Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00344 010753 13620894 na godz. na dobę w sumie
Środki i metody oddziaływania USA w bliskowschodnim procesie pokojowym (1991-2000) - ebook/pdf
Środki i metody oddziaływania USA w bliskowschodnim procesie pokojowym (1991-2000) - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-2861-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> politologia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Problemem badawczym niniejszej książki jest analiza środków i metod oddziaływania USA w postzimnowojennej fazie bliskowschodniego procesu pokojowego, trwającego w latach 1991-2000: w październiku 1991 roku doszło do zorganizowania konferencji międzynarodowej w Madrycie, która zainicjowała arabsko-izraelskie rozmowy pokojowe; natomiast we wrześniu 2000 roku wybuchło antyizraelskie powstanie palestyńskie, zwane intifadą II, które spowodowało ich załamanie.

Tezą autorki jest stwierdzenie, że w bliskowschodnim procesie pokojowym, w latach 1991-2000, USA stosowały szeroki wachlarz środków i metod oddziaływania wobec uczestników tego procesu, a ich efektywność zależała nie tylko od adekwatności doboru do celu, jakim było ostateczne i trwałe rozwiązanie konfliktu arabsko-izraelskiego, ale również od intensywności i dynamiki ich stosowania oraz od rodzaju reakcji adresatów na stosowane wobec nich środki i metody.

Celowi zapewnienia efektywnego rozwiązania problemu badawczego i weryfikacji postawionej tezy podporządkowano strukturę monografii, składającą się z siedmiu rozdziałów.

Podstawę źródłową książki stanowią przede wszystkim oficjalne dokumenty poszczególnych organów władzy państwowej USA, głównie Departamentu Stanu, prezydenta oraz Departamentu Obrony, a także instytucji państwowych Izraela, krajów arabskich, bezpośrednio zaangażowanych w konflikt oraz dokumenty wypracowane przez organizacje międzynarodowe, takie jak: Organizacja Narodów Zjednoczonych oraz Unia Europejska.

W monografii wykorzystano również bogatą literaturę przedmiotu, której wykaz został umieszczony w bibliografii. Najbardziej przydatna okazała się literatura anglojęzyczna, ale autorka sięgnęła również do publikacji w językach: polskim, francuskim, niemieckim i rosyjskim, pisanych przez osoby różnej narodowości, w tym również Arabów i Żydów. Pozwoliło to na zaprezentowanie różnych punktów widzenia i zachowanie rozwagi w ocenie faktów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

WstŒp Konflikt arabsko-izraelski jest jednym z najwiŒkszych problem(cid:243)w wsp(cid:243)‡cze- snego (cid:156)wiata. Sp(cid:243)r pomiŒdzy Arabami a flydami przybra‡ na sile po utworzeniu na obszarze Palestyny, 14 maja 1948 roku, niepodleg‡ego paæstwa ¿ydowskiego (cid:151) Izraela. Decyzja ta wywo‡a‡a natychmiastow„ negatywn„ reakcjŒ paæstw arab- skich oraz arabskich mieszkaæc(cid:243)w Palestyny, roszcz„cych sobie prawo do ca‡ego tego terytorium. Wojna arabsko-izraelska, kt(cid:243)ra wybuch‡a w maju 1948 roku1 stanowi‡a pocz„tek d‡ugoletniego konfliktu miŒdzy Izraelem a jego arabskimi s„siadami: Egiptem, Jordani„, Syri„, Libanem oraz narodem palestyæskim. Po- miŒdzy zwa(cid:156)nionymi stronami kilkakrotnie dosz‡o do ostrych star(cid:230) zbrojnych: w 1967 roku wybuch‡a wojna czerwcowa, w pa(cid:159)dzierniku 1973 roku (cid:151) wojna ramadanowa (Jom Kipur), w czerwcu 1982 roku wojska izraelskie dokona‡y in- wazji na Liban, a w grudniu 1987 roku wybuch‡o antyizraelskie powstanie pale- styæskie (cid:151) intifada. Zwa(cid:156)nione strony nie by‡y w stanie samodzielnie osi„gn„(cid:230) porozumienia po- kojowego, dlatego aktorzy zewnŒtrzni wielokrotnie podejmowali pr(cid:243)by zakoæ- czenia konfliktu. Jednym z najbardziej zaanga¿owanych w poszukiwanie pokoju na Bliskim Wschodzie by‡y Stany Zjednoczone Ameryki, jednak¿e do 1991 roku Waszyngtonowi uda‡o siŒ doprowadzi(cid:230) jedynie do zakoæczenia wojny pomiŒdzy Izraelem a Egiptem. Konflikt miŒdzy Izraelem a Palestyæczykami, Syri„ i Liba- nem pozosta‡ nierozwi„zany. Po zakoæczeniu zimnej wojny, w zmienionej sytu- acji miŒdzynarodowej doprowadzenie do ostatecznego i trwa‡ego zakoæczenia konfliktu arabsko-izraelskiego sta‡o siŒ jednym z najwa¿niejszych cel(cid:243)w amery- kaæskiej polityki zagranicznej. Problemem badawczym niniejszej ksi„¿ki jest analiza (cid:156)rodk(cid:243)w i metod od- dzia‡ywania USA w postzimnowojennej fazie bliskowschodniego procesu poko- jowego, trwaj„cego w latach 1991(cid:150)2000: w pa(cid:159)dzierniku 1991 roku dosz‡o do zorganizowania konferencji miŒdzynarodowej w Madrycie, kt(cid:243)ra zainicjowa‡a arabsko-izraelskie rozmowy pokojowe; natomiast we wrze(cid:156)niu 2000 roku wybu- ch‡o antyizraelskie powstanie palestyæskie, zwane intifad„ II, kt(cid:243)re spowodowa- ‡o ich za‡amanie. Tez„ autorki jest stwierdzenie, ¿e w bliskowschodnim procesie pokojowym, w latach 1991(cid:150)2000, USA stosowa‡y szeroki wachlarz (cid:156)rodk(cid:243)w i metod oddzia‡y- wania wobec uczestnik(cid:243)w tego procesu, a ich efektywno(cid:156)(cid:230) zale¿a‡a nie tylko od adekwatno(cid:156)ci doboru do celu, jakim by‡o ostateczne i trwa‡e rozwi„zanie konfliktu 1 W wojnie arabsko-izraelskiej, w maju 1948 roku, uczestniczy‡ tak¿e Irak. Jednak w p(cid:243)(cid:159)niej- szym okresie kraj ten wycofa‡ siŒ z bezpo(cid:156)redniego uczestnictwa w konflikcie z Izraelem. 10 WstŒp arabsko-izraelskiego, ale r(cid:243)wnie¿ od intensywno(cid:156)ci i dynamiki ich stosowania oraz od rodzaju reakcji adresat(cid:243)w na stosowane wobec nich (cid:156)rodki i metody. Celowi zapewnienia efektywnego rozwi„zania problemu badawczego i wery- fikacji postawionej tezy podporz„dkowano strukturŒ monografii, sk‡adaj„c„ siŒ z siedmiu rozdzia‡(cid:243)w. W rozdziale pierwszym ukazano definicjŒ (cid:156)rodk(cid:243)w i metod, jakimi pos‡uguj„ siŒ paæstwa uczestnicz„ce w stosunkach miŒdzynarodowych, przedstawiono cha- rakterystykŒ tych (cid:156)rodk(cid:243)w i metod, zaproponowano ich typologiŒ oraz teoretycz- ne kryteria oceny ich efektywno(cid:156)ci, tak by u‡atwi(cid:230) Czytelnikowi zrozumienie tre(cid:156)ci, znajduj„cych siŒ w kolejnych rozdzia‡ach. Rozdzia‡ drugi dotyczy zaanga¿owania Stan(cid:243)w Zjednoczonych na rzecz roz- wi„zania konfliktu arabsko-izraelskiego w latach 1948(cid:150)1991. Kr(cid:243)tka analiza ini- cjatyw i dzia‡aæ USA w tym okresie wydaje siŒ istotna ze wzglŒdu na potrzebŒ zrozumienia ca‡o(cid:156)ciowej polityki amerykaæskiej wobec konfliktu bliskowschod- niego. PominiŒcie aspektu historycznego mog‡oby utrudni(cid:230) zrozumienie istoty stosowania przez USA okre(cid:156)lonych (cid:156)rodk(cid:243)w i metod oddzia‡ywania w bliskow- schodnim procesie pokojowym w latach 1991(cid:150)2000. W rozdzia‡ach III(cid:150)VI, wyodrŒbnionych wed‡ug kryterium przedmiotowego podzia‡u (cid:156)rodk(cid:243)w miŒdzynarodowego oddzia‡ywania paæstwa opisano i poddano analizie poszczeg(cid:243)lne rodzaje (cid:156)rodk(cid:243)w stosowanych przez USA w bliskowschod- nim procesie pokojowym (1991(cid:150)2000). Autorka pragnie zwr(cid:243)ci(cid:230) uwagŒ, i¿ w ty- tu‡ach tych rozdzia‡(cid:243)w zawarto jedynie kategoriŒ (cid:132)(cid:156)rodk(cid:243)w oddzia‡ywania(cid:148) (np. polityczne (cid:156)rodki oddzia‡ywania, ekonomiczne (cid:156)rodki oddzia‡ywania), pomijaj„c kategoriŒ (cid:132)metod(cid:148). Jest to zabieg (cid:156)wiadomy i celowy. W przypadku metod miŒ- dzynarodowego oddzia‡ywania paæstwa mamy bowiem do czynienia z trzema ich rodzajami, tj. metodami: pozytywnymi, negatywnymi i neutralnymi. Niezasad- nym by‡oby wiŒc u¿ywanie przy poszczeg(cid:243)lnych rodzajach (cid:156)rodk(cid:243)w nazwy (cid:132)me- toda(cid:148), gdy¿ mog‡oby to stworzy(cid:230) wra¿enie, i¿ mamy do czynienia z metodami politycznymi, ekonomicznymi, wojskowymi i ideologicznymi, co nie jest zgodne z przyjŒtymi w rozprawie za‡o¿eniami. Brak okre(cid:156)lenia (cid:132)metoda(cid:148) w tytu‡ach po- szczeg(cid:243)lnych rozdzia‡(cid:243)w nie oznacza jednak, i¿ ta kategoria badawcza nie jest stosowana. W tre(cid:156)ci ka¿dego z rozdzia‡(cid:243)w wykazano bowiem, i¿ metody s‡u¿„ do wyodrŒbnienia spo(cid:156)r(cid:243)d (cid:156)rodk(cid:243)w oddzia‡ywania odpowiednich instrument(cid:243)w. Rozdzia‡ trzeci monografii dotyczy (cid:156)rodk(cid:243)w politycznych, w(cid:156)r(cid:243)d kt(cid:243)rych najwiŒksz„ rolŒ odegra‡y (cid:156)rodki pokojowego rozwi„zywania spor(cid:243)w. Du¿e zaan- ga¿owanie przedstawicieli USA w negocjacje pokojowe przyczyni‡o siŒ do pod- pisania izraelsko-jordaæskiego traktatu pokojowego oraz zawarcia szeregu poro- zumieæ pokojowych pomiŒdzy Izraelem a Organizacj„ Wyzwolenia Palestyny. Rozdzia‡ czwarty zawiera analizŒ ekonomicznych (cid:156)rodk(cid:243)w oddzia‡ywania. Uka- zuje rolŒ, jak„ (cid:156)rodki te odgrywa‡y w implementacji izraelsko-palestyæskich po- rozumieæ pokojowych i izraelsko-jordaæskiego traktatu pokojowego, ich wp‡yw WstŒp 11 na umacnianie pokoju izraelsko-egipskiego oraz znaczenie w dzia‡alno(cid:156)ci zmie- rzaj„cej do sk‡onienia Libanu do podjŒcia polityki pokojowej wobec Izraela, a tak- ¿e ich rolŒ w realizacji wielostronnych program(cid:243)w rozwojowych. Analogiczna ana- liza zosta‡a przeprowadzona w rozdziale pi„tym, koncentruj„cym siŒ na wojskowych (cid:156)rodkach oddzia‡ywania. Rozdzia‡ sz(cid:243)sty opisuje i analizuje (cid:156)rodki ideologiczne: skutki ich stosowania na rzecz budowania pokoju pomiŒdzy spo‡eczeæstwami paæstw uczestnicz„cych w bliskowschodnim procesie pokojowym oraz instrumentaln„ rolŒ, jak„ odegra‡y w kszta‡towaniu przez media amerykaæskie wizerunku uczestnik(cid:243)w bliskowschodniego procesu pokojowego. Nale¿y podkre(cid:156)li(cid:230), ¿e w rozdziale sz(cid:243)- stym nie dokonano analizy (cid:156)rodk(cid:243)w oddzia‡ywania kulturowego, jako ¿e ten typ (cid:156)rodk(cid:243)w oddzia‡ywania nie by‡ stosowany przez USA w bliskowschodnim proce- sie pokojowym w latach 1991(cid:150)2000. St„d te¿ nazwa tego rozdzia‡u ogranicza siŒ jedynie do ideologicznych (cid:156)rodk(cid:243)w oddzia‡ywania. Rozdzia‡ si(cid:243)dmy, ostatni, jest pr(cid:243)b„ oceny efektywno(cid:156)ci (cid:156)rodk(cid:243)w i metod od- dzia‡ywania stosowanych przez Stany Zjednoczone w bliskowschodnim procesie pokojowym (1991(cid:150)2000). Pr(cid:243)ba ta zosta‡a dokonana przez pryzmat trzech czyn- nik(cid:243)w: adekwatno(cid:156)ci doboru (cid:156)rodk(cid:243)w i metod do za‡o¿onego celu, intensywno- (cid:156)ci i dynamiki stosowania r(cid:243)¿nego rodzaju (cid:156)rodk(cid:243)w wobec uczestnik(cid:243)w bliskow- schodniego procesu pokojowego oraz rodzaju reakcji adresat(cid:243)w i spo‡eczno(cid:156)ci miŒdzynarodowej na stosowane przez USA (cid:156)rodki i metody oddzia‡ywania. PodstawŒ (cid:159)r(cid:243)d‡ow„ ksi„¿ki stanowi„ przede wszystkim oficjalne dokumenty poszczeg(cid:243)lnych organ(cid:243)w w‡adzy paæstwowej USA, g‡(cid:243)wnie Departamentu Sta- nu, prezydenta oraz Departamentu Obrony, a tak¿e instytucji paæstwowych Izra- ela, kraj(cid:243)w arabskich, bezpo(cid:156)rednio zaanga¿owanych w konflikt oraz dokumenty wypracowane przez organizacje miŒdzynarodowe, takie jak: Organizacja Naro- d(cid:243)w Zjednoczonych oraz Unia Europejska. WiŒkszo(cid:156)(cid:230) tych dokument(cid:243)w autorka wykorzysta‡a w wersji oryginalnej, docieraj„c do nich wielokro(cid:230) za po(cid:156)rednic- twem internetu, co zosta‡o za ka¿dym razem odnotowane w przypisach. W mo- nografii wykorzystano r(cid:243)wnie¿ bogat„ literaturŒ przedmiotu, kt(cid:243)rej wykaz zosta‡ umieszczony w bibliografii. Najbardziej przydatna okaza‡a siŒ literatura anglojŒ- zyczna, ale autorka siŒgnŒ‡a r(cid:243)wnie¿ do publikacji w jŒzykach: polskim, francu- skim, niemieckim i rosyjskim, pisanych przez osoby r(cid:243)¿nej narodowo(cid:156)ci, w tym r(cid:243)wnie¿ Arab(cid:243)w i flyd(cid:243)w. Pozwoli‡o to na zaprezentowanie r(cid:243)¿nych punkt(cid:243)w widzenia i zachowanie rozwagi w ocenie fakt(cid:243)w. Autorka pragnie r(cid:243)wnie¿ zwr(cid:243)ci(cid:230) uwagŒ, i¿ w monografii (cid:156)wiadomie zosta‡y pominiŒte takie (cid:156)rodki oddzia‡ywania, jak wywiad oraz udzia‡ USA w miŒdzyna- rodowych operacjach pokojowych na Bliskim Wschodzie. W przypadku dzia‡al- no(cid:156)ci wywiadu tajno(cid:156)(cid:230) i niedostŒpno(cid:156)(cid:230) dokument(cid:243)w uniemo¿liwi‡y ukazanie roli tego (cid:156)rodka, natomiast udzia‡ USA w miŒdzynarodowych operacjach pokojowych na Bliskim Wschodzie nie odgrywa‡ du¿ego znaczenia w procesie pokojowym w latach 1991(cid:150)2000. Spo(cid:156)r(cid:243)d trzech misji pokojowych ONZ, dzia‡aj„cych 12 WstŒp w latach 90. na Bliskim Wschodzie: UNTSO, UNDOF i UNIFIL2 , Stany Zjedno- czone uczestniczy‡y w niewielkim wymiarze tylko w jednej z nich (cid:151) UNTSO. W celu unikniŒcia niejasno(cid:156)ci nale¿y tak¿e zwr(cid:243)ci(cid:230) uwagŒ na terminologiŒ pracy. Wyra¿enia (cid:132)konflikt arabsko-izraelski(cid:148) oraz (cid:132)konflikt bliskowschodni(cid:148) s„ stosowane zamiennie i oznaczaj„ konflikt istniej„cy pomiŒdzy Izraelem a jego arabskimi s„siadami. W ksi„¿ce s„ stosowane r(cid:243)wnie¿ synonimiczne nazwy: Sta- ny Zjednoczone Ameryki, Stany Zjednoczone oraz USA, jako ¿e wszystkie trzy nazwy s„ powszechnie stosowane w jŒzyku polskim na okre(cid:156)lenie tego samego paæstwa. Na zakoæczenie autorka pragnie serdecznie podziŒkowa(cid:230) prof. dr. hab. Ry- szardowi ZiŒbie za ¿yczliwo(cid:156)(cid:230), inspiracjŒ, pomoc i krytykŒ naukow„, dziŒki kt(cid:243)- rym oddawana do r„k Czytelnika ksi„¿ka mog‡a powsta(cid:230) w obecnym kszta‡cie; szczeg(cid:243)lne wyrazy podziŒkowania sk‡ada r(cid:243)wnie¿ prof. dr. hab. Leszkowi Ka- sprzykowi, prof. dr. hab. Czes‡awowi Mojsiewiczowi, prof. dr. hab. Januszowi Daneckiemu oraz prof. dr. hab. Mieczys‡awowi Stolarczykowi za cenne uwagi, kt(cid:243)re pozwoli‡y na udoskonalenie niniejszej pracy. 2 UNTSO (United Nations Truce Supervision Organization (cid:151) Organizacja Narod(cid:243)w Zjedno- czonych ds. Nadzorowania Rozejmu) zosta‡a powo‡ana do ¿ycia w 1948 r., UNDOF (United Na- tions Disengagement Observer Force (cid:151) Si‡y Narod(cid:243)w Zjednoczonych ds. Nadzoru Rozdzielenia Wojska na Wzg(cid:243)rzach Golan) zosta‡a utworzona w 1974 r., a UNIFIL (United Nations Interim Force in Lebanon (cid:151) Tymczasowe Si‡y Zbrojne Organizacji Narod(cid:243)w Zjednoczonych w Libanie) (cid:151) w 1978 r.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Środki i metody oddziaływania USA w bliskowschodnim procesie pokojowym (1991-2000)
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: