Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00510 009004 7434573 na godz. na dobę w sumie
Sposoby zaspokajania roszczeń w postępowaniu upadłościowym obejmującym likwidację majątku upadłego - ebook/pdf
Sposoby zaspokajania roszczeń w postępowaniu upadłościowym obejmującym likwidację majątku upadłego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 160
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-2018-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Stan prawny na 30.09.2007 r.

Sposoby zaspokajania roszczeń w postępowaniu upadłościowym obejmującym likwidację majątku upadłego to opracowanie, w którym w sposób szczegółowy ujęto zagadnienia związane z zaspokajaniem roszczeń wierzycieli w postępowaniu upadłościowym. Pamiętając, że jego głównym celem jest zaspokajanie roszczeń w jak najwyższym stopniu, można stwierdzić, że zawarta w książce problematyka stanowi jedną z najistotniejszych dla uczestników tego rodzaju postępowania.

  • Przedstawiono tu szeroką analizę instytucji prawnych służących zabezpieczeniu wierzytelności, ich wpływu na realizację roszczeń oraz wszelkie możliwe sposoby ich zaspokajania w postępowaniu obejmującym likwidację majątku upadłego. Publikacja pozwala rozeznać się w różnych trybach zaspokajania. Mamy zatem zaspokojenie w drodze planu podziału funduszów masy upadłości, planu podziału sum uzyskanych ze zbycia przedmiotu obciążonego, szczególny sposób zaspokojenia zastawnika rejestrowego, wyłączenie z masy upadłości lub potrącenie czy też bieżące zaspokajanie w miarę wpływu stosownych sum do masy upadłości. Autor nie pomija również wierzytelności oraz praw, omawiając ich rodzaje i znaczenie dla wyboru danego sposobu zaspokojenia.


  • Pozycja ta będzie przydatna dla profesjonalistów zajmujących się szeroko pojętym prawem gospodarczym: sędziom, w szczególności sędziom-komisarzom, adwokatom, radcom prawnym, syndykom, nadzorom sądowym, zarządcom oraz notariuszom.
  • Znajdź podobne książki

    Darmowy fragment publikacji:

    Sposoby zaspokajania roszczeń w postępowaniu upadłościowym obejmującym likwidację majątku upadłego Paweł Janda monografi e Spis treści Stan prawny na 30 września 2007 r. Wydawca: Izabela Dorf Redakcja: Katarzyna Szubińska, Anna Pura Skład, łamanie: JustLuk, Łukasz Drzewiecki © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2007 ISBN 978-83-7526-609-2 ISSN 1897-4392 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. (022) 535 80 00 31-156 Kraków, ul. Zacisze 7 tel. (012) 630 46 00 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa www.profinfo.pl Druk i oprawa: Drukarnia Skleniarz, ul. J. Lea 118, 30-133 Kraków  Spis treści Spis treści Wykaz skrótów............................................................................................... 7 Wprowadzenie............................................................................................... 9 Rozdział I Zaspokojenie roszczeń wierzycieli jako cel postępowania upadłościowego.................................................................................................11 Rozdział II Pojęcie wierzyciela w postępowaniu upadłościowym......................................2 1. Wierzytelność upadłościowa a wierzytelność w stosunku do masy...........2 2. Relacja pojęcia wierzyciela w postępowaniu upadłościowym a wierzyciela w rozumieniu kodeksu cywilnego.....................................28 3. Wierzyciel osobisty a wierzyciel rzeczowy...............................................29 4. Tryb dochodzenia roszczeń w postępowaniu upadłościowym.............32 Rozdział III. Sposoby zaspokajania roszczeń........................................................................44 1. Zaspokojenie wierzyciela w drodze podziału funduszów masy upadłości.......................................................................................................44 1.1. Fundusze masy upadłości.............................................................. 46 1.2. Charakter prawny planu podziałowego........................................ 1 1.3. Postępowanie podziałowe..............................................................  1.4. Zasady zaspokajania roszczeń w drodze podziału ogólnych funduszów masy upadłości............................................ 61 1.5. Kategorie zaspokojenia wierzycieli w drodze podziału ogólnych funduszów masy upadłości............................................ 63 1.6. Koszty postępowania upadłościowego......................................... 6  Spis treści . 1.7. Inne wierzytelności podlegające zaspokojeniu w pierwszej kategorii.....................................................................70 . 1.8. Kategoria druga.............................................................................73 . 1.9. Kategoria trzecia...........................................................................73 1.10. Kategoria czwarta..........................................................................74 2 Podział sum uzyskanych ze zbycia rzeczy i praw obciążonych rzeczowo........................................................................................................7 2.1. Postępowanie zmierzające do podziału sum uzyskanych ze zbycia rzeczy i praw obciążonych rzeczowo w postępowaniu podziałowym....................................................... 84 2.2. Kolejność zaspokajania roszczeń zabezpieczonych hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym i hipoteką morską....................................................... 88 3. Szczególny sposób zaspokojenia zastawnika zastawu rejestrowego w postępowaniu upadłościowym obejmującym likwidację majątku upadłego.....................................................................94 3.1. Skuteczność ustanowienia zastawu rejestrowego w stosunku do masy upadłości...................................................... 9 3.2. Zaspokojenie zastawnika zastawu rejestrowego przez przejęcie na własność i sprzedaż przedmiotu zastawu................ 98 4. Wyłączenie z masy upadłości...................................................................104 4.1. Majątek upadłego stanowiący masę upadłości.......................... 10 4.2. Przedmiot wyłączenia z masy upadłości..................................... 106 4.3. Podstawy wyłączenia z masy upadłości....................................... 109 4.4. Wpływ czynności powierniczych na wyłączenie z masy............. 111 4.5. Rodzaje wyłączenia...................................................................... 122 4.6. Prawo zatrzymania w postępowaniu o wyłączenie z masy........ 12 4.7. Tryb dochodzenia roszczeń o wyłączenie z masy....................... 127 4.8 Zabezpieczenie powództwa o wyłączenie z masy upadłości....... 131 4.9. Pozasądowe wyłączenie z masy................................................... 133 5. Potrącenie jako sposób zaspokojenia roszczenia wierzyciela po ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku..................134 5.1. Ogólne uwagi o potrąceniu na tle kodeksu cywilnego.............. 134 5.2. Przesłanki pozytywne potrącenia w postępowaniu upadłościowym............................................................................. 136 5.3. Negatywne przesłanki potrącenia............................................... 139 5.4. Przesłanki formalne skutecznego potrącenia............................ 147 5.5. Skutki potrącenia w postępowaniu upadłościowym.................. 10 6 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Źródła prawa k.c. k.p.c. k.r.o. o.p. pr. up. p.u.n. u.k.w.h. u.s.u.s. u.z.r.r.z. – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opie- kuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 paź- dziernika 1934 r. – Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 z późn. zm.) – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i na- prawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) – ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpie- czeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz. U. Nr 149, poz. 703 z późn. zm.) Organy orzekające NSA SN – Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Najwyższy 7 Wykaz skrótów SA InsO – Sąd Apelacyjny – Insolvenzordnung vom. 5 Oktober 1994 (BGBl. I S. 2866) Czasopisma PiP PiZS PPiA PPH Pr. Bank. Pr. Spółek PS St. Praw TTP – Państwo i Prawo – Praca i Zabezpieczenie Społeczne – Przegląd Prawa i Administracji – Przegląd Prawa Handlowego – Prawo Bankowe – Prawo Spółek – Przegląd Sądowy – Studia Prawnicze – Transformacje Prawa Prywatnego Orzecznictwo – System Informacji Prawnej „Lex OMEGA” – Monitor Podatkowy – Monitor Prawniczy – Monitor Sądowy i Gospodarczy – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzeczenia Sądu Najwyższego (Izba Cywilna) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej i Izby Karnej – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubezpieczeń Lex M. Pod. M. Praw. MSiG ONSA OSNAPiUS OSNC OSN(C) OSNCK OSNP OSP Społecznych i Spraw Publicznych – Orzecznictwo Sądów Polskich Publikatory Dz. U. – Dziennik Ustaw Inne OECD – Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju 8 Wprowadzenie Wprowadzenie Nadrzędnym celem postępowania upadłościowego jest zaspokojenie roszczeń w jak najwyższym stopniu. Można zatem stwierdzić, iż problema- tyka związana z zaspokojeniem wierzycieli jest jedną z najistotniejszych dla prawa upadłościowego i naprawczego. Wydaje się więc, że komplekso- we omówienie sposobów zaspokajania wierzycieli – co czynię w oddanej do Państwa rąk książce – stanowi analizę środków prawnych służących zabezpieczeniu wierzytelności oraz realizacji roszczeń wierzycieli w po- stępowaniu upadłościowym. Ustawa przewiduje kilka możliwości zaspokojenia się uczestników postępowania upadłościowego: zaspokojenie w drodze planu podziału funduszów masy upadłości, planu podziału sum uzyskanych ze zbycia przedmiotu obciążonego, szczególny sposób zaspokojenia zastawnika re- jestrowego, wyłączenia z masy upadłości czy potrącenie lub też bieżące zaspakajanie w miarę wpływu stosownych sum do masy upadłości. Po- szczególne drogi realizacji roszczeń uzależnione są od charakteru wie- rzytelności lub praw oraz czasu ich powstania. W związku z powyższym omówione zostały, oprócz każdego z trybów zaspokojenia, również ro- dzaje wierzytelności oraz praw, które uzasadniają wybór danego sposo- bu zaspokojenia, z czym z kolei związane są przywileje i pierwszeństwa w zaspokojeniu roszczeń. Zamiarem moim było przybliżenie doktrynalnych i praktycznych aspektów materialnoprawnych jak i procesowych, związanych z zaspo- kajaniem roszczeń w postępowaniu upadłościowym. Myślę, iż pozycja ta będzie przydatna dla profesjonalistów zajmujących się szeroko pojętym prawem gospodarczym: sędziom, w szczególności sędziom-komisarzom, adwokatom, radcom prawnym, syndykom, nadzorom sądowym, zarząd- com, notariuszom. Omówiona bowiem problematyka dotyka przepisów 9 Wprowadzenie prawa materialnego zawartych nie tylko w prawie upadłościowym i na- prawczym, ale także m.in. kodeksie cywilnym, ustawie o księgach wie- czystych i hipotece, ustawie o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, ordynacji podatkowej. Omówione zostały również wszelkie zagadnienia proceduralne związane z poszczególnymi trybami zaspokojenia (plan podziału, potrącenie, zaspokojenie zastawnika rejestrowego, wyłączenie z masy upadłości), które pojawiają się chociażby na tle ustawy prawo upad- łościowe i naprawcze i odpowiednio stosowanych przepisów kodeksu po- stępowania cywilnego. Starałem się też zwrócić uwagę na fakt, iż prawo upadłościowe i na- prawcze w sposób szczególny chroni osoby trzecie, którym postępowanie upadłościowe narusza przysługujące im prawa bezwzględne oraz upraw- nionych posiadających zabezpieczenie na majątku upadłego w postaci ograniczonych praw rzeczowych w ten sposób, że pozwala im na zaspo- kajanie się przed innymi uczestnikami postępowania zgodnie z charak- terem tych zabezpieczeń i nie narusza kolejności zaspokajania wynikają- cych z odrębnych ustaw. Osoby te mogą to czynić z pominięciem innych wierzycieli uczestniczących w postępowaniu upadłościowym. Za opiekę naukową składam wyrazy podziękowania prof. An- drzejowi Jakubeckiemu. 10 Rozdział I. Zaspokojenie roszczeń wierzycieli jako cel postępowania upadłościowego Rozdział I Zaspokojenie roszczeń wierzycieli jako cel postępowania upadłościowego Dla prawidłowej interpretacji przepisów jakiejś dziedziny prawa, w tym wypadku prawa upadłościowego i naprawczego1 niezbędnym jest poznanie podstawowych założeń aksjologicznych ustawy. Ustalenie hierar- chii celów postępowania upadłościowego nie ma wyłącznie teoretycznego znaczenia, bowiem naczelne zasady jakiejś gałęzi prawa wpływają na wy- kładnię poszczególnych przepisów danej ustawy, a w konsekwencji decy- dują o właściwym ich stosowaniu. Ich poznanie staje się niezbędnym także dla prawidłowej wykładni norm prawnych dotyczących omawianej tema- tyki – sposobów zaspokojenia roszczeń w postępowaniu upadłościowym. Dlatego też poznanie podstawowego celu postępowania upadłościowego niezależnie od sposobu jego prowadzenia, czy to w drodze układu dłużni- ka z wierzycielami, czy też likwidacji majątku upadłego, ma istotne znacze- nie nie tylko dla organów tego postępowania, tj. sądu, sędziego komisarza, syndyka, zarządcy, nadzorcy sądowego, ale również dla uczestników po- stępowania upadłościowego, tj. upadłego i wierzycieli, w tym również dla osób trzecich2. Mimo iż ustawa – Prawo upadłościowe i naprawcze służy ochronie wszystkich wierzycieli niewypłacalnego dłużnika, szczególnemu traktowaniu podlegają uczestnicy postępowania, którzy na składnikach masy upadłości ustanowione mają prawa zastawnicze: hipotekę, zastaw, zastaw rejestrowy, zastaw skarbowy, hipotekę morską, a także prawa oraz 1 Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 z późn. zm.), zwana dalej p.u.n. 2 Na temat osoby trzeciej w postępowaniu upadłościowym zob. P. Janda, Status osoby trzeciej w po- stępowaniu.upadłościowym obejmującym likwidację majątku upadłego, PS 2005, nr 2; tenże, Po- jęcie wierzyciela w postępowaniu.upadłościowym, PS 2006, nr 6. 11 Rozdział I. Zaspokojenie roszczeń wierzycieli jako cel postępowania upadłościowego prawa i roszczenia osobiste ciążące na nieruchomości dłużnika. Dlatego też cel, jaki ma spełniać prawo upadłościowe i naprawcze, choć wspólny dla wszystkich wierzycieli, może być realizowany na kilka sposobów, za- leżnie od charakteru wierzytelności3. Ustawa – Prawo upadłościowe i na- prawcze wyróżnia bowiem kilka sposobów zaspokajania roszczeń, z któ- rymi wiążą się zróżnicowane przywileje i pierwszeństwa. Na gruncie procedury cywilnej w doktrynie dominuje pogląd, że po- stępowanie cywilne służy udzielaniu ochrony prawnej przez sądy. Uważa- ne jest ono za funkcję tegoż postępowania4. Udzielenie ochrony prawnej wierzycielowi polega na ochronie jego praw podmiotowych. Realizacja zaś funkcji ochrony prawnej w postępowaniu cywilnym następuje przez urze- czywistnienie celu tego postępowania, przez który należy rozumieć kon- kretyzację i realizację norm prawa cywilnego materialnego obowiązują- cych w zakresie prawa cywilnego. Powyższe poglądy nauki można odnieść do ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze. Postępowanie upadłościo- we, podobnie jak egzekucja singularna, ma charakter przymusu państwo- wego zmierzającego do urzeczywistnienia normy prawa materialnego6.. B. Stelmachowski, podobnie jak J. Hryniewiecki, prezentował pogląd, iż upadłość jest rodzajem przymusowego wykonania, dopuszczalnego w ra- zie niewypłacalności, skierowanego do całego majątku dłużnika7. Dlate- go też w doktrynie postępowanie upadłościowe nazywane jest niekiedy egzekucją uniwersalną8. Konkretyzacja i realizacja norm prawa material- nego w postępowaniu upadłościowym następuje w zasadzie poprzez za- twierdzenie przez sędziego-komisarza listy wierzytelności9. Czynność ta stanowi element dochodzenia roszczeń w postępowaniu upadłościowym, co z kolei umożliwia zaspokajanie roszczeń wierzycieli w drodze podziału 3 Tenże, Zaspokojenie roszczeń wierzycieli jako cel postępowania upadłościowego, PiP 2005, z. 10, s. 63. Szerzej na temat funkcji postępowania cywilnego zob. W. Siedlecki (w:) W. Siedlecki, Z. Świeboda, Postępowanie cywilne. Zarys wykładu, Warszawa 1998, s. 23; W. Berutowicz, Wstęp do systemu pra- wa.procesowego cywilnego, Ossolineum 1974; A. Jakubecki, Postępowanie zabezpieczające w spra- wach z.zakresu prawa własności intelektualnej, Kraków 2002, s. 165.  W. Siedlecki (w:) W. Siedlecki, Z. Świeboda, Postępowanie cywilne. Zarys wykładu, Warszawa 2000, s. 22 i n. 4 12 6 F. Zedler, Powództwo o zwolnienie od egzekucji, Warszawa 1973, s. 78. 7 B. Stelmachowski, Prawo upadłościowe ziem zachodnich, Poznań 1932, s. 2–3; J. Hryniewiecki, Krótki zarys.polskiego prawa upadłościowego oraz polskiego prawa o postępowaniu układowym obowiązujących na całym.obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, Poznań 1939, s. 8. S. Gurgul, E. Hnat, S. Barabasz, Prawo upadłościowe, Komentarz, Koszalin 1991, s. 12. Nieco od- mienne stanowisko prezentuje F. Zedler, Prawo upadłościowe i układowe, Toruń 1999, s. 33. 8 9 P. Janda, Zaspokojenie roszczeń…, s. 64. Rozdział I. Zaspokojenie roszczeń wierzycieli jako cel postępowania upadłościowego funduszów masy upadłości bądź podziału sum uzyskanych ze zbycia rze- czy i praw obciążonych rzeczowo poprzez potrącenie, wyłączenie z masy upadłości, zaspokojenie zastawnika zastawu rejestrowego oraz zaspoko- jenie w miarę wpływu potrzebnych sum do masy upadłości. Należy przy tym zaznaczyć, iż w postępowaniu upadłościowym znajdują realizację nie tylko normy prawa materialnego cywilnego, ale również normy prawa pub- licznego (np. należności podatkowe). W systemach prawnych poszczególnych państw istnieje duże zróż- nicowanie jeżeli chodzi o funkcje postępowania w razie niewypłacal- ności dłużnika. Można wyróżnić dwie zasadnicze grupy funkcji prawa upadłościowego. Do pierwszej z nich należy sanacja – czyli „uzdrowie- nie” i oddłużenie niewypłacalnego przedsiębiorcy, druga zaś, windyka- cyjna, sprowadza się do zaspakajania roszczeń wierzycieli. Z funkcją sa- nacyjną i oddłużeniową można spotkać się w systemie prawa USA (tzw. fresh start), gdzie w postępowaniu upadłościowym nie odbiera się pra- wa zarządu nad majątkiem niewypłacalnego przedsiębiorcy, a głównym celem postępowania jest naprawa przedsiębiorstwa. Dopiero w efekcie restrukturyzacji przedsiębiorstwa następuje zaspokojenie wierzycieli10.. Kwestię wyboru rodzaju postępowania przedstawia w systemie prawnym USA P. Tereszkiewicz11 i zauważa, że federalne przepisy Bancruptcy Re- form Act z dnia 6 listopada 1978 r. (nowelizowana w 1984 r.) przewidują dwa rodzaje postępowania – likwidacyjne oraz ugodowe. Prawo wyboru rodzaju postępowania pozostawiono dłużnikowi, przy czym dłużnicy nie- posiadający dużego majątku, ale mający znaczne stałe dochody nie mogą wybierać postępowania likwidacyjnego, lecz tylko ugodowe. Podobnie jest w systemie francuskim, w którym przyjęto zwiększoną ochronę przedsię- biorstwa, utrzymania jego działalności i zatrudnienia oraz w ostatniej ko- lejności uregulowania jego długów12. W Niemczech z kolei, w nowym prawie o niewypłacalności13 (Insol- Insol- venzordnung), które weszło w życie 1 stycznia 1999 r. i zastąpiło dotych- ), które weszło w życie 1 stycznia 1999 r. i zastąpiło dotych- czasowe prawo upadłościowe oraz prawo o postępowaniu układowym, określono alternatywnie cele postępowania. Wraz z zaspokojeniem wie- 10 S. Cieślak, Fundusze masy upadłości – postępowanie podziałowe..Komentarz, Warszawa 2004, s. 16. Podaję za: S. Cieślak, D.G. Boshkoff, The American Law of Bankruptcy, Collection Jupiter, Paris 1990, s. 16. 11 P. Tereszkiewicz, Postępowanie upadłościowe i oddłużeniowe dla konsumentów w Stanach Zjed- noczonych i w niektórych państwach europejskich, cz.1, TPP 2000, nr 99, s. 99. 12 S. Cieślak, Podział funduszów masy upadłości, Warszawa 2000, s. 5. 13 Insolvenzordnung vom. 5 Oktober 1994 (BGBl. I S. 2866) BGBl. III 311-13. 13 Rozdział I. Zaspokojenie roszczeń wierzycieli jako cel postępowania upadłościowego rzycieli wprowadzono możliwość i potrzebę utrzymania przedsiębiorstwa dłużnika oraz umorzenia części jego zobowiązań. Tym samym zazna- czyła się w porównaniu z dawniej obowiązującym prawem konkurso- wym silniejsza koncepcja ochrony dłużnika i umożliwienia mu „nowego początku”. Jak wynika z § 1 InsO „postępowanie insolwencyjne służy temu, aby wierzyciele dłużnika zostali kolektywnie zaspokojeni w taki sposób, że majątek dłużnika zostanie spieniężony, a uzyskana suma bę- dzie podzielona, albo zostanie znalezione inne rozwiązanie w ramach planu insolwencyjnego, w szczególności polegające na dalszym utrzy- maniu dłużnika. Uczciwemu dłużnikowi należy dać sposobność uwol- nienia się od pozostałych zobowiązań”14. Niemiecki ustawodawca nie eliminuje całkowicie normatywnej ochrony „uczciwego” dłużnika, jed- nakże akcentuje ochronę wierzycieli jako podstawową funkcję prawa upadłościowego1. Ten priorytetowy cel można osiągnąć zarówno po- przez likwidację majątku, jak również poprzez uzdrowienie przedsię- biorstwa niewypłacalnego dłużnika na podstawie „planu insolwencyj- nego”. O tym, czy nastąpi likwidacja czy też naprawa przedsiębiorstwa, decydują wierzyciele, bowiem postępowanie prowadzone jest w ich inte- resie16. Natomiast austriackie prawo dotyczące niewypłacalności, obok systemowego celu, jakim jest harmonijne zaspokojenie wierzycieli, w ko- lejnych nowelizacjach uwzględniało potrzebę sanacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa upadłego17. Zaspokojenie wierzycieli jako cel postępo- wania upadłościowego został także wyrażony w oficjalnym komentarzu do przyjętej przez Radę Europy Konwencji nr 136 (zawartej w Stambule w dniu 5 czerwca 1990 r.), dotyczącym definicji „niewypłacalności dłuż- nika”. Według Konwencji „[...] zasadniczym celem postępowania upad- łościowego jest optymalne wykorzystanie majątku dłużnika w interesie wierzycieli. Postępowania, które nie biorą pod uwagę finansowych inte- resów wierzycieli, a mające na celu przede wszystkim realizację zadań polityki gospodarczej, takich jak utrzymanie poziomu zatrudnienia lub struktury przemysłu nie są postępowaniem upadłościowym w rozumie- niu konwencji”. 14. Niemieckie prawo insolwencyjne, red. J. Brol, przeł. M.A. Zieliński, Warszawa 1996, s. 40.. 1 Zob. J. Brol, Podstawowe kierunki zmian w postępowaniu upadłościowym, PPH 2003, nr 8, s. 7. 16 H.-G. Landfermann, Najważniejsze problemy reformy niemieckiego prawa o niewypłacalności (w:) 17 F. Zoll, Czy austriackie prawo dotyczące niewypłacalności może stanowić wzór dla polskiego usta- Niemieckie prawo…, s. 17. wodawcy? St. Praw. 2001, z. 2, s. 31 i n. 14 Rozdział I. Zaspokojenie roszczeń wierzycieli jako cel postępowania upadłościowego Na gruncie dawnego prawa upadłościowego18 M. Allerhand stał na stanowisku, iż postępowanie upadłościowe ma na celu równomierne za- spokojenie wszystkich wierzycieli z całego majątku dłużnika w drodze li- kwidacji majątku upadłego i podziału funduszów masy upadłości19. Z kolei F. Zedler20 wyraził nieco odmienny pogląd. Wprawdzie stwierdził, że po- stępowanie upadłościowe służy zaspokojeniu wierzycieli poprzez likwi- dację majątku upadłego, ale zaspokojenie to nie ma równomiernego cha- rakteru. Jak wynika bowiem z art. 204 pr. up., ustawodawca przewidywał zaspokojenie według określonej kolejności (kategorii) uprzywilejowując niektórych wierzycieli. Podobnie uważa A. Jakubecki, twierdząc, że celem postępowania upadłościowego jest ochrona wierzycieli niewypłacalnego dłużnika. Przy czym prawo upadłościowe nie eliminuje szczególnej ochro- ny, która przysługuje wierzytelnościom z tej przyczyny, iż zostały przed ogłoszeniem upadłości dłużnika w określony sposób zabezpieczone21. Funkcje prawa upadłościowego i naprawczego zostały określone w uzasadnieniu do projektu ustawy22. Główną funkcją ustawy prawa upad- łościowego i naprawczego jest ochrona prawna wierzycieli niewypłacalne- go dłużnika. W postępowaniu upadłościowym chronione są prawa pod- miotowe wierzycieli czy też osób trzecich – prawo własności, roszczenia wynikające z zobowiązań pieniężnych, ograniczone prawa rzeczowe itp. Obok ochrony wierzycieli prawo upadłościowe i naprawcze powinno zapo- biegać dalszym niewypłacalnościom (funkcja profilaktyczna). W interesie społecznym leży, by nie dopuszczać do powstawania ciągów niewypłacal- ności. Dlatego też każda niewypłacalność jakiegoś przedsiębiorcy winna jak najszybciej prowadzić do wszczęcia postępowania upadłościowego, które umożliwiłoby jak najszybsze zaspokojenie wierzycieli z majątku nie- wypłacalnego dłużnika. Powinno także kształtować wśród przedsiębior- ców określone wzorce zachowań, które można określić jako postawę rze- telnego przedsiębiorcy (funkcja wychowawcza). Na tle polskiego prawa upadłościowego i naprawczego w literaturze przedmiotu panuje w zasadzie zgoda co do zasadniczego celu postępowa- 18 Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r., Nr 118, poz. 512 z późn. zm.) zwane dalej pr. up. 19 M. Allerhand, Prawo upadłościowe..Komentarz, Bielsko-Biała 1991, s. 21 i 25. 20 F. Zedler, Prawo upadłościowe i układowe, Toruń 1999, s. 39. 21 A. Jakubecki (w:) E. Niezbecka, A. Jakubecki, J. Mojak, Prawne zabezpieczenie wierzytelności ban- 22 Uzasadnienie do projektu ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze, Druk Sejmu IV kadencji, kowych, Kraków 2000, s. 499 i 451. nr 809, s. 5. 1 Rozdział I. Zaspokojenie roszczeń wierzycieli jako cel postępowania upadłościowego nia upadłościowego. J. Brol23 podnosi, że art. 2 p.u.n. ujmuje normatywnie funkcję prawa upadłościowego jako ochronę wierzycieli. To interes wie- rzyciela winien przesądzać o tym, jakie kierunki czy sposób postępowa- nia jest najkorzystniejszy. Decydujące znaczenie ma więc optymalizacja w zaspokojeniu wierzycieli. Nie powinno jej osłabiać kierowanie się in- nymi względami, m.in. ratowania dłużnika w celu ograniczenia bezrobo- cia, gdyby miało to prowadzić do zmniejszenia stopnia zaspokojenia wie- rzycieli. Należy mieć także na uwadze fakt, że zaspokojenie wierzycieli, w szczególności przedsiębiorców działających na rynku, zatrudniających pracowników, również przyczynia się do ochrony miejsc pracy. Ratowanie nieefektywnie funkcjonującego przedsiębiorcy kosztem wierzycieli powo- duje najczęściej odsunięcie w czasie jego definitywnego bankructwa. Za- chowanie przedsiębiorstwa dłużnika nie zawsze spełnia społeczne cele postępowania upadłościowego. Dlatego zadaniem postępowania upad- łościowego jest zachowanie przedsiębiorstwa dłużnika, a co za tym idzie utrzymanie w nim miejsc pracy, dopiero wówczas, gdy racjonalne względy na to pozwolą. Nie może jednak odbyć się to kosztem wierzycieli i miejsc pracy w ich przedsiębiorstwach. Podobne stanowisko zajmuje F. Zedler24, który jako główną zasadę prawa upadłościowego i naprawczego wskazu- je zasadę optymalizacji. Według niej wierzyciele powinni być zaspoko- jeni w jak najwyższym stopniu, z uwagi na to, że postępowanie upadłoś- ciowe prowadzone jest właśnie w tym celu. Zdaniem tego autora ustawa wprowadziła granice zaspokojenia. Postępowanie powinno bowiem być tak przeprowadzone, aby przedsiębiorstwo dłużnika zostało zachowa- ne, ale tylko wtedy, gdy racjonalne względy na to pozwolą. Taki wyraź- ny cel prawa upadłościowego i naprawczego określony jest w jego art. 22... A. Jakubecki26 z kolei cel postępowania upadłościowego ujmuje nastę- pująco: „Podstawowym celem postępowania upadłościowego jest ochro- na wierzycieli niewypłacalnego dłużnika w drodze zapewnienia im za- spokojenia wierzytelności w jak najwyższym stopniu. Cel ten może być osiągnięty w dwojaki sposób – albo w drodze podziału funduszów masy upadłości uzyskanych w wyniku jej likwidacji albo w drodze wykonania 23 J. Brol, Podstawowe kierunki..., s. 7. Przy czym należy tutaj zauważyć, że autor posługuje się poję- ciami „cel” i „funkcja” wymiennie, nie dokonując ich analizy. 24 F. Zedler (w:) A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze..Komentarz, Kraków 2003, 2 F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze..Wprowadzenie, Kraków 2003, s. 32. 26 A. Jakubecki, Prawo upadłościowe i naprawcze ze skorowidzem, Kraków 2003, s. II. s. 24. 16
    Pobierz darmowy fragment (pdf)

    Gdzie kupić całą publikację:

    Sposoby zaspokajania roszczeń w postępowaniu upadłościowym obejmującym likwidację majątku upadłego
    Autor:

    Opinie na temat publikacji:


    Inne popularne pozycje z tej kategorii:


    Czytaj również:


    Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: