Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00269 005558 14856081 na godz. na dobę w sumie
Środki zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym wraz z wzorami pism procesowych - ebook/pdf
Środki zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym wraz z wzorami pism procesowych - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 603
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-4815-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).

Prezentowana publikacja pt. Środki zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym wraz z wzorami pism procesowych omawia całościowo problematykę systemu środków zaskarżenia występujących w postępowaniu sądowoadministracyjnym ze szczególnym uwzględnieniem konstrukcji na której opiera się system zaskarżania orzeczeń sądowych, charakteru prawnego poszczególnych środków zaskarżenia, przebiegu postępowania sądowego wywołanego wniesieniem każdego z nich, rodzajów rozstrzygnięć zapadających na skutek rozpoznania poszczególnych środków zaskarżenia oraz wzajemnych powiązań zachodzących pomiędzy tymi środkami.

Autorzy wskazują na przesłanki dopuszczalności poszczególnych środków zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym wymogów formalnych i fiskalnych związanych ze sporządzaniem oraz wnoszeniem tych środków, pomagając jednocześnie dokonać wyboru właściwego środka zaskarżenia w konkretnych sytuacjach (okolicznościach) procesowych.

Praca zawiera również wątki prawnoporównawcze, obejmujące swoim zakresem rodzime, jak i zagraniczne procedury sądowe oraz występujące zarówno w doktrynie jak i praktyce zagadnienia procesowe o charakterze spornym. Autorzy poświęcili również uwagę wymogom, jakie powinien spełniać system środków zaskarżenia w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz z punktu widzenia standardów  wykształconych w prawie unijnym.

Autorzy analizują konstrukcję systemu środków zaskarżenia oraz skuteczność poszczególnych środków w ich praktycznym stosowaniu. Jednocześnie zgłaszają postulaty de lege ferenda odnośnie ich ulepszenia i usprawnienia całego postępowania sądowoadministracyjnego.

W publikacji zostały omówione takie zagadnienia jak m.in.:

Książka jest adresowana zarówno do przedstawicieli świata nauki, w tym do pracowników naukowych zajmujących się problematyką zaskarżalności orzeczeń sądowych oraz dynamiką postępowania sądowoadministracyjnego, do studentów, jak i do przedstawicieli świata praktyki, przede wszystkim do adwokatów i radców prawnych występujących w postępowaniach sądowoadministracyjnych oraz do aplikantów wszystkich zawodów prawniczych. Z uwagi na swój praktyczny charakter może być przydatna również dla sędziów i prokuratorów, a także dla pracowników administracji publicznej biorących udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Roman Hauser Wojciech Piàtek Andrzej Skoczylas Ârodki zaskar˝enia w post´powaniu sàdowoadministracyjnym wraz z wzorami pism procesowych P R A W O S Ñ D O W E P R A W O S Ñ D O W E P R A W O S Ñ D O W E strHauser 1/24/13 1:08 PM Page 1 Roman Hauser Wojciech Piàtek Andrzej Skoczylas P R A W O S Ñ D O W E Ârodki zaskar˝enia w post´powaniu sàdowoadministracyjnym wraz z wzorami pism procesowych Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2013 Redaktor koordynujący: Wioleta Beczek Projekt okładki: GRAFOS Autorami poszczególnych części są: Roman Hauser/Andrzej Skoczylas część I, rozdział II pkt 2.2, rozdział III pkt 3. Wojciech Piątek część I, rozdział I, rozdział II pkt 1, 2.1, 3, 4, 5, 6, rozdział III pkt 1, 2, 4, 5, rozdział IV; część II. © Wydawnictwo C.H. Beck 2013 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: GRAFOS Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-4814-8 ISBN e-book 978-83-255-4815-5 Spis treści Wstęp ................................................................................................. XI Wykaz skrótów .................................................................................. XXI Część I. Komentarz praktyczny ..................................................... 1 Rozdział I. Ogólne założenia systemu zaskarżania orzeczeń sądowych .......................................................................................... 3 1. Zaskarżalność orzeczeń sądowych w historii polskiego sądownictwa administracyjnego ................................................. 3 2. Zaskarżalność orzeczeń sądowych w kontekście konstytucyjnych oraz międzynarodowych standardów ......................................... 9 2.1. Prawo do sądu a prawo do zaskarżenia orzeczenia ............. 9 2.2. Zaskarżalność orzeczenia w kontekście zasady dwuinstancyjnego postępowania sądowego ........................ 2.2.1. Modele systemów zaskarżenia orzeczeń sądowych w innych państwach .................................................. 2.3. Zaskarżalność orzeczenia a zasada szybkości postępowania 2.4. Unijne standardy dotyczące środków zaskarżenia w postępowaniu sądowym .................................................. 2.5. Zaskarżalność orzeczeń sądowych w ujęciu Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ....... 3. Prawidłowość orzeczenia sądu a rodzaje jego wadliwości .......... 3.1. Pojęcie orzeczenia sądowego ............................................... 3.2. Prawidłowość orzeczenia sądowego .................................... 3.3. Rodzaje wad orzeczeń sądowych ........................................ 3.4. Rodzaje orzeczeń sądu administracyjnego .......................... 3.5. Wadliwość orzeczeń sądu administracyjnego ...................... 4. Zaskarżalność orzeczenia sądowego ........................................... 4.1. Pojęcie oraz znaczenie zaskarżania orzeczeń sądowych ...... 4.2. Rodzaje środków zaskarżenia .............................................. 4.3. System środków zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym .................................................... 14 22 27 33 35 41 41 47 50 56 59 62 62 70 74 III 4.4. Zaskarżanie orzeczeń w postępowaniu 78 sądowoadministracyjnym .................................................... 78 4.4.1. Zasady postępowania sądowoadministracyjnego ...... 87 4.4.2. Zasady zaskarżania orzeczeń sądowych .................... 91 4.5. Przesłanki dopuszczalności środków zaskarżenia ................ 91 4.5.1. Pojęcie oraz systematyka przesłanek dopuszczalności . 95 4.5.2. Przesłanki niepodlegające konwalidacji .................... 4.5.2.1. Istnienie zaskarżonego orzeczenia ............... 95 4.5.2.2. Zaskarżalność z mocy ustawy ....................... 101 4.5.2.3. Legitymacja do zaskarżenia orzeczenia ........ 102 4.5.2.4. Przymus adwokacko-radcowski .................... 110 4.5.2.5. Wymagania konstrukcyjne ........................... 124 4.5.3. Przesłanki podlegające konwalidacji ......................... 133 4.5.3.1. Termin do zaskarżenia orzeczenia ................ 133 4.5.3.2. Wymagania formalne ................................... 138 4.5.3.3. Wymagania fiskalne ..................................... 145 5. Podsumowanie ............................................................................ 150 Rozdział II. Środki zaskarżenia przysługujące od orzeczeń nieprawomocnych ........................................................................... 154 1. Wprowadzenie ............................................................................ 154 2. Środki odwoławcze ..................................................................... 156 2.1. Skarga kasacyjna ................................................................. 156 2.1.1. Charakter prawny ...................................................... 156 2.1.2. Przesłanki dopuszczalności ....................................... 158 2.1.2.1. Przesłanki niepodlegające konwalidacji ........ 158 2.1.2.1.1. Istnienie zaskarżonego orzeczenia 158 2.1.2.1.2. Zaskarżalność z mocy ustawy ....... 160 2.1.2.1.3 Legitymacja do zaskarżenia orzeczenia .................................... 165 2.1.2.1.4. Przymus adwokacko-radcowski .... 168 2.1.2.1.5. Wymagania konstrukcyjne ............ 173 2.1.2.2. Przesłanki podlegające konwalidacji ............. 182 2.1.2.2.1. Termin do zaskarżenia orzeczenia 182 2.1.2.2.2. Wymagania formalne ................... 187 2.1.2.2.3. Wymagania fiskalne ..................... 188 2.1.3. Podstawy skargi kasacyjnej ....................................... 190 2.1.3.1. Naruszenie prawa materialnego ................... 191 2.1.3.2. Naruszenie przepisów postępowania ............ 197 2.1.4. Przebieg postępowania .............................................. 204 2.1.4.1. Postępowanie międzyinstancyjne .................. 204 2.1.4.1.1. Doręczenie stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem ........ 205 IV Spis treści S p i s t r e ś c i 2.1.4.1.2. Wniesienie skargi kasacyjnej oraz badanie jej dopuszczalności przez sąd I instancji .............................. 208 2.1.4.2. Postępowanie rozpoznawcze ........................ 220 2.1.4.2.1. Badanie dopuszczalności skargi kasacyjnej przez NSA ................... 220 2.1.4.2.2. Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej ..................................... 223 2.1.4.2.3. Rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie ..................................... 233 2.1.4.2.4. Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym ................ 246 2.1.5. Rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej .............................. 248 2.1.5.1. Odrzucenie skargi kasacyjnej ........................ 248 2.1.5.2. Oddalenie skargi kasacyjnej .......................... 248 2.1.5.3. Uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania ......................... 254 2.1.5.4. Uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi ..................................... 260 2.1.5.5. Uchylenie zaskarżonego orzeczenia i odrzucenie skargi lub umorzenie postępowania ............................................... 265 2.2. Zażalenie ............................................................................. 268 2.2.1. Charakter prawny ..................................................... 268 2.2.2. Przesłanki dopuszczalności ....................................... 273 2.2.2.1. Przesłanki niepodlegające konwalidacji ........ 273 2.2.2.1.1. Istnienie zaskarżonego orzeczenia 273 2.2.2.1.2. Zaskarżalność z mocy ustawy ....... 278 2.2.2.1.3. Legitymacja do zaskarżenia orzeczenia .................................... 289 2.2.2.1.4. Przymus adwokacko-radcowski .... 291 2.2.2.2. Przesłanki podlegające konwalidacji ............. 294 2.2.2.2.1. Termin do zaskarżenia orzeczenia 294 2.2.2.2.2. Wymagania formalne ................... 296 2.2.2.2.3. Wymagania fiskalne ..................... 306 2.2.3. Przebieg postępowania ............................................. 309 2.2.3.1. Problem odpowiedniego stosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia przepisów o skardze kasacyjnej .... 309 2.2.3.2. Postępowanie międzyinstancyjne .................. 313 2.2.3.3. Postępowanie rozpoznawcze ........................ 319 2.2.4. Rozstrzygnięcie zażalenia przez NSA ........................ 322 V 2.2.4.1. Oddalenie zażalenia ..................................... 323 2.2.4.2. Uwzględnienie zażalenia .............................. 327 2.2.4.3. Umorzenie postępowania ............................. 338 3. Odwołanie od zarządzenia przewodniczącego składu w sprawie sprostowania lub uzupełnienia protokołu .................................. 340 3.1. Charakter prawny ................................................................ 340 3.2. Przesłanki dopuszczalności ................................................. 342 3.2.1. Przesłanki niepodlegające konwalidacji .................... 342 3.2.2. Przesłanki podlegające konwalidacji ......................... 343 3.3. Przebieg postępowania ........................................................ 344 3.4. Rozstrzygnięcie odwołania .................................................. 345 4. Odwołanie od pozostałych orzeczeń przewodniczącego wydawanych w toku rozprawy ................................................... 346 5. Sprzeciw od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego ... 348 5.1. Charakter prawny ................................................................ 348 5.2. Przesłanki dopuszczalności .................................................. 349 5.2.1. Przesłanki niepodlegające konwalidacji .................... 349 5.2.2. Przesłanki podlegające konwalidacji ......................... 352 5.3. Przebieg postępowania ........................................................ 353 5.4. Rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy ........ 355 6. Podsumowanie ............................................................................ 357 Rozdział III. Środki zaskarżenia przysługujące od orzeczeń prawomocnych ............................................................................... 360 1. Wprowadzenie ............................................................................ 360 2. Skarga o wznowienie postępowania ........................................... 363 2.1. Charakter prawny ............................................................... 363 2.2. Przesłanki dopuszczalności .................................................. 366 2.2.1. Przesłanki niepodlegające konwalidacji .................... 366 2.2.1.1. Istnienie zaskarżonego orzeczenia. Zaskarżalność z mocy ustawy ....................... 366 2.2.1.2. Legitymacja do zaskarżenia orzeczenia ........ 370 2.2.1.3. Przymus adwokacko-radcowski .................... 372 2.2.2. Przesłanki podlegające konwalidacji ......................... 372 2.2.2.1. Termin do zaskarżenia orzeczenia ................ 372 2.2.2.2. Wymagania formalno-konstrukcyjne ............ 384 2.2.2.3. Wymagania fiskalne ...................................... 388 2.3. Podstawy wznowienia postępowania .................................. 388 2.3.1. Charakter prawny podstaw wznowienia postępowania ............................................................ 388 2.3.2. Nieważność postępowania ........................................ 391 2.3.2.1. Wprowadzenie .............................................. 391 VI Spis treści S p i s t r e ś c i 2.3.2.2. Uczestnictwo w składzie sądu osoby nieuprawnionej ............................................ 392 2.3.2.3. Orzekanie przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy .............................................. 393 2.3.2.4. Brak zdolności sądowej lub procesowej strony . 395 2.3.2.5. Brak należytej reprezentacji strony ............... 395 2.3.2.6. Pozbawienie strony możliwości działania wskutek naruszenia przepisów prawa .......... 397 2.3.3. Podstawy restytucyjne ............................................... 399 2.3.3.1. Wprowadzenie ............................................. 399 2.3.3.2. Oparcie orzeczenia na dokumencie podrobionym lub przerobionym ................... 400 2.3.3.3. Oparcie orzeczenia na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym ...................... 403 2.3.3.4. Uzyskanie orzeczenia za pomocą przestępstwa ................................................ 403 2.3.3.5. Wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych .................................. 407 2.3.3.6. Wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy ....................... 411 2.3.4. Orzeczenie TK jako podstawa wznowienia ................ 413 2.3.5. Orzeczenie organu międzynarodowego jako podstawa wznowienia ............................................... 420 2.4. Przebieg postępowania ....................................................... 426 2.4.1. Uwagi wstępne .......................................................... 426 2.4.2. Badanie dopuszczalności skargi ................................ 431 2.4.3. Postępowanie rozpoznawcze ..................................... 436 2.5. Rozstrzygnięcie skargi o wznowienie postępowania ............ 438 3. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia .................................................................................. 443 3.1. Charakter prawny ................................................................ 443 3.2. Przesłanki dopuszczalności .................................................. 447 3.2.1. Uwagi wprowadzające .............................................. 447 3.2.2. Legitymacja do zaskarżenia orzeczenia ..................... 451 3.2.3. Przymus adwokacko-radcowski ................................ 454 3.2.4. Termin do zaskarżenia orzeczenia ............................ 456 3.2.5. Wymagania formalne ................................................ 457 3.2.6. Wymagania fiskalne .................................................. 463 3.3. Podstawy skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia .................................................. 465 3.4. Przebieg postępowania ........................................................ 467 VII 3.5. Rozstrzygnięcie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ................................. 474 4. Unieważnienie prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego ...................................................................... 478 4.1. Charakter prawny ................................................................ 478 4.2. Przesłanki dopuszczalności ................................................. 479 4.3. Przebieg postępowania ........................................................ 481 4.4. Rozstrzygnięcie wniosku Prezesa NSA ................................ 482 5. Podsumowanie ............................................................................ 483 Rozdział IV. Zależności pomiędzy poszczególnymi środkami zaskarżenia ...................................................................................... 486 1. Wprowadzenie do rozważań ....................................................... 486 2. Określenie zależności pomiędzy środkami zaskarżenia tego samego rodzaju .......................................................................... 487 3. Określenie zależności pomiędzy różnymi środkami zaskarżenia . 492 3.1. Skarga kasacyjna a zażalenie .............................................. 492 3.2. Skarga kasacyjna a skarga o wznowienie postępowania ..... 496 3.3. Skarga kasacyjna a skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ................................. 500 3.4. Zażalenie a sprzeciw ........................................................... 502 3.5. Skarga o wznowienie postępowania a skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ........................................................................... 504 4. Wniesienie nieprawidłowego środka zaskarżenia ....................... 504 5. Rektyfikacja orzeczenia a wniesienie środka zaskarżenia ............ 508 6. Zaskarżenie orzeczenia na drodze sądowej a zaskarżenie decyzji na drodze administracyjnej ........................................................ 512 Zakończenie ..................................................................................... 516 Część II. Wzory pism procesowych .............................................. 523 1. Skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 21.11.2012 r., IV SA/Po 251/12 .......................................................................... 525 2. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 21.12.2012 r., IV SA/Po 129/12 .......................................................................... 530 3. Wniosek skarżącego o uzupełnienie protokołu rozprawy .......... 533 4. Odwołanie od zarządzenia Przewodniczącego z 8.1.2013 r. o odmowie uzupełnienia protokołu rozprawy ........................... 535 VIII Spis treści S p i s t r e ś c i 5. Sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego z 22.12.2012 r. .............................................................................. 537 6. Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego .. 539 7. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ..................................................................................... 542 Bibliografia ........................................................................................ 545 Indeks ................................................................................................ 571 IX Wstęp W 2012 r. minęło 10 lat od uchwalenia trzech ustaw, dzięki którym nadany został nowy kształt ustroju oraz postępowania przed sądami administracyjnymi1. Począwszy od reaktywacji sądownictwa administracyjnego w 1980 r., po raz pierwszy postępowanie przed tymi sądami zostało uregulowane w sposób zupełny oraz samodzielny, z ograniczeniem do minimum odesłań do innych ustaw proceso- wych. Pierwszy raz w historii polskiego sądownictwa administracyj- nego postępowanie sądowoadministracyjne zostało ukształtowane w modelu dwuinstancyjnym. Obecnie od orzeczeń wydanych przez sądy I instancji, którymi są WSA, przysługują środki odwoławcze w postaci skargi kasacyjnej i zażalenia do NSA. Do uchwalenia no- wej regulacji prawnej uwzględniającej zasadę dwuinstancyjnego postępowania sądowego ustawodawca został zobowiązany w art. 236 ust. 2 Konstytucji RP. Warto jednak wskazać, że wysiłki na rzecz stwo- rzenia dwuinstancyjnego modelu sądownictwa administracyjnego podejmowane były już od czasu dwudziestolecia międzywojennego. Celem niniejszej pracy jest dokonanie analizy dogmatyczno- prawnej przyjętych w 2002 r. rozwiązań procesowych dotyczących środków zaskarżenia w PostAdmU, z uwzględnieniem bogatego orzecz- nictwa sądów administracyjnych oraz poglądów doktryny. Więk- szość problemów interpretacyjnych, przed rozwiązaniem których w 2002 r. – a właściwie począwszy od wejścia w życie PostAdmU i PrUSA, tj. 1.1.2004 r. – stanęły sądy, została już rozstrzygnięta. Obecnie można z całą pewnością stwierdzić, że regulacji prawnej dotyczącej środków zaskarżenia w PostAdmU towarzyszy obszerny zasób orzecznictwa sądowego, w zdecydowanej większości po- 1 Ustawami tymi są PostAdmU, PrUSA i WprowAdmU. XI W s t ę p wszechnie dostępny dla wszystkich zainteresowanych, w szczegól- ności na stronie internetowej NSA. Oprócz kwestii niebudzących wątpliwości interpretacyjnych, w niniejszej pracy poruszone zostały również zagadnienia procesowe o charakterze spornym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przejawem żywotności regulacji proceso- wej są coraz to nowe sytuacje faktyczne i prawne, nieprzewidziane wprost przez ustawodawcę, których rozwiązanie możliwe jest dzięki jednoczesnej wykładni wielu przepisów PostAdmU. Praca zawiera również wątki prawnoporównawcze, obejmu- jące swoim zakresem zarówno rodzime, jak i zagraniczne procedury sądowe. Mając na względzie członkostwo Polski w Radzie Europy, jak i w UE, nie sposób było pominąć odniesień do wykształconych przede wszystkim w orzecznictwie organów sądowych wskazanych organizacji międzynarodowych standardów dotyczących zaskarża- nia orzeczeń sądowych. Analizując problematykę środków zaskarżenia w PostAdmU, trzeba mieć na względzie, że regulacja prawna w tym zakresie po- winna zostać dostosowana do charakteru, przedmiotu i rodzaju orzeczeń sądowych, które mogą być za pomocą danego środka za- skarżane. Zagadnieniu charakteru prawnego orzeczeń sądowych zapadających w postępowaniu sądowoadministracyjnym poświę- cone zostały rozważania w rozdziale I pracy. Mimo podobieństwa poszczególnych instytucji procesowych PostAdmU i KPC, kontra- dyktoryjności obu postępowań, szczególną cechą postępowania są- dowoadministracyjnego jest występowanie po jednej z jego stron organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadze- nie postępowania jest przedmiotem skargi. Poza tym spór pomiędzy obiema stronami procesu sprowadza się do kontroli zgodności z pra- wem aktu albo innej czynności z zakresu administracji publicznej. Przedmiot sporu nie jest zatem w swobodny sposób kształtowany przez strony postępowania. Szczególnie doniosła rola środków za- skarżenia w PostAdmU przejawia się w tym, że skorzystanie z nich przyczynia się do zgodnego z prawem, rzetelnego oraz sprawnego działania administracji publicznej. Wzgląd na konieczność udzie- lenia przez sąd administracyjny ochrony obiektywnego porządku prawnego oraz publicznych praw podmiotowych skarżącego naka- zuje z dużą dozą ostrożności przenoszenie poglądów wykształconych XII W s t ę p na podstawie orzecznictwa SN i poglądów doktryny postępowania cywilnego w stosunku do PostAdmU, jak i podkreślanie tożsamości konstrukcyjnej obu procedur. Kształt środków zaskarżenia każdego postępowania sądowego powinien z jednej strony uwzględniać jego podstawową funkcję, którą jest poddanie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego jego wydanie postępowania kontroli zgodności z prawem. Z drugiej strony konstrukcja środków zaskarżenia powinna uwzględniać niebezpie- czeństwo nadmiernego obciążenia organów sądowych. Należy też podkreślić, że szeroki dostęp do środków zaskarżenia nie pociąga za sobą automatycznie poprawy sytuacji procesowej stron postępowa- nia. Z zagadnieniem tym łączy się problem nadużywania przez stronę prawa do środka zaskarżenia oraz konieczność ustanowienia takich mechanizmów, które zapobiegałyby tej praktyce. W obecnym stanie prawnym strony postępowania sądowoadministracyjnego dysponują szerokim zestawem środków zaskarżenia celem ochrony swoich praw. Pojawia się w związku z tym pytanie, czy dostęp ten nie powi- nien zostać ograniczony, a przynajmniej w większym niż obecnie stopniu poddany kontroli sądu administracyjnego, celem realnego zapewnienia realizacji prawa do rozpatrzenia sprawy sądowoadmi- nistracyjnej bez nieuzasadnionej zwłoki. Analizie dogmatycznopraw- nej poszczególnych środków zaskarżenia w PostAdmU poświęcone zostały rozdziały II i III pracy. Z punktu widzenia stron postępowania sądowego istotnym postulatem jest zapewnienie prostoty i jasności konstrukcji środków zaskarżenia. Innymi słowy, poszczególne środki zaskarżenia powinny przysługiwać od precyzyjnie określonych orzeczeń sądowych. Nie powinna zachodzić pomiędzy nimi konkurencyjność rozumiana w ten sposób, że strona skarżąca mogłaby samodzielnie dokonać wyboru danego środka przy jednoczesnym braku świadomości wiążących się z tym konsekwencji procesowych. Problematyce wzajemnych za- leżności pomiędzy poszczególnymi środkami zaskarżenia w PostAdmU poświęcony został ostatni rozdział pracy. Odwołując się do orzecz- nictwa ETPC, należy stwierdzić, że każdy ustanowiony środek za- skarżenia powinien być skuteczny (effective remedy), tzn. powinien w rzeczywisty sposób umożliwiać stronie skarżącej kwestionowanie zaistniałego uchybienia, a sądowi eliminację albo zapobiegnięcie XIII W s t ę p jego kontynuacji. Nie oznacza to, że skuteczność środka zaskarże- nia powinna być oceniana przez pryzmat oczekiwanego przez stronę skarżącą rezultatu postępowania. Pojawia się w związku z tym py- tanie, czy środki zaskarżenia w PostAdmU są skutecznymi środkami ochrony, a ponadto czy strony postępowania sądowoadministracyj- nego są równouprawnione we wnoszeniu poszczególnych środków zaskarżenia. Dzięki dwuinstancyjnemu postępowaniu sądowoadministra- cyjnemu jego strony, wnosząc dostępne środki zaskarżenia, dopro- wadzają do poddania orzeczenia sądu I instancji kontroli z punktu widzenia zgodności z prawem. Na wstępie rozważań należy stwierdzić, że obecna konstrukcja systemu środków zaskarżenia w PostAdmU umożliwia realizację tego celu. Strona skarżąca za pomocą instru- mentów procesowych będących przedmiotem niniejszych rozwa- żań może doprowadzić do obalenia zaskarżonego orzeczenia sądu I instancji oraz do zastąpienia orzeczenia niezgodnego z prawem roz- strzygnięciem spełniającym wymagania słuszności i prawidłowości. Stabilności linii orzeczniczej sądów administracyjnych oraz przeprowadzaniu wykładni operatywnej PostAdmU sprzyja większa niż w odniesieniu do innych ustaw procesowych wstrzemięźliwość ustawodawcy w dokonywaniu kolejnych jej nowelizacji. Począwszy od dnia wejścia w życie PostAdmU, system środków zaskarżenia nie został poddany znaczącym modyfikacjom. Kilkuletnie orzekanie przez sądy administracyjne na podstawie obecnie obowiązującej ustawy procesowej skłania jednak do zastanowienia się, czy opiera- jąc się na praktycznym doświadczeniu stosowania PostAdmU oraz poglądach formułowanych w doktrynie, nie należałoby poddać tej ustawy jednej, przemyślanej nowelizacji, która w znacznym stopniu mogłaby zniwelować zauważalne jej, szczególnie w orzecznictwie sądowym, niedostatki. Zagadnieniu temu wychodzi naprzeciw, opra- cowana w gronie sędziów Biura Orzecznictwa NSA, kompleksowa nowelizacja PostAdmU, której celem jest doprecyzowanie, czy też dokonanie korekty niektórych konstrukcji procesowych przy zacho- waniu dotychczasowych podstaw i założeń uchwalonego w 2002 r. tekstu ustawy. Proponowane zmiany dotyczą również problematyki środków zaskarżenia w PostAdmU. XIV W s t ę p Wspomniane modyfikacje odnoszą się m.in. do obowiązującego modelu środków odwoławczych i mają one na celu usprawnienie postępowania kasacyjnego. Pierwsza z proponowanych zmian polega na wyłączeniu z postępowania kasacyjnego spraw dotyczących za- skarżenia postanowień o odrzuceniu skargi w przypadkach, o jakich stanowi art. 58 § 1 pkt 2–4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3 PostAdmU. Postanowienia wydawane w takich sytuacjach procesowych, wpraw- dzie kończące postępowanie, w praktyce dotyczą łatwo identyfiko- walnych okoliczności faktycznych i prawnych. Mają one charakter typowo procesowy i dlatego kwestionowanie ich w drodze wniesie- nia skargi kasacyjnej nie jest uzasadnione. Postanowienia te bez uszczerbku dla pozycji procesowej strony skarżącej mogą być za- skarżalne zażaleniem. Druga proponowana w omawianym obszarze normatywnym zmiana dotyczy rozszerzenia w art. 175 PostAdmU tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego w toku całego postępowania kasacyjnego. Z praktyki orzeczniczej NSA wynika wniosek, że w interesie stron postępowania kasacyjnego jest to, żeby były one reprezentowane przez fachowy podmiot przez cały czas jego trwania. Ograniczenie zdolności postulacyjnej stron według założeń przygotowanego pro- jektu dotyczyć powinno także czynności procesowych związanych z postępowaniem kasacyjnym przed NSA, które są podejmowane przed sądem niższej instancji. Nie odnosi się ono jednak do spraw do- tyczących prawa pomocy oraz gdy skargę kasacyjną sporządził jeden z podmiotów uznawanych za znawców prawa, w osobie sędziego, prokuratora, notariusza, radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Pań- stwa albo profesora lub doktora habilitowanego nauk prawnych, będącego stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, RPO lub RPD. Z kolei pro- ponowane dodanie do art. 177 PostAdmU nowego § 3 ma na celu odrębne określenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dla strony, dla której ustanowiono pełnomocnika z urzędu w wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji zaproponowano, żeby termin ten rozpoczynał swój bieg od dnia wyznaczenia pełnomocnika z urzędu przez właściwy organ samo- rządu zawodowego. XV W s t ę p Trzecia zaproponowana zmiana wiąże się z umożliwieniem WSA dokonania samokontroli zaskarżonego w drodze skargi kasa- cyjnej wyroku lub postanowienia. Wprowadzenie tzw. względnej dewolutywności skargi kasacyjnej byłoby dopuszczalne, gdyby w sprawie zachodziła nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej okazały się oczywiście uzasadnione. Dzięki temu rozwiązaniu NSA zostałby odciążony od rozstrzygania skarg kasa- cyjnych, które już w ocenie WSA zasługiwałyby na uwzględnienie, strona skarżąca szybciej uzyskiwałaby należną jej ochronę prawną przy jednoczesnym zachowaniu prawa do wniesienia skargi kasa- cyjnej od nowego orzeczenia WSA na zasadach ogólnych. Czwarta zmiana polega na wprowadzeniu w art. 179a i 180a PostAdmU nowej instytucji procesowej dotyczącej odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania zarówno przez WSA na etapie postępowania międzyinstancyjnego, jak i przez NSA. W założeniu projektodawców nowelizacji proces tzw. filtro- wania skargi kasacyjnej ma służyć odmowie przyjmowania do merytorycznego rozpatrywania skarg kasacyjnych oczywiście bez- zasadnych, „pieniaczych”, wnoszonych w złej wierze lub przy braku rozważenia zasadności sięgnięcia po środek odwoławczy. Rozwią- zania tego rodzaju nie są obce regulacjom obowiązującym w innych europejskich państwach, o czym jest mowa w I rozdziale pracy. Celem zapewnienia stronie skarżącej prawa do dwuinstancyjnego postępowania sądowego, zarówno od postanowienia WSA wyda- wanego w składzie 3 sędziów na posiedzeniu niejawnym, jak i od postanowienia NSA wydawanego na posiedzeniu niejawnym w skła- dzie 1 sędziego, przysługiwałoby zażalenie do NSA. Piąta propozycja nowelizacji odnoszącej się do postępowania kasacyjnego dotyczy art. 188 PostAdmU i polega na poszerzeniu uprawnień do reformatoryjnego orzekania przez NSA, gdy sąd ten uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Obecna regulacja art. 188 PostAdmU uznana została za zbyt wąską, ponieważ uzależnia ona rozpoznanie skargi kasacyjnej przez NSA od braku naruszenia przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy. Nowe brzmienie art. 188 PostAdmU zmierza do znaczącego posze- rzenia reformatoryjnych uprawnień orzeczniczych NSA, które po- XVI W s t ę p winny być traktowane jako zasada, a nie wyjątek od reguły z art. 185 § 1 PostAdmU. Dalsze propozycje nowelizacji działu IV PostAdmU, obejmują- cego swoim zakresem środki odwoławcze w PostAdmU, podobnie jak powyżej wyróżnione propozycje, mają na celu usprawnienie po- stępowania kasacyjnego oraz bardziej racjonalne rozdzielenie kom- petencji orzeczniczych pomiędzy WSA i NSA. W nowym brzmieniu art. 176 § 1 PostAdmU dokonano wyraźnego wyliczenia w nastę- pujących po sobie punktach elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej. Z kolej art. 176 § 2 PostAdmU stanowi o elementach składowych tego środka zaskarżenia właściwych dla każdego pisma procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nadto na stronę skarżącą nałożony został obowiązek, żeby już na etapie wno- szenia skargi kasacyjnej określiła, czy zrzeka się prawa do rozprawy. Propozycja ta wiąże się z rozszerzeniem w art. 182 PostAdmU do- puszczalności rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu nie- jawnym. W nowym art. 178a PostAdmU WSA został wyposażony w kompetencję do umorzenia na posiedzeniu niejawnym postępo- wania kasacyjnego, jeżeli strona skutecznie cofnęła skargę kasacyjną przed jej przedstawieniem wraz z aktami sprawy NSA. Na postano- wienie to powinno przysługiwać w zamierzeniu autorów nowelizacji zażalenie do NSA. Z kolei w nowym art. 181 § 2 PostAdmU projek- todawcy proponują doprecyzować, że NSA, rozpoznając skargę ka- sacyjną od wyroku, wydaje wyrok, a rozpoznając skargę kasacyjną od postanowienia – wydaje postanowienie. W art. 193 PostAdmU NSA w zamierzeniu autorów nowelizacji, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, będzie miał możliwość ograniczenia wymogów, jakie powinno spełniać uzasadnienie wyroku sądu administracyj- nego w stosunku do art. 141 § 4 PostAdmU. Uzasadnienie wyroku w takiej sytuacji procesowej powinno zawierać ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Propozycja nowelizacji art. 194 § 1 PostAdmU wiąże się z opi- saną powyżej modyfikacją art. 173 § 1 PostAdmU. Wyłączenie moż- liwości zaskarżenia skargą kasacyjną postanowień o odrzuceniu skargi kasacyjnej w przypadkach, o jakich stanowią art. 58 § 1 pkt 2–4 i art. 220 § 3 PostAdmU oraz postanowienia o umorzeniu XVII W s t ę p postępowania wydawanego na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 PostAdmU, skutkuje dopuszczeniem wniesienia zażalenia. Poza tym, w art. 194 § 1 PostAdmU ustanowione zostało również prawo do wniesienia zażalenia od postanowienia o odrzuceniu wniosku o uzupełnienie wyroku albo odmowy jego uwzględnienia. Zmiana ta wiąże się z mo- dyfikacją art. 157 PostAdmU, która przewiduje wydanie postano- wienia o odrzuceniu wniosku o uzupełnienie wyroku w przypadku nieterminowego jego wniesienia. Z kolei w art. 194 § 4 PostAdmU przymus adwokacko-radcowski, którym objęte było dotychczas spo- rządzenie zażalenia od postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, rozciągnięty został również na postanowienie o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez NSA. Jednocześnie w obu wskazanych sytuacjach procesowych zdolność postulacyjna stron nie została ograniczona jedynie do sporządzenia zażalenia, lecz również na wszystkie czynności procesowe związane z postępowa- niem zażaleniowym podejmowane przed sądem niższej instancji. W nowym brzmieniu art. 195 § 3 PostAdmU przewidziana została możliwość umorzenia postępowania zażaleniowego przez WSA, gdy postępowanie przed przedstawieniem zażalenia wraz z aktami sprawy NSA stało się bezprzedmiotowe. Od postanowienia o umo- rzeniu postępowania stronom przysługiwałoby zażalenie. Wreszcie w art. 197 § 2 PostAdmU proponuje się doprecyzowanie, że do postę- powania zażaleniowego stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2 PostAdmU. Osobnej refleksji wymaga proponowana nowelizacja art. 260 PostAdmU zmierzająca do rezygnacji z nadawania postanowieniu albo zarządzeniu referendarza sądowego wydawanemu na podsta- wie art. 258 § 2 pkt 6–8 PostAdmU charakteru anulacyjnego. Zgodnie z projektowanymi zmianami, wniesienie sprzeciwu nie powodowa- łoby automatycznej utraty mocy postanowienia lub zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego. Rozpoznając zażalenie od rozstrzygnięcia referendarza sądowego, WSA, działając jako sąd II instancji, zaskarżone zarządzenie albo postanowienie utrzy- mywałby w mocy albo dokonywał jego zmiany. W ten sposób NSA zostałby odciążony od rozpatrywania zażaleń na postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. XVIII W s t ę p Proponowana nowelizacja PostAdmU obejmuje swoim zakre- sem również postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. W art. 276 PostAdmU zaproponowano sposób pojmowania odpowiedniego stosowania przepisów o postę- powaniu przed sądem I instancji, doprecyzowując, że przepisy te będą miały zastosowanie do skargi o wznowienie postępowania (ocena spełnienia wymogów formalnych skargi o wznowienie). Na- tomiast przy rozpoznawaniu skargi będą miały zastosowanie prze- pisy o postępowaniu przed tym sądem, który wznowił postępowanie. W art. 280 i 281 PostAdmU dokonano korekty błędnego dotychcza- sowego określenia skargi o wznowienie postępowania jako wniosku. W nowym brzmieniu art. 282 § 2 PostAdmU doprecyzowano, że uwzględnienie skargi o wznowienie następuje przy zastosowaniu przepisów o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowa- nie. Z kolei w art. 285 § 2 PostAdmU zaproponowano ustanowienie wyłączenia od zakazu dalszego wznowienia postępowania zakoń- czonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie, gdy skarga o wznowienie została oparta na podsta- wie określonej w art. 272 § 1 i 3 PostAdmU. W dalszych rozważaniach nad środkami zaskarżenia prowa- dzonymi w niniejszej monografii proponowane zmiany nie zostały uwzględnione przede wszystkim dlatego, że nie są obowiązującym prawem. Dodatkowo wskazać należy, że nie zostały one, jak dotąd, upublicznione szerszemu gronu odbiorców w formie inicjatywy usta- wodawczej. Tym niemniej pośrednim dowodem zasadności oraz ce- lowości zaprezentowanych pokrótce założeń nowelizacji PostAdmU jest również to, że argumenty zawarte w niniejszym opracowaniu, formułowane w sposób niezależny od prac nad kształtem wskazanej nowelizacji, prowadzą do tych samych albo zbliżonych rezultatów. W pracy uwzględniony został stan prawny, literatura oraz orzecznictwo na dzień 1.1.2013 r. Poznań, dnia 4.1.2013 r. Autorzy XIX
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Środki zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym wraz z wzorami pism procesowych
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: