Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00560 009525 7510734 na godz. na dobę w sumie
Spółka jawna. Zagadnienia praktyczne - ebook/pdf
Spółka jawna. Zagadnienia praktyczne - ebook/pdf
Autor: , , , Liczba stron: 271
Wydawca: Difin Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7930-187-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja adresowana jest przede wszystkim do przedsiębiorców, którzy prowadzą bądź zamierzają prowadzić działalność gospodarczą w formie spółki jawnej. Oprócz omówienia podstawowych zagadnień dotyczących tejże spółki, wiele miejsca zostało poświęcone na przybliżenie praktycznego aspektu jej funkcjonowania. Autorzy przedstawili wybrane skutki prawno-podatkowe omawianych zagadnień. Książka zawiera również wzory uchwał i pism procesowych, niezbędnych w prowadzeniu spraw spółki.

W opracowaniu omówiono w szczególności:

- umowę i reprezentację spółki jawnej;
- prowadzenie spraw spółki, majątek spółki i jej przekształcenia;
- odpowiedzialność wspólników spółki jawnej;
- podstawowe zagadnienia podatkowe i rachunkowe dotyczące spółki jawnej.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Monika Nieradka-Bernaciak Joanna Rodek Szymon Zięba Agnieszka Roguska-Kikoła Spółka jawna Zagadnienia praktyczne Difin Copyright © by Difi n SA Warszawa 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przedrukowywanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej pracy bez zgody wydawcy zabronione. Redaktor prowadząca: Renata Fleszar Korekta: Renata Zielińska ISBN 978-83-7930-187-4 Difi n SA Warszawa 2012 00-768 Warszawa, ul. F. Kostrzewskiego 1 tel. 22 851 45 61, 22 851 45 62 fax 22 841 98 91 www.difi n.pl Skład i łamanie: Edit sp. z o.o. Wydrukowano w Polsce SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW ................................................................................. 11 WSTĘP .................................................................................................. 13 Rozdział I ZAGADNIENIA WSTĘPNE ......................................................................... 14 1. Istota spółki jawnej ............................................................................... 14 2. Podmiotowość prawna spółki jawnej ....................................................... 15 3. Spółka jawna na tle innych form prawnych prowadzenia działalności gospodarczej ........................................................................................ 18 4. Spółka a prowadzone przez nią przedsiębiorstwo ...................................... 20 Rozdział II UMOWA SPÓŁKI ..................................................................................... 23 1. Granice swobody umów a umowa spółki ................................................. 23 2. Rejestracja spółki jawnej ....................................................................... 33 3. Firma ................................................................................................. 34 4. Działalność sprzeczna z interesami spółki, zakaz konkurencji. .................... 37 5. Zmiany w składzie osobowym ............................................................... 41 Rozdział III REPREZENTACJA SPÓŁKI ........................................................................ 43 1. Reprezentacja wspólników ................................................................... 43 2. Prokura .............................................................................................. 48 6 Spis treści Rozdział IV PROWADZENIE SPRAW SPÓŁKI ............................................................... 53 1. Sposoby prowadzenia spraw spółki ........................................................ 53 2. Prowadzenie spraw spółki jako prawo i obowiązek wspólnika ................... 54 3. Pozbawienie wspólnika prawa prowadzenia spraw spółki ......................... 59 4. Prawo wspólnika do osobistego zasięgnięcia informacji ........................... 60 Rozdział V ODPOWIEDZIALNOŚĆ WSPÓLNIKA ......................................................... 62 1. Charakter odpowiedzialności. Odpowiedzialność wspólników w spółce jawnej ................................................................................... 62 2. Przystąpienie do spółki ........................................................................ 69 3. Przedsiębiorca jednoosobowy ............................................................... 71 4. Wierzyciele wspólnika ......................................................................... 73 5. Zarzuty wspólnika ............................................................................... 74 6. Współmałżonek wspólnika – odpowiedzialność ...................................... 78 Rozdział VI MAJĄTEK SPÓŁKI JAWNEJ .................................................................... 83 1. Charakter majątku spółki ...................................................................... 83 2. Wkłady wspólników – udział kapitałowy ................................................ 86 3. Udział w zyskach i stratach ................................................................... 94 Rozdział VII PRZEKSZTAŁCENIE ............................................................................... 97 1. Przekształcenie spółki cywilnej w jawną ................................................ 97 2. Przekształcenie spółki jawnej w spółkę kapitałową .................................. 102 Rozdział VIII USTANIE BYTU SPÓŁKI JAWNEJ ............................................................. 112 1. Rozwiązanie spółki .............................................................................. 112 2. Wystąpienie wspólnika ze spółki ........................................................... 118 3. Spółka dwuosobowa ............................................................................ 121 4. Likwidacja ........................................................................................ 122 Rozdział IX SPÓŁKA JAWNA – PODSTAWOWE ZAGADNIENIA PODATKOWE I RACHUNKOWE .................................................................................... 127 1. Podatek dochodowy od osób fi zycznych ................................................. 127 2. Podatek od towarów i usług .................................................................. 129 Spis treści 7 3. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych .......................................... 130 4. Podatek od czynności cywilnoprawnych ................................................. 133 5. Interpretacje indywidualne.................................................................... 134 6. Ustawa o rachunkowości ...................................................................... 135 Wzór Nr 3. WZORY ................................................................................................ 137 I. Umowa spółki jawnej i rejestracja spółki ............................................. 137 Wzór Nr 1. Umowa spółki jawnej ......................................................... 139 Wzór Nr 2. Wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców – spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa (KRS-W1)......................................................................... 143 Załącznik do wniosku o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców – wspólnicy spółki jawnej, komplementariusze spółki komandytowo-akcyjnej (KRS-WB) .... 147 Załącznik do wniosku o rejestrację lub o zmianę danych – organy podmiotu lub wspólnicy uprawnieni do reprezentowania spółki (KRS-WK) .................................. 149 Załącznik do wniosku o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców – przedmiot działalności (KRS-WM) ............ 151 II. Przekształcenie spółki jawnej w spółkę kapitałową ............................. 153 Wzór Nr 6. Wzór Nr 5. Wzór Nr 4. Wzór Nr 7. Wzór Nr 8. Załącznik do wniosku o rejestrację lub o zmianę danych – organy podmiotu lub wspólnicy uprawnieni do reprezentowania spółki (KRS-WK) ...................................... 155 Wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców – spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS-W3) ............. 157 Załącznik do wniosku o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców – wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlegający wpisowi do rejestru (KRS-WE) ........................................................................ 161 Załącznik do wniosku o rejestrację – sposób powstania podmiotu (KRS-WH) ......................................................... 163 Załącznik do wniosku o zmianę danych w rejestrze przedsiębiorców. Zmiana – połączenie, podział, przekształcenie spółki (KRS-ZH) ........................................... 165 III. Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną ................................. 169 Wzór Nr 11. Wzór Nr 10. Wzór Nr 9. Wzór Nr 12. Wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców – spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa – przekształcenie (KRS-W1) ............................................... 171 Załącznik do wniosku o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców – wspólnicy spółki jawnej, komplementariusze spółki komandytowo-akcyjnej (KRS-WB) ............................... 175 8 Spis treści Wzór Nr 14. Wzór Nr 15. Wzór Nr 13. Załącznik do wniosku o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców lub rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej – sposób powstania podmiotu (KRS-WH) ......................................................... 177 Załącznik do wniosku o rejestrację lub o zmianę danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców lub rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej – organy podmiotu/wspólnicy uprawnieni do reprezentowania spółki (KRS-WK) ...................................... 179 Załącznik do wniosku o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców – przedmiot działalności (KRS-WM) ........... 181 Uchwała w sprawie przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną .................................................................. 183 Wzór Nr 17. Wykaz wspólników ............................................................ 184 IV. Majątek spółki jawnej .....................................................................185 Wzór Nr 18. Postanowienie umowy spółki jawnej w zakresie wkładów ....... 187 Wzór Nr 19. Uchwała wspólników w sprawie przeznaczenia zysku spółki ..... 188 Wzór Nr 20. Uchwała wspólników w sprawie pokrycia strat spółki ............. 189 Wzór Nr 21. Pozew wspólnika o wypłatę zysku ........................................ 190 Wzór Nr 22. Pozew wspólnika o wypłatę odsetek ..................................... 192 V. Klauzula wykonalności przeciwko wspólnikowi spółki jawnej .............. 195 Wzór Nr 23. Klauzula przeciwko wspólnikowi ......................................... 197 VI. Przystąpienie wspólnika do spółki .................................................... 201 Wzór Nr 24. Wzór Nr 16. Wzór Nr 26. Wzór Nr 25. Wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców – spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa (KRS-W1)......................................................................... 203 Załącznik do wniosku o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców – wspólnicy spółki jawnej, komplementariusze spółki komandytowo-akcyjnej (KRS-WB) ............................... 207 Załącznik do wniosku o zmianę danych w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zmiana – organy podmiotu/wspólnicy uprawnieni do reprezentowania spółki (KRS-ZK) ................... 209 Wzór Nr 27. Uchwała w sprawie przystąpienia nowego wspólnika .............. 212 VII. Prowadzenie spraw spółki ............................................................... 215 Wzór Nr 28. Uchwała o powierzeniu prowadzenia spraw spółki niektórym wspólnikom ....................................................................... 217 Uchwała wspólników w sprawie przekraczającej zakres zwykłych czynności spółki .................................................. 218 Wzór Nr 30. Uchwała wspólników w sprawie zmiany umowy spółki .......... 219 Wzór Nr 29. Spis treści 9 Wzór Nr 32. Wzór Nr 34. Wzór Nr 31. Sprzeciw wspólnika odnośnie do przeprowadzenia sprawy nieprzekraczającej zakresu zwykłych czynności spółki ............ 220 Pozew o odebranie wspólnikowi prawa prowadzenia spraw spółki ...................................................................... 221 VIII. Reprezentacja i prokura ................................................................ 223 Wzór Nr 33. Wniosek o zmianę danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców – spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa (KRS-Z1) ..................................................... 225 Załącznik do wniosku o zmianę danych w rejestrze przedsiębiorców. Zmiana – prokurenci, pełnomocnicy spółdzielni, przedsiębiorstwa państwowego, instytutu badawczego (KRS-ZL) ....................................................... 229 Załącznik do wniosku o zmianę danych w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zmiana – organy podmiotu/wspólnicy uprawnieni do reprezentowania spółki (KRS-ZK) ................... 231 Uchwała o pozbawieniu wspólnika prawa reprezentacji ........... 234 Pozew o pozbawienie wspólnika prawa reprezentowania spółki ............................................................................... 235 Wzór Nr 38. Udzielenie prokury przez wspólnika ..................................... 237 Wzór Nr 39. Uchwała o ustanowieniu prokury ......................................... 238 IX. Firma spółki .................................................................................... 239 Wzór Nr 40. Wzór Nr 36. Wzór Nr 37. Wzór Nr 35. Wniosek o zmianę danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców – spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa (KRS-Z1) ..................................................... 241 Wzór Nr 41. Uchwała w sprawie zmiany fi rmy spółki jawnej ..................... 246 X. Ustanie bytu spółki jawnej ................................................................. 247 Wzór Nr 42. Oświadczenie w sprawie wypowiedzenia umowy spółki .......... 249 Wzór Nr 43. Uchwała wspólników w sprawie rozwiązania spółki i ustanowienia likwidatorów ................................................ 250 XI. Otwarcie likwidacji spółki jawnej ..................................................... 251 Wzór Nr 44. Wniosek o zmianę wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym – likwidacja, rozwiązanie/unieważnienie (KRS-Z61) .............. 253 Załącznik do wniosku o zmianę danych w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zmiana – organy podmiotu/wspólnicy uprawnieni do reprezentowania spółki (KRS-ZK) ................... 258 Załącznik do wniosku o zmianę wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym – likwidator, zarządca, przedstawiciel/reprezentant upadłego (KRS-ZR) ............................................................ 260 XII. Wykreślenie spółki jawnej z rejestru ............................................... 263 Wzór Nr 47. Wniosek o wykreślenie podmiotu z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS-X2) .......................................................... 265 Wzór Nr 45. Wzór Nr 46. WYKAZ SKRÓTÓW k.c. .......................................ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) k.h. .......................................rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 27 czerwca 1934 r. – Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 z późn. zm.) k.p.c. ....................................ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowa- k.r.o. ....................................ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny nia cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 z poźn. zm.) k.s.h. ....................................ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) „MP” ...................................Monitor Prawniczy NSA .....................................Naczelny Sąd Administracyjny „PPH” ..................................Przegląd Prawa Handlowego „PSp.” ..................................Prawo Spółek „PUG” .................................Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego SN .......................................Sąd Najwyższy uKRS ...................................ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Reje- strze Sądowym (Dz.U. Nr 121, poz. 769 z późn. zm.) uKSC ...................................ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594) uPDOF ................................ustawa z dnia 26 lipca 1991 r.o podatku dochodowym od osób fi zycznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307) uRyczEwid ..........................ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowa- nym podatku dochodowym od niektórych przy- chodów osiąganych przez osoby fi zyczne (Dz.U. z 1998 r. Nr 144, poz. 930) 12 Wykaz skrótów uSDG ...................................ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 z późn. zm.) uVAT ...................................ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towa- rów i usług (Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054) uZNK ..................................ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.) WSA ....................................Wojewódzki Sąd Administracyjny WSTĘP Zagadnienia poruszane w niniejszej publikacji mają przybliżyć charakterysty- kę i zasady funkcjonowania spółki jawnej. Oprócz omówienia podstawowych zagadnień, dotyczących tejże spółki, wiele miejsca zostało poświęcone na przybliżenie praktycznego aspektu jej funkcjono- wania. Dlatego też książka zawiera wzory uchwał, pism procesowych, wniosków do Krajowego Rejestru Sądowego, przykładowych postanowień umowy spółki jawnej oraz szereg innych projektów, dzięki którym czytelnik nie tylko będzie mógł pogłębić swoją wiedzę z zakresu problematyki związanej ze spółką jawną, ale również zdobędzie cenne informacje praktyczne. W publikacji zostały omówione zagadnienia związane z istotą spółki jawnej. Analizie poddane zostały również kwestie reprezentacji i prowadzenia spraw spółki, a także problematyka związana z odpowiedzialnością wspólnika spółki jawnej za jej zobowiązania. Autorzy poświęcili wiele miejsca sprawom związa- nym z majątkiem spółki jawnej oraz możliwymi przekształceniami spółki, a także zagadnieniom związanym z zakończeniem bytu spółki jawnej. Atutem niniejszej publikacji jest przybliżenie czytelnikowi skutków prawno-podatkowych omawia- nych zagadnień. Kompleksowe opracowanie tematyki spółki jawnej umożliwi czytelnikowi zgłębienie praktycznej wiedzy związanej z wszelkimi aspektami jej działalno- ści. Niniejsza publikacja kierowana jest przede wszystkim do podmiotów, które rozważają prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki jawnej oraz wspólników i kontrahentów tego rodzaju spółek. ZAGADNIENIA WSTĘPNE I 1. Istota spółki jawnej Spółka jawna jest jedną ze spółek osobowych. Jej regulacja znajduje się w art. 22–85 k.s.h. Spółka jest formą organizacyjno-prawną aktywności wspólników, któ- rą zakładają po to, by realizować wspólny cel. W przypadku spółek osobowych ce- lem tym jest prowadzenie przedsiębiorstwa (art. 8 § 2 k.s.h.). Nie może więc istnieć spółka jawna, która nie prowadzi przedsiębiorstwa (na przykład w celu zawarcia jednorazowej transakcji). Wspólny cel wspólnicy mogą realizować przez wniesie- nie wkładu oraz – gdy umowa tak stanowi – współdziałanie w inny sposób. Z prawnego punktu widzenia konsekwencje zawiązania spółki są dwojakie. Z jednej strony jest to trwały stosunek prawny powstający wskutek zawarcia umo- wy spółki – stosunek spółki, z drugiej zaś stworzona przez zawarcie umowy orga- nizacja (związek) wspólników tej spółki. Ponadto, powstanie spółki wiąże się też z ukonstytuowaniem się jednostki organizacyjnej o ustroju określonym umową spółki i przepisami prawa1. Z praktycznego punktu widzenia zaś, najbardziej doniosłą konsekwencją za- wiązania spółki jest to, że od momentu jej powstania jest ona odrębnym od wspól- ników podmiotem. Spółka jawna nie jest tylko umownym działaniem wspólników – jej umowa tworzy nowy byt prawny. Spółka ma zdolność prawną, zdolność do czynności prawnych (może nabywać prawa, zaciągać zobowiązania), może po- zywać, być pozywaną, ma więc zdolność sądową, wyodrębnienie organizacyjne i majątkowe od wspólników, działa pod własną fi rmą2. Spółka jawna mimo pod- miotowości prawnej nie jest jednak osobą prawną, o czym szerzej będzie mowa 1 Zob. A.Szajkowski (red.), System Prawa Prywatnego, t. 16, Prawo spółek osobowych, Wyd. C.H. Beck, 2008, s. 48. J.A. Strzępka, Konsekwencje legislacyjnego wyodrębnienia osobowych spółek handlowych, „Pr. Sp.” 2001, nr 9. 2 Zagadnienia wstępne 15 dalej. Istnienie odrębnej podmiotowości spółki jawnej zostało potwierdzone w orzecznictwie Sądu Najwyższego3. Zgodnie z ustawową defi nicją spółka jawna jest to „spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną fi rmą, a nie jest inną spółką handlową”. Wynikają z tego dwojakie konsekwencje. Po pierwsze, jeżeli spółka handlowa spełnia wszystkie cechy normatywne określone dla danego typu spółki – part- nerskiej, komandytowej czy komandytowo-akcyjnej, to wówczas mamy do czy- nienia z innym niż spółka jawna typem spółki. Jeżeli jednak któraś ze spółek nie spełnia wszystkich kryteriów dla uznania jej za dany typ spółki, to należy uznać, jeżeli spełnione są wymogi dla spółki jawnej, że mamy do czynienia z tą właśnie formą spółki. Po drugie zaś, spółka jawna jest normatywnym wzorcem dla innych typów spółek osobowych. 2. Podmiotowość prawna spółki jawnej Rozważając kwestie podmiotowości prawnej spółki jawnej, należy zacząć od omówienia szczególnego stosunku prawnego, jaki tworzy się po podpisaniu umo- wy przez wspólników, ale przed wpisem spółki do rejestru (czyli przed jej właś- ciwym powstaniem). Po zawarciu umowy spółki jawnej (czyli po zawiązaniu spółki) powstaje szczególnego rodzaju konstrukcja prawna. Większość doktryny nie przypisuje jej charakteru spółki w organizacji4 (tak k.s.h. określa spółki kapitałowe po zawar- ciu umowy, a przed wpisem do rejestru). Brak uregulowania przez ustawodawcę formy spółki w organizacji w stosunku do spółek osobowych być może wynika z tego, że praktyczne znaczenie tego wyróżnienia byłoby niewielkie, zważywszy, że proces tworzenia tej spółki z reguły jest znacznie krótszy i mniej skompliko- wany w porównaniu ze spółkami kapitałowymi. Forma spółki przed wpisem do rejestru określana jest więc jako „spółka osobowa w stadium wstępnym”5 lub jako „przedspółka”6. Istnienie tej formy potwierdza art. 25 § 2 k.s.h., który reguluje odpowiedzialność za działania w imieniu spółki przed jej wpisem do rejestru. Z artykułu tego wynika, że osoby, które działały w imieniu spółki po jej zawią- zaniu, a przed wpisem do rejestru, za zobowiązania wynikające z tego działa- nia odpowiadają solidarnie, ponieważ spółka, która jeszcze nie istnieje, nie może 3 Zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2005 r., sygn. akt II CK 320/05. 4 S. Włodyka, Problem osobowych spółek w organizacji, „Rejent” 2003, nr 6, s. 271; D. Ulikowska, Spółka jawna przed wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego, „PPH” 2004, nr 11, s. 34–39. 5 S. Włodyka, op. cit., s. 270. 6 D. Ulikowska, op. cit., s. 34. 16 Rozdział I odpowiadać swoim majątkiem za zobowiązania. Podkreślić należy, że forma „przedspółki” nie posiada podmiotowości prawnej (spółka nabędzie ją po wpisie do rejestru). Nie może być bowiem mowy o dwóch różnych podmiotach – spółce przed i po zarejestrowaniu. Zawiązanie spółki ma na celu bowiem jej rejestrację, a więc forma „przedspółki” jest etapem podczas tworzenia spółki. Reasumując, podmiotowość prawna spółki przed rejestracją jest więc zbliżona do spółki cy- wilnej, poza tym sama umowa spółki jawnej (do chwili rejestracji) posiada cechy umowy spółki cywilnej i dopiero z chwilą zarejestrowania następuje zmiana cha- rakteru stosunków między wspólnikami7. Natomiast w swej właściwej formie (jako odrębny od uczestników spółki pod- miot prawa) spółka powstaje z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców (tj. do Krajowego Rejestru Sądowego). Od tego momentu spółka jawna ma zdolność prawną, ponieważ zgodnie z art. 8 k.s.h. może wówczas we własnym imieniu nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywaną; prowadzi ona także swą działalność (przedsiębiorstwo) pod własną fi rmą. Z tą także chwi- lą spółka staje się podmiotem praw i obowiązków przysługujących dotychczas wspólnie osobom podpisującym umowę spółki jawnej przed jej rejestracją. Pomimo tego, że spółka jawna jest samodzielnym podmiotem nie można jej przypisać statusu osoby prawnej (ani, rzecz jasna, osoby fi zycznej). Dlate- go w art. 331 § 1 k.c. ustawodawca wyodrębnił trzecią grupę podmiotów prawa cywilnego – jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym usta- wa przyznaje zdolność prawną. Do tych podmiotów na podstawie cytowanego artykułu Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio przepisy o osobach praw- nych. Zgodnie z tym, co powiedziano wyżej, handlowe spółki osobowe należą do jednostek, o których mowa w art. 331 § 1 k.c. W literaturze8 wymienia się trzy warunki uznania podmiotu za taką jednostkę: wyodrębnienie organizacyjne jed- nostki, brak przymiotu osoby fi zycznej i osoby prawnej, przyznanie przez ustawę zdolności prawnej. Przyczynami wyodrębnienia tej kategorii podmiotowej było funkcjonowanie określonych podmiotów, którym odmawiano statusu osoby prawnej. Takie zasto- sowanie normatywnej teorii utworzenia podmiotu chroni uczestników i bezpie- czeństwo obrotu9. Wyposażenie spółek osobowych w podmiotowość prawną pociąga za sobą doniosłe konsekwencje. Przede wszystkim spółka może występować samodziel- nie w obrocie gospodarczym i prowadzić stosunki z innymi podmiotami pra- wa, czyli osobami prawnymi czy osobami fi zycznymi. Ponadto, spółka jawna Ibidem. 7 8 A. Kidyba, Osobowe spółki handlowe, Warszawa 2006, s. 50. 9 T. Mądrzak, Pozycja osobowych spółek handlowych w postępowaniu cywilnym (na przykładzie spół- ki jawnej), [w:] Kodeks spółek handlowych. Studia i materiały, Poznań–Kluczbork 2001, s. 408. Zagadnienia wstępne 17 może występować w obrocie jako odrębny podmiot prawa także w stosunkach ze swoimi wspólnikami10, a jej majątek przysługuje spółce jako odrębnemu od nich podmiotowi. Z cytowanego art. 8 k.s.h. wynika bezpośrednia możliwość nabywania praw i zaciągania zobowiązań. Należy przyjąć, że dotyczy to zarówno działania w sfe- rze prawa prywatnego, jak i publicznego. W ramach prawa prywatnego obej- muje ona wszelkie sfery stosunków cywilnych, tj. rzeczowe, obligacyjne oraz spadkowe. Wyodrębnienie podmiotowe spółki w ramach stosunków prawnych nie byłoby w pełni możliwe bez wyodrębnienia majątkowego. Zastosowanie takiej konstrukcji pozwala na oddzielenie odpowiedzialności za zobowiązania spółki (z modyfi kacjami wynikającymi z art. 31 k.s.h.), od majątku poszczegól- nych wspólników i oddzielenie w ogóle funkcjonowania spółki od stosunków wspólników. Ponadto wyraźnie mowa jest o tym, że spółka może pozywać i być pozywana. Niewątpliwie więc spółka jawna (podobnie jak inne spółki osobowe) ma zdolność sądową. Spółka jawna może występować także jako podmiot w stosunkach publicz- nych. Po pierwsze, może być pracodawcą, a więc podmiotem, do którego zasto- sowanie mają przepisy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, odnoszące się do pracodawców. Poza tym, może być podmiotem praw i obowiązków wynikających z prawa administracyjnego (może być stroną postępowania administracyjnego, na jej rzecz mogę być wydawane decyzje administracyjne, chociażby dotyczące pro- wadzonej działalności gospodarczej, np. pozwolenia budowlane czy koncesje). Wreszcie, status spółki jawnej jako odrębnego podmiotu wynika z samego jej celu, a więc ze zdolności bycia przedsiębiorcą11. Ze wskazanych cech spółki jawnej jako odrębnego podmiotu wynika także odrębna zdolność upadłościowa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 z późn. zm.) przepisy ustawy stosuje się do dłużników będących przedsiębiorcami, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Na podstawie art. 5 ust. 3 pr. upadł. i nap. przepisy ustawy stosuje się także do wspólników osobowych spółek handlowych, ponoszących odpowie- dzialność za zobowiązania spółki bez ograniczeń12. 10 S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do artykułów 1–150, t. I, Warszawa 2001, s. 111–112. 11 Zob. J.A. Strzępka, Konsekwencje legislacyjnego wyodrębnienia osobowych spółek handlo- wych, „Pr. Sp.” 2001, nr 9, s. 4 i n. 12 Por. J. Kruczalak-Jankowska, Zdolność upadłościowa wspólników osobowych spółek handlo- wych w świetle prawa upadłościowego i naprawczego, „PPH” 2003, nr 5, s. 33 i n.; M. Jasiakie- wicz, Sytuacja prawna wspólników osobowej spółki handlowej w razie jej upadłości, „Rejent” 2003, nr 6, s. 79 i n. 18 Rozdział I Reasumując, należy wskazać, że zespół wskazanych wyżej cech spółki jawnej w jednoznaczny sposób kształtuje ją jako tzw. „ułomną osobę prawną”, a więc organizację określoną w art. 331 k.c. 3. Spółka jawna na tle innych form prawnych prowadzenia działalności gospodarczej Każda osoba decydująca się na prowadzenie działalności gospodarczej staje przed wyborem formy prawnej tej działalności. Decydując się na podjęcie dzia- łalności w formie spółki jawnej, należy wiedzieć, czym ta forma różni się od pozostałych możliwości. Według obowiązującego w Polsce prawa, działalność gospodarczą można prowadzić indywidualnie bądź wspólnie z innymi podmiotami. W pierwszym przypadku przedsiębiorca będzie miał status przedsiębiorcy indywidualnego, w drugim zaś – wspólnika spółki cywilnej. Aby prowadzić działalność gospodar- czą można wybrać także formę spółki handlowej. W takim przypadku przedsię- biorcą będzie zawiązana spółka, zaś jej uczestnicy (wspólnicy) będą prowadzili działalność gospodarczą jedynie pośrednio, w tym sensie, że nie będą posiadali statusu prawnego przedsiębiorcy, będą zaś przedsiębiorcami w sensie ekonomicz- nym, gdyż to właśnie członkowie spółki będą odnosić korzyści lub ponosić straty z prowadzonej przez spółkę działalności. Najbardziej istotną różnicą między spółką jawną a cywilną jest to, że spółka jaw- na posiada podmiotowość prawną, jej wspólnicy odpowiadają na zasadzie subsydiar- ności, a uchwały podejmowane są większością głosów (co w pewnym stopniu zbliża spółkę jawną do spółek kapitałowych). Obecne brzmienie przepisów nie pozwala na utożsamianie obu konstrukcji prawnych. Do najważniejszych różnic należy: 1) cel spółki jawnej może być odmienny od celu spółki cywilnej (art. 22 k.s.h.), 2) podmiotowość prawna spółki jawnej (art. 8 i 331 § 1 k.s.h.), 3) zdolność do czynności prawnych, zdolność sądowa i procesowa, podmioto- wość gospodarcza spółki jawnej (art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej), 4) moment powstania spółki jawnej jest inny (art. 251 k.s.h.), 5) wpisywanie spółki jawnej do KRS, z czym wiązać należy zwiększoną ochronę uczestników obrotu, ze względu na jawność materialną rejestru (art. 15 i 16 uKRS), 6) wyodrębnienie majątkowe spółki jawnej w stosunku do majątku wspólników, 7) wyodrębnienie organizacyjne spółki jawnej w stosunku do wspólników, 8) występowanie pod własną (spółki) fi rmą (art. 8 k.s.h. i art. 24 k.s.h.), 9) wprowadzenie dopuszczalności zmienności składu osobowego wspólników Zagadnienia wstępne 19 10) wprowadzenie dopuszczalności podejmowania uchwał, w tym zmiany umo- wy spółki, niejednomyślnie (art. 9 k.s.h.), 11) odpowiedzialność spółki za własne zobowiązania, 12) subsydiarna odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki (art. 31 (art. 10 k.s.h.), § 1 k.s.h.), 13) tytuł egzekucyjny wydawany jest przeciwko spółce, ewentualnie przeciwko wspólnikom (art. 31 § 2 k.s.h.), 14) spółka jawna jest spółką udziałową w tym sensie, że można wyodrębnić udział kapitałowy (art. 50 k.s.h.). Co do różnic między spółką jawną a innymi spółkami osobowymi, to wyni- kają one przede wszystkim z większego zbliżenia pozostałych spółek osobowych do konstrukcji spółki kapitałowej. Wspólne cechy dla wszystkich spółek osobo- wych to przede wszystkim: posiadanie podmiotowości prawnej oraz powstawanie z chwilą rejestracji. Poza tym, przepisy o spółce jawnej stosuje się odpowiednio do pozostałych spółek osobowych w sprawach nieuregulowanych przez ustawę, a w związku z tym odpowiedzialność wszystkich wspólników spółek osobowych jest subsydiarna. Tożsamy jest też cel wszystkich spółek osobowych – mają one prowadzić przedsiębiorstwo pod własną fi rmą. Spółka partnerska tym głównie różni się od spółki jawnej, że mogą w niej uczestniczyć tylko osoby fi zyczne, uprawnione do wykonywania wolnych zawo- dów, wymienionych w ustawie (art. 87 i 88 k.s.h.) oraz tym, że umowa spółki partnerskiej może przewidywać powierzenie prowadzenia spraw spółki i jej repre- zentację zarządowi (art. 97 § 1 i 2 k.s.h.). Istotna różnica dotyczy także odpowie- dzialności za zobowiązania spółki – za te powstałe w związku z wykonywaniem zawodu przez jednego z partnerów i podległe mu osoby, które są zatrudnione w spółce na podstawie umowy o pracę lub innej umowy o świadczenie usług, nie odpowiadają pozostali partnerzy (art. 95 § 1 k.s.h.) Różnice między spółką jawną a spółką komandytową wynikają głównie z wystę- powania w spółce komandytowej dwóch rodzajów wspólników: komplementariuszy i komandytariuszy. Komandytariusze odpowiadają wobec osób trzecich tylko w gra- nicach wartości wniesionego wkładu do spółki (art. 112 §1 k.s.h.), nie prowadzą także spraw spółki, a reprezentować mogą ją jedynie jako pełnomocnicy (art. 118 § 1 k.s.h.). Komplementariusze natomiast reprezentują spółkę i prowadzą jej sprawy oraz ponoszą pełną odpowiedzialność za zobowiązania spółki (art. 102 i 103 k.s.h.). Najbardziej zbliżoną do spółek kapitałowych wśród spółek osobowych jest spółka komandytowo-akcyjna. Jej członkowie są komplementariuszami lub ak- cjonariuszami (art. 125 k.s.h.). W sprawach nieuregulowanych, do komplemen- tariuszy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wspólników spółki jawnej, natomiast w pozostałych sprawach odpowiednio przepisy o spółce akcyjnej 20 Rozdział I (art. 126 § 1 k.s.h.). Jest to jedyna spółka osobowa, która musi posiadać mini- malny kapitał zakładowy (w wysokości 50 000 zł). Ponadto, charakterystycznymi cechami spółki komandytowo-akcyjnej są: brak odpowiedzialności akcjonariuszy za długi, prowadzenie spraw spółki przez komplementariuszy, posiadanie walne- go zgromadzenia i możliwość ustanowienia w statucie rady nadzorczej. Różnice pomiędzy spółkami kapitałowymi, a spółkami jawnymi przejawiają się na kilku płaszczyznach: 1) spółki kapitałowe posiadają osobowość prawną, 2) liczba podmiotów tworzących spółkę – do powstania spółki jawnej konieczne jest współdziałanie co najmniej dwóch podmiotów, do powstania spółki kapi- tałowej nie jest to konieczne, 3) określenie minimalnej wysokości kapitału zakładowego – w przypadku spółki z o.o. jest to 5000 zł (art. 154 k.s.h.), a w przypadku spółki akcyjnej – 100 000 zł (art. 308 k.s.h.), 4) formalności dotyczące powstania spółki – aby założyć spółkę kapitałową nale- ży dokonać szereg czynności, m.in. zgromadzić kapitał zakładowy w przewi- dzianej wysokości oraz dokonać wyboru władz spółki, 5) ograniczenie odpowiedzialności za zobowiązania spółki – wspólnicy spółki z o.o. czy akcjonariusze nie ponoszą z reguły odpowiedzialności za zobowią- zania spółki, 6) reprezentacja spółki i prawo prowadzenia spraw spółki – w spółkach kapita- łowych jest to kompetencja odpowiednich organów spółki, nie zaś wszystkich wspólników, 7) zbywalność udziałów – w spółkach kapitałowych jest to zasadą, w osobowych zaś jest to utrudnione i uzależnione od wyraźnego dopuszczenia zbywalności w umowie spółki. 4. Spółka a prowadzone przez nią przedsiębiorstwo Jak już zostało to stwierdzone, celem spółki jest prowadzenie przedsiębiorstwa pod fi rmą spółki. Wymogu tego nie ma spółka z o.o. czy akcyjna, które mogą być utworzone w każdym celu dozwolonym przez prawo, a więc także niegospodar- czym, w związku z tym nie muszą prowadzić przedsiębiorstwa. Pojęcie przedsiębiorstwa występuje w kilku znaczeniach. W literaturze przed- miotu wskazuje się na dwojakie znaczenie pojęcia „przedsiębiorstwo”: podmio- towe i przedmiotowe13. Przedsiębiorstwo w znaczeniu podmiotowym to podmiot 13 A. Kidyba, Handlowe spółki…, op. cit., s. 51. Zagadnienia wstępne 21 stosunków prawnych oraz podmiot praw i obowiązków tak w zakresie prawa prywatnego, jak i publicznego. W tym znaczeniu przedsiębiorstwo utożsamia się z przedsiębiorcą (w tym znaczeniu przedsiębiorstwo występuje w rozumieniu po- tocznym). Natomiast art. 551 k.c. wprowadził pojęcie przedsiębiorstwa w znacze- niu przedmiotowym14. Z przepisu tego wynika, że na defi nicję przedsiębiorstwa składają się trzy główne elementy: zorganizowany zespół składników, o niema- terialnym i materialnym charakterze, które służą do prowadzenia działalności gospodarczej15. W przepisie tym wymienione zostały przykładowo następujące elementy, które składają się na pojęcie przedsiębiorstwa: 1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa), 2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów oraz innych praw rzeczowych do nieruchomości lub ruchomości, 3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z in- nych stosunków prawnych, 4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środków pieniężnych, 5) koncesje, licencje, zezwolenia, 6) patenty i inne prawa własności przemysłowej, 7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne, 8) tajemnice przedsiębiorstwa, 9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W literaturze składniki przedsiębiorstwa dzieli się na następujące grupy praw16: – prawa na dobrach niematerialnych: m.in. oznaczenia indywidualizujące, pa- tenty oraz inne prawa własności przemysłowej, jak na przykład znaki towaro- we, wzory użytkowe i przemysłowe (art. 551 pkt 1 i 6 k.c.), a także majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne (art. 551 pkt 7 k.c.), – prawa na dobrach materialnych, tzn. prawa do ruchomości i nieruchomości, czyli własność i inne prawa rzeczowe (por. art. 551 pkt 2 k.c.), – prawa obligacyjne wynikające na przykład z najmu i dzierżawy, wierzytelno- ści, prawa z papierów wartościowych (por. art. 551 pkt 3 k.c.), – prawa wynikające z decyzji administracyjnych (koncesje, zezwolenia, licencje – tajemnice przedsiębiorstwa (art. 551 pkt 8 k.c.), – księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej – art. 551 pkt 5 k.c.), (art. 551 pkt 9 k.c.). 14 Szerzej zob. J. Widło, Przedsiębiorstwo w świetle zmian Kodeksu cywilnego, „MP” 2004, nr 1, s. 9 i n. 15 A. Kidyba, Handlowe spółki…, op. cit., s. 51. 16 A. Kidyba, Prawo handlowe, Warszawa 2006, s. 33. 22 Rozdział I Wśród składników przedsiębiorstwa należy wymienić także sytuacje faktyczne, które nie mają charakteru praw podmiotowych, lecz wpływają dodatnio lub ujemnie na jego wartość, np. klientela, lokalizacja, dobra lub zła renoma17, czyli okoliczno- ści określane w języku angielskim jako goodwill lub badwill (dobra lub zła sława). Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 551 k.c. w skład przedsiębiorstwa nie wchodzą zobowiązania i obciążenia związane z jego prowadzeniem. Spółka jawna jest przedsiębiorcą od chwili jej wpisu do KRS.W ramach pro- wadzonej przez siebie działalności jako przedsiębiorca podlega ona przepisom ustawy o swobodzie działalności gospodarczej18. 17 M. Litwińska, Pojęcie przedsiębiorstwa w prawie cywilnym i handlowym. Przedsiębiorstwo jako przedmiot obrotu, „PPH” 1993, cz. 1, nr 4, s. 8 i n. 18 Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807). UMOWA SPÓŁKI II 1. Granice swobody umów a umowa spółki Zgodnie z art. 3 k.s.h. przez umowę spółki handlowej (spółki jawnej) wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu przez wniesienie wkładów oraz jeżeli umowa tak stanowi, przez współdziałanie w inny określony sposób. Notabene przedmiotem wkładu do spółki osobowej może być również praca lub świadczenie usług. W praktyce konkretyzacją celu, dla którego wspólnicy zdecy- dowali się zawiązać spółkę będzie wskazanie przedmiotu działalności spółki1. Decydując się na zawiązanie spółki wspólnicy powinni mieć na uwadze, iż mocą swego działania doprowadzą do powstania nowego bytu prawnego, mają- cego samodzielne znaczenie w obrocie gospodarczym. To spółka jawna, a nie jej wspólnicy, będzie podmiotem praw i obowiązków zawieranych umów. Tworząc umowę spółki jawnej należy mieć na uwadze, iż do umowy spółki jaw- nej zastosowanie ma zasada swobody umów, wyrażona w art. 3531 k.c. Tak więc wspólnicy mogą tak ukształtować łączący ich stosunek prawny, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku spółki jawnej, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. W związku z powyższym dopuszcza się możliwość zróżnicowania uprawnień wspólników, np. co do udziału w zysku, siły głosu, pokrywania strat, wykonywania uprawnień w zakresie prowadzenia spółki i jej reprezentacji. W przeciwieństwie bowiem do spółek kapitałowych, w spółkach osobowych nie ma zastosowania art. 20 k.s.h. wprowadzający nakaz równego traktowania wspólników w takich samych okolicznościach2. 1 M. Rodzynkiewicz, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wydanie 3, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 20. 2 S. Sołtysiński, [w:] A. Szajkowski (red.), System Prawa Prywatnego Prawo spółek osobowych, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 758. 24 Rozdział II Wśród konstytutywnych cech umowy spółki jawnej wymienia się: zobowią- zanie się wspólników do wniesienia wkładów, zobowiązanie się do prowadzenia przedsiębiorstwa pod własną fi rmą, uzgodnienie przedmiotu działalności spółki3. Umowa spółki jawnej musi być obligatoryjnie zawarta w formie pisemnej. Przy czym, art. 23 k.s.h. w żaden sposób nie uchybia dalej idącym wymaganiom co do formy pod rygorem nieważności, jeżeli wymagania takie będą wynikać z przedmio- tu wkładu do spółki4. Gdyby zatem wkładem wnoszonym do spółki było przedsię- biorstwo, wówczas umowa powinna być zawarta w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, gdyby zaś wspólnik wnosił jako aport nieruchomość, wówczas umowa spółki powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Ponieważ wpis spółki jawnej do rejestru ma charakter konstytutywny, momen- tem powstania tej spółki jest chwila wpisu do rejestru, nie zaś chwila zawarcia umo- wy. Jednakże w okresie pomiędzy zawarciem umowy spółki a wpisem spółki do rejestru osoby, które działały w imieniu spółki, za zobowiązania wynikające z tego działania ponoszą solidarną odpowiedzialność na podstawie art. 251 § 2 k.s.h. Wspólnikiem spółki jawnej mogą być zarówno osoby fi zyczne, jak i osoby prawne, a także inne spółki osobowe. Wśród osób fi zycznych wspólnikiem w spół- ce osobowej może być także małoletni, który ukończył lat trzynaście. Jednakże wówczas wspólnik taki jest reprezentowany przez swojego przedstawiciela usta- wowego5. Umowę spółki jawnej można zawrzeć także przez pełnomocnika. Wów- czas zgodnie z art. 99 § 1 k.c. w zw. z art. 23 k.s.h. pełnomocnictwo powinno być udzielone w formie pisemnej pod rygorem nieważności, przy czym należy mieć na uwadze, iż nie może to być pełnomocnictwo ogólne, bowiem zawarcie umowy spółki jawnej stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Zgodnie z art. 25 k.s.h. umowa spółki powinna zawierać minimum: 1) fi rmę i siedzibę spółki, 2) określenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość, 3) przedmiot działalności spółki, 4) czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony. W praktyce w umowie spółki należy zawrzeć także stosowne klauzule doty- czące kwestii: reprezentacji spółki, prowadzenia spraw spółki, udziału w zysku i stratach, zakazu prowadzenia przez wspólników działalności konkurencyjnej, odpowiedzialności wspólnika, rozporządzania udziałem wspólnika, przyczyn roz- wiązania spółki, likwidacji spółki, zmiany umowy spółki. 3 J. Strzępka, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wydanie 4, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 76. 4 M. Rodzynkiewicz, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wydanie 3, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 69. 5 S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do art. 1–150 k.s.h., Wyd. C.H. Beck, 2006, komentarz do art. 22 k.s.h. Umowa spółki 25 Wskazanie w umowie spółki czasu trwania spółki ma znaczenie w kontek- ście możliwości wypowiedzenia umowy przez wspólnika. Zgodnie bowiem z art. 61 k.s.h., jeżeli spółkę zawarto na czas nieokreślony, wspólnik może wy- powiedzieć umowę spółki na sześć miesięcy przed końcem roku obrotowego. A contrario uznać należy, iż umowa spółki zawarta na czas oznaczony nie podle- ga wypowiedzeniu. Brak w umowie spółki jawnej postanowienia określającego czas trwania umowy świadczy o zawarciu umowy na czas nieoznaczony. Wpisując do umowy spółki przedmiot działalności spółki brak jest wymogu, aby dodatkowo zamieszczać stosowne kody PKD (Polska Klasyfi kacja Działal- ności). Treść przedmiotu działalności nie musi być identyczna jak określenia uży- te w PKD. Wpisanie zaś w umowie spółki kodów PKD może mieć znaczenie praktyczne, bowiem znacznie ułatwi wypełnienie formularza KRS-WM, to jest załącznika do wniosku o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców. W sytuacji poprzestania wspólników na wskazaniu obligatoryjnych składni- ków umowy spółki, w pozostałym zakresie nieuregulowanym w umowie będą miały zastosowanie przepisy Kodeksu spółek handlowych. W tym przypadku bę- dziemy mieli do czynienia z klasyczną umową spółki jawnej, nieodbiegającą od regulacji kodeksowych. Jednakże wspólnicy, którzy są świadomi możliwości swobody, jaką przewidział ustawodawca w zakresie przepisów regulujących umowę spółki jawnej mogą ukształ- tować umowę w taki sposób, aby jak najbliżej odpowiadała ich oczekiwaniom. W dalszej części zostaną omówione poszczególne instytucje, które mocą woli wspólników mogą zostać odmiennie uregulowane niż w Kodeksie spółek handlowych6. Art. 9 k.s.h. zmiana umowy spółki Co do zasady zmiana umowy spółki jawnej wymaga zgody wszystkich wspól- ników. Przy czym nie ma przeszkód ku temu, aby w umowie spółki wspólnicy zdecydowali inaczej. Podkreślenia wymaga jednakże fakt, iż w braku stosownych regulacji w tym zakresie w umowie spółki, zastosowanie znajdzie ogólna zasada, to jest jednomyślność. Oczywiście na uwadze należy mieć fakt, iż swoboda stron umowy spółki jawnej co do ukształtowania postanowień umownych, dotyczą- cych zmiany takiej umowy w inny sposób niż za zgodą wszystkich wspólników, doznaje ograniczenia na podstawie art. 2 k.s.h. w zw. z art. 3531 k.c. Dlatego wszelkie zmiany w tym zakresie powinny uwzględniać naturę stosunku prawne- go, jakim jest spółka jawna oraz zasady współżycia społecznego7. W doktrynie 6 Praktyczne zestawienie klauzul umownych w spółce jawnej: A. Rachwał, M. Spyra, Umowa spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej, wydanie 1, LexisNexis, Warszawa 2009. 7 M. Rodzynkiewicz, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wydanie 3, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 39. 26 Rozdział II jako przykład tego typu niedozwolonych klauzul wskazuje się np. postanowienia, w myśl których do zmiany umowy wystarczająca jest zgoda mniejszości wspól- ników lub jednego wspólnika, lub że możliwe jest umowne rozwiązanie spółki bez jednomyślności wspólników8. Niektórzy komentatorzy uznają za dopusz- czalną klauzulę, mocą której wspólnikowi zostanie przyznane prawo weta wobec zmiany umowy spółki9. Umowa spółki może również stanowić, iż jej zmiana na mocy rozstrzygnięcia większości jest regułą ogólną oraz ewentualnie wprowadzić od niej wyjątki. Możliwe jest także wskazanie konkretnych postanowień, które będą mogły być zmienione bez zgody wszystkich wspólników. Umowa spółki może wprowadzić możliwość zmiany jej postanowień większością kwalifi kowa- ną lub większością bezwzględną. Dopuszczalne jest wskazanie także większości zwykłej jako wystarczającej do zmiany umowy. Nie jest wykluczone przyznanie poszczególnym wspólnikom nierównej wagi głosów, np. zależnej od wielkości udziału kapitałowego10. Art. 10 k.s.h. przeniesienie ogółu praw i obowiązków wspólnika Jeśli wspólnicy spółki jawnej chcą zapewnić sobie możliwość „obrotu człon- kostwem” w spółce, wówczas muszą wprowadzić w umowie spółki stosowny za- pis, bowiem zgodnie z art. 10 § 1 k.s.h. ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej może być przeniesiony na inną osobę tylko wówczas, gdy umowa spół- ki tak stanowi. Przy czym należy mieć na uwadze brzmienie § 2 ww. przepisu, w myśl którego ogół praw i obowiązków wspólnika może być przeniesiony tylko po uzyskaniu pisemnej zgody wszystkich pozostałych wspólników, chyba że umowa spółki sta- nowi inaczej. W związku z powyższym nic nie stoi na przeszkodzie, aby wprowa- dzić do umowy spółki postanowienie, iż zbycie wymaga zgody tylko niektórych ze wspólników. W przypadku wprowadzenia możliwości „obrotu członkostwem” w spółce, wspólnicy nie mogą wyłączyć obowiązywania bezwzględnej normy prawnej z § 3 art. 10 k.s.h., zgodnie z którą, za zobowiązania występującego wspólnika zwią- zane z uczestnictwem w spółce jawnej i zobowiązania tej spółki jawnej odpo- wiadają solidarnie występujący wspólnik oraz wspólnik przystępujący do spółki. Regulacja ta zapewnia niewątpliwie bezpieczeństwo obrotu prawnego. Z punktu widzenia wierzyciela spółki nie bez znaczenia bowiem pozostaje skład osobo- 8 M. Rodzynkiewicz, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wydanie 3, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 40. 9 S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do art. 1 – 150 k.s.h., Wyd. C.H. Beck, 2006, komentarz do art. 10 k.s.h. 10 S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do art. 1 – 150 k.s.h., Wyd. C.H. Beck, 2006, s. 120; J.A. Strzępka, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Wydanie 4, Wyd. C.H. Beck, 2009, s. 51.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Spółka jawna. Zagadnienia praktyczne
Autor:
, , ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: