007 roku wystąpiła z propozycją przyłączania się poszczególnych państw do pod- pisywania Deklaracji Milenijnych Celów Rozwoju (ang. Call for Action Declaration) w celu pełniejszej i skuteczniejszej realizacji wcześniejszych zobowiązań. Polska stała się jednym z sygnatariuszy tegoż dokumentu. Grono to jest wewnętrznie mocno zróżnicowane – deklarację podpisali przedstawiciele poszczególnych instytucji międzynarodowych (m.in. Komisji Europejskiej), wybranych państw (europejskich: m.in. Francji, Hiszpanii, Niemiec, Włoch, i in., także Kanady, Japonii i USA oraz Bra- zylii, Ghany i Indii), ale i inne podmioty. Podobne dokumenty zostały opracowane i podpisane przez dwudziestu jeden przedstawicieli mię- dzynarodowego świata biznesu i ośmiu przedstawicieli najważniejszych związków wyznaniowych. Szóstego lipca 2015 roku w Nowym Jorku ogłoszono Raport ONZ: Sukces Milenijnych Celów Rozwoju, który stał się podstawą do stworzenia 1 Deklaracja Milenijna Narodów Zjednoczonych, Rezolucja przyjęta na 55. sesji Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych, dokument przetłumaczony przez Ośrodek Informacji ONZ w Warszawie, czerwiec 2002, http://www.unic.un.org.pl/cele. php (dostęp: 2 sierpnia 2016). Milenijne cele rozwoju, https://www.polskapomoc.gov.pl/Milenijne,Cele,Rozwoju,53.html (dostęp: 2 sierpnia 2016). 9 dr Olga Kotowska-Wójcik, dr Marta Luty-Michalak zweryfikowanej agendy na kolejne lata2. Dokument był podsumowaniem dotychczasowych wysiłków i osiągnięć, ale i określał, co jeszcze zostało niewystarczająco dopracowane i wymaga dalszych wysiłków. Niemniej jednak główną tezą było podkreślenie wagi i skutków opracowania mi- lenijnych celów rozwoju. Zdaniem Sekretarza Generalnego ONZ Ban Ki-moona: „znaczące i rosnące korzyści, które stale osiągamy, pokazały nam, że możemy wyplenić przypadki skrajnego ubóstwa już w na- stępnym pokoleniu. (…) Ten postęp udało się poczynić w ogromnym stopniu dzięki Milenijnym Celom Rozwoju. To one nauczyły nas, w jaki sposób państwa, świat biznesu i społeczeństwo obywatelskie mogą ze sobą współpracować dla osiągnięcia przełomowych efektów”3. Ogłaszaniu sukcesów towarzyszyła także świadomość poziomu trudności w dążeniu do dalszych wysiłków i kolejnych lepszych wy- ników w obniżaniu poziomu ubóstwa, zwłaszcza w małych państwach o słabszych gospodarkach i rejonach objętych działaniami wojennymi, zachorowalności na HIV/AIDS czy osiąganiu wyższego poziomu scho- laryzacji, w tym w szczególności dziewcząt etc. Ban Ki-moon zachęcał przedstawicieli poszczególnych państw do przyjęcia kolejnej agendy, która miałaby służyć podobnym celom jak MCR. Miałaby ona uwzględ- niać nowatorskie i innowacyjne sposoby rozwiązywania globalnych bolączek społecznych, takich jak nierówności społeczne – wertykalne i horyzontalne, zagadnienia godnej pracy, urbanizacji i zagadnień zwią- zanych z socjologią miasta, zasobów energetycznych i stosowania od- nawialnych źródeł energii, zmian klimatycznych czy zrównoważonej produkcji i sprawiedliwego handlu rozwijanego z perspektywy lokalnej, ale z myślą o skutkach globalnych, oraz sprawiedliwości społecznej. Te szeroko zarysowane ambitne plany stanowiące podstawę Agendy Rozwoju po Roku 2015, w tym zbioru Celów Zrównoważonego Rozwoju, według Sekretarza Generalnego ONZ stanowić mają wspólny sposób http://www.unic.un.org.pl/mdg-report-2015/raport-o-milenijnych-celach-rozwo- 2 ju-na-rok-2015/2829#sthash.vw6FakIl.dpuf (dostęp: sierpień 2016). 3 ju-na-rok-2015/2829#sthash.vw6FakIl.dpuf (dostęp: sierpień 2016). http://www.unic.un.org.pl/mdg-report-2015/raport-o-milenijnych-celach-rozwo- 10 Wstęp dążenia do kreowania równomiernie i sprawiedliwie rozwijającego się zrównoważonego świata. Mimo iż zostały one opracowane w ostat- nich latach, to ich podwalin można doszukiwać się w raporcie ONZ Nasza wspólna przyszłość z 1987 roku (Our Common Future), który był efektem prac powołanej w 1983 roku niezależnej Światowej Komisji ds. Środowiska i Rozwoju (World Commission on Environment and De- velopment). Stanowił jedną z pierwszych prób całościowego spojrzenia na problemy współczesnego świata. Podkreślono zagrożenie wynika- jące z powszechnie przyjętego wąskiego rozumienia pojęcia „rozwoju” (uwzględniającego tylko aspekt czysto ekonomiczny), a także z równie wąskiego podejścia do pojęcia „środowisko”. Podano w nim definicję zrównoważonego rozwoju jako: „procesu mającego na celu zaspokoje- nie celów rozwojowych obecnego pokolenia w sposób umożliwiający realizację tych samych dążeń następnym pokoleniom”. Według stan- dardu ISO 26000 ds. społecznej odpowiedzialności ostatecznym celem funkcjonowania organizacji z uwzględnieniem zasad odpowiedzialności społecznej jest jej wkład w zrównoważony rozwój (ISO 26000, 2010). Zwolennicy wdrażania zasad odpowiedzialności społecznej podkreślają, że uświadomienie sobie przez biznes własnego wpływu społecznego i środowiskowego jest warunkiem jego trwałego rozwoju i przetrwania4. Wszystkie powyżej zarysowane obszary, które wymagają uwagi bądź zmian w kształtowaniu dotychczasowej polityki u podstaw, dotyczą człowieka, który jako kreatywny twórca, świadomie podejmując dzia- łania, wpływa na swoje otoczenie i przynajmniej pośrednio decyduje o stanie natury i cywilizacyjnym rozwoju środowiska, w którym żyje. W tym miejscu ważne jest, by zwrócić uwagę właśnie na zagadnienie społecznej odpowiedzialności. I to nie tylko w kontekście biznesu, które to połączenie dominuje w literaturze przedmiotu i dyskursie publicznym, ale przede wszystkim właśnie z punktu widzenia motywacji i działań jed- nostek tworzących zbiorowości i grupy społeczne. To bowiem jednostki 4 A. Pawłowski, Teoretyczne uwarunkowania rozwoju zrównoważonego, „Środkowo-Po- morskie Towarzystwo Naukowe Ochrony Środowiska” 2009, t. 11, s. 985-994. 11 dr Olga Kotowska-Wójcik, dr Marta Luty-Michalak swoimi codziennymi wyborami dokonują transformacji świata i decydują o jego dalszych losach i kształcie. Korzeni idei społecznej odpowiedzialności można upatrywać w fi- lozoficznej idei odpowiedzialności. Zakłada ona, że konsekwencją przy- pisania człowiekowi wolności jest nałożenie na niego odpowiedzialności. Uznaje się, że „autentyczna wolność świadoma jest swoich granic”. Można uogólnić to założenie na gruncie stosunków i relacji społecznych. Uznaje się wtedy, że przedsiębiorca, obywatel czy inny podmiot korzystający z wolności gospodarczej ma obowiązek również bycia odpowiedzialnym5. Funkcjonuje on bowiem w określonym środowisku, tak naturalnym, jak i społecznym, a jego działania mają poważne konsekwencje determinu- jące jakość życia jednostek i zbiorowości. Już Papież Pius XI poddał krytyce „technokratyczny kapitalizm”, oparty na wolnej konkurencji i uznający „zysk za naczelną normę dzia- łalności gospodarczej”, wskazując na pierwszeństwo osoby ludzkiej w stosunku do ekonomii6. Kolejni następcy Piotrowi (papieże) rozwijali i kontynuowali nauczanie społeczne w tym duchu. Magisterium Kościoła odrzuca możliwość zarządzania i prowa- dzenia działań gospodarczych wyłącznie w oparciu o prawa rynku. Stoi na stanowisku, że jest to sprzeczne z ideą sprawiedliwości społecznej. Określone ludzkie potrzeby nie mogą być zaspokojone tylko dzięki rynkowi. Osobowość ludzka jest dużo bardziej skomplikowana, a dra- matyczne sytuacje życiowe boleśnie uwidaczniają, jak bardzo wąska jest to perspektywa realizowania polityki społecznej. Dlatego też należy zarządzać rynkiem i przedsięwzięciami gospodarczymi zgodnie z wła- ściwą hierarchią wartości i ze względu na dobro wspólne7. W doktrynie 5 M. Bernatt, Społeczna odpowiedzialność biznesu. Wymiar konstytucyjny i międzyna- rodowy, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2009, s. 23. 6 7 Pius XI, Quadragesimo anno: 37. Katechizm Kościoła Katolickiego: 2425, Pallotinum, Warszawa 1994, s. 546. 12 Wstęp chrześcijańskiej podkreśla się społeczny wymiar rynku, zwraca uwagę na ludzką i społeczną jakość aktywności gospodarczej i społecznej8. Prawo do inicjatywy gospodarczej jest jednym z głównych praw człowieka konstytuujących życie indywidualne i społeczne. Jako nie- odłączny element kapitalizmu zostało opisane w encyklice Sollicitudo rei socialis, jako sposób wyrażania twórczej podmiotowości obywatel- skiej. Stanowi ono warunek rozwoju przedsiębiorczości. Filary wolnego rynku stanowią właśnie: prawo do pracy, wolność jej wykonywania, przedsiębiorczość i uczestnictwo. Poprzez kontrolę państwa i innych instytucji społecznych współtworzy proces zaspokajania potrzeb ca- łego społeczeństwa. Jan Paweł II w swoich wypowiedziach i pismach niejednokrotnie opisywał związek demokracji i gospodarki rynkowej. Według niego wolny rynek, dzięki stabilności pieniądza, umożliwia rozwój gospodarczy pod kontrolą społeczną, „która by urzeczywistniała zasadę powszechnego przeznaczenia dóbr”9. O tym, że wolny rynek pozostawiony sam sobie doprowadza do społecznie katastrofalnych efektów, wśród których można wymienić: wzrost ubóstwa, narastanie społecznych konfliktów czy rozpad więzi, pisało i mówiło wielu ekonomistów. Jednym z nich był Karl Polanyi, który w swoich analizach doszedł do wniosku, że bezwzględnie ko- nieczne jest poddanie gospodarki systemom regulacji i kontroli, tak by oprócz mierzalnego zysku można było równolegle kształtować pożądane relacje społeczne. Niemniej jednak przestrzegał także przed gospodarką sterowaną centralnie, która w jego opinii prowadzi do zbyt mocnych ograniczeń wolności jednostkowych10. Odpowiedzialność i wolność stanowią dwa podstawowe filary rozwoju społecznego. 8 9 N. Treanor, w: Europe Infos, 2005: 1. Europe Infos, (2005), nr 73, lipiec-sierpień. O. Kotowska-Wójcik, „Ludzka twarz biznesu”, czyli o światowych trendach CSR w Polsce, w: Horyzonty kultury. Pomiędzy ciągłością a zmianą, red. R. Wiśniewski, Wydaw- nictwo UKSW, Warszawa 2011, s. 412. 10 G. Skąpska, Społeczeństwo obywatelskie, kontekst i płaszczyzny funkcjonowania, w: Ekonomia społeczna a rozwój, red. J. Hausner, MSAP UE, Kraków 2008, s. 56-69. 13 dr Olga Kotowska-Wójcik, dr Marta Luty-Michalak W powyższy nurt wpisuje się definicja społecznej odpowiedzialno- ści Światowej Rady Biznesu na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju. Pod- kreśla się w niej „ciągłe zobowiązanie biznesu do zachowania etycznego oraz przyczyniania się do zrównoważonego rozwoju ekonomicznego poprzez poprawę jakości życia pracowników i ich rodzin, jak również lokalnej społeczności i społeczeństwa jako całości”. Z kolei Międzynaro- dowa Korporacja Finansowa z Grupy Banku Światowego do powyższego dodaje, że zobowiązanie to powinno być realizowane poprzez pracę z pracownikami przedsiębiorstw, ich rodzinami, społecznością lokalną i społeczeństwem jako całością. Celem jest osiąganie celów biznesowych przy jednoczesnym rozwoju społeczności lokalnej11. Społeczną odpowiedzialność najczęściej opisuje się w kontekście działalności gospodarczej. Niemniej jednak powinno się ją dostrzegać i realizować także w innych sferach życia. Niezależnie jednak od nazew- nictwa, przyjętej definicji czy politycznej poprawności można wymienić takie jej cechy, które znajdą odzwierciedlenie nie tylko w biznesie, ale i polityce społecznej, relacjach międzyludzkich czy trosce o środowisko naturalne. Po pierwsze, jest to strategia wychodząca poza obowiązujący kanon legislacyjny, podejmowana dobrowolnie i mająca przynosić efekty długofalowe. Po drugie, jest to sposób zarządzania danymi zasobami. Po trzecie, istnieje wyraźny związek między koncepcją zrównoważonego rozwoju a społeczną odpowiedzialnością, bowiem jest to koncepcja eko- nomiczna wymagająca szerokiego podejścia i zintegrowania aspektów społecznych, ekonomicznych i środowiskowych”12. Książka ma charakter interdyscyplinarny i tworzy ją 10 artyku- łów zawartych w dwóch częściach. Jej interdyscyplinarność przejawia 11 O. Kotowska-Wójcik, Biznes i etyczne inwestowanie jako praktyczna realizacja systemu wartości przedsiębiorców, w: Etyka katolicka a duch kapitalizmu. Etos polskich przedsiębiorców w badaniach Polskiego Pomiaru Postaw i Wartości, Wydawnictwo Kontrast, Warszawa 2014, s. 236. 12 O. Kotowska-Wójcik, „Ludzka twarz biznesu”, czyli o światowych trendach CSR w Pol- sce, w: Horyzonty kultury. Pomiędzy ciągłością a zmianą, red. R. Wiśniewski, Wydawnictwo UKSW, Warszawa 2012, s. 411. 14 Wstęp się w tematyce poruszanej przez Autorki artykułów. Z analizy tekstów wyłania się bogate znaczenie koncepcji zrównoważonego rozwoju, która nie odnosi się jedynie do świata przyrody, lecz przede wszystkim do kwestii rozwoju współczesnych społeczeństw, który to bez nawiąza- nia do antropologii personalistycznej nie może zostać określony jako zrównoważony. Lektura książki pozwoli czytelnikowi na zapoznanie się z szerokim wachlarzem znaczenia pojęcia zrównoważony rozwój w kontekście społecznej odpowiedzialności jako koniecznego warunku brzegowego do jego osiągnięcia. Z tego też względu tematyka artykułów jest tak różnorodna i porusza wiele aspektów funkcjonowania jednostki w społeczeństwie. Część pierwszą otwiera tekst Anety Gawkowskiej zatytułowany Nowy Feminizm, ekologia ludzka, ekologia społeczna. Autorka, wycho- dząc od opisu koncepcji ekologii w nauczaniu papieskim (Jan Paweł II, Benedykt XVI oraz Franciszek), poprzez analizę „ekologii ludzkiej” oraz „ekologii społecznej”, przechodzi do prezentacji tez głoszonych przez Nowe Feministki. Podkreśla ona, że tak istotne w koncepcji zrówno- ważonego rozwoju dbanie o ochronę środowiska naturalnego opierać się musi na właściwym postrzeganiu człowieka, zarówno w jego relacjach, jak i jego naturalnych i moralnych granicach. Zrównoważony rozwój nie może być osiągnięty bez przyjęcia ekologicznej koncepcji natury ludzkiej prezentowanej przez Nowe Feministki. Stawiają one w centrum swoich rozważań kobiety na równi z mężczyznami, jednak wyróżniają ten aspekt kobiecości pozwalający na rozbudzanie u mężczyzn koniecz- ności ekologicznego, zrównoważonego kształtowania społeczeństwa. Powyższy wątek rozwinięty został w tekście Dominiki Żukow- skiej-Gardzińskiej pt. Globalny obywatel a ekoteologia Jana Pawła II jako koncepcja dla zrównoważonego rozwoju. Podkreśla znaczenie antropologii chrześcijańskiej w zarządzaniu środowiskiem, rozumianym tu jako cały świat stworzony. Tak nakreślona tematyka implikuje odwołanie się do koncepcji obecności człowieka w świecie, nakreślonej przez Jana Pawła II, która daleka jest (by nie powiedzieć – sprzeczna) od unijnej polityki zrównoważonego rozwoju. Papież Polak dążył do tego, aby ekoteologia, 15 dr Olga Kotowska-Wójcik, dr Marta Luty-Michalak określająca relacje człowieka ze środowiskiem, stała się podstawą działania nie tylko katolików, ale wszystkich ludzi. Zgodnie z nią zadaniem ludzi jest nie eksploatacja, lecz odpowiednie budowanie ekologii społecznej, w tym także ekologicznego środowiska kulturowego. Dlatego też autorka postuluje uzupełnienie międzynarodowej polityki zrównoważonego rozwoju o perspektywę antropologiczną, podając przy tym przykłady inicjatyw podejmowanych w ramach struktur Kościoła lokalnego w Pol- sce, które stanowią świadectwo myślenia o człowieku i jego przyszłości w kategoriach zrównoważonego rozwoju. Takich, w których działania na rzecz środowiska mają swój początek w zrozumieniu, skąd bierze się szacunek dla człowieka. Agnieszka Piskorz-Ryń oraz Joanna Wyporska-Frankiewicz w opracowaniu zbiorowym noszącym tytuł Zasada zrównoważonego rozwoju z perspektywy nauki prawa administracyjnego. Zagadnienia wybrane swoje rozważania koncentrują na problematyce zrównoważonego roz- woju z perspektywy nauki prawa administracyjnego. Autorki postawiły pytanie o to, czy zasadę zrównoważonego rozwoju można uznać za jedną z zasad prawa administracyjnego? Aby na nie odpowiedzieć, po krótkim przedstawieniu genezy zasady zrównoważonego rozwoju skupiły się na analizie pojęcia administracji publicznej i prawa administracyjnego, uwypuklając w nich element działania dla dobra wspólnego oraz w in- teresie publicznym. Przytoczone argumenty przemawiają za uznaniem idei zrównoważonego rozwoju za jedną z zasad ogólnych prawa admi- nistracyjnego, podkreślając przy tym, że jeśli rozwój współczesnych społeczeństw ma być zrównoważony, to musi on mieć swoje odzwier- ciedlenie w każdej sferze życia, w tym także w prawie administracyjnym. Z kolei Klaudia Śledzińska w artykule Kategoria odpowiedzialnego uczestnictwa jako aspekt edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju pod- jęła próbę analizy niezbędnych przemian, które muszą zostać dokonane w obszarze edukacji globalnej, tak aby odpowiadała ona wyzwaniom stojącym przed społeczeństwami rozwijającymi się w sposób zrówno- ważony. Edukację globalną, która stanowi część kształcenia obywatel- skiego i wychowania, Autorka postrzega przez pryzmat takich kategorii 16 Wstęp pierwotnych, jak odpowiedzialne uczestnictwo, które oznacza zdolność odpowiadania „na” i „za” wartości uznawane za dobro wspólne, przy jed- noczesnym podkreśleniu, że wartości te muszą być świadomie wybierane i identyfikowane jako własne. Istotną część opracowania stanowi próba uporządkowania chaosu poznawczego oraz definicyjnego, który zaistniał w nauce na skutek paradygmatu zmiany. Artykuł zwieńcza określenie warunków, które muszą zostać spełnione, aby skutecznie implementować koncepcję edukacji globalnej w Polsce. Część druga książki zatytułowana Grupy społeczne a zrównoważony rozwój rozpoczyna się od artykułu autorstwa Anny Linek: Odpowiedzial- ność rodzicielska w kontekście równoważenia ról rodzinnych i zawodowych kobiet i mężczyzn, w którym uwaga zogniskowana została wokół kwestii równoważenia zadań i obowiązków wynikających z ukształtowanych w społeczeństwie wyobrażeń o roli kobiety i mężczyzny oraz konse- kwencji takiego podziału dla szeroko rozumianej koncepcji zrównoważo- nego rozwoju. Autorka podkreśla przy tym rolę, jaką odgrywają rodzice w procesie kształtowania u dziecka obrazu ról społecznych przypisanych kobietom i mężczyznom. W dalszej perspektywie wpływa to na spo- sób radzenia sobie dorosłych już dzieci z ewentualnym konfliktem ról, częściej występującym u kobiet. Odpowiedzialność rodzicielska stanowi w tym opracowaniu bardzo ważną kategorię pojęciową, zwłaszcza że dzieci uczą się poprzez interakcję z rodzicami, a charakter tych oddzia- ływań jest zarówno bezpośredni, jak i pośredni. Artykuł ten powinien stać się obowiązkową pozycją z literatury dla rodziców, ponieważ poka- zuje, w jaki sposób postrzeganie świata, prezentowany przez rodziców system norm i wartości, jak również sposób równoważenia przez nich zadań oraz ról (niekiedy pozostających ze sobą w sprzeczności) mogą oddziaływać na dziecko. Zagadnienie dylematów i konfliktów ról społecznych kontynuuje Magda Urbańska w artykule zatytułowanym: Kariery akademickie kobiet w Polsce w kontekście barier i działań wspierających. Przedmiotem analizy stało się wypełnianie przez kobiety-naukowców ich ról zawodowych oraz trudności, jakie napotykają w trakcie pokonywania kolejnych szczebli 17 dr Olga Kotowska-Wójcik, dr Marta Luty-Michalak kariery. Pragnąc rozwijać się naukowo, kobiety często muszą zmierzyć się z takimi zjawiskami, jak: „lepka podłoga”, „szklane ściany”, płciowe „zakorzenienie” wzorów organizacyjnych, „szklany sufit” czy „przecieka- jący” lub „dziurawy rurociąg”, które skutkują niższym udziałem kobiet na wyższych szczeblach kariery naukowej. Artykuł podparty został twardymi danymi w zakresie udziału kobiet w nauce w podziale na jej dziedziny. W tym kontekście istotne staje się pytanie: czy możliwy jest zrównoważony rozwój w społeczeństwach, w których nadal istnieją zja- wiska prowadzące do nierówności i dysproporcji płci na niekorzyść kobiet wśród pracowników nauki? Opracowanie kończy opis postulowanych działań wspierających wyższą partycypację kobiet w życiu naukowym. Temat szkolnictwa wyższego podjęty został także przez Marzenę Sylwię Kruk w artykule Wykwalifikowani migranci. Studenci zagraniczni na polskich uczelniach. Autorka wskazuje na znaczenie migracji edukacyj- nych w rozwoju współczesnych społeczeństw, w tym także Polski. Bez właściwej edukacji i wychowywania w idei społecznej odpowiedzial- ności osiągnięcie zrównoważonego rozwoju nie jest możliwe. Także w tym kontekście przyjmowanie studentów z zagranicy jest ogromnym wyzwaniem dla polskich uczelni, zwłaszcza że współczynnik ich umię- dzynarodowienia należy do jednych z najniższych w Europie. Obser- wowany w ostatnich latach wzrost studentów zagranicznych w Polsce determinowany jest napływem studentów z Ukrainy, którzy często napotykają bariery o podłożu psychologiczno-społecznym, finansowym lub związane są ze sposobem funkcjonowania uniwersytetów przyjmu- jących. W sytuacji, gdy polskie szkolnictwo wyższe musi zmierzyć się ze zmniejszającą się liczbą studentów, należy wdrożyć nowe strategie ich umiędzynarodowienia, które stanowią również przedmiot podjętych w opracowaniu rozważań. W kolejnym tekście zatytułowanym Jakość życia a zrównoważona przestrzeń zamieszkania jego autorka Joanna Wróblewska-Skrzek za- stanawia się, czy jakość życia młodego pokolenia może zostać wpi- sana w koncepcję zrównoważonego rozwoju? Aby udzielić odpowiedzi, zdefiniowała szeroko rozumiane pojęcie zrównoważonego rozwoju, 18 Wstęp wyróżniając jego trzy płaszczyzny: ekologiczną, społeczną i ekono- miczną, a następnie opisała, czym jest dorosłość i na podstawie analizy wyników badań zastanych wyróżniła trzy wzory wchodzenia w nią. Trudności takie jak problemy finansowe, mieszkaniowe czy brak pracy, jakie napotykają na swojej drodze ku dorosłości osoby młode, powodują, że często mieszkają one ze swoimi rodzicami. Są również tacy młodzi dorośli, określani mianem boomerang kid, którzy mimo posiadania dobrze płatnej pracy i uzyskania samodzielności finansowej także mieszkają w domu rodzinnym. Walorem artykułu jest przeprowadzenie analizy porównawczej, w wyniku której w artykule wyróżniono grupy państw europejskich, w których dominuje jeden z trzech wzorów wchodzenia w dorosłość. Jednym z elementów koncepcji zrównoważonego rozwoju jest rozwój obszarów, w tym także miast. Tematykę tę podjęła Agata Rozal- ska w opracowaniu zatytułowanym Ruchy miejskie na drodze ku zrów- noważonemu rozwojowi miast. Uwypukla ona rolę oddolnych ruchów społecznych, współtworzonych przez mieszkańców miast w ich zrów- noważonym rozwoju. Autorka w sposób komplementarny wyjaśniła, czym jest przestrzeń publiczna miasta, a także miejskie ruchy społeczne, po czym przedstawiła genezę ich rozwoju w Polsce oraz za granicą. Z syntetycznego opisu przestrzeni miejskiej wyłania się jej obraz jako przestrzeni, w której w celu zaspokojenia potrzeb nie tylko swoich, ale i wszystkich mieszkańców danego miasta czy społeczności lokalnej, działają miejscy aktywiści. Z tej perspektywy ruchy miejskie stanowią przejaw społeczeństwa obywatelskiego, a aktywiści w nich działający podejmują wiele działań na rzecz społeczności, w której żyją, tak aby przestrzeń dostosować do potrzeb człowieka. Książka kończy się artykułem Marty Luty-Michalak Zrównowa- żony rozwój starzejących się społeczeństw europejskich, w którym podjęta została niezwykle istotna współcześnie tematyka starzenia się społe- czeństw. Obok migracji jest to kolejny proces demograficzny, który w  znaczący sposób może wpłynąć na funkcjonowanie przyszłych społeczeństw. Szczegółowo przeprowadzona analiza demograficzna 19 dr Olga Kotowska-Wójcik, dr Marta Luty-Michalak zarysowuje niekorzystną sytuację Europy na tle innych kontynentów w perspektywie roku 2100. Z tego też względu Komisja Europejska podejmuje wiele inicjatyw na rzecz złagodzenia negatywnych skut- ków starzenia się społeczeństw, które jednocześnie mają przyczynić się do zrównoważonego rozwoju Europy. Autorka dokonała krytycznej w wielu miejscach analizy dokumentów strategicznych Unii Europejskiej skoncentrowanych na polityce zrównoważonego rozwoju, dochodząc do wniosku, że priorytet w tym zakresie stanowi wyższa partycypacja osób starszych w rynku pracy, ponieważ prowadzić ma do osiągnięcia wzrostu gospodarczego, który w jej odczuciu stanowi cel nadrzędny owej polityki, a pozostałe cele pełnią wobec niego funkcje podrzędne. W tym miejscu pragniemy podziękować wszystkim, którzy wspie- rają działania Zespołu ds. Dobrych Praktyk, a w szczególności wszyst- kim, którzy przyczynili się do powstania niniejszej książki. Dziękujemy Autorkom za ich niezwykle ciekawe i wnoszące cenny wkład w rozwój dyskursu naukowego artykuły oraz recenzentom, których uwagi i opinie przyczyniły się do podniesienia waloru naukowego publikacji. Żywimy nadzieję, że niniejsza, druga publikacja Zespołu, zachęci do lektury ko- lejnych, przyjmowanych z niesłabnącym zainteresowaniem. 20
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Społeczna odpowiedzialność jako podstawa osiągania zrównoważonego rozwoju
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: