Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00288 004748 14459791 na godz. na dobę w sumie
Społeczności terapeutów i esseńczyków (II w. p.n.e - I w. n.e.) - ebook/pdf
Społeczności terapeutów i esseńczyków (II w. p.n.e - I w. n.e.) - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 88
Wydawca: Self Publishing Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-272-4073-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> historia
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

'Społeczności terapeutów i esseńczyków (II w. p.n.e - I w. n.e.)' to naukowe opracowanie problematyki sekt religijnych: esseńczyków utożsamianych ze wspólnotą z Qumran oraz egipskich terapeutów znad jeziora Mareotis w okresie przełomu er.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Społeczności Terapeutów i Esseńczyków (II w. p.n.e - I w. n.e.) WojciecH Biedroń Projekt okładki Redakcja i korekta Redakcja techniczna © Copyright by Wojciech Biedroń Tytuł: Społeczności terapeutów i esseńczyków (II w. p.n.e - I w. n.e.) Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiej- kolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku, filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naru- szenie praw autorskich niniejszej publikacji. ISBN dla edycji ebooka 978-83-272-4073-6 Jeśli macie Państwo pytania, uwagi do publikacji, możecie skontaktować się z autorem pod adresem: e-mail: wojciech.biedron@onet.pl Na okładce: mapa przedstawiająca Aleksandrię w I wieku p.n.e (ancientvine.com) Wydanie II, Warszawa 2013 Published in Poland Spis treści: Wstęp..........................................................................3 Rozdz. I Filon Aleksandryjski i jego De vita contem- plativa Diaspora żydowska w Aleksandrii..............................5 Filon - filozof i teolog.................................................9 „O życiu kontemplacyjnym”.....................................18 Rozdz. II Obyczajowość gminy aleksandryjskiej Terapeuci w De vita contemplativa..........................28 Społeczne poglądy....................................................38 Największe święto wspólnoty....................................43 Uczty.........................................................................48 Rozdz. III Palestyńska sekta esseńczyków i autorzy rękopisów z Qumran Esseńczycy według Filona, Flawisza i Pliniusza......56 Qumran, a wspólnota znad Morza Martwego..........68 Zakończenie: terapeuci, esseńczycu i gmina z Qumran co ich łączy, a co dzieli?.................................................................75 Wykaz skrótów źródeł................................................83 Bibliografia...............................................................84 Wstęp Pod pojęciem terapeutów i esseńczyków należy rozumieć ugrupowania żydowskie, których członkowie oddzielili się od wyznawców oficjalnego ju- daizmu i stworzyli własne ideologie, sposób zachowywania się i modele ży- cia. Wiele cech wspólnych obu ugrupowań skłania do analizy podobieństw i różnic pomiędzy nimi. Problem cezury czasowej oraz lokalizacja terapeu- tów i esseńczyków pod względem geograficznym nie jest łatwy do określenia. Miejscem osiedlenia się terapeutów poświadczonym przez źródło jest Egipt, a w szczególności Aleksandria. Inne sugestie dotyczące miejsca ich osadnic- twa są tylko hipotezami. Esseńczycy byli bezpośrednio związani z Palesty- ną i przeważa w nauce pogląd, że ich główny ośrodek należy umiejscowić w Qumran. Na temat terapeutów brak jest pewnych informacji o czasie ich pojawienia się i istnienia w Aleksandrii. Autor źródła informującego o nich opisuje prawdopodobnie stan osadnictwa z I w n.e. Obecność esseńczyków natomiast jest poświadczona już w II w p.n.e. Przetrwali też jako organiza- cja prawdopodobnie do czasów wojny żydowskiej, czyli do około 68 r. n.e. Powyższa praca stawia sobie za zadanie dokonanie szczegółowej analizy tekstu źródłowego Filona Aleksandryjskiego De vita contemplativa jako jedy- nego zachowanego przekazu informującego o terapeutach i spojrzenie w tym świetle na esseńczyków, którzy również znaleźli się na kartach dzieł Filona przede wszystkim w pracy Quod omnis probus liber sit. Dla potrzeb badaw- czych praca została podzielona na cztery zasadnicze rozdziały. W pierwszym zatytułowanym: „Filon Aleksandryjski i jego De vita contemplativa” zostały przedstawione ogólne warunki życia diaspory żydowskiej w Aleksandrii, gdzie narodziła się wspólnota terapeutów, następnie postać Filona i jego dorobek li- teracki oraz rozważania na temat jego dzieła. Drugi rozdział: „Obyczajowość gminy aleksandryjskiej” jest podzielony na podrozdziały związane ściśle z wewnętrzną analizą źródła czyli warstwą językową i semantyczną. W pew- nych miejscach, gdzie nie jest możliwe dokonanie identyfikacji lub jedynym rozwiązaniem okazują się być hipotezy terapeuci są przedstawiani w odnie- sieniu do esseńczyków. Trzeci rozdział traktuje wyłącznie o esseńczykach i autorach rękopisów qumrańskich, którzy wykazują wzajemnie znacznie więk- sze podobieństwa niż terpeuci i esseńczycy. Głównym źródłem informującym o esseńczykach oprócz Filona jest Józef Flawiusz i jego dzieła Dawne Dzieje 3 Izraela i Wojna Żydowska. Analizie została również poddana krótka wzmianka o esseńczykach Pliniusza w Historii Naturalnej. Ostatnią częścią powyższej pracy jest „Zakończenie: terapeuci, esseńczycy i gmina z Qumran co ich łączy, a co dzieli” ? stanowiąca zarówno jej podsumowanie, jak również odrębną część wskazującą na problemy, z którymi styka się badacz zajmujący się tą tematyką. Na szczególną uwagę zasługuje praca rosyjskiej, nieżyjącej już autorki M. M. Elizarowej Oбщина терапевтов (Из иcтopии еccейcково общеcтвенно- религиозного движения І в. н. э.), Moskwa 1972., która pomimo upływu wielu lat, od chwili jej wydania, jest nadal w dużej części aktualna i stanowi jedną z nielicznych monografii poświęconych samym terapeutom. Z najważniejszych opracowań na wzmiankę zasługuje również syntetyczna praca Riaud Les The- rapeutes d`Alexandrie dans la tradition et la recherche critique jusqu`aux decouvertes de Qumran, (Paris 1991), śledząca losy dyskusji i badań na temat terapeutów od czasów najdawniejszych do współczesnych. Dzięki bogatej bi- bliografii można spróbować dotrzeć jeszcze do wielu pozycji, których autor tej pracy z przyczyn obiektywnych niestety nie mógł wykorzystać. Spośród autorów zajmujących się problematyką esseńską należy wymienić głównie G. Verme, którego większość poglądów na ten temat pomimo upływu czasu jest ciągle uznawanych. Jeżeli chodzi o polskich autorów w dziedzinie Qum- ran należy wspomnieć nieżyjącego już W. Tylocha oraz P. Muchowskiego i Z. J.Kaperę. Z prac ogólnych pomocnych przy charakterystyce powyższej tematyki nie można zapomnieć o Nowym Testamencie na tle epoki, (Poznań- Warszawa-Lublin 1965) E. Dąbrowskiego, i najbardziej aktualnym Wprowa- dzeniu do literatury międzytestamentalnej, (Kraków 1994) pióra St. Mędali. W badaniach krajowych problematyka terapeutów była traktowana marginal- nie. Nieco większą uwagę poświęcano esseńczykom oraz Qumran chociaż nie próbowano analizować ich społeczności w sposób globalny, ani pod względem politycznym, ani religijnym czy społecznym. Autor powyższej pracy podjął się tego zadania czego wynikiem jest obecne studium. Szereg trudności natury obiektywnej m.in. w związku z gromadzeniem materiałów, wpłynęło na jego ostateczny kształt i czyni go poprzez to do końca niepełnym, z czego jako au- tor, zdaję sobie w pełni sprawę przyjmując wszystkie słowa uwagi i krytyki. Uwaga: Z wersji elektronicznej, którą masz Czytelniku przed sobą zostały usunięte przypisy jak również terminologia wyrazów pisanych w języku starogreckim i hebrajskim. 4 Wojciech Biedroń I Filon Aleksandryjski i jego De vita contemplativa Diaspora żydowska w Aleksandrii Hellenizacja Wschodu rozpoczęta przez Aleksandra Macedońskie- go i kontynuowana przez jego następców przeżywała swoje nasilenie szczególnie w dwóch ośrodkach politycznych i kulturalnych, a mianowicie w Antiochii nad Orontesem i Aleksandrii w Egip- cie. Założona przez Aleksandra Wielkiego w 332 r. p.n.e. i nazwana jego imieniem późniejsza metropolia szybko zdystansowała stolicę syryjską, która na skutek polityki Seleucydów polegającej na narzucaniu helleni- zmu siłą, powoli traciła swe znaczenie na rzecz Aleksandrii. Nowo po- wstające miasto egipskie zostało umiejscowione na zachodnim krańcu Delty. Było położone na wąskim pasie lądu oddzielającym morze od je- ziora Mareotis, które z kolei łączyło się poprzez kanały z jednej strony z Nilem a z drugiej z morzem Śródziemnym. W Aleksandrii znajdowa- ły się dwa kompleksy portowe: morski oraz śródlądowy, umieszczony nad Mareotis. Od ujścia Nilu Aleksandrię dzieliło 14 kilometrów. Mia- sto szybko się rozwinęło; Diodor Sycylijski powołując się na dane reje- strów podatkowych twierdzi, że w jego czasach (to jest pod koniec I w p.n.e.) miało ono 300 000 wolnych mieszkańców. W Aleksandrii prze- ładowywano większość przeznaczonych na eksport towarów egipskiego pochodzenia m.in.zboże, papirus i tkaniny lniane. Handlowano również towarami miejscowymi takimi jak: ozdoby, fajans, tkaniny i inne. Alek- sandria była także miastem, do którego przyjeżdżali uczeni, studenci, li- teraci. Nie wiadomo jak było zorganizowane miasto pod względem we- wnętrznym, gdyż skąpe informacje podawane na ten temat przez źródła można interpretować na różne sposoby jak uważają Bravo i Wipszyc- ka. Żyły tutaj trzy grupy mieszkańców: obywatele, najemni żołnierze i Egipcjanie. Liczni byli również przedstawiciele innych nacji jak na przykład Żydzi, którzy zajmowali dwie spośród pięciu dzielnic miasta. Mieli oni ponadto zagwarantowany osobny status dający im możliwość 5 posługiwania się własnym prawem i tym samym zachowanie odrębnych obyczajów. Niektórzy, jak na przykład Eugeniusz Dąbrowski, przypisują Aleksandrii miano najważniejszego ośrodka diaspory żydowskiej. „Palestyna zresz- tą, w czasie gdy Ptolemeusz zwracał się do arcykapłana jerozolimskiego, należała do Egiptu...” uważa Dąbrowski. Liczba Żydów aleksandryjskich dzięki sprzyjającym warunkom towarzyszącym ich migracji oraz polityce prowadzonej przez pierwszych Ptolemeuszów szybko wzrastała. Począt- kowo uzyskali oni dzielnicę leżącą nad morzem w pobliżu pałacu kró- lewskiego. Ustanawiali własne prawa, mieli na swoim czele tzw.etnarchę, który był wspierany przez senat, który liczył siedemdziesięciu członków, na wzór Sanhedrynu jerozolimskiego. W miarę upływu czasu Żydzi zajęli drugą dzielnicę. Całą diasporę żydowską szacuje się na jeden milion, przy czym znaczna jej część zajmowała Aleksandrię. Anna Świderkówna po- daje że było ich sto tysięcy. W tym czasie odpowiednio ludności greckiej i rdzennie egipskiej było siedem milionów. Żydzi mieszkający w Egipcie szybko przestali używać języka aramejskiego oraz przestali rozumieć ję- zyk hebrajski. Mieszkając z dala od Jerozolimy musieli więc znaleźć nowy sposób oddawania czci Jahwe. Zaczęli gromadzić się w specjalnie przygo- towanym budynku gdzie śpiewali psalmy, modlili się, czytali i wyjaśniali święte księgi. Miejsca te w miarę upływu czasu zaczęto nazywać synago- gami (miejsce zebrań, miejsce zgromadzeń). Pozostawał jeszcze problem dotyczący świętych ksiąg Żydów, gdyż nie tylko starsze pokolenie asymi- lując się w nowym środowisku przestawało się komunikować w języku ojczystym, ale także młodzi Iraelici, urodzeni już i wychowani w Egipcie nie znali ani języka hebrajskiego ani aramejskiego. Potrzebny był więc przekład grecki, który zaczął powstawać jeszcze w pierwszej połowie III wieku. Przekład sporządzono a wokół niego jak pisze Świderkówna naro- sły legendy. „Gdzieś w połowie II w. jakiś aleksandryjski Żyd, zapewne wysoki urzędnik na dworze króla Ptolemeusza VI Filometora, opowie- dział, być może, po raz pierwszy historię greckiego tłumaczenia hebraj- skiej Biblii, po raz pierwszy też używając na jej określenie słowa Biblia. Do Jerozolimy zostało wyprawione poselstwo. Ptolemeusz ofiarował wspaniałe dary dla Świątyni i poprosił o przysłanie odpowiednich tłuma- czy. Arcykapłan Eleazar wyraził zgodę i wybrał siedemdziesięciu dwóch, po sześciu z każdego pokolenia Izraela uczonych, którzy rozpoczęli 6 pracę nad tekstem. Przekład nazwano Septuagintą (septuaginta łac.siedem- dziesiąt) i określeniem tym objęto całość greckiego tekstu. „Początkowo przetłumaczono tylko Pięcioksiąg (Torę), później stopniowo i inne księgi” pisze Dąbrowski . Dalej zauważa, że: „powstanie Septuaginty było niewąt- pliwie do pewnego stopnia `uświęceniem` języka greckiego. Teraz można już było swobodnie zająć się uzgadnianiem religii Izraela z osiągnięciami greckiej kultury. I w tym należy upatrywać cechy znamienne tego ruchu, który nazywamy `judaizmem aleksandryjskim`.” Samo pojęcie obejmuje nie tylko pewną ideę uczonych żydowskich, która wyrażała się między innymi w wywieraniu wpływu na świat pogański poprzez ożywioną dzia- łalność piśmienniczą, ale także dążenie do uczynienia z judaizmu religii uniwersalnej. Pomiędzy Żydami, a Grekami ciągle dochodziło do kon- fliktów. Septuaginta była pierwszym, ale nie ostatnim przekładem grec- kim jednak zapoczątkowała pewien zwrot we wzajemnych stosunkach. Samym Żydom przestała szybko służyć - powodem była w przekonaniu ortodoksyjnych Żydów swoboda tłumaczenia. W Aleksandrii powstawa- ła także literatura tworzona przez Żydów po grecku, a jej adresatem był czytelnik żydowski. Daje to wyraźny dowód fascynacji twórczością grec- kich pisarzy i gotowości ich naśladowania. Przykładem może być fakt, że „około 160 roku p.n.e.aleksandryjski Żyd Aristobulos po raz pierwszy posłużył się metodą alegorycznej interpretacji tekstów literackich, stwo- rzoną przez greckich filologów dla objaśnienia Biblii. Głosił on także, że „Pitagoras, Platon i niektórzy poeci (Homer, Hezjod, Orfeusz) swoją mądrość zaczerpnęli z Pisma Świętego” jak podaje Wipszycka. Podob- nie postępował inny aleksandryjski Żyd Filon, którego sylwetka zostanie omówiona w następnym podrozdziale. Uważał on Biblię za źródło wszel- kiej wiedzy i mądrości. Wyszedł z założenia, że dosłowne tłumaczenie biblijne trzeba zastąpić interpretacją alegoryczną, twierdząc, że epizody biblijne są symbolicznym wyrazem prawd metafizycznych i moralnych. Wracając jednak do uniwersalizmu religii żydowskiej, można powie- dzeć, że istniał on już od dawna jednak dopiero w okresie hellenistycz- nym zaczął przybierać na sile. W swym założeniu judaizm miał dążyć do pozyskania jak największej liczby wyznawców wśród pogan. Bardzo po- mocna stał się obietnica, którą później posługiwało się chrześcijaństwo, a mianowicie poganie będą zbawieni nawet jeśli nie wejdą w skład Ludu Wybranego, pod warunkiem, że uwierzą w Jedynego Boga i podporząd- 7 kują się pewnemu minimum zaleceń moralnych i rytualnych. Inną nieco formę miał prozelityzm żydowski czyli bezpośrednie przechodzenie pogan na religię mojżeszową. Służył temu między innymi grecki przekład Biblii, który nie był adresowany przecież do takich odbiorców. Istniały różne stop- nie prozelityzmu jak uważa Wipszycka. Jedni całkowicie asymilowali się wchodząc do gmin na drodze adopcji dokonywanej przez któregoś z jej człon- ków, inni natomiast przyjmowali tylko nakazy moralne i treść doktrynalną religii żydowskiej występując w źródłach pod mianem „bojących się Boga”. Nie tylko jednak, jak się okazuje sprawy religijne ludności żydow- skiej skupiały na sobie uwagę ludności greckiej. Również sami Żydzi wiele przejmowali od samych Greków. Na pewno wpływ kultury hel- lenistycznej był większy w diasporze aleksandryjskiej, niż na terenie Palestyny gdzie pozycja Świątyni Jerozolimskiej ciągle była bardzo silna. Pod względem dóbr materialnych, elity żydowskie nie mogły się jednak oprzeć hellenizacji. Wyrażało się to w sposobie ubierania, na- śladowaniu budownictwa greckiego oraz w innych elementach związa- nych z podkreślaniem swego statusu majątkowego. Również w innych dziedzinach Żydzi podlegali asymilacji biorąc udział między innymi w życiu politycznym, sprawując funkcje urzędnicze jako lokalni ad- ministratorzy, czy poprzez uczestnictwo w operacjach finansowych. Dla pokazania jak przedstawiały się stosunki żydowsko greckie trzeba by prześledzić dokładnie dzieje Aleksandrii od momentu jej założenia do mo- mentu przejścia Egiptu w ręce rzymskie. Celem tego jest jednak ukazanie tylko pewnych cech charakterystycznych miasta założonego nad jeziorem Mareotis oraz, podkreślenie ważności tego ośrodka jako centrum diaspory żydowskiej, w której narodziła się wspólnota terapeutów będąca głównym obiektem badania. Jedynym świadectwem o ugrupowaniu żydowskich terapeutów, która powstała prawdopodobnie pod wpływem hellenizmu jest przekaz Filona, przedstawiciela aleksandryjskiego kręgu filozofów. 8
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Społeczności terapeutów i esseńczyków (II w. p.n.e - I w. n.e.)
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: