Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00135 007302 11238923 na godz. na dobę w sumie
Sprawozdawczość podmiotów prowadzących działalność leczniczą - ebook/pdf
Sprawozdawczość podmiotów prowadzących działalność leczniczą - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-9077-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> pracy i ubezpieczeń społecznych
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Publikacja ukazuje kompleksowo sprawozdawczość finansową i niefinansową (statystyczną, medyczną i niemedyczną) różnych podmiotów leczniczych, zarówno niebędących przedsiębiorcami (SPZOZ, jednostki budżetowe, jednostki non profit), jak i przedsiębiorców (spółki prawa handlowego, spółki prawa cywilnego). Omówiono w niej obowiązujące te podmioty standardy informacyjne sprawozdawczości oraz zawartość merytoryczną sporządzanych przez nie sprawozdań finansowych, budżetowych i statystycznych.

Opracowanie zawiera:
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

SPRAWOZDAWCZOŚĆ DZIAŁALNOŚĆ LECZNICZĄ PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH redakcja naukowa Maria Hass-Symotiuk Warszawa 2016 Stan prawny na 31 marca 2016 r. Recenzent Prof. dr hab. Edward Nowak Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Ewa Fonkowicz Opracowanie redakcyjne Dagmara Wachna Łamanie Andrzej Gudowski Projekt grafi czny okładki i stron tytułowych Maciej Sadowski Autorstwo poszczególnych części książki: Maria Has-Symo(cid:415) uk – wstęp, rozdz. 1–3 Bożena Nadolna – rozdz. 5, 6 Aleksandra Szewieczek – rozdz. 4, 7 Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl P(cid:202)(cid:189)(cid:221)(cid:187)(cid:131) I(cid:254)(cid:144)(cid:131) K(cid:221)(cid:174)(cid:141)(cid:257)(cid:187)(cid:174) © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN: 978-83-8092-285-3 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl  SpiS treści Wykaz skrótów  ......................................................................................................................9 Wstęp  ....................................................................................................................................11 Rozdział 1 Ogólna charakterystyka sprawozdawczości podmiotów prowadzących działalność leczniczą  .........................................................................................................15 1.1.  Podmioty lecznicze jako obiekty sprawozdawczości  ........................................15 1.2.  Istota, cele i cechy sprawozdawczości podmiotów leczniczych  ...................... 20 1.3.  Klasyfikacja sprawozdań finansowych  .............................................................. 28 1.4.  Odbiorcy sprawozdań finansowych podmiotów prowadzących   działalność leczniczą i ich potrzeby informacyjne  ............................................31 Rozdział 2 Procedury sporządzania i badania sprawozdania finansowego podmiotów prowadzących działalność leczniczą  ..............................................................................36 2.1.  Ogólne zasady sporządzania sprawozdania finansowego  ................................36 2.2.  Etapy sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego  ............................. 44 2.3.  Rola inwentaryzacji przy sporządzeniu sprawozdania finansowego  .............52 2.4.  Zasady wyceny bilansowej aktywów i pasywów w podmiotach   prowadzących działalność leczniczą  ...................................................................61 2.5.  Zdarzenia występujące po dniu bilansowym oraz prezentacja   skutków błędu lat ubiegłych w sprawozdaniu finansowym  ............................67 2.6.  Odpowiedzialność za sporządzanie i badanie sprawozdania   finansowego .............................................................................................................75 2.7.  Procedury badania sprawozdania finansowego i sprawozdania   z działalności  .......................................................................................................... 80 Rozdział 3 Sprawozdanie finansowe samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz podmiotów leczniczych będących przedsiębiorcami  ...................87  Spis treści 3.1.  Wprowadzenie do sprawozdania finansowego  ..................................................87 3.2.  Struktura i wartość poznawcza bilansu  ..............................................................91 3.3.  Rachunek zysków i strat  ......................................................................................113 3.3.1.  Wynik ze sprzedaży świadczeń medycznych oraz towarów  i materiałów  ............................................................................................... 122 3.3.2.  Wynik z działalności operacyjnej ........................................................... 126 3.3.3.  Wynik finansowy brutto i netto  ............................................................. 128 3.4.  Zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym  ...................................... 130 3.5.  Rachunek przepływów pieniężnych  ..................................................................135 3.5.1.  Grupa A. Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej   – metoda pośrednia  ...................................................................................140 3.5.2.  Grupa A. Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej   – metoda bezpośrednia  .............................................................................143 3.5.3.  Grupa B. Przepływy pieniężne z działalności inwestycyjnej  ..............144 3.5.4.  Grupa C. Przepływy pieniężne z działalności finansowej  ..................146 3.5.5.  Grupa D. Przepływy pieniężne netto razem  .........................................148 3.6.  Dodatkowe informacje i objaśnienia  .................................................................149 3.7.  Sprawozdanie z działalności w roku obrotowym  ............................................158 Rozdział 4 Sprawozdawczość małych i mikropodmiotów prowadzących działalność leczniczą  .............................................................................................................................163 4.1.  Podmioty małe oraz mikro i ich obowiązki sprawozdawcze  .........................163 4.2.  Uproszczenia w prowadzeniu ksiąg rachunkowych i sprawozdawczości  małych podmiotów prowadzących działalność leczniczą  ..............................170 4.3.  Sprawozdanie finansowe małych podmiotów prowadzących   działalność leczniczą  ............................................................................................171 4.3.1.  Bilans jednostki małej  ...............................................................................172 4.3.2.  Rachunek zysków i strat jednostki małej  ...............................................175 4.3.3.  Dodatkowe informacje i objaśnienia dla jednostki małej  ...................178 4.4.  Uproszczenia w prowadzeniu ksiąg rachunkowych i sprawozdawczości  mikropodmiotów prowadzących działalność leczniczą  .................................180 4.5.  Sprawozdanie finansowe mikropodmiotów prowadzących   działalność leczniczą  ............................................................................................181 4.5.1.  Bilans mikropodmiotu  .............................................................................182 4.5.2.  Rachunek zysków i strat mikropodmiotu  ..............................................184 4.5.3.  Informacje uzupełniające do sprawozdania finansowego  mikropodmiotu  .........................................................................................188 5.5.4.  Sprawozdanie merytoryczne z działalności podmiotu leczniczego   jako organizacji pożytku publicznego  ................................................... 190 4.6.  Uproszczenia w rachunkowości małych organizacji pozarządowych   oraz stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego   nieposiadających statusu OPP  ............................................................................195 Spis treści  Rozdział  Sprawozdawczość budżetowa państwowych i samorządowych jednostek budżetowych prowadzących działalność leczniczą  ...................................................198 5.1.  Zasady gospodarki finansowej jednostek budżetowych prowadzących  działalność leczniczą  ............................................................................................198 5.2.  Istota, zasady i funkcje sprawozdań budżetowych  ......................................... 204 5.3.  Rodzaje sprawozdań budżetowych, terminy i formy   ich przekazywania  ............................................................................................... 208 5.4.  Zawartość miesięcznych, kwartalnych i rocznych sprawozdań   budżetowych  .........................................................................................................214 Rozdział  Sprawozdawczość finansowa państwowych i samorządowych jednostek budżetowych prowadzących działalność leczniczą  .................................................. 234 6.1.  Szczególne zasady rachunkowości jednostek budżetowych  ......................... 234 6.2.  Struktura rocznego sprawozdania finansowego jednostek sektora  budżetowego  ..........................................................................................................237 6.3.  Bilans jednostki budżetowej  .............................................................................. 239 6.4.  Rachunek zysków i strat jednostki budżetowej  .............................................. 250 6.5.  Zestawienia zmian w funduszu jednostki budżetowej  .................................. 254 Rozdział  Sprawozdawczość statystyczna podmiotów prowadzących działalność leczniczą  ...................................................................................................... 259 7.1.   Istota, zakres i przedmiot sprawozdań statystycznych podmiotów  prowadzących działalność leczniczą  ................................................................ 259 7.2.  Sprawozdawczość statystyczna podmiotów leczniczych na potrzeby   Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia   i Ministerstwa Zdrowia  ...................................................................................... 263 7.3.  Sprawozdawczość statystyczna podmiotów leczniczych na potrzeby  Ministerstwa Spraw Wewnętrznych  ..................................................................274 7.4.  Sprawozdawczość statystyczna podmiotów leczniczych na potrzeby  Głównego Urzędu Statystycznego oraz innych odbiorców danych  statystycznych  ...................................................................................................... 277 7.5.  Sprawozdawczość statystyczna na rzecz organu założycielskiego  ............... 284 7.6.  Sprawozdawczość statystyczna podmiotów leczniczych na rzecz   Narodowego Funduszu Zdrowia  ....................................................................... 294 Wykaz rysunków i tabel ................................................................................................. 299 Akty prawne  ..................................................................................................................... 303 Bibliografia  ....................................................................................................................... 307 Autorki  .............................................................................................................................. 309   Wykaz skrótóW BGK  CSIOZ   GUS   KRS   KSR   MSR   MSSF   NFZ   OPP   PFRON   SPZOZ   SSOZ  u.d.l.   u.r.   ZFŚS   –  Bank Gospodarstwa Krajowego –   Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia –   Główny Urząd Statystyczny –   Krajowy Rejestr Sądowy –   Krajowe Standardy Rachunkowości –   Międzynarodowe Standardy Rachunkowości –   Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej –   Narodowy Fundusz Zdrowia –   organizacja pożytku publicznego –   Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych –   samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej –  System Statystyki Ochrony Zdrowia –   ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tekst jedn.: Dz. U.  poz. 330 z późn. zm.) –   Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych z 2015 r. poz. 618 z późn. zm.) –   ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r.  10 11 WStęp Finalnym produktem systemu generowania informacji finansowych w każdej jed- nostce gospodarczej prowadzącej księgi rachunkowe, w tym także w podmiotach  leczniczych  mających  siedzibę  lub  miejsce  sprawowania  zarządu  na  terytorium  Rzeczypospolitej Polskiej, jest sprawozdanie finansowe. Zawiera ono celowo do- brane  i  uporządkowane  zbiory  informacji  finansowych,  których  treść,  zakres,  układ,  terminy,  odbiorcy  oraz  zasady  i  tryb  sporządzania  podlegają  regulacjom  prawnym. Obowiązek sprawozdawczy w tym zakresie dla podmiotów prowadzą- cych  działalność  leczniczą niebędących  przedsiębiorcami1  oraz  przedsiębiorców  wynika z ustawy o rachunkowości. Podmioty te tworzą zróżnicowaną zbiorowość  pod względem form organizacyjno-prawnych (np. SPZOZ-y, jednostki budżetowe,  fundacje i stowarzyszenia, spółki prawa handlowego i cywilnego), zasad gospodar- ki finansowej (ukierunkowane na samofinansowanie działalności, maksymalizację  zysku, jednostki non profit) oraz wielkość (podmioty duże, małe i mikro), co skut- kuje różnym zakresem, ilością i rodzajem ujawnianych informacji oraz sposobem  ich prezentacji. Sprawozdania finansowe odwzorowują pewien obraz sytuacji majątkowej i finanso- wej oraz dokonania podmiotu leczniczego, a ich celem jest dostarczenie informacji  szerokiemu gronu użytkowników. Stanowią one zatem ważny instrument przekazy- wania otoczeniu informacji finansowych o działalności podmiotu.  Odbiorcami tych informacji mogą być zarówno potencjalni inwestorzy, organy zało- życielskie, płatnicy, wierzyciele, banki, kontrahenci, instytucje rządowe, fiskus (użyt- kownicy zewnętrzni), jak i kierownictwo, rady społeczne i nadzorcze oraz pracowni- cy podmiotu leczniczego (użytkownicy wewnętrzni). Użytkownicy zewnętrzni mogą  na podstawie sprawozdań finansowych badać:  1  Obowiązek ten nie dotyczy kościołów, kościelnych osób prawnych i związków wyznaniowych, które  mogą prowadzić księgi rachunkowe i sporządzać sprawozdania finansowe według przepisów kościelnych,  a także podmiotów leczniczych prowadzących księgę przychodów i rozchodów. 12 Wstęp a)  zasoby majątkowe i źródła ich finansowania, b)  ponoszone  koszty,  uzyskiwane  przychody  oraz  osiągnięte  rezultaty  rezultaty  działalności (wyniki finansowe), c)  źródła wpływów środków pieniężnych oraz kierunki ich wykorzystania.  Mogą oni także przeprowadzać ocenę działalności podmiotu i rozliczać jego kierow- nictwo  z  dokonań  i  efektywnego  wykorzystania  zasobów  majątkowych  będących  w jego dyspozycji. Z kolei kierownictwo podmiotu leczniczego może wykorzystać te informacje m.in.  do monitorowania i kontroli prowadzonej działalności oraz do oceny możliwości jej  kontynuacji, a także planowania przyszłych działań.  Niniejsza publikacja ukazuje kompleksowo sprawozdawczość finansową i niefinan- sową (statystyczną medyczną i niemedyczną) różnych podmiotów leczniczych, za- równo niebędących przedsiębiorcami (SPZOZ, jednostki budżetowe, jednostki non profit), jak i przedsiębiorców (spółki prawa handlowego, spółki prawa cywilnego).  Omówiono w niej obowiązujące te podmioty standardy informacyjne sprawozdaw- czości oraz zawartość merytoryczną sporządzanych przez nie sprawozdań finanso- wych, budżetowych i statystycznych. Książka składa się z siedmiu rozdziałów. Pierwszy zawiera ogólna charakterystykę  sprawozdawczości podmiotów prowadzących działalność leczniczą. Przedstawiono  w nim istotę, klasyfikację i cechy jakościowe sprawozdawczości, wskazano użytkow- ników oraz ich oczekiwania odnośnie do informacji finansowych.  W rozdziale drugim opisano procedury związane ze sporządzaniem i badaniem  sprawozdania finansowego podmiotów leczniczych. Szczególną uwagę zwrócono  na prace poprzedzające sporządzenie sprawozdania finansowego podmiotów pro- wadzących działalność leczniczą oraz czynniki determinujące rzetelność infor- macji w nich zawartych, takie jak inwentaryzacja, ujęcie zdarzeń po dacie bilansu  i  błędów  z  lat  ubiegłych,  zasady  wyceny  aktywów  i  pasywów  oraz  audyt  spra- wozdania finansowego, a także odpowiedzialność kierownika podmiotu w tym  zakresie.  Zakres, w jakim ujawniane są informacje finansowe w dużych (zobowiązanych do  sporządzania  sprawozdania  finansowego  według  załącznika  nr  1  do  ustawy  o  ra- chunkowości) oraz małych i mikro podmiotach (sporządzających sprawozdanie fi- nansowe według załączników nr 4 i 5 tej ustawy) prowadzących działalność leczni- czą został zaprezentowany w rozdziałach trzecim i czwartym. Przeanalizowano tam  potencjał informacyjny poszczególnych elementów sprawozdania finansowego tych  podmiotów, a mianowicie wprowadzenia do sprawozdania finansowego, bilansu, ra- chunku zysków i strat, dodatkowych informacji i objaśnień, a w podmiotach, których  Wstęp 13 sprawozdanie podlega badaniu, także rachunku przepływów pieniężnych oraz zesta- wienia zmian w kapitale (funduszu) własnym. W rozdziale piątym i szóstym zaprezentowano strukturę i zawartość merytoryczną  poszczególnych  elementów  sprawozdania  finansowego  oraz  sprawozdań  budżeto- wych podmiotów leczniczych funkcjonujących w formie państwowych i samorządo- wych jednostek budżetowych Pracę wieńczy rozdział dotyczący sprawozdawczości statystycznej (niefinansowej i fi- nansowej) podmiotów leczniczych, w którym szczególną uwagę zwrócono na rodzaje  sprawozdań, ich zawartość merytoryczną oraz odbiorców tych sprawozdań (takich  jak Ministerstwo Zdrowia, Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia,  NFZ, organy założycielskie, GUS).  Warto podkreślić, że w opracowaniu przedstawiono zagadnienia najbardziej aktual- ne i istotne, z uwzględnieniem obowiązujących regulacji prawnych (a w szczególności  prawa bilansowego, niektórych zapisów Krajowych i Międzynarodowych Standar- dów Rachunkowości dotyczących kwestii niedoprecyzowanych w ustawie o rachun- kowości, ustawy o działalności leczniczej i kodeksu spółek handlowych).  Bogactwo prezentowanych problemów, aktualność rozwiązań, a także obszerna li- teratura fachowa zamieszczona w opracowaniu sprawiają, że może ono być cennym  źródłem wiedzy o sprawozdawczości finansowej i niefinansowej podmiotów leczni- czych dla szerokiego kręgu odbiorców. Książka  jest  adresowana  przede  wszystkim  do  osób  zajmujących  się  profesjonal- nie prowadzeniem ksiąg rachunkowych i sporządzaniem sprawozdań finansowych  –  głównych  księgowych,  pracowników  pionów  finansowo-ekonomicznych,  jak  też  kontrolerów  i  audytorów  wewnętrznych  oraz  do  kierownictwa  podmiotów  leczni- czych, w tym także przedstawicieli rad społecznych czy rad nadzorczych, którzy chcą  wzbogacić swoją wiedzę w zakresie sprawozdawczości i wykorzystać ją w zarządza- niu podmiotem leczniczym. Z uwagi na całościowe omówienie zakresu i rodzaju ujawnień informacji finanso- wych i niefinansowych książka może stanowić pomoc dla organów tworzących tych  jednostek w sprawowaniu funkcji nadzoru i kontroli. Może być ona także wykorzy- stana przez słuchaczy różnych form kształcenia zawodowego (np. studentów studiów  podyplomowych  z  zarządzania  podmiotami  leczniczymi  czy  studiów  ekonomicz- nych), jak również przez biegłych rewidentów badających księgi rachunkowe pod- miotów leczniczych. Zespół autorów wyraża przekonanie, że książka spełni oczekiwania czytelników i po- służy wzbogaceniu wiedzy zarówno przygotowujących sprawozdania finansowe, jak  14 Wstęp i korzystających z informacji w nich zawartych oraz będzie inspiracją do dyskusji,  a także do samodzielnego kontynuowania badań na podstawie zamieszczonej litera- tury przedmiotu. Ewentualne pytania, uwagi i sugestie odnośnie do prezentowanej tematyki prosimy  kierować na adres mhass@wneiz.pl. Opracowanie uwzględnia stan prawny na 31 marca 2016 r. Maria Hass-Symotiuk 1 Rozdział 1 Ogólna charakteryStyka SpraWOzdaWczOści pOdmiOtóW prOWadzących działalnOść leczniczą 1.1. podmioty lecznicze jako obiekty sprawozdawczości Działalność lecznicza2 jest realizowana przez podmioty lecznicze zwane świadczenio- dawcami. Różnią się one formą organizacyjno-prawną, wielkością, rodzajem i zakre- sem świadczonych usług zdrowotnych. Są to jednostki zatrudniające odpowiednio  wykwalifikowaną  kadrę  medyczną  (np.  lekarzy,  pielęgniarki),  administracyjno-fi- nansową (w tym kierownictwo) oraz eksploatacyjno-techniczną, wyposażone w od- powiednią infrastrukturę (pomieszczenia, sprzęt i aparaturę medyczną), spełniającą  wymogi ogólnoprzestrzenne, sanitarne i instalacyjne, oraz inne zasoby materialne  (np.  produkty  lecznicze,  wyroby  medyczne,  technologie  medyczne)  umożliwiające  udzielanie  świadczeń  zdrowotnych  potrzebującym  i/lub  promocję  zdrowia.  Pod- mioty te obok działalności leczniczej mogą także realizować zadania dydaktyczne  i badawcze w powiązaniu z udzielanymi świadczeniami zdrowotnymi i/lub promocją  zdrowia, w tym wdrażać nowe technologie medyczne i metody leczenia, oraz uczest- niczyć w przygotowaniu osób do wykonywania zawodu medycznego i kształceniu  osób  wykonujących  zawody  medyczne  (art.  3  u.d.l.).  Obok  działalności  leczniczej  podmioty te mogą prowadzić także inny rodzaj działalności (poza usługami pogrze- bowymi i ich reklamą), pod warunkiem że nie jest ona uciążliwa dla pacjentów. Przy- kładem komercyjnej działalności niemedycznej będącej źródłem przychodów tych  jednostek może być działalność oświatowa (np. organizowanie szkoleń), prowadzenie  płatnego parkingu lub jadłodajni, przy czym działalność ta musi być wykonywana  w sposób zorganizowany i ciągły. 2  Działalność lecznicza jest działalnością gospodarczą regulowaną, podlegającą wielu ograniczeniom,  której wykonywanie wymaga spełnienia wielu warunków (np. sanitarnych, przestrzennych, instalacyjnych  i kadrowych). 1 Rozdział 1. Ogólna charakterystyka sprawozdawczości podmiotów prowadzących działalność leczniczą Warto dodać, że prowadzenie działalności leczniczej nakłada na te jednostki obo- wiązek zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody bę- dące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem  zaniechania udzielania świadczeń zdrowotnych, a w przypadku podmiotu lecznicze- go prowadzącego szpital także  umowy ubezpieczenia na rzecz  pacjentów z tytułu  zdarzeń medycznych3 mających miejsce w okresie ochrony ubezpieczeniowej.  Zasady tworzenia, funkcjonowania i likwidacji oraz formy organizacyjne podmio- tów wykonujących działalność leczniczą, jak też kwestie kontroli i nadzoru nad jej  wykonywaniem określa ustawa o działalności leczniczej (art. 4 ust. 1). Dzieli ona ogół  podmiotów leczniczych na: 1)  przedsiębiorców w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobo- dzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 584 z późn. zm.)  we wszystkich formach przewidzianych dla wykonywania działalności gospo- darczej oraz 2)  podmioty niebędące przedsiębiorcami, do których zalicza się; a)  samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej,  b)  jednostki  budżetowe,  w  tym  państwowe  jednostki  budżetowe  tworzone  i nadzorowane przez Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do  spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub Szefa Agencji Bezpie- czeństwa Wewnętrznego, posiadające w strukturze organizacyjnej ambula- torium, ambulatorium z izbą chorych lub lekarza4,  c)  instytuty badawcze5,  d)  fundacje  i  stowarzyszenia,  których  celem  statutowym  jest  wykonywanie  zadań w zakresie ochrony zdrowia i których statut dopuszcza prowadzenie  działalności leczniczej oraz posiadające osobowość prawną jednostki orga- nizacyjne stowarzyszeń, e)  osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepi- sów o stosunku państwa do Kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej Pol- skiej, o stosunku państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych  oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania – w zakresie, w jakim  wykonują działalność leczniczą.  Rodzaje i formy organizacyjno-prawne podmiotów leczniczych prezentuje rysunek 1.1. 3  Zostały one określone w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw  Pacjenta (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 186 z późn. zm.) i dotyczą podmiotu leczniczego prowadzącego  szpital. 4  Artykuł 55 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finanso- wanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 581 z późn. zm.). 5  Artykuł 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r.  poz. 1095 z późn. zm.). 1.1. Podmioty lecznicze jako obiekty sprawozdawczości 1 Rysunek 1.1. Podmioty lecznicze według rodzajów i form organizacyjno-prawnych (cid:51)(cid:85)(cid:93)(cid:72)(cid:71)(cid:86)(cid:76)(cid:266)(cid:69)(cid:76)(cid:82)(cid:85)(cid:70)(cid:92) (cid:49)(cid:76)(cid:72)(cid:83)(cid:85)(cid:93)(cid:72)(cid:71)(cid:86)(cid:76)(cid:266)(cid:69)(cid:76)(cid:82)(cid:85)(cid:70)(cid:92) (cid:86)(cid:83)(cid:121)(cid:225)(cid:78)(cid:76)(cid:3)(cid:83)(cid:85)(cid:68)(cid:90)(cid:68)(cid:3)(cid:75)(cid:68)(cid:81)(cid:71)(cid:79)(cid:82)(cid:90)(cid:72)(cid:74)(cid:82)(cid:3)(cid:11)(cid:81)(cid:83)(cid:17)(cid:3)(cid:86)(cid:83)(cid:121)(cid:225)(cid:78)(cid:68)(cid:3) (cid:93)(cid:3)(cid:82)(cid:17)(cid:82)(cid:17)(cid:15)(cid:3)(cid:86)(cid:83)(cid:121)(cid:225)(cid:78)(cid:68)(cid:3)(cid:68)(cid:78)(cid:70)(cid:92)(cid:77)(cid:81)(cid:68)(cid:15)(cid:3)(cid:86)(cid:83)(cid:121)(cid:225)(cid:78)(cid:68)(cid:3) (cid:78)(cid:82)(cid:80)(cid:68)(cid:81)(cid:71)(cid:92)(cid:87)(cid:82)(cid:90)(cid:82)(cid:16)(cid:68)(cid:78)(cid:70)(cid:92)(cid:77)(cid:81)(cid:68) (cid:86)(cid:83)(cid:121)(cid:225)(cid:78)(cid:76)(cid:29)(cid:3)(cid:70)(cid:92)(cid:90)(cid:76)(cid:79)(cid:81)(cid:68)(cid:15)(cid:3)(cid:77)(cid:68)(cid:90)(cid:81)(cid:68)(cid:15)(cid:3)(cid:83)(cid:68)(cid:85)(cid:87)(cid:81)(cid:72)(cid:85)(cid:86)(cid:78)(cid:68)(cid:15)(cid:3) (cid:78)(cid:82)(cid:80)(cid:68)(cid:81)(cid:71)(cid:92)(cid:87)(cid:82)(cid:90)(cid:68) (cid:86)(cid:68)(cid:80)(cid:82)(cid:71)(cid:93)(cid:76)(cid:72)(cid:79)(cid:81)(cid:72)(cid:3)(cid:83)(cid:88)(cid:69)(cid:79)(cid:76)(cid:70)(cid:93)(cid:81)(cid:72)(cid:3)(cid:93)(cid:68)(cid:78)(cid:225)(cid:68)(cid:71)(cid:92)(cid:3)(cid:82)(cid:83)(cid:76)(cid:72)(cid:78)(cid:76)(cid:3) (cid:93)(cid:71)(cid:85)(cid:82)(cid:90)(cid:82)(cid:87)(cid:81)(cid:72)(cid:77) (cid:76)(cid:81)(cid:86)(cid:87)(cid:92)(cid:87)(cid:88)(cid:87)(cid:92)(cid:3)(cid:69)(cid:68)(cid:71)(cid:68)(cid:90)(cid:70)(cid:93)(cid:72) (cid:73)(cid:88)(cid:81)(cid:71)(cid:68)(cid:70)(cid:77)(cid:72)(cid:3)(cid:76)(cid:3)(cid:86)(cid:87)(cid:82)(cid:90)(cid:68)(cid:85)(cid:93)(cid:92)(cid:86)(cid:93)(cid:72)(cid:81)(cid:76)(cid:68) (cid:77)(cid:72)(cid:71)(cid:81)(cid:82)(cid:86)(cid:87)(cid:78)(cid:76)(cid:3)(cid:69)(cid:88)(cid:71)(cid:298)(cid:72)(cid:87)(cid:82)(cid:90)(cid:72) (cid:78)(cid:82)(cid:286)(cid:70)(cid:76)(cid:82)(cid:225)(cid:92)(cid:3)(cid:76)(cid:3)(cid:76)(cid:81)(cid:81)(cid:72)(cid:3)(cid:93)(cid:90)(cid:76)(cid:261)(cid:93)(cid:78)(cid:76)(cid:3)(cid:90)(cid:92)(cid:93)(cid:81)(cid:68)(cid:81)(cid:76)(cid:82)(cid:90)(cid:72) Źródło: opracowanie własne. Warto dodać, że lekarze i pielęgniarki mogą także wykonywać swój zawód w ramach  działalności leczniczej prowadzonej jako indywidualna lub grupowa (np. w formie  spółki cywilnej, spółki jawnej albo spółki partnerskiej) praktyka lekarska czy pie- lęgniarska. Różnice między podmiotami leczniczymi będącymi oraz niebędącymi  przedsiębiorcami ilustruje tabela 1.1.  Tabela 1.1. Charakterystyka podmiotów leczniczych będących oraz niebędących przedsiębiorcami Wyszczególnienie Podmioty lecznicze niebędące przedsiębiorcami Podmioty lecznicze będące przedsiębiorcami Regulacje prawne dotyczą- ce działalności podmiotu Ustawa  o  działalności  leczniczej,  ustawa o finansach publicznych  Rejestracja  leczniczej działalności  Wpis do rejestru podmiotów wy- konujących  działalność  leczniczą  i do rejestru stowarzyszeń, innych  organizacji  społecznych  i  zawo- dowych oraz fundacji Struktura  organów  zarzą- dzających Kierownik, rada społeczna Kodeks  spółek  handlowych  oraz  pomocniczo  ustawa  o  działalno- ści leczniczej  Zgłoszenie  do  Krajowego  Reje- stru  Sądowego  lub  Centralnej  Ewidencji i Informacji o Działal- ności  Gospodarczej,  a  następnie  wpis  do  odpowiedniego  rejestru  podmiotów  wykonujących  dzia- łalność leczniczą Zgromadzenie  wspólników  lub  akcjonariuszy,  rada  nadzorcza,  komisja rewizyjna, zarząd 1 Rozdział 1. Ogólna charakterystyka sprawozdawczości podmiotów prowadzących działalność leczniczą Wewnętrzna  polityka  ka- drowa podmiotu Sposób finansowania dzia- łalności Forma  gospodarki  finan- sowej Uprawnienia  do  świad- czenia  odpłatnych  usług  zdrowotnych Odpowiedzialność  za  wy- niki  działalności  i  zobo- wiązania  podmiotu  lecz- niczego Zdolność upadłościowa Gwarancje  zapewnienia  pacjentom  dostępu  do  świadczeń zdrowotnych  Nadzór i kontrola Głęboka  ingerencja,  przejawiają- ca  się  w  obowiązku  przeprowa- dzenia  formalnoprawnego  kon- kursu na wiele stanowisk (w tym  na  stanowisko  kierownika,  jego  kadencyjność)  oraz  ustawowy  katalog wymogów na stanowiska,  minimalne  normy  zatrudnienia  pielęgniarek  W SPZOZ-ach przedmiotowy (finansowanie  świadczeń  zdro- wotnych),  w  jednostkach  bud- żetowych  –  podmiotowy  (fi- nansowanie  bazy  materialnej  i kadrowej) W jednostkach budżetowych wy- datkowanie  środków  otrzyma- nych  z  budżetu,  w  SPZOZ-ach  samofinansowanie kosztów dzia- łalności  i  zobowiązań  z  posiada- nych  środków  i  uzyskiwanych  przychodów Ograniczone możliwości pobiera- nia opłat od pacjentów za usługi  zdrowotne Odpowiedzialność ponosi kierow- nik  podmiotu.  Jeżeli  rezultatem  działalności podmiotu leczniczego  będzie  ujemny  wynik  finansowy,  to  podmiot  tworzący  (organ  za- łożycielski)  może  podjąć  decyzję  o  zmianie  formy  organizacyjno- prawnej lub o likwidacji SPZOZ-u  Nie  podlega  prawu  upadłościo- wemu6 Może  być  likwidowany  bez  ko- nieczności  zapewnienia  pacjen- tom  dostępu  do  realizowanych  świadczeń zdrowotnych  Organ tworzący, organ prowadzą- cy rejestr, Minister Zdrowia, NFZ Źródło: opracowanie własne.6 Brak ingerencji Przedmiotowy  świadczeń zdrowotnych) (finansowanie  Maksymalizacja zysku Duże możliwości świadczenia od- płatnych usług zdrowotnych Ograniczona do wysokości kapi- tału,  wspólnicy  (akcjonariusze)  nie odpowiadają za zobowiązania  spółki Podlega prawu upadłościowemu Brak  gwarancji  zapewnienia  pa- cjentom dostępu do świadczeń  zdrowotnych realizowanych przez  ten podmiot leczniczy Rada nadzorcza, komisja rewizyj- na, walne zgromadzenie, Minister  Zdrowia, NFZ 6  Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 233 z późn. zm.). 1.1. Podmioty lecznicze jako obiekty sprawozdawczości 1 Działalnością leczniczą są stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne, szpital- ne oraz inne niż szpitalne, jak też ambulatoryjne świadczenia zdrowotne. Te pierwsze  to kompleksowe świadczenia zdrowotne, które są wykonywane całą dobę. Polegają  one na diagnozowaniu, leczeniu, pielęgnacji i rehabilitacji, które nie mogą być rea- lizowane w ramach innych stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych  lub ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych. Do świadczeń szpitalnych zalicza się  także świadczenia udzielane z zamiarem zakończenia ich w okresie nieprzekraczają- cym 24 godzin. Stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne mogą polegać  w szczególności na7: 1)  udzielaniu całodobowych świadczeń zdrowotnych, które obejmują swoim za- kresem  pielęgnację  i  rehabilitację  pacjentów  niewymagających  hospitalizacji,  oraz zapewnianiu im produktów leczniczych i wyrobów medycznych, pomiesz- czeń i wyżywienia odpowiednich do stanu zdrowia, a także prowadzeniu edu- kacji zdrowotnej dla pacjentów i członków ich rodzin oraz przygotowaniu tych  osób do samoopieki i samopielęgnacji w warunkach domowych;  2)  udzielaniu całodobowych świadczeń zdrowotnych, które obejmują swoim za- kresem pielęgnację, opiekę i rehabilitację pacjentów niewymagających hospi- talizacji, oraz zapewnianiu im produktów leczniczych potrzebnych do konty- nuacji leczenia,  pomieszczeń  i  wyżywienia  odpowiednich do  stanu zdrowia,  a także prowadzeniu edukacji zdrowotnej dla pacjentów i członków ich rodzin  oraz przygotowaniu tych osób do samoopieki i samopielęgnacji w warunkach  domowych; 3)  udzielaniu świadczeń zdrowotnych polegających na działaniach usprawniają- cych, które służą zachowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia;  4)  sprawowaniu wszechstronnej opieki zdrowotnej, psychologicznej i społecznej  nad pacjentami znajdującymi się w stanie terminalnym oraz opieki nad rodzi- nami tych pacjentów.  Wymienione wyżej świadczenia oraz świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze mogą  być udzielane także wyłącznie w warunkach domowych. Z kolei ambulatoryjne świadczenia zdrowotne obejmują świadczenia podstawowej lub  specjalistycznej opieki zdrowotnej oraz świadczenia z zakresu rehabilitacji leczniczej  udzielane w odpowiednio urządzonym stałym pomieszczeniu (ale nie w trybie stacjo- narnym i całodobowym), a także badania diagnostyczne wykonywane w celu rozpo- znania stanu zdrowia i ustalenia dalszego postępowania leczniczego. Udzielanie tych  świadczeń może odbywać się w pomieszczeniach przedsiębiorstwa, w tym w pojeź- dzie przeznaczonym do udzielania tych świadczeń, lub w miejscu pobytu pacjenta.  7  Art. 9 i 10 u.d.l. 20 Rozdział 1. Ogólna charakterystyka sprawozdawczości podmiotów prowadzących działalność leczniczą Ze względu na sposób i zakres udzielania świadczeń zdrowotnych podmiotem lecz- niczym może być:  1)  szpital, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, sana- torium, prewentorium, hospicjum stacjonarne, 2)  przychodnia, ośrodek zdrowia, poradnia, lecznica,  3)  pogotowie ratunkowe, 4)  medyczne laboratorium diagnostyczne, 5)  pracownia protetyki stomatologicznej i ortodoncji, 6)  zakład rehabilitacji leczniczej, 7)  ambulatorium lub ambulatorium z izbą chorych (np. jednostki wojskowej, po- licji,  Straży  Granicznej,  Państwowej  Straży  Pożarnej,  Biura  Ochrony  Rządu,  Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz jednostki organizacyjnej Służby  Więziennej), 8)  inne podmioty spełniające warunki określone w ustawie. Podmioty lecznicze można klasyfikować według różnych kryteriów takich jak: za- kres opieki, rodzaj i specyfika realizowanych świadczeń zdrowotnych, forma prowa- dzenia działalności leczniczej, zakres oferowanych świadczeń, rozmiar działalności,  zasięg działania czy forma własności. Należy przy tym podkreślić, że każdy podmiot  leczniczy musi prowadzić księgi rachunkowe i sporządzać sprawozdania umożliwia- jące dokonywanie oceny działalności i rozliczanie kierownictwa.  1.2. Istota, cele i cechy sprawozdawczości podmiotów leczniczych Głównym źródłem informacji o działalności podmiotu leczniczego w danym okre- sie jest sprawozdawczość. Tym mianem określa się zestawienia liczbowe sporządzane  okresowo lub jednorazowo dla różnych celów (wewnętrznych i zewnętrznych), które  są następnie przekazywane w formie wypełnionych formularzy, raportów i meldun- ków w ustalonych terminach jednostkom uprawnionym do ich otrzymania8.  Warto dodać, że forma i treść informacji zawartych zarówno w sprawozdawczości  finansowej, jak i statystycznej została określona w obowiązujących regulacjach praw- nych. Za ich pomocą realizowany jest przepływ informacji z podmiotu leczniczego  do otoczenia. 8  M. Hass-Symotiuk, Sprawozdawczość z zakresu ochrony zdrowia i jej przydatność na różnych szczeb- lach zarządzania (w:) Rachunkowość w zarządzaniu podmiotami gospodarczymi, Uniwersytet Szczeciński,  Zeszyty Naukowe nr 168, prace Katedry Rachunkowości nr 15, Szczecin 1996.  1.2. Istota, cele i cechy sprawozdawczości podmiotów leczniczych 21 Ze względu na źródła oraz charakter informacji zawartych w sprawozdawczości pod- miotów leczniczych rozróżnia się sprawozdawczość rzeczową i finansową. Dane ujęte  w sprawozdawczości rzeczowej pochodzą głównie z ewidencji operatywnej i statysty- ki. W sprawozdaniach takich występują przede wszystkim informacje niefinansowe,  wyrażone w jednostkach naturalnych. Domeną sprawozdawczości statystycznej jest  problematyka organizacji procesu realizacji świadczeń zdrowotnych, zasoby ludzkie  i rzeczowe będące w dyspozycji podmiotu (wielkość zatrudnionych kadr medycznych  i niemedycznych, rodzaj wyposażenia w aparaturę i sprzęt medyczny, infrastruktura),  działalność lecznicza tych jednostek (rodzaj realizowanych świadczeń, ich rozmiary,  obszar itp.), jak też dane finansowe (aktywa, zobowiązania, w tym wymagalne, kosz- ty, przychody i wyniki).  Podstawą do opracowania jednostkowych sprawozdań statystycznych dotyczących  działalności medycznej są przede wszystkim dane zawarte w dokumentacji medycz- nej indywidualnej (np. w kartach zdrowia, kartach choroby, kartach zabiegów czy  zleceń) i/lub zbiorczej (w księdze głównej przyjęć i wypisów, w księgach pomocni- czych itp.). Sprawozdawczość finansowa jest natomiast usystematyzowanym zbiorem informa- cji o charakterze wartościowym, pochodzących przede wszystkim z rachunkowości,  w której została odzwierciedlona sytuacja majątkowa i finansowa oraz rezultaty dzia- łalności osiągnięte przez podmiot leczniczy. Sprawozdawczość ta stanowi końcowy  etap  procesu  generowania  informacji  w  systemie  rachunkowości,  a  jej  produktem  finalnym jest sprawozdanie finansowe. Zawarte w nim dane liczbowo-opisowe wy- nikają  bezpośrednio  z  prowadzonej  przez  podmiot  leczniczy  ewidencji  księgowej.  Sprawozdanie  finansowe  zawiera  uporządkowany  zbiór  informacji  finansowych,  obejmujących różnego rodzaju zestawienia liczbowe umożliwiające poznanie sytuacji  ekonomiczno-finansowej podmiotu. Informacje te pozwalają ocenić skutki finanso- we przeszłych zdarzeń oraz prognozować przyszłe procesy gospodarcze.  W literaturze fachowej sprawozdawczość finansowa jest rozpatrywana w ujęciu sta- tycznym i dynamicznym9. W pierwszym znaczeniu jest ona rozumiana jako zbiór  zestawień liczbowych sporządzanych okresowo lub sporadycznie, zgodnie z wymo- gami obowiązującego prawa lub oczekiwaniami odbiorcy. W ujęciu dynamicznym  natomiast przez sprawozdawczość finansową rozumie się proces generowania i ko- munikowania informacji charakteryzujących działalność oraz sytuację majątkowo- finansową i dokonania jednostki gospodarczej w określonym czasie. W tym ujęciu  uwzględnia się obok wykazywanych w sprawozdaniu informacji wartościowych tak- że procesy, metody i procedury prowadzące do ich ustalenia.  9  Por.  np.  J.  Pfaff,  Z.  Messner,  Rachunkowość finansowa z uwzględnieniem MSSF,  Warszawa  2013,  s. 476.  22 Rozdział 1. Ogólna charakterystyka sprawozdawczości podmiotów prowadzących działalność leczniczą Należy podkreślić, że sprawozdawczość umożliwia tworzenie wizerunku podmio- tu w otoczeniu (dla zainteresowanych nią odbiorców). Na podstawie informacji za- wartych w sprawozdaniu ich odbiorcy mogą dokonywać różnorakich analiz sytuacji  majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego wypracowanego przez podmiot  leczniczy. Model  sprawozdawczości  finansowej  różnych  jednostek  gospodarczych  w  Polsce  określa ustawa o rachunkowości, Krajowe Standardy Rachunkowości oraz Między- narodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej. Hierarchię regulacji prawnych  w tym zakresie obrazuje rysunek 1.2.  Rysunek 1.2. Gradacja regulacji prawnych dotyczących sporządzania sprawozdań finansowych  podmiotów leczniczych (cid:56)(cid:86)(cid:87)(cid:68)(cid:90)(cid:68)(cid:3)(cid:82)(cid:3)(cid:85)(cid:68)(cid:70)(cid:75)(cid:88)(cid:81)(cid:78)(cid:82)(cid:90)(cid:82)(cid:286)(cid:70)(cid:76)(cid:3)(cid:82)(cid:85)(cid:68)(cid:93)(cid:3) (cid:85)(cid:82)(cid:93)(cid:83)(cid:82)(cid:85)(cid:93)(cid:261)(cid:71)(cid:93)(cid:72)(cid:81)(cid:76)(cid:68)(cid:3)(cid:90)(cid:92)(cid:78)(cid:82)(cid:81)(cid:68)(cid:90)(cid:70)(cid:93)(cid:72)(cid:3)(cid:71)(cid:82)(cid:3)(cid:81)(cid:76)(cid:72)(cid:77) (cid:46)(cid:85)(cid:68)(cid:77)(cid:82)(cid:90)(cid:72)(cid:3)(cid:54)(cid:87)(cid:68)(cid:81)(cid:71)(cid:68)(cid:85)(cid:71)(cid:92)(cid:3)(cid:53)(cid:68)(cid:70)(cid:75)(cid:88)(cid:81)(cid:78)(cid:82)(cid:90)(cid:82)(cid:286)(cid:70)(cid:76)(cid:3)(cid:11)(cid:90)(cid:3)(cid:93)(cid:68)(cid:78)(cid:85)(cid:72)(cid:86)(cid:76)(cid:72)(cid:3) (cid:81)(cid:76)(cid:72)(cid:88)(cid:85)(cid:72)(cid:74)(cid:88)(cid:79)(cid:82)(cid:90)(cid:68)(cid:81)(cid:92)(cid:80)(cid:3)(cid:83)(cid:85)(cid:93)(cid:72)(cid:93)(cid:3)(cid:83)(cid:85)(cid:68)(cid:90)(cid:82)(cid:3)(cid:69)(cid:76)(cid:79)(cid:68)(cid:81)(cid:86)(cid:82)(cid:90)(cid:72)(cid:12) (cid:61)(cid:68)(cid:225)(cid:82)(cid:298)(cid:72)(cid:81)(cid:76)(cid:68)(cid:3)(cid:78)(cid:82)(cid:81)(cid:70)(cid:72)(cid:83)(cid:70)(cid:92)(cid:77)(cid:81)(cid:72) (cid:48)(cid:76)(cid:266)(cid:71)(cid:93)(cid:92)(cid:81)(cid:68)(cid:85)(cid:82)(cid:71)(cid:82)(cid:90)(cid:72)(cid:3)(cid:54)(cid:87)(cid:68)(cid:81)(cid:71)(cid:68)(cid:85)(cid:71)(cid:92)(cid:3)(cid:54)(cid:83)(cid:85)(cid:68)(cid:90)(cid:82)(cid:93)(cid:71)(cid:68)(cid:90)(cid:70)(cid:93)(cid:82)(cid:286)(cid:70)(cid:76)(cid:3) (cid:41)(cid:76)(cid:81)(cid:68)(cid:81)(cid:86)(cid:82)(cid:90)(cid:72)(cid:77)(cid:3)(cid:11)(cid:48)(cid:54)(cid:54)(cid:41)(cid:18)(cid:48)(cid:54)(cid:53)(cid:3)(cid:90)(cid:3)(cid:93)(cid:68)(cid:78)(cid:85)(cid:72)(cid:86)(cid:76)(cid:72)(cid:3) (cid:81)(cid:76)(cid:72)(cid:88)(cid:85)(cid:72)(cid:74)(cid:88)(cid:79)(cid:82)(cid:90)(cid:68)(cid:81)(cid:92)(cid:80)(cid:3)(cid:83)(cid:85)(cid:93)(cid:72)(cid:93)(cid:3)(cid:46)(cid:54)(cid:53)(cid:12) (cid:44)(cid:81)(cid:87)(cid:72)(cid:85)(cid:83)(cid:85)(cid:72)(cid:87)(cid:68)(cid:70)(cid:77)(cid:72)(cid:3) Źródło: opracowanie własne. Model  ten  jest  doprecyzowywany  przez  regulacje  prawne  właściwe  dla  specyficz- nych jednostek, publikowane na mocy delegacji ustawy o rachunkowości zawartych   w rozporządzeniach Ministra Finansów. Podmioty lecznicze niebędące przedsiębiorcami ze względu na specyfikę ich funk- cjonowania oraz prowadzoną gospodarkę finansową respektują zarówno zasady wy- nikające z ustawy o rachunkowości, jak też szczególne rozwiązania zawarte w ustawie  o finansach publicznych10, a jednostki budżetowe – także rozporządzenia Ministra  Finansów  dotyczące  sprawozdawczości  budżetowej  oraz  sprawozdawczości  finan- sowej  (rozporządzenie  w  sprawie  szczególnych  zasad  rachunkowości  oraz  planów  kont). 10  Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 885  z późn. zm.).  1.2. Istota, cele i cechy sprawozdawczości podmiotów leczniczych 23 Zasadniczym celem sprawozdań finansowych i statystycznych jest zaspokojenie po- trzeb informacyjnych szerokiego kręgu użytkowników, głównie z otoczenia podmio- tu prowadzącego działalność leczniczą. Informacje w nich zawarte umożliwiają11: 1)  ustalenie stanu faktycznego, 2)  ocenę realizacji zamierzeń, 3)  dokonywanie porównawczych analiz prowadzonej działalności, 4)  kontrolę i analizę składników majątku i prowadzonej działalności, 5)  ocenę realizacji przedsięwzięć oraz ustalanie przyczyn ewentualnych odchyleń  od wielkości zadanych, 6)  wytyczanie przyszłości (sporządzanie planów i budżetów), 7)  podejmowanie poprawnych decyzji przez różnych użytkowników. Obok funkcji informacyjnej sprawozdanie finansowe pełni też funkcję12: 1)  atestacyjną – przez rejestrowanie i przedstawianie informacji finansowych, 2)  kontrolną, inaczej powierniczą, czyli składania rozrachunku przez kierowni- ctwo podmiotu z czynności zarządczych, 3)  zabezpieczenia praw określonych grup interesów, a głównie praw wierzycieli,  którzy są zagrożeni ryzykiem utraty wierzytelności, 4)  ujęcia wyniku finansowego i podstawy opodatkowania. Aby  sprawozdanie  finansowe  mogło  pełnić  wymienione  role,  musi  prezentować  w sposób jasny i rzetelny sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy pod- miotu leczniczego. Powinno być ono wolne od błędów materialnych i stronniczości.  Użytkownicy sprawozdania powinni mieć pewność, że jest ono wiernym obrazem  dokonań podmiotu, którego dotyczy. Informacje zawarte w sprawozdaniu finanso- wym będą użyteczne dla jego odbiorców, jeżeli będą one charakteryzować się nastę- pującymi cechami jakościowymi: a)  zrozumiałość (przejrzystość),  b)  przydatność, c)  istotność, d)  wiarygodność,  e)  kompletność,  f)  rzetelność (prawdziwość), g)  sprawdzalność,  h)  terminowość (aktualność), i)  porównywalność, j)  ciągłość. 11  Szerzej  M.  Hass-Symotiuk  (red.), Rachunkowość. System informacji finansowych zakładów opieki zdrowotnej, Warszawa 2010, rozdz. I. 12  J. Samelak, Sprawozdania finansowe, Warszawa 1994, s. 8.  24 Rozdział 1. Ogólna charakterystyka sprawozdawczości podmiotów prowadzących działalność leczniczą Istotną  cechą  informacji  prezentowanych  w  sprawozdaniach  finansowych  jest  ich  zrozumiałość dla użytkowników. Termin ten należy interpretować jako ujęcie da- nych sprawozdawczych w takich układach (z podaniem ewentualnych wyjaśnień),  które umożliwią ukazanie występujących w nich prawidłowości, wzajemnych powią- zań i zależności oraz ich zrozumienie przez odbiorców. Tylko informacja zrozumiała  dla użytkownika może wpływać na podejmowane przez niego decyzje. Zrozumia- łość jest determinowana indywidualną charakterystyką każdego z użytkowników,  tj.  jego  doświadczeniem,  poziomem  wiedzy,  wykształceniem  i  zainteresowaniami.  Poszczególne pozycje sprawozdania finansowego natomiast posiadają ściśle ustaloną  zawartość merytoryczną. Zrozumiałość treści sprawozdania finansowego wymaga  od użytkownika wiedzy umożliwiającej właściwe odczytanie i zinterpretowanie in- formacji oraz jej wykorzystanie w procesie podejmowania decyzji. Nie jest dopusz- czalne ominięcie informacji, szczególnie gdy są one ważne w procesie podejmowania  decyzji, tylko dlatego że ich zrozumienie mogłoby stwarzać przeciętnemu użytkow- nikowi trudności13.  Przydatność informacji prezentowanych w sprawozdaniu jest związana z ich użytecz- nością przy podejmowaniu różnorakich decyzji i kontroli ich realizacji. Informacje  są przydatne, jeżeli umożliwiają ocenę przeszłych, bieżących czy przyszłych zdarzeń  albo potwierdzają lub pozwalają korygować poprzednie oceny oraz wpływają na de- cyzje gospodarcze. Przydatność informacji ujętych w sprawozdaniach finansowych  przejawia się w realizacji funkcji prognostycznej i potwierdzającej tych informacji14. Funkcja prognostyczna zakłada przydatność informacji ze sprawozdań przy prze- widywaniu i projektowaniu przyszłej sytuacji finansowej podmiotu, wyników jego  działalności  i  pozostałych  zdarzeń  interesujących  określonych  użytkowników.  Z kolei potwierdzająca funkcja informacji opiera się na wykorzystaniu informacji  ujętych w sprawozdaniach finansowych do dokonywania oceny przeszłych zdarzeń.  Funkcja  ta  ujawnia  ponadto  przydatność  informacji  sprawozdawczych  potwier- dzających  wcześniejsze  przewidywania  lub  też  pozwalających  na  weryfikowanie  poprzednich ocen. Funkcja potwierdzająca jest więc powiązana z funkcją progno- styczną informacji.  Elementem składowym przydatności informacji jest jej istotność. Za istotne uzna- je się informacje, których opuszczenie lub zniekształcenie może utrudnić właściwą  ocenę sytuacji przez użytkownika i prowadzić do podjęcia mylnych decyzji na pod- stawie sprawozdań finansowych. Istotność informacji jest zdeterminowana przez ta- kie czynniki jak charakter informacji (pojemność informacyjną) oraz materialność  informacji (materiality), czyli wartość znaczącą15. 13  D.A. Mikulska, Polityka rachunkowości jednostki a jakość sprawozdania finansowego. Wybrane aspek- ty, Lublin 2012, s. 168.  14  E. Nowak, Analiza sprawozdań finansowych, Warszawa 2008, s. 28.  15  E. Walińska, Międzynarodowe Standardy Rachunkowości, Kraków 2005, s. 578.  1.2. Istota, cele i cechy sprawozdawczości podmiotów leczniczych 2 Charakter informacji przejawia się w ich treści ekonomicznej oraz związku z okre- ślonymi zdarzeniami i zjawiskami gospodarczymi. Z kolei materialność jest dyna- miczną cechą jakościową, która przedstawia swego rodzaju pułap lub próg decydują- cy o wartości określonej informacji. Dynamizm tej cechy wynika z tego, że jest ona  uwarunkowana sytuacyjnie, to znaczy zmienia się wraz ze zmianami otoczenia. Ważną  cechą  jakościową  sprawozdań  finansowych  jest  wiarygodność  zawartych  w nich informacji. Za wiarygodne uznaje się informacje16: 1)  wiernie odzwierciedlające zaistniałe w podmiocie leczniczym zdarzenia i pro- cesy (oparte na ich treści ekonomicznej oraz zgodne z oczekiwaniami i przyję- tymi standardami), 2)  neutralne (bezstronne, obiektywne),  3)  kompletne (obejmujące wszystkie informacje), 4)  niezawierające istotnych błędów, 5)  uwzględniające niepewność (gdy wartość aktywów i przychodów nie jest zawy- żana, a wartość zobowiązań i kosztów zaniżana). Wierność  odzwierciedlenia  zdarzeń  i  procesów  gospodarczych  wymaga,  aby  były  one  identyfikowane,  wyceniane,  grupowane  i  prezentowane  zgodnie  z  ich  treścią  ekonomiczną, a nie tylko formą prawną. Wiarygodność informacji wiąże się z ich  bezstronnością, czyli obiektywnym ich ujmowaniem przez sporządzających sprawo- zdanie finansowe. Warto dodać, że sprawozdanie finansowe nie jest neutralne, jeżeli  odpowiednie manipulowanie danymi lub dobór metod pomiaru i sposobu prezenta- cji informacji umożliwiają kreowanie wizerunku finansowego podmiotu i skłaniają  odbiorców tych informacji do określonych zachowań lub podejmowania decyzji ko- niecznych dla osiągnięcia wcześniej założonych rezultatów17.  Na poziom wiarygodności sprawozdania finansowego wpływa także stopień niepew- ności towarzyszący działalności podmiotu leczniczego. Niepewność uwzględnia się  przy sporządzaniu sprawozdania finansowego przez stosowanie zasady ostrożności  przy  dokonywaniu  subiektywnych  ocen  wymagających  szacunków  oraz  rozwagi,  przezorności i pesymizmu przy ustalania wyniku finansowego.  Istotnymi  atrybutami  wiarygodności  informacji  są  jej  kompletność, rzetelność, sprawdzalność i terminowość.  Kompletność polega na oddzielnym ujęciu w sprawozdaniu finansowym wszystkich  składników aktywów, pasywów, przychodów i związanych z nimi kosztów, jak też  zysków i strat nadzwyczajnych, które wchodzą w zakres tematyczny sprawozdania  16  A.A. Jaruga (red.), Międzynarodowe regulacje rachunkowości. Wpływ na rozwiązania krajowe, War- szawa 2009, s. 92. 17  A. Jaruga, M. Frendzel, R. Ignatowski, P. Kabalski, Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej. Kluczowe zagadnienia i rozwiązania praktyczne, Warszawa 2006. 2 Rozdział 1. Ogólna charakterystyka sprawozdawczości podmiotów prowadzących działalność leczniczą i dotyczą okresu sprawozdawczego nim objętego. Nie można łączyć ze sobą różnych  rodzajów  wartości,  jeżeli  kompensowanie  nie  odwzorowuje  istoty  zdarzenia  czy  transakcji, utrudnia odbiorcom ich zrozumienie i ocenę. Sprawozdanie kompletne  ma  bowiem  dawać  całościowy  obraz  aktywności  ekonomicznej  podmiotu  prowa- dzącego działalność leczniczą przy uwzględnieniu przewagi efektów nad kosztami  pozyskania tych informacji. W przeciwnym razie informacje w nim zawarte mogą  wprowadzać odbiorców w błąd.  Rzetelność (prawdziwość) oznacza, że zawarte w sprawozdaniu dane są prawdzi- we, zgodne z rzeczywistością, tylko wtedy bowiem informacje sprawozdawcze mają  walor poznawczy i mogą służyć do oceny działalności jednostki. Za odpowiadające  wymaganiom prawidłowości można uznać sprawozdanie finansowe sporządzone na  podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg rachunkowych, opartych na dokładnej  dokumentacji źródłowej i danych zweryfikowanych okresowo za pomocą inwenta- ryzacji Sprawdzalność  informacji  oznacza  możliwość  konfrontacji  danych  zawartych  w sprawozdaniu finansowym ze źródłami pierwotnymi stanowiącymi podstawę jego  sporządzania. Terminowość (aktualność) oznacza obowiązek dotrzymania terminów dostarczenia  sprawozdań ich użytkownikom.  Przydatność i wiarygodność informacji sprawozdawczej jest ograniczona przez18: 1)  terminowość (aktualność; zwłoka w przekazywaniu informacji może ograni- czyć ich przydatność decyzyjną, ale jednocześnie dostarczanie informacji zbyt  wcześnie, przed poznaniem wszystkich efektów danego zdarzenia, może ogra- niczyć wiarygodność tych informacji); 2)  wyważenie korzyści i kosztów (korzyści osiągnięte przez użytkowników dzięki  posiadaniu określonych informacji powinny przewyższać koszt ich uzyskania,  opracowania i dostarczenia).  Kolejną cechą sprawozdań finansowych jest porównywalność. Oznacza ona moż- liwość porównania w czasie i w przestrzeni sytuacji majątkowej i finansowej oraz  dokonań  podmiotów  leczniczych.  Porównywalność  osiąga  się  przez  zastosowanie  jednolitych zasad sporządzania sprawozdań finansowych w różnych okresach oraz  w różnych jednostkach, a także stosowanie tych samych ustaleń metodycznych i me- rytorycznych w kolejnych okresach sprawozdawczych. Z koniecznością zapewnienia  porównywalności  sprawozdania  finansowego  jest  związany  wymóg  informowania  użytkowników sprawozdań o stosowanych zasadach (polityce) rachunkowości i ich  zmianach oraz skutkach finansowych wynikających z dokonanych zmian. 18  Ibidem, s. 98.  1.2. Istota, cele i cechy sprawozdawczości podmiotów leczniczych 2 Zachowanie porównywalności informacji finansowych w czasie wymaga ciągłości  sposobu ich klasyfikacji i prezentacji w sprawozdaniach finansowych. Warto dodać,  że  zmiana  sposobu  klasyfikacji  i  prezentacji  może  być  uzasadniona  wówczas,  gdy  nowa formuła odwzorowuje w lepszy sposób zdarzenia i procesy podmiotu lecznicze- go. Ciągłość zapewnia zatem identyczność informacji z końca poprzedniego okresu  z informacjami początkowymi okresu 
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Sprawozdawczość podmiotów prowadzących działalność leczniczą
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: