Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00193 010600 7484659 na godz. na dobę w sumie
Straże gminne. Komentarz - ebook/pdf
Straże gminne. Komentarz - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 372
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-7393-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Opracowanie stanowi kompendium wiedzy o prawach i obowiązkach strażników, które pomoże im w podejmowaniu trafnych decyzji, ułatwi pracę i poprawi jej efektywność z uwagi zwłaszcza na omówienie wszystkich wykroczeń - kodeksowych i pozakodeksowych - odnośnie do których strażnicy otrzymali uprawnienia do nakładania grzywien. Drugie wydanie komentarza uzupełnione zostało najnowszymi rozwiązaniami prawnymi. Na uwagę zasługuje szczegółowe przybliżenie przybywających z roku na rok zadań i uprawnień strażników. W publikacji znajduje się także przydatny taryfi kator mandatowy. Komentarz wzbogacony został o materiał zdjęciowy przedstawiający rodzaje umundurowania i jego przeznaczenie. Zamieszczono również wzory dokumentów, m.in. regulaminów, legitymacji, pozwoleń oraz oświadczeń. Dopełnieniem jest rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych wraz z ich barwnymi wzorami.

Adresaci:
Książka jest przeznaczona dla osób wykonujących zawodowe czynności strażników. Zainteresuje również wszystkich użytkowników dróg z uwagi na szczegółowe omówienie powinności strażników.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

STRAŻE GMINNE KOMENTARZ Wojciech Kotowski 2. wydanie Warszawa 2014 Stan prawny na 1 czerwca 2014 r. Wydawca Magdalena Przek-Ślesicka Redaktor prowadzący Ewa Fonkowicz Łamanie Wolters Kluwer Zdjęcia Straż Miejska m. st. Warszawy Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2014 ISBN: 978-83-264-3319-1 2. wydanie ISBN PDF-a: 978-83-264-7393-7 Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl SPIS TREŚCI Wykaz skrótów .......................................................................... Wprowadzenie ........................................................................... Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych ......... Rozdział 1 Przepisy ogólne ............................................................................ Rozdział 2 Organizacja, zadania i zakres uprawnień straży .......................... Rozdział 3 Uprawnienia i obowiązki strażników ........................................... Rozdział 4 Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe ..................................................................................... Literatura ................................................................................... Rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych ............................... 7 11 25 27 36 230 290 295 299 5 Spis treści Wzory znaków isygnałów drogowych .................................... Wybrane rodzaje umundurowania. Ilustracje ....................... 357 369 6 Dz. U. Dz. Urz. k.k. k.p.a. k.p. k.p.c. k.p.k. k.p.w. k.w. M. P. ONZ WYKAZ SKRÓTÓW – – – – – – – – – – – Dziennik Ustaw Dziennik Urzędowy ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267) ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101) ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 395 z późn. zm.) ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 482 z późn. zm.) Monitor Polski Organizacja Narodów Zjednoczonych 7 – – – – – – – – – – – – – – – – Orzecznictwo Sądów Polskich Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Ad- ministracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecz- nych Paragraf na Drodze Prokuratura i Prawo Problemy Praworządności ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) Przegląd Sądowy Sąd Najwyższy ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1383) strefa płatnego parkowania niestrzeżonego Samorząd Terytorialny ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 260 z późn. zm.) ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.) ustawa z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania wy- robów tytoniowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981 z późn. zm.) ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybac- twie śródlądowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz. 1471 z późn. zm.) Wykaz skrótów OSP OSNAPiUS PD PiPr PP p.r.d. PS SN u.s.g. s.p.p.n. ST u.d.p. u.o.d.o. u.o.z.t. p.g.g. u.r.ś. 8 p.u.s.p. u.u.c.p.g. u.w.t.p.a. WPP r.z.s.d. ZW Wykaz skrótów ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 427 z późn. zm.) ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzy- maniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1399 z późn. zm.) ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdzia- łaniu alkoholizmowi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1356 z późn. zm.) Wojskowy Przegląd Prawniczy rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. Nr 170, poz. 1393) Zagadnienia Wykroczeń – – – – – – 9 WPROWADZENIE Obecny kształt ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1383) jest rezultatem przemyśleń legis- lacyjnych, które zaowocowały siedmioma nowelizacjami, mającymi na celu dostosowanie prawa do współczesnych wymagań, które zostały do- konane dyspozycjami ustaw z dnia: 1) 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1191), 12 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy o strażach gminnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 130, poz. 1190), 3) 21 lipca 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458), 4) 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy o strażach gminnych, ustawy o Policji oraz ustawy – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 97, poz. 803), 5) 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1228), 6) 16 grudnia 2010 r. o publicz- nym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 5, poz. 13), 7) 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz. U. poz. 628). Ustawa jest realizowana postanowieniami 10 aktów wykonawczych. Są nimi – dla ułatwienia usytuowane w kolejności artykułowej ustawy – następujące rozporządzenia: 1) Ministra Spraw Wewnętrznych i Admini- stracji z dnia 21 grudnia 2009 r. w sprawie sprawowania nadzoru nad działalnością straży gminnych (miejskich) – (Dz. U. Nr 220, poz. 1733 z późn. zm.), wydane na podstawie art. 9 ust. 6 u.s.g., 2) Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 grudnia 2009 r. w sprawie form współpracy straży gminnej (miejskiej) z Policją oraz sposobu infor- mowania wojewody o tej współpracy (Dz. U. Nr 220, poz. 1732), wy- 11 Wprowadzenie dane na podstawie art. 9 ust. 7 u.s.g., 3) Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 listopada 2009 r. w sprawie zakresu i sposobu prowadzenia przez straże gminne (miejskie) ewidencji etatów, wypo- sażenia oraz wyników działań straży (Dz. U. z 2013 r. poz. 639 z późn. zm.), wydane na podstawie art. 9a ust. 2 u.s.g., 4) Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu obserwowania i rejestro- wania przy użyciu środków technicznych obrazu zdarzeń w miejscach publicznych przez straż gminną (miejską) – (Dz. U. Nr 220, poz. 1720), wydane na podstawie art. 11 ust. 3 u.s.g., 5) Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2009 r. w sprawie zakresu i sposobu wykonywania przez strażników gminnych (miejskich) niektórych czynności (Dz. U. Nr 220, poz. 1722 z późn. zm.), wydane na podstawie art. 12 ust. 2 u.s.g., 6) Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu dokumentowa- nia faktu użycia środków przymusu bezpośredniego przez strażników gminnych (miejskich) – (Dz. U. Nr 220, poz. 1719), wydane na podstawie art. 14h u.s.g., 7) Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków przydziału, przechowywania i ewidencjonowania broni palnej bojowej i amunicji przez straże gminne (miejskie) – (Dz. U. Nr 194, poz. 1999), wydane na podstawie art. 18 ust. 4 u.s.g., 8) Rady Ministrów z dnia 28 lipca 1998 r. w sprawie umundurowania, legitymacji, dystynkcji i znaków identyfikacyjnych strażników gminnych (miejskich) – (Dz. U. Nr 112, poz. 713 z późn. zm.), wydane na podstawie art. 21 ust. 2 u.s.g., 9) Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2010 r. w sprawie badań psychologicznych strażników gminnych (miejskich) – (Dz. U. Nr 150, poz. 1012), wydane na podstawie art. 24a ust. 3 u.s.g., 10) Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 grudnia 2009 r. w sprawie szkolenia podstawowego strażników gminnych (miejskich) – (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 353 z późn. zm.), wydane na podstawie art. 25 ust. 5 u.s.g. Z prezentowaną ustawą ściśle wiąże się m.in. 17 aktów prawnych w postaci równoległych ustaw usytuowanych alfabetycznie. Oto one: 1) ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 395 z późn. zm.), 2) ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 482 z późn. zm.), 3) ustawa z dnia 12 Wprowadzenie 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 611 z późn. zm.), 4) ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 576 z późn. zm.), 5) ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 z późn. zm.), 6) ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 260 z późn. zm.), 7) ustawa z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybu- chowych przeznaczonych do użytku cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1329 z późn. zm.), 8) ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 145, poz. 1221 z późn. zm.), 9) ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1340 z późn. zm.), 10) ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.), 11) ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracow- nikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458 z późn. zm.), 12) ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 227, poz. 1367 z późn. zm.), 13) ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 173 z późn. zm.), 14) ustawa z dnia 22 listopada 2013 r. o systemie powiada- miania ratunkowego (Dz. U. poz. 1635), 15) ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1414), 16) ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.), 17) ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.). Strażnik powinien poznać i utrwalić postanowienia ustaw szczególnych w zakresie wykroczeń pozakodeksowych, za które może nakładać grzywny w drodze mandatu, a mianowicie: 1) art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), 2) art. XII § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Przepisy wprowadza- jące Kodeks pracy (Dz. U. Nr 24, poz. 142 z późn. zm.), 13 Wprowadzenie 3) art. 431ust. 1 i 2, art. 45 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1356 z późn. zm.), 4) art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.), 5) art. 10 ust. 1–2a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1399 z późn. zm. zm.), 6) art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 856). 7) art. 174 ust. 3, art. 175, art. 177, art. 188 oraz art. 191 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 21 z późn. zm.), 8) art. 343 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środo- wiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 z późn. zm.). 9) art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1069), 10) art. 194 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145). 11) art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogo- wym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1414) w zakresie określonym w art. 28 ust. 4 oraz art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2011 r. Nr 5, poz. 13 z późn. zm.), 12) art. 112 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.), 13) art. 85 ust. 1a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213, poz. 1342 z późn. zm.), 14) art. 131 pkt 6 i 12 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 627 z późn. zm.) 15) art. 48 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1162), 14 Wprowadzenie 16) art. 50 pkt 5 w związku z art. 38a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 651 z późn. zm.), 17) art. 73 i 74 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elek- trycznym i elektronicznym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1155), 18) art. 78 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz. U. Nr 79, poz. 666 z późn. zm.), 19) art. 494 i 495 oraz 498 i 499 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Ko- deks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 z późn. zm.). Warunkiem powierzenia z natury rzeczy odpowiedzialnych zadań jest – poza nieskazitelnością charakteru i predyspozycjami psychofizycznymi również określony stan świadomości prawnej. Świadomość prawna to przede wszystkim wiedza gwarantująca ochronę przed naruszaniem obo- wiązujących w Państwie norm prawnych zgodnie z zasadą „nieznajomość prawa szkodzi”, ale nie tylko. Należyta staranność wymaga umiejętności korzystania z posiadanej i pogłębianej wiedzy w stopniu pozwalającym na niezłomną wolę postępowania w zgodzie z własnym sumieniem oraz przyjętymi i utrwalonymi w praktyce zasadami współżycia społecznego. Nie bez kozery mówi się, że prawo jest dla mądrych ludzi. Mądrości bo- wiem wymaga odkrycie w sobie cech ukierunkowanych na szacunek dla życia i zdrowia drugiego człowieka. Tylko mądry i dojrzały człowiek będzie z przekonaniem realizował jedynie słuszną zasadę, wynikającą zresztą z dyrektywy art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, iż „Wszyscy są wobec prawa równi”, a zatem prawo jest jednakowe dla wszystkich. Strażnik gminny (miejski) powinien nie tylko znać definicje podstawowych pojęć, ale posiadać i konsekwentnie rozwijać oraz umac- niać umiejętność właściwej interpretacji zagadnień, z którymi styka się w toku codziennych czynności służbowych. Warto pochylić się nad poniższymi, wybranymi określeniami: 1) Błąd. Błąd powstaje wówczas, kiedy stan faktyczny, a więc to, co dzieje się w rzeczywistości, nie zostało należycie utrwalone w świadomości sprawcy, zostało zniekształcone. Taki błąd należy do kategorii usprawiedliwionych, a więc stanowi podstawę do wyłą- czenia odpowiedzialności. Sprawca nie może odpowiadać za czyn 15 Wprowadzenie popełniony umyślnie, jeżeli pozostawał w błędzie co do okoliczności stanowiących znamię czynu zabronionego. Usprawiedliwiony błąd sprawcy w kwestii bezprawności czynu powoduje, że nie można mu przypisać winy, a zatem nie ponosi odpowiedzialności karnej. W zasadzie trudno sobie wyobrazić w praktyce usprawiedliwioną nieświadomość karalności. Każdy obywatel powinien kierować się rozsądkiem, a więc mieć świadomość, że „nieznajomość prawa szkodzi”. Taki tok rozumowania sprawia, że człowiek przed wyko- naniem czynności, co do której nie ma pewności, że nie jest zabro- niona, sprawdzi, jaki jest w tym zakresie stan prawny. Nie jest bo- wiem przesadą wymaganie od każdego dorosłego człowieka znajo- mości podstawowych zakazów. Oczywiście może się zdarzyć, że człowiek o stosunkowo niskim poziomie wiedzy prawniczej naruszy przepis generalnie mało znany, należący bowiem do wyspecjalizo- wanej gałęzi prawa, a zatem okoliczność ta, lecz tylko wyjątkowo, może być uznana za usprawiedliwioną. W przypadku gdy błędne przekonanie o okoliczności wyłączającej bezprawność czynu będą- cego przestępstwem lub nieświadomość karalności sprawcy za ten czyn są nieusprawiedliwione, sąd może mimo wszystko zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary. 2) Porządek. Porządkiem w znaczeniu ogólnym jest regularny układ, rozkład, rozstawienie, należyty ład, czystość, schludność. W rozu- mieniu ustawy powiemy o porządku prawnym, porządku publicznym i społecznym. Porządkiem prawnym jest całokształt przepisów prawnych obowiązujących w państwie. Natomiast porządkiem publicznym i społecznym jest ład, spokój, życie zgodne z prawami obowiązującymi w społeczeństwie. 3) Prewencja. Organ orzekający bierze pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które kara ma osiągnąć. Jest to tzw. prewencja in- dywidualna, a więc supozycja ukształtowania kary w taki sposób, aby zapobiegała chęci powrotu sprawcy na drogę sprzeczną z pra- wem. Zapobieganie można osiągnąć metodą odstraszającą, a więc uświadamiającą nieopłacalność dopuszczania się czynów zabronio- nych. Natomiast uzupełnieniem celu zapobiegawczego jest cel wy- chowawczy. Zadaniem kary mającej charakter wychowawczy jest 16 Wprowadzenie wskazanie sprawcy, że najwłaściwszą drogą postępowania jest uczciwość. Konieczność kształtowania świadomości prawnej społe- czeństwa to cele prewencji generalnej, zadaniem której jest wyrobie- nie u sprawcy przekonania o nieuchronności kary. Głównym celem wymierzenia kary i dostępnego środka karnego sprawcy młodocia- nemu jest oddziaływanie wychowawcze. Oddziaływanie to z reguły kojarzy się z łagodnym traktowaniem sprawcy, choćby poprzez unikanie stosowania kary pozbawienia wolności, po którą sięga się jedynie w ostateczności. Młodocianym jest – w myśl art. 115 § 10 k.k. – osoba, która w chwili popełnienia czynu nie ukończyła 21 lat, a więc pozostaje w przedziale wieku od 17 do 20 lat, a także podczas orzekania przez sąd I instancji nie ukończyła 24 lat. Jeżeli jednak młodociany popełnił czyn zabroniony przed ukończeniem 21 lat, ale do czasu osiągnięcia przez niego 24 lat nie wydano orzeczenia w sądzie I instancji, wówczas traci status młodocianego. 4) Społeczna szkodliwość. Społeczna szkodliwość to określenie oznaczające ujemną treść społeczną czynu, inaczej jego karygodność, o której decydują elementy stanowiące konkretyzację strony przed- miotowej i podmiotowej czynu zabronionego. Jest charakterystyczne, że organ orzekający przy ocenie stopnia szkodliwości społecznej uwzględnia zarówno okoliczności przedmiotowe, jak i podmiotowe. Istotnymi okolicznościami przedmiotowymi są: rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, waga naruszonych przez sprawcę obowiązków. Do okoliczności podmiotowych należą: zamiar sprawcy i motywacja jego działania. Zamiar może być bezpośredni lub ewentualny. Pierwszy stanowi wyższą szkodliwość, zwłaszcza wtedy, gdy jest realizowany w spo- sób wyjątkowo przemyślany przez sprawcę. Natomiast zamiar ewentualny może być rezultatem przypadku, emocji, impulsu, które kierują sprawcą i z tego powodu wskazuje na niższą szkodliwość. Niezwykle ważne są motywy działania sprawcy, które wartościują cechy osobowości sprawcy. Oznacza to, że im bardziej naganne motywy działania sprawcy, tym wyższa szkodliwość. Chodzi o po- budki płaskie, niskie, prymitywne, a więc godne potępienia. Nato- miast, jeżeli sprawca, dopuszczając się czynu, działał kierowany 17 Wprowadzenie pobudkami zasługującymi na uwzględnienie, wówczas możemy wyrazić pogląd, że im szlachetniejsze pobudki, tym mniejsza spo- łeczna szkodliwość czynu. Nie bez znaczenia mają również okolicz- ności przedmiotowo-podmiotowe, charakteryzujące się sposobem działania sprawcy, jak również jego nastawieniem do samego czynu lub jego ofiary. 5) Stan wyższej konieczności. Oddzielnie określono okoliczności stanu wyższej konieczności wyłączające bezprawność czynu. Chodzi o poświęcenie dobra mniejszego dla ratowania dobra większego. Odrębnym zagadnieniem są okoliczności wyłączające winę. W tym przypadku sprawca poświęca dobro, które nie przedstawia wartości oczywiście większej od wartości dobra ratowanego. Zasada ta nie ma zastosowania do przypadku, w którym sprawca jest zobowiązany do strzeżenia określonego dobra nawet z narażeniem życia. W przypadku przekroczenia granic stanu wyższej konieczności sąd może karę maksymalnie złagodzić lub odstąpić od jej wymierzenia. Oto przykład stanowiący odpowiedź na pytanie, czy naruszenie przepisów ruchu drogowego – usprawiedliwione stanem wyższej konieczności – jest wykroczeniem. Otóż licencjonowany pracownik ochrony podczas pełnienia obowiązków służbowych w patrolu inter- wencyjnym, polegających na ochronie przed włamaniami obiektów zlokalizowanych na terenie centrum w miejscowości posiadającej status miasta, poruszający się służbowym pojazdem osobowym, odpowiednio oznakowanym, ok. godz. 1553z centrum operacyjnego otrzymał polecenie natychmiastowego udania się do obiektu zloka- lizowanego na Starówce. Przyczyną było odebranie sygnału napado- wego, co oznaczało, że oczekujący pomocy uruchomił przycisk „agresji”. W chwili, kiedy znajdował się pod obiektem, do którego dojechał możliwie najkrótszą drogą, został zatrzymany przez patrol straży miejskiej. Agent wyjaśnił, że zamierzał wjechać właściwą ulicą oznaczoną znakiem „zakaz ruchu w obu kierunkach” (B-1), do którego z mocy zezwolenia zarządu dróg może się nie stosować. Nie mógł jednak przejechać z uwagi na to, że jezdnia tej ulicy była zastawiona stojącą tam furgonetką. Interweniujący agent wybrał zatem wariant awaryjny. Mianowicie dojechał do obiektu sąsiednią 18 Wprowadzenie ulicą, przez co nie zastosował się do znaku „zakaz wjazdu” (B-2), przy czym na 50–metrowym odcinku od wjazdu do dojazdu do obiektu nie spotkał żadnego pieszego ani innego pojazdu. Warto dodać, że oprócz wymienionych dwóch dróg, nie ma innej drogi dojazdowej do obiektu. Strażnik nie uwzględnił wyjaśnień agenta ochrony, usprawiedliwiającego niezastosowanie się do znaku B-2 i nałożył mandat w wysokości 200 zł. Co na to stan prawny? Nie ma najmniejszych wątpliwości, że kierujący pojazdem, nawet oznakowanym, firmy ochroniarskiej w rozumieniu zasad ruchu drogowego jest zwykłym uczestnikiem tego ruchu, nieposiadającym żadnych przywilejów, a wręcz przeciwnie – ma obowiązek realizo- wania z najwyższą starannością zasady unikania wszelkiego działa- nia, które mogłoby bezpieczeństwo ruchu drogowego zmniejszyć, wyrażoną dyrektywą art. 3 p.r.d. Nie zmienia to jednak faktu, że pracownik ochrony posiada ważne z punktu widzenia wzmocnienia poczucia bezpieczeństwa mieszkańców obowiązki idące w parze z uprawnieniami, które wynikają z treści ustawy o ochronie osób i mienia. Analizując zatem przebieg i okoliczności omawianego zdarzenia w oparciu o zasady postępowania wyznaczone treścią wspomnianych ustaw, można bez najmniejszego trudu dojść do wniosku, że pracownik ochrony, nie stosując się w określonej sytuacji do znaku B-2, nie popełnił wykroczenia. Miał on bowiem obowiązek dołożenia wszelkiej staranności przy ratowaniu dobra chronionego prawem, co w konsekwencji zezwalało na określone zachowanie. Argumentem przemawiającym za słusznością wyrażo- nego poglądu jest zasada określona jako „stan wyższej konieczno- ści” (art. 16 § 1 k.w.), w myśl której nie jest sprawcą czynu zabro- nionego, kto działa w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeń- stwa grożącego jakiemukolwiek dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć, a dobro poświęcone przedstawia wartość niższą od dobra ratowanego. Użycie sformułowania „dobru chronionemu prawem” oznacza, że ustawodawca nie określił charakteru zarówno dobra ratowanego, jak i poświęconego, lecz wskazał, iż wartość dobra ratowanego jest wyższa od dobra poświęconego (np. życie, zdrowie, mienie). Jest 19 Wprowadzenie jednakże charakterystyczne, że stan wyższej konieczności ma miejsce wówczas, jeżeli niebezpieczeństwo wyprzedziło działanie wypełnia- jące znamiona czynu zabronionego, które było tym niebezpieczeń- stwem usprawiedliwione. Chodzi o chronologię zdarzeń, polegającą na tym, że sygnał o powstaniu zagrożenia bezpieczeństwa osób lub mienia pochodzący z monitorowanego obiektu zostaje odebrany i potwierdzony przez centrum operacyjne, a następnie przekazany grupie interwencyjnej kryptonimem odpowiadającym rodzajowi zagrożenia. Na tej podstawie kierujący pojazdem ochrony ma prawo, po dokonaniu oceny sytuacji, podjąć decyzję w kwestii sposobu pokonania przeszkód w dotarciu do miejsca zagrożenia. Na margi- nesie warto wskazać, że niezastosowanie się w określonej sytuacji kierującego do znaku B-2 miało charakter jedynie formalny, a zatem żadne dobro chronione prawem nie zostało naruszone. Tym bardziej trudno mówić o słuszności zarzutu popełnienia przez kierującego wykroczenia. Nad zasadnością takiego zarzutu można zastanawiać się, w sytuacji kiedy kierujący pojazdem ochrony nie zastosowałby się do znaku tylko dlatego, że chciał dokonać bezinterwencyjnego sprawdzenia chronionego obiektu. Biorąc pod uwagę fakt, że zawsze istnieje możliwość popełnienia błędu przez organ uprawniony do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego, zasadą par excel- lence słuszną jest ustawowy wymóg sądowej kontroli tego szczegól- nego postępowania, w postaci możliwości uchylenia prawomocnego mandatu karnego, w myśl zasad określonych treścią art. 101 § 1 k.p.w., w razie stwierdzenia, że grzywnę nałożono – jak w omawia- nym przypadku – za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od uprawomocnienia się mandatu lub z urzędu. Uprawnionym do uchylenia prawomocnego mandatu kar- nego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na obszarze działania którego grzywna została nałożona. W przedmiocie uchylenia man- datu karnego sąd orzeka na posiedzeniu, przy czym przed wydaniem postanowienia może zarządzić stosowne czynności w celu sprawdze- nia podstaw do uchylenia mandatu karnego. 20 Wprowadzenie 6) Umyślność. Generalnie rzecz ujmując, czyny zabronione wypełnia- jące znamiona wykroczenia mogą być popełnione umyślnie, z wy- jątkami dopuszczającymi element nieumyślności, określonymi w ustawie. Kwestia umyślności lub nieumyślności stanowi podsta- wowy element strony podmiotowej czynu zabronionego. Zatem ustalenie sposobu działania sprawcy i formy popełnienia czynu za- bronionego ma fundamentalne znaczenie dla oceny jego zachowania. Chodzi wszakże o to, czy sprawca w określonych warunkach działał umyślnie, czy nieumyślnie, a więc ustalenie, czy mamy do czynienia z wykroczeniem, czy może w ogóle brak znamion czynu zabronio- nego. Nie może budzić wątpliwości kwestia, że czyny umyślne są zamierzone, zaś czyny nieumyślne niezamierzone. Czyn umyślny ma dwojakiego rodzaju postać. Otóż realizacji tego czynu towarzyszy zawsze zamiar, który może mieć postać zamiaru bezpośredniego lub postać zamiaru ewentualnego. Zamiar bezpośredni polega na chęci popełnienia czynu zabronionego. Mówimy, że sprawca działa w zamiarze bezpośrednim, jeżeli chce i równocześnie popełnia czyn zabroniony. Jest przy tym charakterystyczne, że sam zamiar popeł- nienia czynu zabronionego nie jest tożsamy z pragnieniem jego po- pełnienia. Zamiar bezpośredni ma dwojakiego rodzaju postać, a mianowicie zamiar nagły i zamiar przemyślany. Pierwsza z wymie- nionych postaci jest następstwem silnego wzburzenia wywołanego gwałtownym przeżyciem. Do popełnienia czynu popycha nieprze- myślany impuls, który wywołuje z reguły krótkotrwałą chęć popeł- nienia czynu zabronionego. Druga postać to dopuszczenie się czynu zabronionego w sposób głęboko przemyślany, a więc zaplanowany w najdrobniejszych szczegółach, tak aby wywołał zarówno oczeki- wany skutek bez napotkania jakichkolwiek przeszkód, ale nie tylko. Sprawca w ramach przygotowania wykroczenia rozważa również sposób uniknięcia odpowiedzialności karnej. Druga postać umyślno- ści nosi nazwę zamiaru ewentualnego. Chodzi w nim o to, że sprawca nie chce popełnić określonego czynu, lecz mimo wszystko godzi się na jego popełnienie. 7) Usiłowanie. Odpowiada za usiłowanie ten, kto w zamiarze popełnie- nia czynu zabronionego swoim zachowaniem bezpośrednio zmierza 21 Wprowadzenie do jego dokonania, które jednak nie następuje (art. 11 k.w.). Usiło- wanie może mieć charakter zupełny lub niezupełny. Pierwszy polega na wykonaniu wszystkich czynności zmierzających do popełnienia czynu, ale skutek nie nastąpił z różnych powodów. Drugi rodzaj usiłowania polega na niewykonaniu ostatniej czynności przygoto- wawczej, bowiem ktoś sprawcy przeszkodził. Usiłowanie dotyczy tylko czynu umyślnego, ponieważ sprawca działa w zamiarze jego popełnienia. 8) Ustawa względniejsza dla sprawcy. W przypadku, jeżeli w czasie między popełnieniem czynu a prawomocnym ukaraniem nastąpiła zmiana ustawy, wówczas postępowanie toczy się według nowych zasad, natomiast kara zostanie wymierzona według ustawy nowej lub starej, w zależności od tego, która jest korzystniejsza dla sprawcy. Natomiast stwierdzenie, która ustawa jest korzystniejsza, należy do obowiązków organu orzekającego. Zasadą podstawową jest stosowanie wybranej ustawy w całości. Oznacza to, że nie można z dwóch ustaw wybierać elementów dla sprawcy najkorzyst- niejszych. Obowiązkiem organu orzekającego jest wnikliwe rozwa- żenie, która ustawa jest sensu largo korzystniejsza i tę należy zasto- sować. W przypadku gdyby w czasie między popełnieniem czynu a orzekaniem kary nastąpiła nie jedna, lecz więcej zmian, wówczas przy wyborze ustawy najkorzystniejszej należy wziąć pod uwagę wszystkie zmieniane przepisy ustawy. Natomiast jeżeli w wyniku takiego zabiegu okaże się, że najkorzystniejszą dla sprawcy ustawą jest ta, która w czasie popełnienia czynu jeszcze nie obowiązywała, zaś w trakcie orzekania kary już nie obowiązuje, to jednak najwła- ściwszym posunięciem organu prawnego będzie zastosowanie tej ustawy. 9) Zaniechanie. Czynem jest również zaniechanie. Zaniechanie ma dwojakiego rodzaju postać, a mianowicie działania właściwego i nagannego. Zaniechanie działania, polegające na rezygnacji z po- pełnienia czynu zabronionego, ma charakter pozytywny i jest wyra- zem zrozumienia błędu, który na szczęście nie przerodził się w czyn zabroniony. Natomiast zaniechanie, które było jedyną przyczyną urzeczywistnienia czynu zabronionego, jest wykroczeniem. O zanie- 22 Wprowadzenie chaniu możemy mówić, wówczas gdy na sprawcy czynu, oczywiście w chwili jego popełnienia, ciążył prawny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi. 10) Zasada humanitaryzmu. Karaniu musi towarzyszyć realizacja jednej z naczelnych dyrektyw, którą jest zasada humanitaryzmu, a w tym poszanowanie godności człowieka. Zasadę humanitaryzmu gwarantuje art. 40 Konstytucji RP, w myśl którego nikt nie może być poddawany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniża- jącemu traktowaniu, a więc poddawany karom cielesnym. Humani- taryzmem jest postawa nacechowana poszanowaniem człowieka i jego godności oraz pragnieniem oszczędzenia mu cierpień. Zasada humanitaryzmu wynika z ratyfikowanej przez Polskę konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludz- kiego lub poniżającego traktowania albo karania, która przyjęta zo- stała przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 10 grudnia 1984 r. (Dz. U. z 1989 r. Nr 63, poz. 378). 11) Zasada karania. Niewątpliwy wpływ na wymiar kary ma rodzaj i rozmiar ujemnych następstw czynu zabronionego, a zatem organ orzekający ma obowiązek ustalenia stopnia tych następstw w postaci wysokości powstałej szkody materialnej. Drugą okolicznością wy- magającą wyjaśnienia jest rodzaj i stopień naruszonych przez sprawcę obowiązków. Organ procesowy powinien zebrać materiał dowodowy umożliwiający wypowiedzenie się, czy naruszenie obo- wiązku miało charakter: rażący, znaczny, czy też nieznaczny. Istot- nym bowiem elementem decydującym o stopniu społecznej szkodli- wości czynu jest motyw. W przypadku gdy jest on naganny, niski, godny potępienia, mamy do czynienia z wyższą szkodliwością czynu. Natomiast kiedy motyw zasługuje na uwzględnienie oraz wynika ze szlachetnych pobudek, niewątpliwie czyn charakteryzuje się mniejszą szkodliwością. Do okoliczności mających wpływ na ocenę stopnia szkodliwości społecznej dodajmy sposób działania sprawcy i jego nastawienie psychiczne do czynu. Kolejną okolicznością mającą wpływ na wymiar kary i rodzaj środków karnych są właściwości i warunki osobiste sprawcy, a więc odpowiednio cechy charakteru i osobowości oraz sytuację. Próbujemy odpowiedzieć na pytanie 23 Wprowadzenie jaki jest, a zatem, czy jest spokojny, troskliwy, zrównoważony, zgodny, wolny od nałogów albo nerwowy, agresywny, konfliktowy, bezduszny i uzależniony, przy czym oceny dokonujemy na tle wa- runków rodzinnych i zawodowych, a także materialnych, łącznie z charakterystyką środowiska, z którym utrzymuje kontakty. Ważną okolicznością, której nie wolno pominąć przy wymiarze kary jest sposób życia sprawcy przed popełnieniem czynu zabronionego i po jego popełnieniu. Do okoliczności łagodzących w tym zakresie można zaliczyć to, że przed popełnieniem czynu prowadził tryb życia nienaganny. Ponadto zrozumiał swój błąd, okazał skruchę i wykazał się konsekwentnym dążeniem do naprawienia szkody. Natomiast jeżeli demonstruje pogardę dla norm prawnych, niewątpliwie w ocenie wymiaru sprawiedliwości zapisuje na swoje konto okolicz- ności obciążające. Należy jednak podkreślić, że samo nieokazanie skruchy i niewykazanie chęci naprawienia szkody, będące konse- kwencją nieprzyznania się do winy, bez domieszki cynizmu i pogardy dla prawa, nie leży po stronie okoliczności obciążających, bowiem mieści się w granicach prawa do obrony. 12) Zdarzenie drogowe. Każde odstępstwo od zasad uregulowanych w kodeksie drogowym jest zdarzeniem drogowym, wśród których wyróżniamy zdarzenia bezskutkowe lub skutkowe. Z kolei bezskut- kowe mogą stanowić zarówno przestępstwa drogowe, jak i wykro- czenia drogowe. Podobny podział występuje w klasyfikacji zdarzeń skutkowych. Dzielimy je na kolizje i wypadki. Kolizje stanowią wykroczenia, a wypadki przestępstwa (art. 44 p.r.d.). Naruszenie dyrektyw ustawy, które godzą w podstawowe zasady bezpieczeństwa ruchu drogowego, z uwagi na określone skutki jest przestępstwem ujętym w rozdziale XXI pt. „Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji” (art. 173–180 i art. 355 k.k.). Naruszenie dyrektyw ustawy, które godzą w podstawowe zasady bezpieczeństwa i porząd- ku ruchu drogowego jest wykroczeniem, o którym mowa w rozdziale XI zatytułowanym „Wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i po- rządkowi w komunikacji: (art. 84–103 k.w.). 24 USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1383; zm. Dz. U. z 2014 r. poz. 486) Rozdział 1 PRZEPISY OGÓLNE Art. 1. 1. Do ochrony porządku publicznego na terenie gminy może być utworzona samorządowa umundurowana formacja – straż gminna, zwana dalej „strażą”. 2. Straż spełnia służebną rolę wobec społeczności lokalnej, wyko- nując swe zadania z poszanowaniem godności i praw obywateli. 1. Zagadnienia dotyczące porządku publicznego, o którym mowa w art. 1 ust. 1, powierzono gminom na mocy art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm.). W myśl zasad określonych w powołanej ustawie zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy, które objęły sprawy porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej, w tym konieczność wyposażenia i utrzymania magazynu przeciwpowodziowego. Ustawa rozgranicza wprawdzie porządek publiczny i bezpieczeństwo obywateli, to jednak nie może ulegać wątpliwości, że dopóki porządek publiczny nie zostanie naruszony, dopóty obywatele będą mogli czuć się bezpiecznie. Zachowanie porządku publicznego jest więc niejako gwaran- tem bezpieczeństwa sensu largo. Porządkiem publicznym jest obowiązu- jący system prawny, mający w szczególności na celu ochronę życia, zdrowia, czci i godności ludzi oraz ochronę mienia, niezależnie od tego, czyją stanowi własność. Chodzi więc o zapewnienie lokalnej społeczności 27 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne spokoju i komfortu psychicznego. Określonym systemem prawnym są przyjęte i powszechnie akceptowane zasady społeczne, na które składają się normy moralne, dobre obyczaje i zasady współżycia społecznego (zob. M. Bojarski, W. Radecki, Kompendium dla straży gminnych [miejskich], Wrocław 1997; S. Bolesta, Prawnoadministracyjne zagadnienia porządku publicznego, Warszawa 1997, s. 21; W. Kubala, Niektóre kwestie porządku publicznego na tle przepisów prawa karnego, PP 1982, nr 6, s. 25; J. Waszczyński, Przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu (w:) System prawa karnego, t. IV, O przestępstwach w szczególności, cz. II, pod red. I. Andrejewa, L. Kubickiego, J. Waszczyńskiego, Wrocław 1989; glosa do uchwały SN z dnia 22 grudnia 1993 r., I KZP 30/93: A.R. Światłowski, OSP 1994, z. 10, poz. 182 i W. Wróbel, PS 1995, nr 6, s. 114–123). Utrzymaniem porządku publicznego jest stworzenie warun- ków dla pełnej realizacji założeń określonego szeroko rozumianego sys- temu prawnego. Jednym z warunków sprzyjających tej realizacji jest funkcjonowanie straży gminnej jako instrumentu prawnego z założenia eliminującego wszelkiego rodzaju sytuacje stanowiące odstępstwo od przyjaznych dla każdego uczciwego człowieka zasad i norm. 2. Z dyspozycji art. 1 ust. 2 wynika status prawny straży gminnych (miejskich). Ich służebna rola wobec społeczeństwa skutecznie eliminuje wszelkiego rodzaju przejawy władcze. Nie mają władzy nad społeczeń- stwem, lecz jemu służą. Uprawnienia do legitymowania i wydawania poleceń nie mogą być postrzegane jako posiadanie władzy, lecz jedynie jako ochrona przed naruszeniami prawa. Strażnicy nie mogą zatem wy- chodzić na uliczny patrol z nastawieniem poszukiwania sprawców czynów zabronionych celem nałożenia na nich mandatu karnego, lecz jedynie kontroli stanu porządku publicznego. Nie dotyczy to oczywiście sytuacji, kiedy zostali wezwani do konkretnego przypadku zakłócenia spokoju czy innego naruszenia prawa lub też uczestniczą w pościgu za sprawcą czynu zabronionego. Z kolei ze sposobu myślenia strażników należy skutecznie wyeliminować chęć współzawodnictwa w zakresie liczby nałożonych mandatów karnych czy blokad na koła nieprawidłowo zaparkowanych pojazdów. Przeciwnie, strażnik powinien się cieszyć z każdego dnia, w którym nie ma do czynienia z wykroczeniami i to nie z uwagi na ich nieujawnienie, lecz z uwagi na ich brak, co może świadczyć o zadowala- 28 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 2 jącym stanie porządku prawnego. Natomiast dużą satysfakcję powinna sprawiać skuteczna rywalizacja w zakresie rozmiarów i skuteczności po- mocy udzielonej osobie, która znalazła się w trudnym położeniu, nieko- niecznie będącym następstwem popełnionego na niej czynu zabronionego. W konsekwencji strażnik nie powinien czekać, aż osoba ta zwróci się o pomoc, lecz powinien sam tę pomoc zainicjować. W ten sposób strażnik zostanie zaakceptowany jako przyjaciel zarówno całej społeczności lokal- nej, jak i każdego jej członka z osobna. Stan taki systematycznie poprawiać będzie poczucie bezpieczeństwa i zaufania tejże społeczności. 3. Nie będzie przesady w twierdzeniu, że od strażnika należy oczekiwać inicjatywy i kompleksowego spojrzenia. Otóż niezależnie od zadań wy- znaczonych na czas patrolu ulicznego, które sprowadzają się do zwracania uwagi na nieprawidłowo zaparkowane pojazdy, strażnik nie może utracić z pola widzenia innych istotnych nieprawidłowości. Nie można powie- dzieć, że dzisiaj zajmuje się sprawami z zakresu ruchu drogowego, a jutro stricte porządkowymi. W sytuacji kiedy nie interweniuje, ma obowiązek dostrzeżenia i odpowiedniego zareagowania na każdą nieprawidłowość znajdującą się w polu jego widzenia. Nie chodzi więc o nieprawidłowość, którą dostrzeże, lecz tę, która mogła i powinna być przez niego dostrzeżo- na. Jeżeli nie dostrzeże, a co za tym idzie – nie zareaguje, wówczas mamy do czynienia z alternatywą, to znaczy albo brak mu należytego wyszkole- nia, albo też – co gorsza – zaangażowania. W obu przypadkach przełożeni powinni sprawnie i szybko zareagować odpowiednio przez wyeliminowa- nie braków wiedzy i umiejętności lub zbadanie predyspozycji do wyko- nywania powierzonych czynności służbowych. Art. 2. 1. Rada gminy może utworzyć straż gminną. 2. Rada gminy tworzy straż po zasięgnięciu opinii właściwego te- rytorialnie komendanta wojewódzkiego (Stołecznego) Policji, o czym zawiadamia wojewodę. W przypadku nieotrzymania opinii, rada gminy może utworzyć straż po upływie 14 dni od dnia przedstawienia wniosku o wydanie opinii. 3. W gminach, w których organem wykonawczym jest burmistrz (prezydent miasta), straż nosi nazwę „straż miejska”. 29 Art. 2 Rozdział 1. Przepisy ogólne 1. Z dyspozycji ust. 1 wynika, że utworzenie straży gminnej leży w wyłącznej kompetencji rady gminy. Wprawdzie ust. 2 obliguje radę gminy do zasięgnięcia opinii komendanta wojewódzkiego (stołecznego) Policji, to jednak jej treść nie jest dla rady wiążąca. Wynika to z faktu, że utworzenie straży gminnej nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz je- dynie fakultatywny, to znaczy może, ale nie musi. Jeżeli jednak z obiek- tywnej opinii fachowców z zakresu bezpieczeństwa publicznego wynika, że stan zagrożenia jest na tyle znaczny, iż nie ma możliwości jego opano- wania siłami policyjnymi, a równocześnie wójt (burmistrz lub prezydent miasta) nie zdoła opanować sytuacji własnymi siłami, np. dobrym słowem przekonać o bezsensowności i nieopłacalności negatywnych zachowań naruszających chronione prawem dobro miejscowej społeczności, wówczas powołanie straży w ramach statutowego obowiązku ochrony porządku publicznego staje się z punktu widzenia powinności obligatoryjne. Z for- malnego punktu widzenia obligatoryjne jest jedynie zasięgnięcie opinii komendanta wojewódzkiego (stołecznego) Policji, co jednoznacznie wy- nika z dyspozycji art. 89 ustawy o samorządzie gminnym. W praktyce rada gminy przedstawia właściwemu organowi Policji projekt uchwały w sprawie utworzenia straży gminnej, a następnie czeka 14 dni, wszak tyle czasu ma adresat projektu na sformułowanie opinii. Brak opinii w oznaczonym terminie uznaje się jako akceptację projektu. Warto wskazać, że straż gminna może być powołana przy negatywnej opinii organów Policji, a równocześnie rezygnacja z jej powołania może nastąpić przy pozytywnej opinii tychże organów. W myśl zasady wyrażonej treścią art. 90 cyt. ustawy o samorządzie gminnym wójt ma obowiązek przedmio- tową uchwałę rady gminy przedłożyć w ciągu 7 dni od dnia jej podjęcia wojewodzie do kontroli, przy czym poza zasięgiem tych czynności kon- trolnych wojewody są względy celowościowe związane z zamiarem utworzenia straży gminnej. Wynika to z dyspozycji art. 91 cyt. ustawy o samorządzie gminnym, zobowiązującego wojewodę do stwierdzenia nieważności decyzji wyłącznie wtedy, gdy jest ona sprzeczna z prawem (por. M. Bojarski, W. Radecki, Kompendium..., s. 12). 2. Zgodnie z przyjętym podziałem kompetencyjnym, o którym mowa w art. 26 ustawy o samorządzie gminnym organem wykonawczym w gminie, w której siedziba władz znajduje się w mieście położonym na 30 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 3 terytorium tej gminy, jest burmistrz. W miastach powyżej 100 tys. mieszkańców organem wykonawczym jest prezydent miasta. Dotyczy to również miast, w których do dnia 27 maja 1990 r. prezydent miasta był organem wykonawczo-zarządzającym. W wymienionych gminach zgodnie z treścią ust. 3 komentowanej ustawy straż nosi nazwę „straży miejskiej”. Art. 3. 1. Gminy sąsiadujące na obszarze jednego województwa mogą zawrzeć, po zasięgnięciu opinii właściwego terytorialnie komen- danta wojewódzkiego (Stołecznego) Policji, porozumienie o utworzeniu wspólnej straży. W przypadku nieotrzymania opinii gminy sąsiadu- jące na obszarze jednego województwa mogą zawrzeć porozumienie o utworzeniu wspólnej straży po upływie 14 dni od dnia przedstawie- nia wniosku o wydanie opinii. 2. Porozumienie określa w szczególności: 1) zasięg terytorialny działania wspólnej straży; 2) sposób finansowania wspólnej straży; 3) radę gminy, która nada regulamin wspólnej straży i może ją roz- 4) wójta, burmistrza (prezydenta miasta), któremu wspólna straż wiązać; będzie podlegać. 1. Przepis reguluje dwie podstawowe kwestie, a mianowicie – warunki zawarcia porozumienia o utworzeniu wspólnej straży dla więcej niż jednej gminy oraz merytoryczne założenia porozumienia. 2. Utworzenie wspólnej straży dla więcej niż jednej gminy zlokalizo- wanych na terenie jednego województwa jest możliwe, pod warunkiem że będą to sąsiadujące gminy, których rady sformułują stosowny dokument w postaci porozumienia. Dokument ten powinien określić radę gminy, której powierzono bezpośredni nadzór nad strażą i odpowiedzialność za realizację założeń jej pracy, zgodnie z nadanym regulaminem. Jest przy tym charakterystyczne, że zasięgnięcie opinii przedmiotowo właściwego komendanta wojewódzkiego (stołecznego) Policji, wzorem art. 2 komen- towanej ustawy, jest zwykłą formalnością, a zatem treść opinii może, lecz nie musi, wpłynąć na decyzję rad gmin zawiązujących porozumienie. Porozumienie zastępuje uchwałę rady gminy i zgodnie z wymogiem 31 Art. 3 Rozdział 1. Przepisy ogólne określonym w ust. 2 komentowanego przepisu musi precyzyjnie określić rejon działania straży oraz sposób jej finansowania przez strony porozu- mienia. 3. Zgodnie z dyspozycją art. 13 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 z późn. zm.) obszar m.st. Warszawy w dniu 27 października 2002 r. objął obszar związku komunalnego m.st. Warszawy, utworzonego ustawą z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 48, poz. 195 i Nr 86, poz. 396, z 1995 r. Nr 124, poz. 601, z 1998 r. Nr 127, poz. 847, z 1999 r. Nr 92, poz. 1044, z 2000 r. Nr 26, poz. 306 oraz z 2001 r. Nr 45, poz. 497) oraz gminy Wesoła. Dzielnicami m.st. Warsza- wy są: Bemowo, Białołęka, Bielany, Mokotów, Ochota, Praga-Południe, Praga-Północ, Rembertów, Śródmieście, Targówek, Ursus, Ursynów, Wawer, Wesoła, Wilanów, Włochy, Wola i Żoliborz w granicach dotych- czasowych, odpowiednio, gmin warszawskich, gminy Wesoła lub dzielnic w gminie Warszawa-Centrum (art. 14 cyt. ustawy). Równocześnie znie- siono (art. 15 cyt. ustawy) gminy warszawskie, dzielnice w gminie War- szawa-Centrum i związek komunalny m.st. Warszawy, utworzone ustawą z dnia 25 marca 1994 r. oraz gminę Wesoła. W konsekwencji (art. 22 cyt. ustawy) jednostki organizacyjne gmin warszawskich, związku komunal- nego m.st. Warszawy, gminy Wesoła i powiatu warszawskiego oraz po- wiatowe służby, inspekcje i straże stały się jednostkami organizacyjnymi, służbami, inspekcjami i strażami m.st. Warszawy (zob. art. 39 komento- wanej ustawy). 4. Porozumienie, o którym mowa w ust. 2, powinno mieć następującą treść: Porozumienie międzygminne w sprawie utworzenia wspólnej straży miejskiej zawarte w dniu .......... § 1 Porozumienie zostaje zawarte w celu utworzenia przez Gminy wspólnej straży miejskiej i realizacji zadania własnego, polegającego na zaspokaja- niu potrzeb wspólnoty, dotyczących porządku publicznego na terenie na 32 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 3 terenie sąsiadujących gmin: .......... oraz w celu wspólnego wypełniania obowiązków wynikających z art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 2 ust. 1 i 2, art. 3, art. 6 i art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych. § 2 Mocą zawartego porozumienia Gmina .......... powierza od .......... wy- konywanie zadań własnych w zakresie porządku publicznego, to znaczy zadania określonego w art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 2 ust. 1 i 2, art. 3, art. 6 ust. 1 i art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych – Gmi- nie .......... Równocześnie Gmina .......... przyjmuje powierzone jej zadania. Wspólna straż miejska obejmuje swoim zasięgiem działania Gmi- ny .......... § 3 § 4 1. Strony porozumienia ustalają, że każda z gmin będzie ponosiła koszty utrzymania wspólnej straży miejskiej w wysokości po 50 , przy czym Gmina .......... będzie przekazywała Gminie .......... kwartalne sprawo- zdania finansowe dotyczące wykonania wydatków na utrzymanie straży w terminie .......... 2. Wpływy z nałożonych kar i mandatów będą przekazywane na rachunek Urzędu Gminy .......... oraz rozliczane według właściwości terytorialnej, tj. miejsca popełnienia wykroczenia. 3. Sprawozdania będą sporządzane według zasad określonych rozporzą- dzeniem Ministra Finansów z dnia 27 czerwca 2006 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz. U. Nr 115, poz. 781 z późn. zm.). 4. Ostateczne rozliczenie środków przekazanych w ramach Porozumienia nastąpi zgodnie z dyspozycją art. 130 ustawy o finansach publicznych. 33 Art. 4 Rozdział 1. Przepisy ogólne § 5 Strony Porozumienia ustalają, że straż miejska będzie podlegać Radzie Miejskiej w .........., której powierza się nadanie regulaminu straży miej- skiej. Zmiany niniejszego Porozumienia mogą być dokonane wyłącznie w formie pisemnej. § 6 § 7 Porozumienie jest zawarte na czas nieokreślony, z możliwością roz- wiązania przez każdą stronę z 6–miesięcznych okresem wypowiedzenia i ze skutkiem na koniec roku kalendarzowego. Pod Porozumieniem powinny widnieć podpisy właściwych burmi- strzów oraz skarbników. Art. 4. Rada gminy może rozwiązać straż po zasięgnięciu opinii właściwego terytorialnie komendanta wojewódzkiego (Stołecznego) Policji, o czym zawiadamia wojewodę. W przypadku nieotrzymania opinii, rada gminy może rozwiązać straż po upływie 14 dni od dnia przedstawienia wniosku o wydanie opinii. Prawo rozwiązania straży przez radę gminy jest konsekwencją uprawnienia do jej powołania. Warto zwrócić uwagę, że ustawodawca zrezygnował z obowiązku zasięgania opinii właściwego miejscowo ko- mendanta wojewódzkiego (stołecznego) Policji, sprowadzając formalność do zawiadomienia tego podmiotu o określonej decyzji. Tego rodzaju forma przepływu informacji ma swoje uzasadnienie w kwestii organizacyjnej. Chodzi mianowicie o zasady współdziałania strażników z policjantami, które mają na celu poprawę stanu szeroko rozumianego bezpieczeństwa lokalnej społeczności, z czym niewątpliwie wiąże się planowanie wspól- nych służb, jak choćby zmotoryzowane patrole szkolne. Policja nie może być zatem – niezależnie od spełnienia warunku zawiadomienia – zaskaki- wana krótkim terminem realizacji decyzji. 34 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 5 Art. 5. Koszty związane z funkcjonowaniem straży są pokrywane z budżetu gminy. Przepis ma charakter formalno-informacyjny. Z jednej strony bowiem ustawodawca zobowiązał rady do pokrywania kosztów związanych z funkcjonowaniem straży gminnej (miejskiej). Z drugiej natomiast wprowadził wyraźne ograniczenie eliminujące możliwość finansowania tej umundurowanej formacji z innych źródeł. 35 Rozdział 2 ORGANIZACJA, ZADANIA I ZAKRES UPRAWNIEŃ STRAŻY Art. 6. 1. Straż jest jednostką organizacyjną gminy. 2. Rada gminy może postanowić o umiejscowieniu straży w strukturze urzędu gminy. W takim przypadku szczegółową struk- turę organizacyjną straży określa regulamin straży nadawany przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta). 1. Treść ust. 1 jest konsekwencją redakcji art. 9 ust. 1 ustawy o samo- rządzie gminnym, w myśl którego gmina w celu wykonywania zadań może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi. Uprawnienie to oznacza, że do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwy- kłego zarządu, dotyczących m.in. tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek (art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h cyt. ustawy). 2. Z dyspozycji ust. 2 wynika, że rada gminy może postanowić o umiejscowieniu straży bezpośrednio w strukturze urzędu gminy, pod warunkiem wszakże, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Jednakże uznanie przypadku za szczególnie uzasadniony pozostawiony został przez ustawę do wyłącznej oceny rady gminy. Ma tu więc zastoso- wanie dyspozycja art. 33 ustawy o samorządzie gminnym, z której wynika, 36 Rozdział 2. Organizacja, zadania i zakres uprawnień straży Art. 6 że urząd gminy jest aparatem pomocniczym, powołanym do realizacji zadań powierzonych wójtowi, który nadaje w drodze zarządzenia regula- min organizacyjny określający organizację i zasady funkcjonowania tegoż urzędu gminy. Regulamin ten został zaliczony do aktów prawa miejsco- wego na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym, w myśl którego organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego m.in. w zakresie organizacji urzędów i instytucji gminnych (zob. A. Agopszowicz, Z. Gilowska, Ustawa o samorządzie terytorialnym. Komentarz, Warszawa 1997, s. 211). Wójt jest więc kierownikiem urzędu, przy czym może powierzyć prowadzenie określonych spraw gminy w swoim imieniu zastępcy wójta lub sekretarzowi gminy. Kierownik urzędu wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników urzędu oraz kierowników gminnych jednostek organizacyj- nych. Z kolei status prawny pracowników samorządowych określa ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458 z późn. zm.). 3. Warto zaprezentować regulamin funkcjonowania tej formacji na przykładzie m.st. Warszawy. Poniższy tekst jest rezultatem uchwały nr VII/59/2007 Rady Miasta st. Warszawy z dnia 2 marca 2007 r. w sprawie nadania Regulaminu, uwzględniającego zmiany dokonane uchwałami nr IX/159/2011 z dnia 10 lutego 2011 r. i nr XXI/409/2011 z dnia 25 sierpnia 2011 r. Uchwałę następującej treści podjęto mocą art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 8 ust. 2 ustawy o strażach gminnych: REGULAMIN STRAŻY MIEJSKIEJ M.ST. WARSZAWY Rozdział I – Postanowienia ogólne Regulamin określa organizację i zasady funkcjonowania Straży Miej- skiej m.st. Warszawy, zwanej dalej „Strażą Miejską”. § 1 37
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Straże gminne. Komentarz
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: