Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00406 007083 10177251 na godz. na dobę w sumie
Strategia szachowa - ebook/pdf
Strategia szachowa - ebook/pdf
Autor: , , , , , , , , Liczba stron: 144
Wydawca: RM Język publikacji: polski
ISBN: 9788377737910 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> gry, zabawy, sport
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka arcymistrza Davida Bronsteina, jednego z najbardziej oryginalnych i najbardziej wpływowych graczy okresu powojennego nie jest typowym samouczkiem, w którym sucho wyjaśnia się kolejno podstawy debiutu, gry środkowej i gry końcowej. Autor angażuje się w szczerą rozmowę z czytelnikiem, dyskutując z nim na temat tego, jak silni gracze dokonują wyboru swoich posunięć, oraz omawia w jej trakcie wiele interesujących tematów:


schronienie dla króla

wyprowadzanie figur i gra pionkami

atak i obrona

słabe i mocne strony pozycji

... i wiele, wiele innych.

Pełna lista szachowych osiągnięć Dawida Bronsteina zabrałaby kilka stron tekstu. Wystarczy wspomnieć, że osiągnął remis w meczu o mistrzostwo świata, jest dwukrotnym mistrzem Związku Radzieckiego, a także zwycięzcą wielu międzynarodowych turniejów na całym świecie.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Strategia szachowa Dawid Bronstein T³umaczenie: Tomasz Pietrzak Copyright © 2005 by Wydawnictwo RM Original English title: The Modern Chess Self-Tutor, first published 1995 by Cadogan Books plc. All rights reserved This edition is published by arrangement with Gloucester Publishers plc, Northburgh House, 10 Northburgh Street, London, EC1V 0AT Wydawnictwo RM, 03-808 Warszawa, ul. Miñska 25 00-987 Warszawa 4, skr. poczt. 144 rm@rm.com.pl www.rm.com.pl ¯adna czêœæ tej pracy nie mo¿e byæ powielana i rozpowszechniana, w jakiejkolwiek formie i w jaki- kolwiek sposób (elektroniczny, mechaniczny) w³¹cznie z fotokopiowaniem, nagrywaniem na ta- œmy lub przy u¿yciu innych systemów, bez pisemnej zgody wydawcy. Wszystkie nazwy handlowe i towarów wystêpuj¹ce w niniejszej publikacji s¹ znakami towarowymi zastrze¿onymi lub nazwami zastrze¿onymi odpowiednich firm odnoœnych w³aœcicieli. Wydawnictwo RM do³o¿y³o wszelkich starañ, aby zapewniæ najwy¿sz¹ jakoœæ tej ksi¹¿ce, jednak¿e nikomu nie udziela ¿adnej rêkojmi ani gwarancji. Wydawnictwo RM nie jest w ¿adnym przypadku odpowiedzialne za jak¹kolwiek szkodê bêd¹c¹ nastêpstwem korzystania z informacji zawartych w niniejszej publikacji, nawet jeœli Wydawnictwo RM zosta³o zawiadomione o mo¿liwoœci wyst¹pienia szkód. ISBN 978-83-7243-451-7 ISBN 978-83-7773-670-8 (e-Pub) ISBN 978-83-7773-671-5 (mobi) ISBN 978-83-7773-791-0 (pdf) Edytor: Tomasz Zajbt Redaktor prowadz¹cy: Longina Rutkowska Redakcja: Jan Piñski Korekta: Bart³omiej Dzia³oszyñski Projekt graficzny ok³adki: Gra¿yna Jêdrzejec Koordynator produkcji wersji elektonicznej: Tomasz Zajbt Sk³ad: Marcin Fabijañski Druk i oprawa: Oficyna Wydawnicza READ ME – Drukarnia w £odzi, Olechowska 83, (42) 649-33-91, druk@readme.pl, http://druk.readme.pl W razie trudnoœci z zakupem tej ksi¹¿ki prosimy o kontakt z wydawnictwem: rm@rm.com.pl Spis treœci Do Czytelnika. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 1. Schronienie dla króla . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 2. Potêga figur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Do czego figurom potrzebne s¹ pionki? . . . . . . . . . . . . . 18 Walka na linii demarkacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 Goniec . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Skoczek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 Wie¿a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 Hetman . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 3. Gra pionkami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 4. Potêga pionków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 5. Wyprowadzanie figur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 6. Przekraczanie linii demarkacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . 105 7. Koordynacja figur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 8. Obrona . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 9. Atak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 10. Mocne i s³abe strony pozycji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 Indeks nazwisk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 Do Czytelnika Samouczek jest ksi¹¿k¹, która po- maga uczyæ siê bez nauczyciela. Nie oczekuj jednak cudów. Na- prawdê mo¿esz siê z niej wiele na- uczyæ, ale tylko pod warunkiem, ¿e nie tylko j¹ przeczytasz, ale potraktu- jesz jak osobê, której bêdziesz nie- ustannie zadawa³ pytania – za ka¿dym razem, kiedy czegoœ nie zrozumiesz. W tym miejscu radzê, aby powsta³e w¹tpliwoœci – zamiast rozpatrywaæ samemu – omawiaæ z przyjacielem, grup¹ kolegów lub partnerem w grze, podczas analizy rozegranych partii. Tak, analiza jest niezbêdna. Zapi- sujcie rozegrane partie – je¿eli nie ca³e, to chocia¿ do 12. posuniêcia. Starajcie siê oceniæ otrzyman¹ pozy- cjê. Je¿eli opinie twoja i twoich kole- gów ró¿ni¹ siê, rozegrajcie szeœæ par- tii zaczynaj¹c od powsta³ej pozycji. Szukajcie b³êdów oraz notujcie idee, które siê sprawdzi³y oraz silne ruchy partnerów. Pozycja stanie siê wtedy jaœniejsza i przekonacie siê, kto z was by³ bli¿ej prawdy. Ksi¹¿ka nie jest adresowana do osób, które w ogóle nie umiej¹ graæ w szachy. Zak³ada siê, ¿e znasz przy- najmniej ruchy figur, zasady gry i zapis szachowy. Opublikowano wiele pod- rêczników, natomiast samouczków powsta³o znacznie mniej, gdy¿ jest to trudny gatunek, zarówno dla autora, jak i Czytelnika. Ten samouczek ró¿ni zbiór siê od innych tym, ¿e partia szachowa jest rozwa¿ana w nim jako system, uporz¹dkowany elementów i wzajemnych zale¿noœci miêdzy nimi. Elementami systemu s¹ kolejne pozy- cje, powsta³e po posuniêciach wyko- nywanych przez obu graczy. Interak- cje pomiêdzy pozycjami (elementami gry) s¹ determinowane przez zasady wykonywania posuniêæ i rzeczywiœcie wykonane ruchy. Pozwalaj¹ na prze- chodzenie z jednej pozycji do drugiej. W istocie, zwi¹zki pomiêdzy elemen- tami systemu s¹ okreœlane przez idee, plany i cele zawarte w jednym lub kil- ku kolejnych ruchach – w manewrze lub kombinacji. Systemowe podejœcie do szachów zak³ada istnienie wczeœniej okreœlo- nego celu i opracowanie sposobów jego osi¹gniêcia. Jak wiadomo celem partii szachowej jest danie mata kró- lowi przeciwnika, tzn. zaatakowanie króla w taki sposób, aby nie móg³ siê obroniæ dozwolonymi œrodkami: przez pobicie atakuj¹cej bierki, zas³oniêcie siê przed ni¹ (zablokowanie linii dzia- ³ania napadaj¹cej figury), lub przez ucieczkê przed jej atakiem, czyli odej- œcie królem w bezpieczne miejsce. Teraz, kiedy ju¿ znasz ostateczny cel partii szachowej, proszê ciê, abyœ na d³ugo o nim zapomnia³. Taka nie- zwyk³a proœba ma swoje uzasadnie- nie. Rzecz w tym, ¿e mniej ni¿ jeden 8 Strategia szachowa procent partii koñczy siê matem. Ko- niec przychodzi zazwyczaj du¿o wczeœniej, kiedy jeden z graczy uzy- ska przewagê wystarczaj¹c¹ do zama- towania przeciwnika. Oznacza to, ¿e d¹¿enie do osi¹gniêcia tej przewagi zastêpuje chêæ zamatowania przeciw- nika, co zreszt¹ te¿ nie jest zadaniem ³atwym. Mo¿e siê udaæ je zrealizowaæ, jeœli przeciwnik pope³ni b³¹d, co jest ma³o prawdopodobne, lub w rezulta- cie zrêcznej, logicznej gry, która wy- maga cierpliwoœci. W istocie rzeczy partia szachowa nie jest zwyk³ym sys- temem, ale systemem konfrontacyj- nym. Przeciwnik te¿ próbuje zrealizo- waæ swój cel – danie mata twojemu królowi jego cel w ¿aden sposób nie jest zbie¿ny z twoim w³asnym. jak zauwa¿ysz, i, Zatem na pocz¹tku gry nie powi- nieneœ myœleæ ani o dawaniu mata, ani o szybkim osi¹gniêciu przewagi mate- rialnej. Podejœcie systemowe wymaga zmierzania do celu etapami, a ponie- wa¿ partia szachów jest systemem konfrontacyjnym, przez ca³y czas mu- sisz liczyæ siê z planami i kontratakami przeciwnika. To oznacza, ¿e nie mo¿esz interesowaæ siê wy³¹cznie da- niem mata, ale tak¿e powinieneœ troszczyæ siê o bezpieczeñstwo w³as- nego króla. Je¿eli zrozumia³eœ te dwie podsta- wowe w³aœciwoœci partii szachowej widzianej systemowo – etapowe osi¹ganie celu oraz koniecznoœæ zaak- ceptowania sytuacji konfrontacyjnej – w pewnej mierze sta³eœ siê strate- giem. I jest to du¿y krok w pojmowa- niu istoty szachów. Zróbmy teraz kolejny krok i wpro- wadŸmy pojêcie „zasobów szacho- wych”. Twoje zasoby, jako „najwy¿- szego dowódcy” armii szachowej to bierki i miejsce na szachownicy. Two- im zadaniem jest dog³êbne poznanie tych zasobów, zrozumienie tkwi¹cych w nich mo¿liwoœci praktycznych – ka- ¿dej bierki z osobna i dzia³aj¹cej wspólnie z innymi – a nastêpnie mo- ¿liwie najlepsza ich organizacja, roz- stawienie i wreszcie d¹¿enie do... Do czego? Do zamatowania króla prze- ciwnika? Nie! Do stopniowego osi¹ga- nia swoich celów. Nadesz³a pora na zdefiniowanie podstawowych etapów partii szacho- wej. Najpierw nale¿y zbudowaæ schronienie dla twojego króla. Nie, nie buduj pa³acu, raczej bunkier. A na- wet nie bunkier, poniewa¿ król nie bê- dzie stamt¹d strzela³, tylko dobrze chroniony punkt dowodzenia. Nastêpnie musisz zdecydowaæ, jak ustawiæ ³añcuch swoich pionków, któ- re stworz¹ szkielet pozycji. Mo¿e to byæ klin wbity na bia³ych lub czarnych polach, albo barykada na drugiej lub trzeciej linii. Mo¿esz te¿ zdecydowaæ siê na potyczki i wymiany pionków w œrodkowej strefie, oczyszczaj¹c pole dla swoich figur. Zale¿nie od przyjêtej struktury pion- kowej, bêdziesz musia³ ustawiæ swoje mobilne zasoby – stopniowo wypro- wadzaæ skoczki, goñce, wie¿e i het- mana zgodnie z ich przeznaczeniem i twoimi zamiarami. Po zakoñczeniu tej fazy gry, powi- nieneœ przygotowaæ siê do przekro- czenia „linii demarkacyjnej”. Rzecz Do Czytelnika 9 w tym, ¿e stosunkowo rzadko bê- dziesz wygrywa³ partie szachowe, je- œli twoje zasoby bêd¹ rozstawione tyl- ko na twojej czêœci szachownicy i nie bêd¹ d¹¿y³y do wyeliminowania lub os³abienia zasobów przeciwnika. Nie mo¿na oczywiœcie wykluczyæ, ¿e prze- ciwnik sam zdecyduje siê zaatakowaæ, a ty, prowadz¹c skuteczn¹ obronê, tak go os³abisz, ¿e po przeliczeniu pozo- sta³ych na szachownicy zasobów, przeciwnik sam przyzna siê do pora- ¿ki. Tak¹ strategiê nazwiemy „ak- tywn¹ obron¹”. Czêsto przychodzi taki moment, ¿e logika nakazuje, aby przebiæ siê przez ³añcuch pionków, zdobyæ przestrzeñ i zaatakowaæ s³abe pionki przeciwni- ka, lub przy wsparciu swoich figur, promowaæ w³asne. W tym momencie sekretna myœl przebiega ci przez g³owê – myœl, która nigdy ciê nie opu- œci³a – istnieje przecie¿ nadrzêdna regu³a, ¿e zwyciêzc¹ jest gracz, który da mata królowi przeciwnika! Mo¿emy teraz pokazaæ kolejno etapy osi¹gania g³ównego celu gry – podstawowe fazy gry – zgodnie z któ- rymi skonstruowana jest ta ksi¹¿ka: budowanie schronienia dla króla, ustawienie ³añcuchów pionkowych, wyprowadzanie figur, przekraczanie linii demarkacyjnej, aktywna obrona i atak na króla. To wszystko wydaje siê logiczne, ale mo¿e ci przyjœæ do g³owy pytanie: co bêdzie robi³ twój przeciwnik, sko- ro on te¿ ma swoje cele i na ka¿dy twój ruch ma prawo odpowiedzieæ swoim, staraj¹c siê zniweczyæ twoje plany? Istniej¹ dwie mo¿liwoœci: (a) bêdzie prowadzi³ grê pos³uguj¹c siê podob- nym sposobem rozumowania jak ty, lub (b) ju¿ na pocz¹tku partii bêdzie usi³owa³ zaj¹æ centrum, wymieniæ pionki, szybko rozwijaæ figury i przejœæ do bezpoœredniego ataku na króla. Musisz byæ przygotowany na ka¿d¹ z tych ewentualnoœci. Mo¿liwe, ¿e przeciwnik zastosuje jedn¹ ze strate- gii poœrednich: najpierw zajmie cen- trum, a nastêpnie stopniowo rozwinie swoje figury, b¹dŸ zagra aktywnie nie na skrzydle królewskim, ale na hetmañskim. Prawie na pewno zbudu- je schronienie dla swojego króla, ale byæ mo¿e nie bêdzie ono tak bez- pieczne jak zbudowane przez ciebie. Musisz byæ gotów na podjêcie ka¿dej decyzji. Aby ci w tym pomóc, samo- uczek odkryje przed tob¹ ca³¹ gamê mo¿liwoœci bojowych bierek szacho- wych – ka¿dej z osobna, a przede wszystkim jako cz³onka zorganizowa- nego oddzia³u. St¹d te¿ rozdzia³y o zasobach: „Si³a figur”, „Si³a pion- ków”, „Koordynacja figur”, oraz Moc- ne i s³abe strony pozycji”. Ten ostatni rozdzia³ mo¿e ci siê wy- daæ najbardziej interesuj¹cy. Opisuje, jak w szachach, podobnie jak w me- chanice, wspó³istniej¹ inercyjne si³y akcji i reakcji. Rozs¹dne gospodaro- wanie zasobami zapewni twojej pozy- cji stabilnoœæ, tzn. zdolnoœæ odpiera- nia zewnêtrznych, niszcz¹cych si³. Je- œli przeciwnik bêdzie usi³owa³ rozbiæ twoj¹ pozycjê, zmieniæ j¹ w korzystny dla siebie sposób, bêdzie musia³ po- konaæ „rozruchowy moment obroto- wy”. Bêdzie to wymaga³o od niego za- 10 Strategia szachowa anga¿owania znacz¹cych si³, które trudno zgromadziæ i którymi nie³at- wo kierowaæ. Jeœli bêdzie usi³owa³ zniszczyæ schronienie twojego króla, musi odnaleŸæ klucz do ca³ej pozycji, a nastêpnie j¹ rozbiæ, (jednak nawet zbli¿enie siê do niej nie bêdzie pro- ste) Jego atakuj¹ce bierki, chc¹c nie chc¹c, opuszcz¹ swoj¹ bazê, podczas gdy twoje umocnienia bêd¹ sta³y na twoim w³asnym terytorium. Wielu szachistów, nie tylko o prze- ciêtnej sile gry, ale nawet mistrzów, nie rozumie i nie docenia potencjalnej si³y pozycji. Ile¿ partii przegrano z po- wodu ataków, które rozbi³y siê o so- lidn¹ obronê. Trudnoœæ bowiem pole- ga na tym, ¿e na szachownicy, tak jak na diagramie, widaæ tylko zewnêtrzny aspekt pozycji – po³o¿enie figur – na- tomiast ich wzajemne relacje gin¹ z pola widzenia, istniej¹ tylko w two- jej g³owie. Za ka¿dym razem, gdy przychodzi twoja kolej na wykonanie posuniêcia, musisz dokonaæ wyboru spoœród wie- lu mo¿liwoœci. Czyni¹c tak bêdziesz musia³ polegaæ na podstawowych in- formacjach – odpowiednio usystema- tyzowanej wiedzy i doœwiadczeniu, oraz na dostêpnej w danej chwili in- formacji p³yn¹cej z pozycji na sza- chownicy i serii dotychczasowych po- suniêæ. Bêdziesz wiedziony przez swoje pomys³y, upodobania, intuicjê i oczywiœcie skalkulowane na kilka ru- chów naprzód warianty. Ale nie na zbyt wiele. Nie wierz tym, którzy mówi¹ o przewidywaniu dziesiêciu najbli¿szych ruchów. Mo¿e siê to udaæ tylko w forsownych wariantach, gdzie dla ka¿dego ruchu istnieje tylko jedna lub dwie efektywne odpowiedzi. Roz- ga³êzione warianty zazwyczaj nie poddaj¹ siê tak dok³adnej kalkulacji. Jeden z najwiêkszych myœlicieli sza- chowych, Richard Réti, na pytanie jak daleko liczy warianty, odpowiedzia³: „jeden ruch naprzód”. W ten lapidar- ideê, która we ny sposób wyrazi³ wspó³czesnej brzmi mniej wiêcej nastêpuj¹co: „Wachlarz mo¿liwoœci w szachach jest nieskoñ- czony, a rzeczywistoœæ nie jest jedno- znacznie okreœlona. W takich warun- kach, wybór posuniêcia nie mo¿e siê opieraæ wy³¹cznie na kalkulacji wa- riantów”. W wiêkszoœci d³ugich i bar- dzo d³ugich kombinacji przeprowa- dzonych przez autora, ich podstaw¹ by³a nie tyle kalkulacja, co wiara w we- wnêtrzn¹ si³ê pozycji, gotowoœæ zaso- bów oraz w ich koordynacjê. terminologii Wybór ruchu jest porównaniem za- sobów i celów. Ka¿d¹ figurê musisz spytaæ, co mo¿e sama osi¹gn¹æ, jakiej pomocy potrzebuje od innych bierek i w jakim stopniu jest gotowa im po- móc. Aby dobrze wykorzystaæ posia- dany zasób czasu, musisz to zrobiæ mo¿liwie najszybciej. Mam nadziejê, ¿e po tym wprowa- dzeniu lepiej zrozumiesz uk³ad tego samouczka oraz decyduj¹c¹ rolê, jak¹ ty sam mo¿esz odegraæ, czyni¹c tê ksi¹¿kê przydatn¹ dla siebie. 1. Schronienie dla króla Na pocz¹tku partii figury i pionki zawsze s¹ ustawione w ten sam, niezmienny od wieków sposób. ! # $tMvWlVmT $OoOoOoOo $ + + + + $+ + + + $ + + + + $+ + + + $pPpPpPpP $RnBqKbNr /(((((((() Aby u³atwiæ Czytelnikowi orienta- cjê na polach szachownicy, autor zde- cydowa³ siê oznaczyæ pole walki w szczególny sposób. Poniewa¿ pierwsza i ósma linia zaj- mowane s¹ przez figury, nazywanie ich liniami „figur” jest w pe³ni uzasad- nione. Linie druga i siódma zajmowa- ne s¹ przez rzêdy pionków, dlatego bêdziemy je nazywaæ liniami „pion- ków”. Linie trzecia i szósta na pocz¹t- ku gry s¹ pod tak silnym ostrza³em figur i pionków, ¿e uzasadnionym bê- dzie nazywanie ich liniami „fortyfika- cji”. Cienk¹ liniê oddzielaj¹c¹ linie czwart¹ i pi¹t¹ nazwiemy „lini¹ de- markacyjn¹”, a pola przylegaj¹ce do niej bêdziemy okreœlaæ „stref¹ wa¿- nych pól”. 8 7 6 5 4 3 2 1 strefa wa¿nych pól linia pionków linia fortyfikacji ! # $ + + + + $+ + + + $ + + + + $+ + + + ——- linia demarkacyjna ——- $ + + + + $+ + + + $ + + + + $+ + + + /(((((((() a b c d e f g h linia figur strefa wa¿nych pól linia fortyfikacji linia pionków linia figur Chcia³bym, ¿ebyœ zaakceptowa³ moj¹ innowacjê, poniewa¿ dziêki nim mo¿na du¿o ³atwiej obserwowaæ i analizowaæ rozwój wydarzeñ w po- szczególnych partiach oraz ich frag- mentach. ¯adnych innych zmian w ogólnie przyjêtej terminologii sza- chowej nie zamierzam ju¿ wprowa- dzaæ. Aby wygraæ, gracz musi przekro- czyæ liniê demarkacyjn¹ i pokonaæ przeciwnika najpierw w strefie wa- ¿nych pól, potem na linii fortyfikacji i w koñcu... w s¹siedztwie samego króla. Chocia¿ droga do punktu dowo- dzenia zajmowanego przez króla prze- ciwnika jest d³uga i wyboista, ka¿dy gracz ufa, ¿e przy pomocy swojej wy- obraŸni i wiedzy, nieustêpliwoœci 12 Strategia szachowa i uporowi, a tak¿e œmia³oœci i ostro- ¿noœci zarazem, wczeœniej czy póŸ- niej wkroczy do kwatery g³ównej ry- wala i bêdzie mia³ to szczêœcie wypo- wiedzieæ sakramentalne „szach i mat”. By taki dyshonor nie spotka³ twoje- go króla, ¿eby nigdy nie us³ysza³ bole- snych s³ów triumfuj¹cego przeciwni- ka, byœ nie musia³ obawiaæ siê o w³as- nego monarchê, dobrze jest od same- go pocz¹tku rozgrywki pomyœleæ o zbudowaniu dla niego bezpiecznego schronienia. ! # $tMvW Tl+ $OoOoVoOo $ + +oM + $+ + + + $ + + + + $+ + Pn+ $pPpPbPpP $RnBq+rK /(((((((() Nie oznacza to jednak, ¿e takie schronienie musi byæ budowane od pierwszego posuniêcia, ale solidne fundamenty powinny zostaæ po³o¿o- ne ju¿ w pocz¹tkowej fazie gry. Jeœli nie bêdziesz mia³ czasu, od³ó¿ prace fortyfikacyjne na piêæ do oœmiu ru- chów, ale zajmuj¹c siê wyprowadza- niem swoich si³ szachowych, przy- najmniej nakreœl w myœlach plany domu dla twojego w³adcy. Mo¿na po- wiedzieæ, ¿e buduj¹c solidny dom dla niego, budujesz jednoczeœnie schro- nienie dla ca³ego szachowego sztabu dowodzenia. Król nie prowadzi wojny sam. Jest jedynie symbolem skutecz- nej b¹dŸ nieefektywnej strategii. Z tego w³aœnie powodu w szachach istniej¹ jak gdyby dwa cele. Mo¿esz po prostu, krok po kroku, metodycz- nie niszczyæ uk³ady komunikacyjne przeciwnika i bez poœpiechu, ostro¿- nie eliminowaæ jego jednostki bojowe (figury, pionki), b¹dŸ mo¿esz szybko i elegancko, b³yskawicznym zrywem dopaœæ nieprzyjacielskiego króla i zmu- siæ jego armiê do kapitulacji. Co trzeba zrobiæ, aby schronienie by³o bezpieczne i nie wymaga³o zaan- ga¿owania zbyt du¿ych si³ szacho- wych do jego obrony? Jednoznacznej odpowiedzi nie ma. Jeœli przyk³adowo twoje plany zak³adaj¹ szybki marsz pionkami na skrzydle królewskim, nie poleca³bym posy³ania tam króla. Jeœli natomiast ustawienie wybrane w de- biucie wymaga energicznego ataku na skrzydle hetmañskim, nierozs¹dne by³oby zrobienie d³ugiej roszady. Le- piej w tym przypadku zadowoliæ siê spokojn¹ roszad¹ na skrzyd³o królew- skie i usun¹æ w ten sposób króla z burzliwego regionu. W szachach nie ma jednak niekwe- stionowanych dogmatów. Niekiedy, w trakcie za¿artej walki, gdy króle zo- sta³y ju¿ schowane w swoich forte- cach, mo¿e zaistnieæ potrzeba rzuce- nia do walki oddzia³u pionków. Cza- sem bêd¹ to pionki, które chroni¹ kwaterê g³ówn¹, arsena³ i samego króla. Nie wahaj siê jednak ani chwili i poœlij je do ataku. Kiedy twoje pionki zepchn¹ przeciwnika i stworz¹ bary- kadê w strefie wa¿nych pól, nawet z tego miejsca bêd¹ doskonale broni³y swojego monarchê. Natomiast prze- strzeñ, jaka utworzy siê za nimi, bê- 1. Schronienie dla króla 13 dzie doskona³ym polem dla manewro- wania twoimi figurami. W taki w³aœnie sposób ³añcuchy pionkowe funkcjo- nuj¹ w obronie królewsko-indyjskiej i wielu wariantach obrony sycylijskiej. Jeœli ju¿ mówimy o typowych meto- dach budowy królewskiego schronie- nia, to z natury dok³adnym i ostro¿- nym graczom, oprócz zwyk³ej rosza- dy, mo¿emy poleciæ stworzenie nie tylko schronu, ale prawdziwego pa³a- cu z podwójnymi pionkowymi mura- mi i gwardi¹ przyboczn¹, w której kró- lowi pomoc¹ s³u¿¹ skoczek, goniec, wie¿a i cztery pionki. ! # $tMvW Tl+ $OoOoOoVo $ + + Mo+ $+ + + + $ + + + + $+ + +nP $pPpPpPbP $RnBq+rK /(((((((() Diagram wyraŸnie pokazuje wszyst- kie zalety takiej twierdzy w porówna- niu ze zwyk³¹ roszad¹. Czy rzeczywiœ- cie mo¿na zbudowaæ taki zamek kró- lewski? Oczywiœcie. Co wiêcej, anali- zuj¹c posuniêcia oka¿e siê, ¿e jest to najprostsza i naj³atwiejsza rzecz do zrealizowania. Wystarczy w pierw- szym ruchu wyprowadziæ swojego skoczka na 1 nf3 i nic na œwiecie nie jest w stanie przeszkodziæ kolejnym posuniêciom: 2 g3, 3 bg2... Podstawowe sposoby prowadzenia partii szachowej W dzisiejszych czasach zalew infor- macji szachowych jest tak ogromny, ¿e nieustannie maleje liczba nie tylko poliglotów, znaj¹cych wszystkie wa- rianty debiutowe, ale tak¿e arcymi- strzów, którzy w pe³ni wykorzystali tê masê wariantów, niekiedy przedsta- wian¹ nam pod nazw¹ teorii debiu- tów. Tymczasem generalne zasady prowadzenia walki szachowej s¹ bar- dzo proste. Si³y obu walcz¹cych stron rozwija- ne s¹ w pierwszych posuniêciach ca³kowicie identycznie. Celem gry jest odniesienie zwyciêstwa, a ¿eby to osi¹gn¹æ nale¿y zorganizowaæ atak na obóz nieprzyjaciela. Logika podpo- wiada, ¿e atakowanie ca³ego obozu wroga nie jest konieczne, wystarczy skupiæ siê na jego najbardziej istot- nym elemencie: kwaterze g³ównej nieprzyjacielskiego króla. Do skonstruowania linii obrony król nie ma do dyspozycji zbyt du¿o materia³u: kilka pionków, skoczka i goñca. Przydzielenie mu do obrony wiêkszej liczby bierek jest ryzykowne i niewskazane. Trzeba przecie¿ rów- nie¿ zabezpieczyæ bli¿sze i dalsze drogi dojazdowe do fortecy! Przez wieki opracowano ca³y ze- staw wskazówek pomocnych przy tworzeniu formacji obronnych. W tym miejscu nale¿y stwierdziæ, ¿e nie ma twierdzy nie do zdobycia. Jednak sto- pieñ trudnoœci, jakie twój przeciwnik 14 Strategia szachowa napotka pokonuj¹c twoj¹ obronê, bê- dzie zale¿a³ od tego, jak solidnie ufor- mujesz swoje linie obronne. pomiêdzy Dopiero kiedy walcz¹ce strony zetr¹ siê ze sob¹, mo¿emy powie- dzieæ, ¿e bitwa siê rozpoczê³a. Wszyst- ko co dzieje siê wczeœniej, to jedynie manewry maj¹ce na celu polepszenie wspó³dzia³ania podod- dzia³ami szachowej armii. W trakcie przeprowadzania zaplanowanych operacji, przez ca³y ten czas, musisz obserwowaæ si³ przeciwnika i jednoczeœnie wprowa- dzaæ drobne poprawki w swoich dzia³aniach. Wiêkszoœæ graczy o tym zapomina. przegrupowania Trzeba powiedzieæ, ¿e nie ka¿dy lubi przygl¹daæ siê temu, co robi prze- ciwnik. Dlatego wielu szachistów ogranicza siê do obserwacji rozwoju w³asnych bierek. W pocz¹tkowej fazie partii taka taktyka jest do zaakcepto- wania, ale tylko do momentu, kiedy pierwszy pionek lub figura nieprzyja- ciela pojawi siê na twojej czêœci sza- chownicy. Musisz siê wtedy zastano- wiæ: po co siê zjawi³a i dok¹d zmierza. Tak czy inaczej, gdy obie armie stoj¹ jeszcze na swoich wyjœciowych pozy- cjach, graj¹cy bia³ymi, czyli ten, który rozpoczyna partiê, ma do wyboru trzy równorzêdne strategie: atak, manew- rowanie lub obronê. W pocz¹tkowej fazie partii atako- waæ mo¿esz jedynie pionkami. Figury nie s¹ jeszcze gotowe, poniewa¿ nie maj¹ wystarczaj¹cego zasiêgu. Atak po³¹czonymi pionkami najlepiej prze- prowadziæ w centrum. Jeœli bez wspar- cia figur rozpoczniesz go na flance, przeciwnik szybko podejmie œrodki zaradcze – przejdzie do kontrataku w centrum, prze³amie liniê frontu i swoimi skoczkami zajmie dogodne punkty obserwacyjne. Gdy mamy do czynienia z dobrze bronion¹ pozycj¹, same pionki w cen- trum nie stanowi¹ zal¹¿ka ofensywy, s¹ raczej os³on¹ dla w³asnych figur, które po wyczerpuj¹cym marszu mog¹ tutaj „odpocz¹æ” i przygotowaæ siê do nowej kampanii. Widzimy te- raz, ¿e wielki francuski gracz Philidor nie by³ wcale taki naiwny, kiedy twier- dzi³, ¿e pionki s¹ podstaw¹ ataku. Tak- ¿e wtedy, 200 lat temu, pionki nie mog³y siê cofaæ i kiedy nie mog³y siê posuwaæ naprzód, ³añcuchy zastyga³y, jak robi¹ to dzisiaj, tworz¹c wygodne œcie¿ki dla swoich figur. Nie oznacza to jednak, ¿e pionki stoj¹ce w cen- trum nie s¹ niebezpieczne. Nie s¹ nie- bezpieczne w danym momencie i czarne dobrze to rozumiej¹c, nie wy- prowadzaj¹ swoich si³ na ich spotka- nie, by nie tworzyæ obiektów do ata- ku, tylko czekaj¹, a¿ ³añcuch pionko- wy dojdzie do ich linii obrony. W ka¿- dym razie, bia³e, ustawiwszy swoje pionki w centrum, bêd¹ umieszczaæ za nimi swoje figury, kumuluj¹c ogromn¹ si³ê ra¿enia i przygotowuj¹c siê do szturmu z bli¿szej odleg³oœci. Drugi sposób rozpoczêcia gry, sto- sowany przez doœwiadczonych gra- czy, opiera siê na znajomoœci g³ów- nych pozycji obronnych króla nieprzy- jaciela. Tworz¹c w myœlach nie tylko zarys, ale ca³¹ konstrukcjê fortecy obronnej, bia³e bez poœpiechu rozwi- jaj¹ swoje si³y wzd³u¿ linii frontu, tak 1. Schronienie dla króla 15 aby z daleka uderzyæ na twierdzê. Stopniowo, pod os³on¹ pionków gro- madz¹ nowe si³y i nie poruszaj¹c siê na chybi³ trafi³, ale po œciœle okreœlo- nych trasach, z jasno sprecyzowanymi celami zmierzaj¹ wprost do wybrane- go punktu. Bardzo trudno przeciwsta- wiæ siê takiej strategii, poniewa¿ na- pastnik stara siê ca³kowicie wyelimi- nowaæ wszelkie mo¿liwe s³aboœci w swojej strukturze obronnej. Przez d³ugi czas czarne musz¹ staæ na stra¿y, czekaj¹c na najmniejsz¹ szansê na kontratak. gracze Poniewa¿ zgromadzili ogromne doœwiadczenie w strategii ataku pionkami oraz w strategii spo- kojnego rozmieszczania swoich si³ wzd³u¿ linii frontu, maj¹c na celu zwiêkszenie nacisku na wszystkie pola walki, s¹ eksperci, którzy mówi¹ „Czemu spieszyæ siê z atakiem? Cze- mu nie zacz¹æ budowaæ linii obron- nych jako pierwszy? Nie jesteœmy ograniczeni liczb¹ posuniêæ, mamy dostatecznie du¿o czasu na zastano- wienie i wreszcie dysponujemy liczny- mi podrêcznikami ze wszystkimi po- trzebnymi wskazówkami – zacznijmy zatem prace konstrukcyjne.” I trudno z nimi polemizowaæ – jeœli czarnym, w sytuacji, gdy przeciwnik pierwszy wykonuje posuniêcie, udaje siê stwo- rzyæ ró¿ne formy konstrukcji obron- nych, dlaczego nie moglibyœmy zbu- dowaæ twierdzy jeszcze lepszej jakoœ- ci, bezpieczniejszej i bardziej „ognio- odpornej” graj¹c bia³ymi? Rzeczywiœ- cie, ci m¹drzy gracze maj¹ racjê. Ich fortece s¹ nie tylko niemal niemo- ¿liwe do zdobycia, ale tak¿e wyma- gaj¹ znacznie mniejszego zaanga- ¿owania szachowego materia³u bu- dowlanego.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: