Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00413 007294 14239762 na godz. na dobę w sumie
Stopy procentowe a inwestycje w Polsce i strefie euro - ebook/pdf
Stopy procentowe a inwestycje w Polsce i strefie euro - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 272
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9090-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> finanse
Porównaj ceny (książka, ebook (-29%), audiobook).
Stopa procentowa stanowi jeden z najważniejszych parametrów gospodarki rynkowej. Ostatnie kilkadziesiąt lat to okres zmian w strukturze rynków finansowych, które wpłynęły na poziomy i politykę stóp procentowych. W niniejszej książce skupiono uwagę na stopach referencyjnych banku centralnego w Polsce i strefie euro oraz ich oddziaływaniu na poziom inwestycji, co staje się szczególnie istotne w kontekście przystąpienia Polski do struktur strefy euro. W związku z tym w pracy zaprezentowano rozważania na temat polityki pieniężnej, stóp procentowych i inwestycji przedsiębiorstw oraz przedstawiono dylematy dotyczące tej problematyki, wykorzystując literaturę krajową i zagraniczną. Celem monografii jest podkreślenie wpływu polityki stopy referencyjnej banku centralnego na inwestycje przy uwzględnieniu uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych polityki pieniężnej w Polsce i strefie euro w latach 1998–2009. Ponadto w pracy założono, że stopa referencyjna banku centralnego wpływa odwrotnie proporcjonalnie na poziom inwestycji przedsiębiorstw, zarówno w Polsce jak i strefie euro. 
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Joanna Stawska – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Instytut Finansów, Zakład Bankowości Centralnej i Pośrednictwa Finansowego 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 39 RECENZENT Mirosław Wypych SKŁAD KOMPUTEROWY Monika Wolska PROJEKT OKŁADKI Barbara Grzejszczak Wydrukowano z gotowych materiałów dostarczonych do Wydawnictwa UŁ przez Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Publikacja finansowana w ramach projektu na badania młodych naukowców i doktorantów numer projektu (545/1057) (B1311200000378.02) © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2014 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06397.13.0.D ISBN (wersja drukowana) 978-83-7969-062-6 ISBN (wersja elektroniczna) 978-83-7969-090-9 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63, faks (42) 665 58 62 SPIS TREŚCI Wstęp ................................................................................................................................... 9 Rozdział 1. Specyfika banku centralnego jako podmiotu badań ekonomicznych w kontekście polityki pieniężnej ..................................................................... 1.1. Istota działania banku centralnego .................................................................................. 1.1.1. Europejski Bank Centralny w kontekście integracji monetarnej .......................... 1.1.2. Niezależność banku centralnego ........................................................................... 1.2. Cele i strategie polityki pieniężnej .................................................................................. 1.2.1. Strategia polityki pieniężnej Europejskiego Banku Centralnego ......................... 1.2.2. Strategia polityki pieniężnej Narodowego Banku Polskiego ................................ 1.3. Znaczenie procesów integracyjnych dla polityki pieniężnej NBP ................................. 1.4. Podsumowanie ................................................................................................................ Rozdział 2. Oddziaływanie banku centralnego na sektor bankowy i gospodarkę w świetle badań ................................................................................................ 2.1. Mechanizm transmisji impulsów polityki pieniężnej ..................................................... 2.1.1. Kanał tradycyjny stóp procentowych mechanizmu transmisji impulsów polityki pieniężnej ............................................................................................................. 2.1.2. Kanał kredytowy oraz bilansowy mechanizmu transmisji impulsów polityki pieniężnej ............................................................................................................. 2.1.3. Kanał kursowy mechanizmu transmisji impulsów polityki pieniężnej ................ 2.1.4. Kanał giełdowy mechanizmu transmisji impulsów polityki pieniężnej ............... 2.1.5. Czynniki wpływające na mechanizm transmisji polityki pieniężnej .................... 2.2. Przegląd badań dotyczących wpływu polityki pieniężnej na gospodarkę ...................... 2.3. Metody realizacji polityki pieniężnej Europejskiego Banku Centralnego i Narodowe- go Banku Polskiego ........................................................................................................ 2.3.1. Polityka operacji otwartego rynku Europejskiego Banku Centralnego i Naro- dowego Banku Polskiego ..................................................................................... 2.3.2. Polityka operacji depozytowo-kredytowych Europejskiego Banku Centralnego i Narodowego Banku Polskiego ........................................................................... 2.3.3. Polityka rezerwy obowiązkowej Europejskiego Banku Centralnego i Narodo- wego Banku Polskiego ......................................................................................... 2.4. Podsumowanie ................................................................................................................ 13 13 14 20 24 27 31 36 48 51 51 52 53 57 59 61 69 73 74 80 83 87 6 Rozdział 3. Dorobek teoretyczny w naukach ekonomicznych dotyczący stóp procen- towych ............................................................................................................... 3.1. Teorie pieniądza i stóp procentowych w ujęciu chronologicznym ................................. 3.1.1. Teoria preferencji płynności pieniądza i stóp procentowych w ujęciu ekonomii keynesowskiej ...................................................................................................... 3.1.2. Teoria monetarystyczna ........................................................................................ 3.1.3. Teoria funduszy pożyczkowych stóp procentowych ............................................ 3.1.4. Teorie terminowej struktury stóp procentowych .................................................. 3.2. Polityka stóp procentowych banku centralnego ............................................................ 3.2.1. Stopy procentowe Europejskiego Banku Centralnego oraz Narodowego Banku Polskiego .............................................................................................................. 3.2.2. Znaczenie stóp procentowych w gospodarce ........................................................ 3.2.3. Stopa referencyjna jako podstawowa stopa banku centralnego oraz jej wpływ na poziom stóp rynku międzybankowego ............................................................ 3.3. Czynniki wpływające na wysokość stóp procentowych banku centralnego .................. 3.3.1. Wpływ polityki fiskalnej na decyzje banku centralnego ...................................... 3.3.2. Nadpłynność sektora bankowego jako czynnik utrudniający prowadzenie poli- tyki pieniężnej ...................................................................................................... 3.3.3. Wpływ inflacji na decyzje banku centralnego ...................................................... 3.4. Stopy procentowe a kurs walutowy ................................................................................ 3.5. Stopy procentowe a kryzys finansowy ........................................................................... 3.6. Podsumowanie ................................................................................................................ Rozdział 4. Istota inwestycji przedsiębiorstw i ich finansowanie za pomocą kredytu bankowego ........................................................................................................ 4.1. Znaczenie przedsiębiorstw w gospodarce ....................................................................... 4.2. Istota i poziom inwestycji przedsiębiorstw ..................................................................... 4.2.1. Czynniki wpływające na poziom inwestycji przedsiębiorstw .............................. 4.2.2. Źródła finansowania inwestycji przedsiębiorstw .................................................. 4.3. Kredyt bankowy jako forma finansowania przedsiębiorstw ........................................... 4.4. Czynniki wpływające na ceny kredytów dla przedsiębiorstw......................................... 4.5. Podsumowanie ................................................................................................................ Rozdział 5. Uwarunkowania i realizacja polityki pieniężnej a poziom inwestycji w latach 1998–2009 – studium przypadku .................................................... 5.1. Polityka pieniężna Europejskiego Banku Centralnego na tle sytuacji gospodarczej w latach 1998–2009 ........................................................................................................ 89 89 89 95 97 99 103 105 109 112 116 117 120 122 125 127 130 133 133 136 141 147 149 154 161 163 163 5.2. Zadłużenie kredytowe przedsiębiorstw w bankach komercyjnych oraz nakłady inwe- stycyjne podmiotów gospodarczych w strefie euro w latach 1998–2009 ...................... 5.3. Polityka pieniężna Narodowego Banku Polskiego na tle sytuacji gospodarczej w latach 1998–2009 ........................................................................................................ 5.4. Zadłużenie kredytowe przedsiębiorstw w bankach komercyjnych oraz nakłady inwe- stycyjne podmiotów gospodarczych w Polsce w latach 1998–2009 .............................. 5.5. Podsumowanie ................................................................................................................ Rozdział 6. Analiza zależności inwestycji od stopy referencyjnej banku centralnego na podstawie badań empirycznych w latach 1998–2009 – studium przy- padku ................................................................................................................ 6.1. Metodyka badań empirycznych oraz specyfika metod badawczych .............................. 6.2. Źródła danych wykorzystanych w badaniach empirycznych ........................................ 6.3. Weryfikacja empiryczna wpływu stopy referencyjnej EBC na inwestycje w strefie euro – modelowanie ekonometryczne ............................................................................ 6.3.1. Estymacja oraz weryfikacja statystyczna (model 1 dla strefy euro) ..................... 6.3.2. Estymacja oraz weryfikacja statystyczna (model 2 dla strefy euro) ..................... 6.3.3. Analiza stacjonarności .......................................................................................... 7 178 184 201 209 211 211 214 217 218 222 225 6.4. Weryfikacja empiryczna wpływu stopy referencyjnej NBP na inwestycje w Polsce – modelowanie ekonometryczne ..................................................................................... 6.4.1. Estymacja oraz weryfikacja statystyczna (model 1 dla Polski) ............................ 6.4.2. Estymacja oraz weryfikacja statystyczna (model 2 dla Polski) ............................ 6.4.3. Estymacja oraz weryfikacja statystyczna (model 3 dla Polski) ............................ 6.4.4. Analiza stacjonarności zmiennych ........................................................................ 6.5. Wnioski ........................................................................................................................... Zakończenie .......................................................................................................................... Bibliografia ........................................................................................................................... Spis tabel ............................................................................................................................... Spis rysunków ...................................................................................................................... Spis wykresów ...................................................................................................................... Spis schematów .................................................................................................................... Spis wzorów .......................................................................................................................... 227 227 231 234 237 237 243 249 267 268 269 270 271 WSTĘP Niniejsza monografia stanowi fragment pracy doktorskiej pt.: „Wpływ stóp procentowych NBP i EBC na inwestycje przedsiębiorstw w Polsce i strefie euro” napisanej pod kierunkiem prof. dr hab. Iwony Doroty Czechowskiej w Zakładzie Bankowości Centralnej i Pośrednictwa Finansowego Uniwersytetu Łódzkiego. Polityka pieniężna jest istotnym elementem polityki gospodarczej, a stopy procentowe, na które wpływają władze monetarne pełnią w niej szczególną rolę. Jak wskazywał jeden z czołowych ekonomistów J. M. Keynes stabilne stopy procentowe stanowią zachętę do długoterminowych decyzji inwestycyjnych, chociażby poprzez ograniczenie niepewności na rynkach finansowych. Z kolei jego następcy – neokeynesiści eksponowali znaczenie stóp procentowych w gospodarce, podkreślając koszt użytkowania kapitału, który poprzez poziom stóp procentowych oddziałuje na wielkość inwestycji. Wpływ stóp procento- wych banku centralnego na inwestycje w gospodarce stanowi przedmiot wielu kontrowersji. Z jednej strony ekonomiści tacy jak np. J. Taylor, M. Keynes twierdzili, że związek ten jest istotny. Z drugiej strony pojawili się zwolennicy teorii przekonujących o braku silnej zależności między inwestycjami przedsię- biorstw a kosztem kapitału (B. Bernanke, M. Gertler), którzy upatrywali wystę- powania tych zależności wobec cen i płac. Oprócz rozważań teoretycznych pro- wadzono także badania empiryczne dotyczące zależności między poziomem stóp procentowych i inwestycji. I tak np. Ch. J. Erceg i A. T. Levin oraz K. Kuttner i P. Mosser wykazali, że stopy procentowe oddziałują silnie na bu- downictwo mieszkaniowe i słabiej na inwestycje przedsiębiorstw. Kształtowanie stóp procentowych jest istotnym sposobem oddziaływania banku centralnego na sferę realną gospodarki. Analiza zależności inwestycji od stopy procentowej nie należy do prostych zadań, przede wszystkim z powodu braku jednoznacznych powiązań zmiennych. Wynika to z faktu, że na wyróż- nione zjawisko wpływają różne przyczyny o mniejszej lub większej sile oddzia- ływania (np. poziom inflacji oraz oczekiwania inflacyjne, substytucja kredytu krajowego przez inne źródła finansowania inwestycji, stopień monetyzacji w gospodarce, system fiskalny, płynność sektora bankowego, przepływ kapitału pomiędzy krajami, poziom rozwoju rynku kapitałowego). Pomimo problemów 10 dotyczących wielu parametrów wpływających jednocześnie na decyzje banku centralnego i na decyzje inwestycyjne podmiotów gospodarczych wydaje się, że warto zbadać, w jakim stopniu stopa referencyjna banku centralnego oddzia- łuje na inwestycje. Przedmiotem zainteresowania może być także analiza siły, kierunku oraz okresu opóźnień, po jakim widoczne jest oddziaływanie stopy referencyjnej na gospodarkę, w tym głównie na inwestycje. Prowadzenie efektywnej polityki pieniężnej jest uwarunkowane szczególną znajomością mechanizmów oddziaływania i sprawnością działania banku cen- tralnego. Dla zwiększenia tej skuteczności potrzebna jest analiza krajowych doświadczeń i doświadczeń strefy euro, także ze względu na ewentualne przy- stąpienie Polski do Eurosystemu i powierzenie Europejskiemu Bankowi Cen- tralnemu (EBC) prowadzenia polityki pieniężnej. Celem niniejszej monografii jest zbadanie wpływu realizacji polityki stopy referencyjnej banku centralnego na inwestycje przy uwzględnieniu uwarunko- wań zewnętrznych i wewnętrznych polityki pieniężnej w Polsce i strefie euro w latach 1998–2009. Ponadto w pracy postawiono hipotezę, że stopa referencyj- na banku centralnego wpływa odwrotnie proporcjonalnie na poziom inwestycji przedsiębiorstw, zarówno w Polsce jak i strefie euro. W celu zbadania wpływu stopy procentowej na nakłady inwestycyjne przedsiębiorstw w Polsce oraz w strefie euro zostały wykorzystane dane za okres 1998–2009, pochodzące z opracowań EBC oraz NBP takich jak np.: Raport o inflacji, Raport o rozwoju systemu finansowego, Raport o stabilności systemu finansowego, Instrumenty polityki pieniężnej NBP, Sytuacja na rynku kredyto- wym, Założenia polityki pieniężnej oraz Strategia polityki pieniężnej, Sprawoz- dania z wykonania założeń polityki pieniężnej oraz opracowań tematycznych zawartych w np.: „Materiały i Studia”, „Bank i Kredyt”, a także publikacji EBC (Biuletyn miesięczny EBC, Raport roczny). Ponadto zostały wykorzystane do badań roczniki statystyczne i biuletyny Głównego Urzędu Statystycznego, raporty Ministerstwa Finansów, raporty Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębior- czości, (takie jak: Raport o stanie sektora MSP w Polsce, czy Biuletyn Informa- cji Publicznej), opracowania Eurostatu, statystyki OECD oraz inne dostępne źródła statystyczne. W pracy zastosowano modelowanie ekonometryczne. Estymacja parame- trów modelu ekonometrycznego dokonana została metodą najmniejszych kwa- dratów. Wykorzystano jednorównaniowy, autoregresyjny model ekonometrycz- ny, na podstawie kwartalnych danych statystycznych obejmujących lata 1998 –2009. W związku z występowaniem w rzeczywistości gospodarczej opóźnień w reakcji przedsiębiorstw na decyzje banku centralnego, w badaniu zostały wy- korzystane przesunięcia czasowe. Stosując opóźnienia zbadana została m. in. zależność wzrostu realnych nakładów inwestycyjnych od nakładów inwestycyj- nych z poprzednich kwartałów, ponieważ poziom inwestycji z przeszłości decy- duje o realizowanych inwestycjach bieżących. Rozważono kilka wariantów 11 równania w celu zaobserwowania wpływu zestawu różnych zmiennych obja- śniających na zmienną objaśnianą. Ponadto przeprowadzono badanie współ- czynnika korelacji Pearsona oraz współczynnika determinacji R2 pomiędzy od- powiednimi zmiennymi w Polsce i strefie euro. W związku z tym, że w gospodarce występuje wiele zakłóceń, wzajemnych zależności pomiędzy poszczególnymi zmiennymi oraz opóźnień wynikających z mechanizmu transmisji polityki monetarnej do gospodarki, które utrudniają zbadanie bezpośredniej zależności nakładów inwestycyjnych od stopy referen- cyjnej banku centralnego, przeprowadzono analizę uwarunkowań polityki pie- niężnej prowadzonej przez EBC i NBP w okresie 1998–2009. Zakres czasowy badań obejmował okres od 1998 do 2009 r. i przedział podmiotowy. Za początek tego okresu badawczego przyjęto rok 1998, ponieważ na mocy Ustawy o NBP z 29 sierpnia 1997 r. (obowiązującej od 1998 r.), bank centralny ustala założenia polityki pieniężnej i mechanizmy działania podsta- wowych instrumentów polityki pieniężnej poprzez nowy organ – Radę Polityki Pieniężnej. Od tego momentu rośnie rola polityki pieniężnej w gospodarce. Okres badawczy zakończono w 2009 r., ponieważ w czasie prowadzenia analiz były to najnowsze dostępne dane. W celu dokonania porównań badań dla Polski i strefy euro, okres badawczy dla EBC rozpoczęto również od 1998 r., co wynika- ło z uchwalenia struktur EBC w 1998 r. (i ustalenia po raz pierwszy poziomów stóp procentowych EBC w grudniu 1998 r.) oraz rozpoczęcia działalności Euro- systemu w 1999 r. Badania, tak jak w przypadku NBP, zakończono w 2009 r. Analiza empiryczna obejmująca lata 1998–2009 została przeprowadzona w for- mie studium przypadku. W celu zachowania przejrzystości rozważań praca została podzielona na dwie części – teoretyczną (rozdziały 1–4) oraz empiryczną (rozdziały 5–6). W rozdziale 1 zaprezentowano pojęcia związane ze specyfiką polityki pie- niężnej w Polsce i strefie euro. Przegląd teoretyczny rozpoczęto od przedstawie- nia istoty działania banku centralnego oraz uporządkowano pojęcia dotyczące strategii i celów polityki pieniężnej. W związku z integracją walutową, na której oparta jest strefa euro, podkreślono znaczenie procesów integracyjnych dla poli- tyki pieniężnej. W rozdziale 2 przedstawiono mechanizm transmisji impulsów polityki pie- niężnej oraz czynniki mające wpływ na ten mechanizm. Ponadto ukazano meto- dy realizacji polityki pieniężnej EBC oraz NBP. Opisano politykę operacji otwartego rynku, operacji depozytowo-kredytowych oraz rezerwy obowiązko- wej stosowanych w strefie euro i Polsce. Rozdział 3 poświęcono stopie procentowej, ze szczególnym uwzględnie- niem stóp procentowych banków centralnych. Opisano teorie stóp procentowych w ujęciu ekonomii keynesowskiej i monetarystycznej, jak również teorie fundu- szy pożyczkowych oraz teorie terminowej struktury stóp procentowych. Zapre- zentowano czynniki wpływające na wysokość stóp procentowych banku central- 12 nego, takie jak: polityka fiskalna, nadpłynność sektora bankowego, poziom inflacji, kursy walutowe i inne. W rozdziale 4 analizowano inwestycje przedsiębiorstw finansowane kredy- tem bankowym. Podkreślono znaczenie polityki pieniężnej banku centralnego w procesie ustalania oprocentowania kredytów z uwzględnieniem elementów wpływających na ceny kredytów oraz finansowanie aktywności inwestycyjnej przedsiębiorstw kredytem bankowym. W rozdziale 5 przedstawiono uwarunkowania realizacji polityki pieniężnej w Polsce i strefie euro. W rozdziale tym zawarto również informacje dotyczące zadłużenia kredytowego przedsiębiorstw w bankach oraz poziomu nakładów inwestycyjnych w Polsce i Eurosystemie. W rozdziale 6 wykorzystano teorię i problematykę zaprezentowaną w po- przednich rozdziałach książki. Ta część pracy prezentuje wyniki własnych ba- dań empirycznych, wykorzystujących modele ekonometryczne i badania staty- styczne.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Stopy procentowe a inwestycje w Polsce i strefie euro
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: