Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00502 009010 7434560 na godz. na dobę w sumie
Spółka cywilna. Konstrukcja prawna - ebook/pdf
Spółka cywilna. Konstrukcja prawna - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 562
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-0405-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

'Spółka cywilna. Konstrukcja prawna' - to pierwsze całościowe studium teoretycznoprawne spółki cywilnej, uwzględniające aspekty prawnoporównawcze (i historycznoprawne).

Autor analizuje koncepcję teoretyczną spółki cywilnej, rozumianej jako umowny stosunek prawny lub jednostka organizacyjna (zrzeszenie) wspólników.

W monografii określono kryteria i konsekwencje wyróżnienia poszczególnych typów (postaci) spółki oraz przesłanki kwalifikacji konkretnych stosunków prawnych. Omówiono konsekwencje przyjętych założeń na płaszczyźnie stosunków wewnętrznych i zewnętrznych spółki, zmian stosunku spółki, w tym zmian jej składu osobowego, a także przekształcenia i rozwiązania spółki.

Odrębny passus poświęcono węzłowym punktom regulacji prawnej tej instytucji w nowym Kodeksie cywilnym. 

Ze wstępu:

Prezentowana monografia podejmuje problematykę konstrukcji prawnej spółki normowanej przepisami art. 860-875 KC i z tego względu powszechnie określanej jako „spółka cywilna' lub „zwykła'. Instytucja ta posiada na tle kontynentalnych systemów prawnych wielowiekową tradycję, stanowiąc utrwalony element ustawodawstwa i kultury prawnej. Stanowi ona paradygmat instytucji spółki w ogóle oraz podstawę konstrukcyjną dla wyspecjalizowanych form spółek, w tym spółek handlowych. Stąd też wielu Autorów słusznie traktuje regulację spółki, zawartą w przepisach KC, jako swoistą część ogólną prawa spółek. Spółka cywilna cieszy się wreszcie - zarówno w Polsce, jak i państwach Europy Zachodniej - żywym i niesłabnącym zainteresowaniem praktyki, stanowiąc niezwykle popularną formę organizacyjno-prawną wspólnych przedsięwzięć o zróżnicowanym przedmiocie, stopniu trwałości i zorganizowania.

Mimo wskazanej doniosłości teoretycznej i praktycznej, instytucja spółki cywilnej nie doczekała się w literaturze polskiej pogłębionego opracowania monograficznego. Wśród publikacji o charakterze komentatorskim lub przyczynkarskim należy wskazać przede wszystkim prace J. Frąckowiaka, S. Grzybowskiego, J. Gudowskiego, K. Pietrzykowskiego i W. Pyzioła, a także liczne, aczkolwiek poświęcone poszczególnym aspektom ustroju i funkcjonowania spółki cywilnej, opracowania A. Jędrzejewskiej oraz interesujące opracowanie M. Podlesia na temat charakteru prawnego spółki cywilnej w prawie polskim i niemieckim.

Konstrukcja prawna spółki cywilnej, mimo swojej pozornej prostoty, okazuje się zagadnieniem stosunkowo skomplikowanym. Angażuje przede wszystkim szerokie spektrum zagadnień podstawowych, zmuszając do bliższej analizy szeregu fundamentalnych instytucji prawa cywilnego - m.in. problematyki zdolności prawnej i tzw. podmiotowości prawnej, stosunku prawnego i jego elementów, jednostki organizacyjnej, wielostronności i wzajemności umów obligacyjnych etc. W konsekwencji, rozwiązanie szeregu kwestii szczegółowych, specyficznych dla spółki cywilnej, uzależnione jest od uprzedniego rozważenia ściśle z nimi związanych problemów ogólnych. [...]

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

MONOGRAFIE PRAWNICZE ANDRZEJ HERBET · SPÓ£KA CYWILNA KONSTRUKCJA PRAWNA Polecamy nasze publikacje z tej serii: Józef Jagieła TYMCZASOWA OCHRONA PRAWNA W POSTĘPOWANIU CYWILNYM Marlena Wach STATUS UŁOMNYCH OSÓB PRAWNYCH W POLSKIM PRAWIE CYWILNYM Agnieszka Góra-Błaszczykowska ZASADA RÓWNOŚCI STRON W PROCESIE CYWILNYM Urszula Drozdowska CYWILNOPRAWNA OCHRONA PRAW PACJENTA Mariusz Sorysz TERMINY W POLSKIM PROCESIE CYWILNYM Sławomir Cieślak FORMALIZM POSTĘPOWANIA CYWILNEGO Tomasz Siemiątkowski ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNOPRAWNA W SPÓŁKACH KAPITAŁOWYCH Arkadiusz Krzysztof Bieliński CHARAKTER PODPISU W POLSKIM PRAWIE CYWILNYM MATERIALNYM I PROCESOWYM Artur Mezglewski, Anna Tunia WYZNANIOWA FORMA ZAWARCIA MAŁŻEŃSTWA CYWILNEGO www.sklep.beck.pl SPÓ£KA CYWILNA KONSTRUKCJA PRAWNA ANDRZEJ HERBET Redakcja: Aleksandra Dróżdż Recenzenci: prof. dr hab. Henryk Cioch prof. dr hab. Mieczysław Sawczuk ã Wydawnictwo C. H. Beck 2008 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00–203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C. H. Beck Druk i oprawa: Cyfrowe Centrum Druku, Bydgoszcz ISBN 978-83-255-0405-2 Spis treści Wstęp ........................................................................................................................... XV Wykaz skrótów ...................................................................................................... XXI Wykaz literatury ................................................................................................... XXIX 1 Rozdział I. Zagadnienia wstępne................................................................ 1 § 1. Uwagi ogólne ........................................................................................... 1 I. Terminologia ................................................................................ II. Pojęcie i ogólna charakterystyka spółki cywilnej ......... 3 4 III. Regulacja prawna ....................................................................... 6 IV. Funkcje gospodarcze i znaczenie ........................................ 6 1. Funkcje gospodarcze ........................................................... 2. Znaczenie teoretyczne i systemowe .............................. 9 10 § 2. Uwagi historycznoprawne ................................................................. 10 I. Okres archaiczny i antyczny .................................................. 12 II. Societas prawa rzymskiego .................................................... 1. Geneza, istota i rodzaje ....................................................... 12 13 2. Stosunki wewnętrzne ........................................................... 14 3. Stosunek do osób trzecich .................................................. 16 4. Rozwiązanie spółki i podział majątku ............................ 16 5. Societas okresu poklasycznego ........................................ III. Feudalizm ....................................................................................... 17 19 IV. Kapitalizm i wielkie kodyfikacje .......................................... 22 § 3. Uwagi prawnoporównawcze ............................................................ 22 I. Austria ............................................................................................ 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 22 24 2. Stosunki wewnętrzne ........................................................... 27 3. Stosunki zewnętrzne ........................................................... 28 4. Zmiany składu osobowego ................................................. 5. Rozwiązanie i likwidacja ..................................................... 29 6. Rejestrowane spółki zarobkowe i reforma prawa handlowego ............................................................................. II. Szwajcaria ..................................................................................... 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 2. Stosunki wewnętrzne ........................................................... 30 32 32 37 VV Spis treści 3. Stosunki zewnętrzne ........................................................... 42 45 4. Zmiany składu osobowego ................................................. 48 5. Rozwiązanie i likwidacja .................................................... 51 III. Niemcy ........................................................................................... 51 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 56 2. Stosunki wewnętrzne ........................................................... 58 3. Stosunki zewnętrzne ........................................................... 61 4. Zmiany składu osobowego ................................................. 62 5. Rozwiązanie i likwidacja ..................................................... 63 IV. Włochy ........................................................................................... 63 1. Uwagi ogólne .......................................................................... 66 2. Stosunki wewnętrzne ........................................................... 68 3. Stosunki zewnętrzne ........................................................... 69 4. Zmiany składu osobowego ................................................. 70 5. Rozwiązanie i likwidacja ..................................................... 71 V. Francja ............................................................................................ 71 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 75 2. Stosunki wewnętrzne ........................................................... 76 3. Stosunki zewnętrzne ........................................................... 78 4. Zmiany składu osobowego ................................................. 79 5. Rozwiązanie i likwidacja ..................................................... 80 6. Société en participation ...................................................... 82 VI. Wielka Brytania .......................................................................... 82 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 85 2. Stosunki wewnętrzne ........................................................... 87 3. Stosunki zewnętrzne ........................................................... 89 4. Zmiany składu osobowego ................................................. 89 5. Rozwiązanie i likwidacja .................................................... 91 Rozdział II. Ewolucja instytucji spółki w prawie polskim .......... 91 § 1. Okres przedkodyfikacyjny ................................................................. 92 § 2. Regulacja spółki w Kodeksie zobowiązań .................................... 92 I. Pojęcie i charakter prawny ..................................................... 93 II. Stosunki wewnętrzne ............................................................... 93 1. Reżim majątkowy ................................................................... 96 2. Prowadzenie spraw spółki ................................................ 98 3. Prawo głosu i prawa kontrolne ........................................ 99 III. Stosunki zewnętrzne ................................................................. 1. Reprezentacja spółki ............................................................ 99 2. Odpowiedzialność za zobowiązania ............................. 100 IV. Zmiany składu osobowego ..................................................... 100 V. Rozwiązanie i likwidacja ......................................................... 102 VI Spis treści 1. Rozwiązanie ............................................................................. 102 2. Likwidacja ................................................................................ 103 § 3. Regulacja spółki w Kodeksie cywilnym ........................................ 104 I. Uwagi ogólne ............................................................................... 104 II. Ogólna charakterystyka regulacji KC ................................. 105 III. Zmiany w stosunku do regulacji KZ ................................... 106 § 4. Zmiany otoczenia prawnego w latach 1989–2001 a ewolucja poglądów na istotę spółki cywilnej......................... 107 I. Lata 1989–2000 ............................................................................ 107 II. Okres po 1.1.2001 r. .................................................................. 111 § 5. Aktualny status spółki cywilnej na tle innych dziedzin prawa ......................................................................................................... 113 I. Postępowanie cywilne ............................................................ 113 1. Uwagi ogólne .......................................................................... 113 2. Postępowanie rozpoznawcze ............................................ 115 3. Postępowanie egzekucyjne ................................................ 117 4. Postępowanie upadłościowe ............................................. 118 II. Prawo pracy .................................................................................. 122 III. Prawo podatkowe ....................................................................... 122 IV. Prawo bilansowe i statystyka publiczna ........................... 124 V. Postępowanie administracyjne ............................................. 125 Rozdział III. Konstrukcja prawna spółki – przegląd stanowisk doktryny a założenia teoretyczne pracy ...................................... 127 § 1. Konstrukcja spółki jako problem badawczy ................................ 127 § 2. Przegląd stanowisk doktryny obcej ............................................... 130 I. Teorie majątkowe ....................................................................... 130 1. Teorie przedmiotowe .......................................................... 130 2. Teorie podmiotowe .............................................................. 131 3. Teorie wielopodmiotowej przynależności praw ...... 136 II. Teorie organizacyjne ................................................................ 138 1. „Czyste” teorie organizacyjne ........................................... 138 2. W. B. Schünemann i Gestalttheorie ................................ 139 3. Teoria grupy ............................................................................ 140 4. Teorie podmiotowości prawnej spółki prowadzącej przedsiębiorstwo .................................................................. 143 § 3. Przegląd stanowisk doktryny polskiej .......................................... 144 I. Uwagi ogólne ................................................................................ 144 II. Teorie majątkowe ....................................................................... 145 1. Teorie podzielnego współuprawnienia ........................ 145 2. Teoria niepodzielności majątku ...................................... 146 III. Teorie organizacyjne ................................................................ 147 VII Spis treści 1. Teoria ułomnej osobowości prawnej A. Woltera ...... 147 2. Teoria osobowości prawnej A. Kleina ........................... 148 3. Teoria podmiotowości prawnej spółki prowadzącej przedsiębiorstwo .................................................................. 149 4. Teorie organizacyjne kwestionujące podmiotowość prawną spółki ......................................................................... 151 § 4. Konstrukcja spółki a jej wyodrębnienie majątkowo-orga ni- zacyjne – podsumowanie i ustalenia metodologiczne .......... 152 § 5. Stosunek prawny .................................................................................... 155 I. Pojęcie ............................................................................................ 155 II. Norma prawna jako źródło stosunku prawnego ............ 156 1. Pojęcie ....................................................................................... 156 2. Rodzaje ...................................................................................... 158 III. Stosunek prawny a sytuacja normatywna ......................... 160 IV. Elementy ....................................................................................... 161 V. Podstawowe typy stosunków cywilnoprawnych ........... 164 1. Uwagi ogólne .......................................................................... 164 2. Stosunki zobowiązaniowe ................................................. 165 3. Stosunki prawnorzeczowe ................................................ 167 4. Stosunki korporacyjne ........................................................ 168 VI. Sposoby wyznaczenia strony stosunku prawnego ....... 170 VII. Wielość podmiotów występujących po tej samej stronie stosunku prawnego a wielość i wzajemne powiązanie stosunków prawnych ........................................ 172 § 6. Podmiot prawa ....................................................................................... 175 I. Adresat normy prawnej a podmiot prawa ........................ 175 II. Zdolność prawna ....................................................................... 177 III. Kategorie podmiotów prawa cywilnego .......................... 182 1. Uwagi ogólne .......................................................................... 182 2. Osoby fizyczne a jednostki organizacyjne .................. 182 3. Osoby prawne ........................................................................ 184 4. Jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną ...................................................................................... 187 Rozdział IV. Pojęcie, rodzaje i typy spółki ........................................... 193 § 1. Uwagi ogólne ........................................................................................... 193 § 2. Pojęcie spółki ......................................................................................... 197 I. Uwagi ogólne ................................................................................ 197 II. Umowa spółki jako podstawa stosunku spółki .............. 198 III. Wspólny cel ................................................................................... 202 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 202 VIII Spis treści 2. Pojęcie ....................................................................................... 202 3. Dopuszczalność i rodzaje ................................................... 205 4. Wspólność celu ...................................................................... 207 5. Gospodarczy charakter celu .............................................. 209 IV. Zobowiązanie do działania dla osiągnięcia wspólnego celu ................................................................................................... 211 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 211 2. Działanie w sposób oznaczony a wniesienie wkładu ........................................................................................ 212 V. Konsekwencje zaproponowanego ujęcia ......................... 215 1. Zakres desygnatów pojęcia „spółka” ............................. 215 2. Sposób kwalifikacji konkretnych stosunków prawnych ................................................................................. 218 § 3. Rodzaje i typy spółki ............................................................................. 220 I. Uwagi ogólne ................................................................................ 220 1. Terminologia ............................................................................ 220 2. Znaczenie .................................................................................. 223 II. Podział ze względu na kryterium czasu trwania spółki .............................................................................................. 224 1. Spółka na czas oznaczony i nieoznaczony .................... 224 2. Spółka na czas dłuższy i krótszy ....................................... 226 III. Podział ze względu na kryterium celu spółki ................. 227 1. Spółka okazjonalna i dla prowadzenia stałej działalności ............................................................................... 227 2. Spółka „klasyczna” i dla prowadzenia przedsiębiorstwa .................................................................... 229 IV. Podział ze względu na kryterium struktury prawno- -ma jątkowej spółki ...................................................................... 241 1. Spółka dysponująca majątkiem objętym wspólnoś cią łączną i pozbawiona wyodrębnienia majątkowego ........................................................................... 241 2. Spółka zewnętrzna i wewnętrzna ................................... 243 § 4. Spółka cywilna a podobne instytucje prawne .......................... 248 I. Uwagi ogólne ............................................................................... 248 II. Spółka a inne stosunki prawne ............................................ 249 1. Spółka a stosunki prawnorzeczowe ................................ 249 2. Spółka a stosunki zobowiązaniowe ............................... 250 III. Spółka cywilna a inne jednostki organizacyjne ............. 251 1. Uwagi ogólne .......................................................................... 251 2. Spółka cywilna a spółka jawna ........................................ 252 3. Spółka cywilna a europejskie zgrupowanie interesów gospodarczych ................................................. 256 IX Spis treści Rozdział V. Spółka jako stosunek prawny ............................................. 257 § 1. Uwagi ogólne ........................................................................................... 257 § 2. Elementy stosunku spółki .................................................................. 259 I. Strony ............................................................................................. 259 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 259 2. Strony a podmioty stosunku spółki ................................ 261 II. Treść ............................................................................................... 261 1. Uwagi ogólne .......................................................................... 261 2. Uprawnienia w znaczeniu ścisłym, kompetencje i obowiązki ............................................................................... 262 3. Uprawnienia i obowiązki korporacyjne (organiza- cyjne) i czysto majątkowe (obligacyjne) ........................ 263 4. Uprawnienia powszechne i szczególne ........................ 264 5. Uprawnienia pozbawialne i niepozbawialne ............. 265 III. Przedmiot ..................................................................................... 266 § 3. Struktura stosunku spółki .................................................................. 267 I. Uwagi ogólne ............................................................................... 267 II. Członkostwo ................................................................................ 267 III. Stosunek wewnętrzny i zewnętrzny .................................. 269 § 4. Charakter prawny stosunku spółki ................................................. 271 I. Uwagi ogólne ................................................................................ 271 II. Problem osobistego charakteru stosunku spółki .......... 272 III. Spółka jako obligacyjno-organizacyjny stosunek prawny ............................................................................................ 272 IV. Spółka jako wielostronny stosunek prawny ..................... 274 V. Problem wzajemności stosunku spółki .............................. 278 VI. Spółka jako trwały (ciągły) stosunek prawny .................. 280 Rozdział VI. Spółka jako jednostka organizacyjna ......................... 283 § 1. Uwagi ogólne .......................................................................................... 283 § 2. Spółka a pojęcie jednostki organizacyjnej ................................... 285 I. Pojęcie jednostki organizacyjnej ......................................... 285 1. Uwagi ogólne .......................................................................... 285 2. Pojęcie jednostki organizacyjnej a konstrukcja stosunku prawnego .............................................................. 286 3. Pojęcie jednostki organizacyjnej a pojęcie organizacji ................................................................................ 289 II. Organizacyjny charakter spółki cywilnej ........................ 290 § 3. Spółka jako jednostka organizacyjna nieposiadająca zdolności prawnej ................................................................................ 293 I. Uwagi ogólne ................................................................................ 293 X Spis treści II. Kwalifikacja .................................................................................. 296 III. Konsekwencje organizacyjnego charakteru spółki ..... 298 IV. Konsekwencje braku zdolności prawnej spółki ............ 300 § 4. Status prawny spółki cywilnej de lege ferenda .......................... 303 I. Propozycje zmian ...................................................................... 303 II. Ocena i warunki uznania podmiotowości prawnej spółki cywilnej ........................................................................... 304 Rozdział VII. Stosunki wewnętrzne .......................................................... 311 § 1. Uwagi ogólne ........................................................................................... 311 § 2. Stosunki majątkowe .............................................................................. 312 I. Uwagi ogólne ............................................................................... 312 II. Stosunek wspólności majątkowej ........................................ 313 1. Pojęcie ....................................................................................... 313 2. Charakter prawny wspólnego majątku ........................ 315 3. Składniki i nabycie do wspólnego majątku .................. 321 III. Wkłady ........................................................................................... 325 1. Pojęcie i rodzaje ..................................................................... 325 2. Wniesienie wkładu ............................................................... 327 IV. Udział w zysku i stracie ........................................................... 331 1. Pojęcie zysku i straty ............................................................ 331 2. Udział w zysku ....................................................................... 332 3. Udział w stracie ...................................................................... 335 § 3. Prowadzenie spraw spółki.................................................................. 337 I. Pojęcie i charakter prawny .................................................... 337 1. Pojęcie ........................................................................................ 337 2. Charakter prawny ................................................................. 340 II. Zakres ............................................................................................. 341 1. Zakres podmiotowy ............................................................. 341 2. Zakres przedmiotowy ......................................................... 342 III. Sposób prowadzenia spraw spółki ..................................... 343 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 343 2. Sprawy nieprzekraczające i przekraczające zakres . zwykłych czynności spółki ............................................... 344 3. Sprzeciw .................................................................................... 345 4. Czynności nagłe .................................................................... 346 5. Uchwały wspólników ........................................................... 347 IV. Zmiana zakresu lub sposobu prowadzenia spraw ......... 348 § 4. Prawo głosu i prawa informacyjno-kontrolne ............................ 350 I. Prawo głosu .................................................................................. 350 II. Prawa informacyjno-kontrolne ............................................ 352 XI Spis treści Rozdział VIII. Stosunki zewnętrzne ......................................................... 355 § 1. Uwagi ogólne ........................................................................................... 355 § 2. Reprezentacja .......................................................................................... 356 I. Pojęcie i charakter prawny ..................................................... 356 1. Pojęcie ........................................................................................ 356 2. Charakter prawny ................................................................. 358 II. Zakres .............................................................................................. 360 1. Zakres podmiotowy ............................................................. 360 2. Zakres przedmiotowy ......................................................... 361 III. Sposób reprezentacji ................................................................. 361 1. Reprezentacja jednoosobowa ........................................... 361 2. Reprezentacja łączna ........................................................... 362 3. Skutki niezachowania wymogu reprezentacji łącznej ........................................................................................ 363 IV. Pełnomocnik spółki ................................................................... 363 V. Skuteczność reprezentacji spółki ........................................ 365 1. Uwagi ogólne .......................................................................... 365 2. Umocowanie i działanie w jego granicach ................... 365 3. Zdolność do reprezentowania ......................................... 367 4. Działanie w imieniu spółki ............................................... 368 VI. Wygaśnięcie umocowania ....................................................... 370 § 3. Odpowiedzialność za zobowiązania ............................................... 372 I. Uwagi ogólne ................................................................................ 372 II. Pojęcie zobowiązań spółki ...................................................... 374 III. Rodzaje i powstanie zobowiązań spółki ........................... 376 1. Zobowiązania prywatno- i publicznoprawne ............. 376 2. Zobowiązania zewnętrzne i wewnętrzne .................... 377 3. Zobowiązania z czynności prawnej i z ustawy ........... 379 IV. Konstrukcja zobowiązań spółki ........................................... 384 V. Pojęcie i charakter prawny odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki .................................. 388 VI. Zakres odpowiedzialności i obrona dłużnika ................ 391 1. Zakres odpowiedzialności ................................................. 391 2. Zmiana zakresu odpowiedzialności .............................. 392 3. Zarzuty przysługujące wspólnikom ............................... 393 VII. Szczególne rodzaje odpowiedzialności .............................. 396 1. Odpowiedzialność wspólnika przystępującego do spółki ................................................................................... 396 2. Odpowiedzialność wspólnika ustępującego ze spółki .................................................................................... 398 XII Spis treści 3. Odpowiedzialność za zobowiązania w razie rozwiązania spółki ............................................................... 399 4. Odpowiedzialność w razie przekształcenia spółki w spółkę handlową ................................................................ 400 5. Odpowiedzialność za zobowiązania wynikające ze stosunku spółki ................................................................. 401 VIII. Realizacja odpowiedzialności w postępowaniu cywilnym – wzmianka .............................................................. 402 1. Uwagi ogólne .......................................................................... 402 2. Postępowanie rozpoznawcze ............................................ 403 3. Postępowanie egzekucyjne ................................................ 405 IX. Roszczenia regresowe .............................................................. 408 Rozdział IX. Zmiany stosunku spółki .................................................... 411 § 1. Uwagi ogólne .......................................................................................... 411 § 2. Zmiana treści stosunku spółki .......................................................... 411 I. Uwagi ogólne ............................................................................... 411 II. Tryb ................................................................................................. 413 III. Forma .............................................................................................. 415 IV. Skutki .............................................................................................. 416 § 3. Zmiany składu osobowego spółki .................................................. 416 I. Uwagi ogólne ............................................................................... 416 II. Ustąpienie ze spółki .................................................................. 418 1. Uwagi ogólne .......................................................................... 418 2. Wypowiedzenie udziału przez wspólnika .................. 419 3. Wypowiedzenie udziału przez wierzyciela wspólnika .................................................................................. 426 4. Śmierć wspólnika ................................................................... 427 5. Skutki ustąpienia wspólnika .............................................. 429 III. Przystąpienie do spółki ........................................................... 432 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 432 2. Forma ......................................................................................... 433 IV. Problem tzw. przeniesienia członkostwa ......................... 437 Rozdział X. Przekształcenie i rozwiązanie spółki .......................... 441 § 1. Uwagi ogólne .......................................................................................... 441 § 2. Przekształcenie spółki.......................................................................... 442 I. Uwagi ogólne ................................................................................ 442 1. Pojęcie i charakter prawny przekształcenia ................ 442 2. Dopuszczalność przekształcenia .................................... 445 3. Sposoby przekształcenia ..................................................... 446 II. Procedura przekształcenia ..................................................... 447 1. Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną ...... 447 XIII Spis treści 2. Przekształcenie spółki cywilnej w inną spółkę handlową .................................................................................. 450 III. Skutki przekształcenia .............................................................. 455 1. Uwagi ogólne .......................................................................... 455 2. Stosunki zewnętrzne ........................................................... 456 3. Stosunki wewnętrzne ........................................................... 458 § 3. Rozwiązanie spółki................................................................................ 461 I. Uwagi ogólne ................................................................................ 461 1. Pojęcie rozwiązania .............................................................. 461 2. Sposób regulacji .................................................................... 463 II. Przyczyny rozwiązania ............................................................ 464 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 464 2. Przyczyny rozwiązania określone w umowie ............. 465 3. Uchwała wspólników ........................................................... 466 4. Osiągnięcie wspólnego celu ............................................. 467 5. Niemożliwość osiągnięcia wspólnego celu ................. 467 6. Ustąpienie wszystkich wspólników z wyjątkiem jednego ...................................................................................... 468 7. Wyrok sądu................................................................................ 469 8. Ogłoszenie upadłości wspólnika .................................... 472 9. Zajście przyczyny rozwiązania a możliwość utrzymania spółki .................................................................. 474 III. Skutki rozwiązania .................................................................... 476 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 476 2. Otwarcie likwidacji .............................................................. 477 3. Zmiana charakteru wspólności majątku ....................... 477 4. Zmiana statusu wspólników .............................................. 480 IV. Likwidacja spółki ....................................................................... 481 1. Uwagi ogólne ........................................................................... 481 2. Otwarcie i obowiązek przeprowadzenia likwidacji 482 3. Likwidatorzy ............................................................................ 482 4. Przebieg likwidacji ................................................................ 484 5. Tryb podziału wspólnego majątku .................................. 486 Wnioski ...................................................................................................................... 489 Indeks rzeczowy .................................................................................................. 497 XIV Wstęp 1. Prezentowana monografia podejmuje problematykę konstrukcji praw- nej spółki normowanej przepisami art. 860–875 KC i z tego względu po- wszechnie określanej jako „spółka cywilna” lub „zwykła”. Instytucja ta po- siada na tle kontynentalnych systemów prawnych wielowiekową tradycję, stanowiąc utrwalony element ustawodawstwa i kultury prawnej. Stanowi ona paradygmat instytucji spółki w ogóle oraz podstawę konstrukcyjną dla wyspecjalizowanych form spółek, w tym spółek handlowych. Stąd też wielu Autorów słusznie traktuje regulację spółki, zawartą w przepisach KC, jako swoistą część ogólną prawa spółek. Spółka cywilna cieszy się wreszcie – zarówno w Polsce, jak i państwach Europy Zachodniej – żywym i niesłab- nącym zainteresowaniem praktyki, stanowiąc niezwykle popularną formę organizacyjno-prawną wspólnych przedsięwzięć o zróżnicowanym przed- miocie, stopniu trwałości i zorganizowania. Mimo wskazanej doniosłości teoretycznej i praktycznej, instytucja spół- ki cywilnej nie doczekała się w literaturze polskiej pogłębionego opracowa- nia monograficznego. Wśród publikacji o charakterze komentatorskim lub przyczynkarskim należy wskazać przede wszystkim prace J. Frąckowiaka, S. Grzybowskiego, J. Gudowskiego, K. Pietrzykowskiego i W. Pyzioła, a tak- że liczne, aczkolwiek poświęcone poszczególnym aspektom ustroju i funk- cjonowania spółki cywilnej, opracowania A. Jędrzejewskiej oraz interesują- ce opracowanie M. Podlesia na temat charakteru prawnego spółki cywilnej w prawie polskim i niemieckim. 2. Konstrukcja prawna spółki cywilnej, mimo swojej pozornej prostoty, okazuje się zagadnieniem stosunkowo skomplikowanym. Angażuje przede wszystkim szerokie spektrum zagadnień podstawowych, zmuszając do bliż- szej analizy szeregu fundamentalnych instytucji prawa cywilnego – m.in. problematyki zdolności prawnej i tzw. podmiotowości prawnej, stosun- ku prawnego i jego elementów, jednostki organizacyjnej, wielostronności i wzajemności umów obligacyjnych etc. W konsekwencji, rozwiązanie sze- regu kwestii szczegółowych, specyficznych dla spółki cywilnej, uzależnio- ne jest od uprzedniego rozważenia ściśle z nimi związanych problemów ogólnych. W tej sytuacji konieczne okazało się przyjęcie pewnych założeń wstępnych, dotyczących podstaw teoretycznych oraz ograniczających za- kres przedmiotowy pracy. XVXV Wstęp Po pierwsze – w sferze założeń teoretyczno-prawnych praca nawiązu- je do dorobku tzw. poznańskiej szkoły teorii prawa Z. Ziembińskiego i jego uczniów: L. Nowaka, S. Wronkowskiej i M. Zielińskiego. Na tle szerokiej palety alternatywnych koncepcji teoretycznych ujęcie to jest naturalnie tylko jednym z możliwych. Ani w sferze zamiarów, ani też możliwości Autora nie leży jednak podejmowanie pogłębionej dyskusji teoretycznoprawnej, a jedynie uporząd- kowanie zagadnień podstawowych. Aby wszakże uniknąć zarzutu apriorycz- ności w kwestiach, które budzą wśród teoretyków prawa szczególne kontro- wersje, sygnalizowane są także stanowiska alternatywne. Po drugie – prezentowane opracowanie stanowi studium z zakresu ma- terialnego prawa cywilnego. Związane z funkcjonowaniem spółki cywilnej w obrocie prawnym zagadnienia ze sfery prawa postępowania cywilnego, prawa pracy, prawa publicznego gospodarczego, prawa finansowego etc. zostały uwzględnione jedynie w stopniu niezbędnym dla zachowania kom- pletności wywodu, względnie oceny spójności systemowej rozwiązań przyj- mowanych przez poszczególne gałęzie lub dziedziny prawa. Każda z wy- mienionych dziedzin prawa i prawoznawstwa operuje własnym, swoistym aparatem pojęciowym oraz instrumentarium dogmatycznym; na tle każdej z nich problematyka statusu prawnego spółki cywilnej mogłaby też stanowić przedmiot odrębnej rozprawy. Szczegółowe odniesienie się do powstających na tym tle problemów wydaje się zatem nie tylko zbędne z uwagi na ujęcie tematu pracy, ale wręcz niewykonalne. Po trzecie – opracowanie przedstawia instytucję spółki cywilnej na szer- szym tle porównawczym i historycznym. Zarówno metoda prawnoporównaw- cza, jak i historycznoprawna, ma dla konstrukcji pracy oraz głównego toku wywodu znaczenie pomocnicze. Nauka prawa nie może jednak abstraho- wać od faktu, że polski system prawny pozostawał i pozostaje pod wpły- wem wzorców płynących z obcych systemów prawnych, a wypracowane na ich tle rozwiązania jurydyczne oddziałują nie tylko na treść przepisów stano- wionych przez polskiego ustawodawcę, ale i na naszą świadomość prawną, m.in. przez działalność doktryny prawa i praktykę kontraktową. W rozważa- nym zakresie widoczny jest zwłaszcza wpływ prawa niemieckiego i szwaj- carskiego, dlatego też wskazane systemy prawne zostały poddane bardziej szczegółowej analizie. Po czwarte – zgodnie z nakreślonym ogólnie tematem pracy, jej treść kon- centruje się wokół konstrukcji teoretycznoprawnej spółki cywilnej, ujmowa- nej z dwojakiego punktu widzenia: jako stosunek prawny i jednostka organiza- cyjna wspólników. Celem opracowania jest sformułowanie spójnej systemowo i nadającej się do obrony z punktu widzenia uznanych zasad wykładni teks- tu prawnego całościowej koncepcji tej instytucji. W sferze zamierzeń ani możliwości Autora nie leży natomiast równie precyzyjna analiza wszystkich aspektów jej funkcjonowania. Przegląd zagadnień szczegółowych ma na celu z jednej strony zaakcentowanie znaczenia rozwiązań teoretycznych dla wyjaś- XVI Wstęp nienia problemów nieobjętych wyraźną regulacją prawną, a z drugiej – wery- fikację spójności i użyteczności praktycznej sformułowanej koncepcji. Z tych samych względów ograniczono rozważania dotyczące umowy spółki, rozu- mianej ściśle, jako akt normotwórczy będący źródłem stosunku spółki. Po piąte – prezentowane opracowanie ma charakter dogmatyczny. Lo- kujące się w sferze polityki prawa zagadnienie sposobu unormowania spółki cywilnej w nowym Kodeksie cywilnym nie stanowi głównego wątku rozwa- żań. Chociaż jednak do zasadniczych zadań dogmatyki prawa należy ekspli- kacja treści obowiązujących norm prawnych, a nie zgłaszanie postulatów de lege ferenda, z uwagi na podjęcie prac koncepcyjnych, związanych z przy- gotowaniem przyszłej kodyfikacji prawa cywilnego, także ten punkt widze- nia nie mógł zostać całkowicie pominięty. 3. Podstawowe dla konstrukcji pracy tezy można ująć w kilku punktach: Po pierwsze – zarówno w świetle argumentów historycznych, prawno- porównawczych, systemowych, jak i ściśle dogmatycznych należy uznać za uzasadnioną na tle prawa polskiego szeroką interpretację pojęcia „spółka”. Konstruktem teoretycznym, który pozwala na sformułowanie takiej szero- kiej definicji, jest – poza ogólnie uznawanymi regułami kwalifikacji nazwa- nych stosunków umownych – propozycja typologicznego ujęcia przesłanki wspólności celu, odwołująca się do struktury konkretnego stosunku praw- nego. W rezultacie, podobnie jak na tle prawa niemieckiego, szwajcarskiego, czy austriackiego, możliwe i celowe staje się rozróżnienie poszczególnych rodzajów i typów spółki cywilnej, włącznie ze znaną antynomią „spółka ze- wnętrzna” – „spółka wewnętrzna”. W aktualnym stanie regulacji propono- wane ujęcie wydaje się w optymalnym stopniu odpowiadać zarówno usytuo- waniu systemowemu spółki cywilnej, jak i potrzebom obrotu, uwzględniając m.in. rzeczywisty zakres wykorzystania gospodarczego tej instytucji i uła- twiając proces stosowania prawa. Po drugie – każdą spółkę cywilną można określić, co do zasady, jako zło- żony, wielostronny, wielostronnie zindywidualizowany i wielostronnie zo- bowiązujący, niewzajemny oraz trwały umowny stosunek obligacyjno-orga- nizacyjny, w ramach którego strony zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez oznaczone działanie, w szczególności przez wniesienie wkładów. Poza elementami typowymi także dla „czystych” stosunków zobowiązaniowych, znamienne jest występowanie w konstruk- cji spółki stosunków podległości kompetencji, które tworzą ramy prawne dla procesu podejmowania decyzji i – ewentualnie – reprezentowania wy- stępujących łącznie wspólników w stosunkach z osobami trzecimi. Dążenie do osiągnięcia wspólnego celu następuje z reguły w warunkach wspólnego ryzyka, a realizacja tego stanu rzeczy jest oceniana standardowo jako korzyst- na dla wszystkich wspólników. Typowym przejawem charakterystycznej dla spółki wspólnoty korzyści i ryzyka jest udział w zyskach i stratach. XVII Wstęp Po trzecie – spółkę cywilną w kształcie odpowiadającym modelowi ko- deksowemu, określaną także jako zewnętrzna albo typowa, można uznać równocześnie za jednostkę organizacyjną (organizację) wspólników, któ- ra dzięki konstrukcji wzajemnej reprezentacji oraz możliwości tworzenia wspólnego majątku opartego na konstrukcji wspólności łącznej, staje się zjawiskiem relewantnym dla osób trzecich i uzyskuje pewien stopień wy- odrębnienia od osób aktualnych wspólników. Wobec dość lakonicznego i niejednoznacznego sposobu regulacji tej konstrukcji przez ustawodawcę historycznego, powstają jednak poważne wątpliwości co do stopnia i cha- rakteru owego wyodrębnienia. Niezależnie od obserwowanej w systemach prawnych wielu państw ościennych tendencji do upodmiotowienia spółki cywilnej, czy to przez uznanie jej za osobę prawną czy to zaliczenie do tzw. trzeciej kategorii podmiotów prawa, sformułowanie takiego wniosku napo- tyka w Polsce na barierę w postaci przyjętej w przepisach art. 33 i 331 KC formalnej metody przyznawania zdolności prawnej. Na gruncie legis latae spółkę cywilną należy zatem uznać za jednostkę organizacyjną nieposiada- jącą zdolności prawnej w zakresie materialnego prawa cywilnego. Środkiem służącym uzgodnieniu wynikających stąd sprzeczności ma być zapropono- wana w pracy koncepcja traktowania zewnętrznej spółki cywilnej jako wie- lopodmiotowej, zorganizowanej i ustrukturalizowanej strony stosunków prawnych nawiązywanych z osobami trzecimi. Po czwarte – niezależnie od braku własnej zdolności prawnej, a zgodnie z przedstawioną powyżej koncepcją teoretyczną, w toku wykładni przepi- sów KC o spółce należy uwzględniać prawną relewancję stosunku spółki wobec osób trzecich. W aspekcie funkcjonalnym spółka, jako jednostka or- ganizacyjna dysponująca wyodrębnionym majątkiem opartym na konstruk- cji wspólności łącznej, w wielu punktach zbliża się do jednostek organiza- cyjnych, którym zdolność prawną przyznano. Podobieństwo konstrukcji prawnej, a także treści i funkcji badanych relacji uzasadnia również zalicze- nie stosunku spółki do kategorii tzw. korporacyjnych stosunków prawnych. Analogie wydają się uzasadnione zwłaszcza w obszarze tzw. stosunków ze- wnętrznych, przede wszystkim w sferze reprezentacji oraz odpowiedzialno- ści za zobowiązania. Nie zmienia to faktu, że z formalnego punktu widzenia współuprawnionymi do składników wspólnego majątku są wszyscy aktu- alni wspólnicy. Powoduje to m.in., że wspólny majątek nie jest chroniony przed roszczeniami wierzyciela osobistego wszystkich wspólników, a roz- porządzanie składnikami wspólnego majątku przez wszystkich wspólników działających łącznie jest skuteczne wobec osób trzecich. Obszarem, na któ- rym konsekwencje wyboru określonej koncepcji teoretycznej zaznaczają się w sposób najbardziej dobitny i który stanowi jednocześnie prawdziwy test ich użyteczności, jest płaszczyzna zmian podmiotowych, rozwiązania i prze- kształcenia spółki. XVIII Wstęp 4. Praca składa się z 10 rozdziałów, składających się na 3 części, niewy- odrębniane formalnie w strukturze pracy (rozdziały I–III, IV–VI i VII–X). W rozdziale I zamieszczono uwagi ogólne, historycznoprawne i prawnopo- równawcze. Aby uzyskać możliwie reprezentatywne tło prawnoporównaw- cze, wybrano 6 europejskich systemów prawnych, charakteryzujących się zarówno odmienną koncepcją regulacyjną prawa prywatnego (tj. model re- gulacji dualistycznej i monistycznej), jak i różnym sposobem ujęcia insty- tucji spółki cywilnej (zwykłej, prostej), tj.: prawo angielskie, austriackie, francuskie, niemieckie, szwajcarskie i włoskie. W rozdziale II przedstawio- no ewolucję regulacji spółki na tle prawa polskiego w latach 1918–2008. Analizą objęto zarówno regulacje kodeksowe (KZ i KC), jak i pozakodek- sowe, wpływające – niekiedy istotnie – na sposób postrzegania instytucji spółki w orzecznictwie i doktrynie prawa. Scharakteryzowano również sta- tus spółki cywilnej na tle innych niż prawo cywilne gałęzi i dziedzin prawa, m.in. postępowania cywilnego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, pra- wa administracyjnego, podatkowego, bilansowego i o statystyce publicznej oraz postępowania administracyjnego. W rozdziale III dokonano przeglądu dotychczasowych koncepcji doktrynalnych spółki oraz omówiono założenia teoretyczne i konstrukcyjne pracy. Rozdział IV dotyczy pojęcia i rodzajów spółki cywilnej. Zrekonstruowane na podstawie art. 860 § 1 KC, relatywnie szerokie pojęcie spółki, zostało poddane analizie pod kątem składających się na nie elementów oraz w kierunku sformułowania kryteriów, które mogły- by umożliwiać lub ułatwiać kwalifikację konkretnych stosunków prawnych, zwłaszcza w tzw. przypadkach granicznych. Sprecyzowano równocześnie przesłanki przemawiające za dopuszczalnością rozróżnienia poszczególnych rodzajów i typów spółki, a także kryteria, na podstawie których rozróżnienie takie można (należy) przeprowadzać. Rozdziały V i VI zostały poświęcone analizie struktury i charakteru prawnego spółki, rozumianej – odpowied- nio – jako stosunek prawny i jednostka organizacyjna wspólników. W roz- działach VII–X zamieszczona została analiza podstawowych konsekwencji przyjętej koncepcji teoretycznej spółki cywilnej, w zakresie – odpowiednio – stosunków wewnętrznych, stosunków zewnętrznych oraz zmian składu osobowego, rozwiązania i przekształcenia spółki. 5. Autor niniejszego opracowania zdaje sobie sprawę, że przyjęta w pracy konstrukcja prawna spółki cywilnej jest tylko jedną z możliwych. Jak wska- zują przykłady z polskiej i obcej literatury przedmiotu, w razie przyjęcia odmiennych założeń wyjściowych bądź chociażby metody analizy (np. hi- storycznoprawnej lub skrajnie funkcjonalnej), różne będą także wnioski końcowe. Większa niż zazwyczaj skala rozbieżności, a po części także i szer- szy margines swobody ocen, wynika zresztą immanentnie z przyjętego przez prawodawcę polskiego – za prawem niemieckim i szwajcarskim – tradycyj- nego sposobu regulacji. Stwierdzenie istnienia takich rozbieżności, a nawet pewnych niespójności regulacyjnych nie zwalnia jednak dogmatyki prawa XIX
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Spółka cywilna. Konstrukcja prawna
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: