Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00246 005165 15194403 na godz. na dobę w sumie
Sukces i autonomia w zarządzaniu organizacją szkolną - ebook/pdf
Sukces i autonomia w zarządzaniu organizacją szkolną - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 280
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-4690-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> zarządzanie i marketing
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja Sukces i autonomia w zarządzaniu organizacją szkolną przedstawia organizację szkolną w kontekście procesów zwiększonej autonomii. Opracowanie wzbogaca naukę o zarządzaniu oświatą o koncepcje wynikające z teorii zarządzania organizacją. Za ważną determinantę sukcesu uznano kompetencje dyrektora szkoły i dlatego poddano je szczegółowej analizie. Przedstawione w pracy wnioski z badań własnych autora dotyczą stylów kierowania organizacją szkolną, gospodarowania czasem przez dyrektora szkoły, delegowania uprawnień, modelu kształcenia dyrektorów szkół oraz profilu kompetencyjnego dyrektora szkoły.

Adresaci:
Książka stanowi wsparcie dla dyrektorów szkół. Dzięki niej dyrektorzy zyskają niezbędną wiedzę dotyczącą procesów rozwojowych w szkole oraz określą swoją rolę w procesie zdobywania autonomii przez szkołę. Studenci kierunków pedagogicznych oraz osoby podejmujące studia podyplomowe z zakresu zarządzania oświatą znajdą w pracy bogate informacje o zarządzaniu organizacją szkolną. Publikacja będzie przydatna także pracownikom nadzoru pedagogicznego i administracji samorządowej związanym z zarządzaniem oświatą. Zdobędą tu oni wiadomości na temat rozwiązań organizacyjnych w innych krajach europejskich, a także otrzymają pomoc w określeniu pożądanych umiejętności i cech osobowych dyrektora szkoły.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

WSTęP Ponaddwudziestoletnia. historia. transformacji. ustrojowej. w.Polsce. jest. niewątpliwie.okresem.dynamicznych.zmian.politycznych.i.gospodarczych. oraz.przeobrażeń.systemu.wartości.i.norm.społecznych..Reformowany.od. końca. lat. dziewięćdziesiątych. ubiegłego. stulecia. system. oświaty. także. dynamicznie. próbuje. dostosować. się. do. trendów,. jakie. niesie. ze. sobą. burzliwie.zmieniające.się.jego.otoczenie..Tempo.zmian.i.ich.rozmiar.sta­ nowią.również.niezwykle.trudne.wyzwanie.dla.dziedziny.nauk.o.organi­ zacji. i.zarządzaniu,. w.tym. także. dla. subdyscypliny. naukowej,. jaką. jest. teoria. organizacji. i.zarządzania. oświatą.. Organizacja. szkolna. została. zmuszona.do.modyfikowania.sposobu.funkcjonowania.oraz.udoskonale­ nia.systemu.zarządzania..Niewystarczające,.choć.bardzo.cenne,.dla.współ­ czesnej.organizacji.szkolnej.są.klasyczne.już.teorie.zarządzania.. Spojrzenie. na. organizację. szkolną. tylko. przez. pryzmat. jej. funkcji. centralnej,.jaką.jest.nauczanie.oraz.wychowanie,.jest.niewystarczające.. Obecnie. wiele. wysiłku. poświęca. się. wdrożeniu. nowoczesnych. metod. kształcenia,.które.mają.pomóc.młodemu.człowiekowi.sprostać.wymaga­ niom.cywilizacyjnym.współczesnego.świata.oraz.przygotować.go.do.życia. w.społeczeństwie.informacyjnym..Jednocześnie.organizacja.szkolna.prze­ kształca.się.w.instytucję.o.charakterze.usługowym..Nie.ma.wątpliwości,. że. produkt. finalny. działalności. szkoły. ma. charakter. niematerialny,. co. powoduje.określone.implikacje.dla.zarządzającego.organizacją.szkolną.. Pomiar.jakości.pracy.szkoły.ma.dla.dyrektora.szkoły.podstawowe.znacze­ nie.w.dążeniu.do.sukcesu.w.zarządzaniu.nowoczesną.organizacją.szkolną.. Dla.praktyki.zarządzania.szkołą.oznacza.to.przede.wszystkim.zoriento­ wanie. działań. oraz. decyzji. na. cele. organizacji. szkolnej.. Oprócz. celów. działalności.organizacji.szkolnej.dużą.uwagę.dyrektor.poświęcić.powinien. procesom. zachodzącym. w.jej. wnętrzu,. by. z.sukcesem. kształtować. jej. strategię.oraz.strukturę.organizacyjną.. Wymienione.dwa.filary.sił.sprawczych.organizacji.uzupełnione.zosta­ ją.jeszcze.o.kulturę.organizacyjną,.a.wszystkie.razem.wzięte.są.uzasadnie­ 8 WSTęP niem. istnienia. różnych. funkcji. organizacyjnych. jej. członków.. Funkcja. zarządzającego.organizacją.szkolną.sprowadzi.się.więc.do.zarządzania. skomplikowaną.organizacją,.która.posiada.określone.struktury.i.w.której. zachodzą.określone.procesy..Niewątpliwie.jednak.największym.wyzwa­ niem,.jakie.stawia.przed.jej.członkami.organizacja.szkolna,.są.zmiany.w.jej. otoczeniu,.które.od.niedawna.jest.także.obiektem.zainteresowania.teo­ retyków.organizacji.i.zarządzania.oświatą. W.kontekście.przedstawionych.zmian.w.organizacji.szkolnej.należy. zadać. pytanie. o.wpływ. zarządzającego. organizacją. na. jej. sukces.. Do. osiągnięcia.sukcesu.nie.wystarcza.już.być.tylko.dobrym.pedagogiem..Aby. sprawnie.zarządzać,.należy.przygotować.się.do.roli.menedżera..Wyznacz­ nikiem.zmian.transformacyjnych.jest.także.obserwowane.zjawisko.zwięk­ szającej.się.roli.zasobów.niematerialnych,.co.powoduje,.że.dyrektor.coraz. częściej. będzie. musiał. przygotować. się. do. pełnienia. roli. przywódcy.. W.literaturze.polskiej.z.zakresu.zarządzania.oświatą.i.kierowania.organizacją. szkolną.mniej.uwagi.poświęca.się.tej.ostatniej.roli.pełnionej.przez.dyrektora,. wyraźnie.akcentuje.się.natomiast.pełnienie.funkcji.menedżera. Przedstawiona.problematyka.stała.się.kanwą.książki..Z.niej.wynika. główny. cel. badawczy. pracy,. którym. jest. identyfikacja. determinantów. sukcesu.w.zarządzaniu.nowoczesną.organizacją.szkolną.oraz.niezbędnych. kompetencji.dyrektora.szkoły.w.procesie.zdobywania.przez.nią.coraz.więk­ szej.autonomii.. Praca.składa.się.z.czterech.rozdziałów,.z.których.pierwsze.trzy.powsta­ ły. na. podstawie. wnikliwych. badań. literaturowych.. Rozważano. różne. koncepcje.teoretyczne.przedstawiane.w.literaturze.polskiej,.a.także.nie­ mieckojęzycznej..Szczegółowej.analizie.poddano.również.badania.z.za­ kresu.zarządzania.i.kierowania.organizacją.szkolną..Ostatni.rozdział.to. wynik. eksploracji. badawczej,. którego. podstawą. była. metoda. sondażu. diagnostycznego.na.poziomie.dyrektora.szkoły. Rozdział.pierwszy.poświęcony.jest.szkole.jako.organizacji..W.kontek­ ście.rozważań.teoretycznych.z.zakresu.ogólnej.teorii.organizacji.i.zarzą­ dzania. dokonana. została. próba. transferu. dotychczasowej. wiedzy. na. działalność.organizacji.szkolnej..Ukazane.zostały.cechy.szkoły.jako.orga­ nizacji,.ze.szczególnym.uwzględnieniem.kontekstu.zmian.zachodzących. w.jej. otoczeniu.. Oprócz. modeli. otoczenia. organizacji. szkolnej. analizie. poddane.zostały.także.jej.siły.sprawcze,.czyli.strategia,.struktury.oraz.kul­ tura.organizacyjna. WSTęP 9 Rozważania.teoretyczne.zaprezentowane.w.rozdziale.drugim.poświę­ cone.zostały.współcześnie.dyskutowanym.w.literaturze.przedmiotu.aspek­ tom.rozwoju.współczesnej.organizacji.szkolnej..Na.gruncie.wiedzy.teore­ tycznej.przedstawione.zostały.aspekty.ilościowe.oraz.jakościowe.pomiaru. sukcesu.zarządzania.nowoczesną.organizacją.szkolną..W.ujęciu.historycz­ nym.zaprezentowano.także.wyniki.badań.dotyczących.omawianej.prob­ lematyki..Pokazane.zostały.także.wybrane.aspekty.rozwoju.organizacyj­ nego.szkoły.w.kontekście.jej.autonomizacji. W.rozdziale.trzecim.rozstrzygnięto,.bazując.na.podbudowie.literatury. z.zakresu.ogólnej.teorii.organizacji.i.zarządzania,.problematykę.różno­ rodnych.ujęć.dotyczących.pojęć.związanych.z.zarządzaniem.i.kierowaniem. organizacją.szkolną..Zaprezentowano.koncepcje.zarządzania.nowoczes­ ną.organizacją.szkolną,.ze.szczególnym.uwzględnieniem.zintegrowanego. modelu.zarządzania.St..Galler..Dalszą.część.rozdziału.poświęcono.osobie. dyrektora.szkoły,.przedstawiając.kolejno.jego.role,.funkcje.oraz.kompe­ tencje. Rozdział.czwarty.stanowi.analizę.i.interpretację.zebranego.materiału. empirycznego.w.zakresie.determinant.sukcesu.w.zarządzaniu.nowoczes­ ną.organizacją.szkolną..Przedstawiona.strategia.badawcza.podporządko­ wana.została.eksploracji.hipotez,.których.falsyfikacji.dokonano.w.kolej­ nych.częściach.rozdziału. W.części.podsumowującej.pracę.przedstawiono.wnioski.będące.wyni­ kiem.badań.literaturowych.oraz.badań.własnych,.mające.charakter.uogól­ nień..Mogą.one.stanowić.ogólne.rekomendacje.dotyczące.ról.pełnionych. przez.dyrektora.w.organizacji.szkolnej..Mają.one.także.walor.praktyczny. i.uznać.je.można.jako.zalecenia.dotyczące.działań.dyrektora.szkoły.zwią­ zanych.w.kontekście.jego.zadań.pedagogicznych,.strategicznych,.organi­ zacyjnych. Publikacja.powinna.przyczynić.się.do.poszerzenia.aktualnego.zasobu. wiedzy. na. temat. zarządzania. i.kierowania. organizacją. szkolną.. Wiele. rozważań.odnosi.się.do.literatury.niemieckojęzycznej,.co.otwiera.niewąt­ pliwie. pole. badawcze. do. rozważań. o.charakterze. komparatystycznym. w.zakresie. funkcjonowania. organizacji. szkolnej. w.szerszym. kontekście. zarządzania.oświatą. Rozdział 1 Szkoła jako oRganIzaCja 1.1. Pojęcie organizacji w literaturze przedmiotu 1.1.1. organizacja jako system Teoria.organizacji.i.zarządzania.zogniskowana.wokół.przedstawionych.naj­ gruntowniej. w.pracy. Tadeusza. Kotarbińskiego. Traktat o dobrej robocie pojęć.z.zakresu.prakseologii.dostarcza.konkretnego.aparatu.pojęciowego. związanego.z.pojęciem.organizacji1..Przez.organizację.w.ujęciu.tego.au­ tora.„rozumiemy.(…).w.ogóle.pewien.rodzaj.całości.ze.względu.na.sto­ sunek. do. niej. jej. własnych. elementów,. mianowicie. taką. całość,. której. składniki. współprzyczyniają. się. do. powodzenia. całości”2.. Definicja. ta,. choć.nie.stanowi.pełnej.i.rozwiniętej.charakterystyki.tego.pojęcia,.jest. syntezą.prezentowanych.w.literaturze.istotnych.desygnatów.pojęcia.or­ ganizacji,.które.można.dowolnie.zawężać.lub.rozwijać3..Przywołana.pra­ 1. Organizacja. wraz. z. systemem. zarządzania. organizacją,. wyodrębnione. przez.. L.J..Krzyżanowskiego,.stanowią.dwa.podstawowe.elementy.całości.przedmiotowo­ ­podmiotowej.nauki.zarządzania;.por..L..Krzyżanowski,.Podstawy nauk o zarządzaniu,. Warszawa.1985,.s..165.i.n.;.W..Gabara,.Nauka o organizacji i zarządzaniu. Kierunki i tendencje,.Warszawa.1989,.s..54–55. 2.T..Kotarbiński,.Traktat o dobrej robocie,.Wrocław–Warszawa–Kraków.1969,.s..74. 3.Podobnie.określają.organizację.m.in..J..Chevalier,.por..J..Chevalier,.L’organisation,. t..1,.Paris.1957,.s..37,.oraz.G..Hostelet,.por..G..Hostelet,.Les rapports entre les prin- cipes du bon travail et la méthodologie de l’investigation dans les domains de l’action,. Studia. Philosophica. 1951,. t.. IV,. s..35.. Bardziej. ogólną. definicję. znaleźć. można. w.angielskim.słowniku.Webstera,.gdzie.czytamy,.że.organizm,.jako.wyraźnie.ziden­ tyfikowany. pod. względem. znaczeniowym,. z.jednym. spośród. sposobów. znaczenia. rozumienia.terminu.„organizacja”.to:.„wszelka.wysoce.złożona.rzecz.lub.struktura,. której.części.są.w.ten.sposób.scalone,.że.ich.wzajemnym.stosunkiem.do.siebie.rządzi. ich.stosunek.do.całości”;.por..Webster’s.New Collegial Dictionary,.Springfield,.Mass.. 12 ROZDZIAł.1 ca.Kotarbińskiego.pozwala.także.na.uświadomienie.sobie.faktu.wielo­ znaczności.pojęcia.organizacji,.która.dostrzeżona.została.w.latach.sześć­ dziesiątych.ubiegłego.stulecia.i.zachowała.swoją.aktualność.do.dzisiaj4.. Przywołując.różne.konteksty.pojęcia.organizacji,.wysnuć.można.wniosek,. że.chodzi.nie.o.cechę.pewnych.rzeczy,.lecz.o.same.owe.rzeczy,.którym. przypisuje.się.cechę,.że.są.one.zorganizowane..Znaczenie.rezultatowe. pojęcia.organizacji.poszerzone.jest.dodatkowo.o.samą.rzecz,.która.wraz. z.czynnościami.nabywa.cechę.„bycia.zorganizowanym”.w.rezultacie.pew­ nego.procesu5,.polegającego.na.wykonywanych.najczęściej.przez.organi­ zatora.czynnościach.organizowania.lub.samorzutnym.organizowaniu.się.. Termin. „organizacja”. w.sensie. rzeczowym6 (przedmiotowym)7 odnieść. należy.do.rzeczy,.a.nie.do.procesów.zorganizowanych.i.w.tym.kontekście. mówić.można.o.rzeczy.zorganizowanej.oraz.jej.szczególnym.przypadku,. czyli.instytucji8..Bliskie.temu.rozumieniu.wydają.się.prezentowane.pojęcia. organizacji.jako.„grupy.ludzi,.którzy.współpracują.ze.sobą.w.sposób.upo­ rządkowany.i.skoordynowany,.aby.osiągnąć.pewien.zestaw.celów”9.czy. także.–.jak.pisze.Ch..Argyris.–.„organizacja.jest.wielością.części,.z.których. każda.dąży.do.osiągnięcia.szczegółowego.celu.(celów).i.które.utrzymują. się.dzięki.wzajemnym.powiązaniom,.jednocześnie.przystosowując.się.do. środowiska.zewnętrznego.i.przez.to.utrzymują.stan.wzajemnego.powią­ zania.części”10..W.prezentowanych.współcześnie.w.literaturze.definicjach. 1959,.s..592.(w:).J..Zieleniewski,.Organizacja zespołów ludzkich..Wstęp do teorii or- ganizacji i zarządzania,.wyd..5,.Warszawa.1976,.s..70. 4.Por..Websters Third New International Dictionary of the English Language Una- bridged,.Springfield.1967,.s..2728;.J..Chevalier,.L’organisation…,.s..43;.J..Zieleniew­ ski,.Organizacja i zarządzanie,.Warszawa.1979,.s..266;.W..Kieżun,.Sprawne zarządza- nie organizacją. Zarys teorii i praktyki,.Warszawa.1997,.s..12. 5.J..Zieleniewski,.Organizacja i zarządzanie…,.s..267. 6.W.naukach.socjologicznych.pojęcie.organizacji.w.sensie.rzeczowym.sprowadza. się. raczej. do. grupy,. w.której. zjawiska. kolektywnego. współżycia. i.współdziałania. rozpatrywane.są.z.punktu.widzenia.ludzi,.którzy.w.tych.procesach.uczestniczą;.por.. R..Schulz,.Szkoła – instytucja – system – rozwój,.Toruń.1992,.s..26. 7. E.. Karcz,. Współczesne problemy organizacji i zarządzania oświatą. Wybrane aspekty teoretyczno-praktyczne,.Opole.2009,.s..15. 8.J..Zieleniewski,.Organizacja zespołów ludzkich…,.s..51. 9.R.W..Griffin,.Podstawy zarządzania organizacjami,.wyd..2,.Warszawa.2004,.s..5. 10.Ch..Argyris,.Zrozumienie zachowania ludzkiego w organizacji: jeden punkt wi- dzenia.(w:).M. Haire, Nowoczesna teoria organizacji,.tł..z.ang..S..łypacewicz,.War­ szawa.1965,.s..198. SZKOłA.JAKO.ORGANIZACJA 13 pojęcia.organizacji.akcentuje.się,.jako.cel.istnienia.organizacji,.realiza­ cję.wspólnych.celów11.jej.składowych..Chociaż.cel.rozumiany.jako.anty­ cypowany.obraz.przyszłości.dotyczy.indywiduum,.którym.jest.człowiek,. nie. ma. na. gruncie. prakseologii. przeszkód,. by. mówić. także. o.celach. organizacji,.której.celem.jest.przecież.jakieś.przyszłe.zdarzenie,.to.zna­ czy.wywołanie,.ukształtowanie.albo.zachowanie.niezmienionego.stanu. rzeczy..T..Kotarbiński,.unikając.jednak.określenia.celu.w.odniesieniu.do. organizacji,.pisał.o.jej.powodzeniu,.a.J..Zieleniewski.mówił.o.zadaniach12.. Traktowanie.organizacji.jako.instrumentu.służącego.osiągnięciu.pew­ nego.celu.zbiorowości.zawiera.w.sobie.pewne.pułapki,.o.których.pisał. A..Etzioni13..Po.pierwsze,.podejście.takie.prowadzi.do.tego,.że.analizy. organizacyjne. przybierają. raczej. ton. społecznej. krytyki,. zamiast. być. naukowym.badaniem..Ze.względu.na.to,.że.większość.organizacji.w.fi­ nalnym.sensie.nie.osiąga.przez.większość.czasu.swoich.celów,.monogra­ fie.dotyczące.organizacji.skupiają.się.raczej.na.tematach.braku.owego. sukcesu.kosztem.bardziej.dokładnych.typów.analizy..Atrakcyjność.celów. jest. w.ocenie. tego. autora. większa. niż. realne. wyniki. osiągnięte. przez. organizację;.niemal.zawsze.będzie.można.formułować.wniosek,.że.or­ ganizacja.odnotowuje.same.niepowodzenia..To.podejście.jest.uprawnio­ ne.tylko.z.partykularnego.punktu.widzenia,.wybranego.przez.obserwa­ tora..Nieufność.wobec.celowościowego.podejścia.do.organizacji.bierze. się.także.z.faktu.trudności.związanych.z.ustaleniem.(lub.ujawnieniem). realnego. celu,. jaki. organizacja. urzeczywistnia.. Krytyka. podejścia. te­ leologicznego. stała. się. wyjściem. do. tworzenia. podwalin. analiz. syste­ mowych. Znaczenie.atrybutowe14.organizacji.wiąże.się.z.pewną.cechą.rzeczy,.mia­ nowicie.taką,.że.wszystkie.jej.części.działają.sprawnie.i.w.skoordynowany. sposób15..Inaczej.mówiąc,.organizacją.jest.taka.wyodrębniona.z.otoczenia. i.posiadająca.cel.całość,.która.charakteryzuje.się.określonym.sposobem. 11.Por..Cz..Sikorski,.Nauka o zarządzaniu,.łódź.2009,.s..15. 12.T..Pszczołowski,.Dylematy sprawnego działania,.Warszawa.1982,.s..56. 13.A..Etzioni,.Modern Organizations,.Englewood.Clift.1964,.s..16. 14. Definicje. organizacji. w.znaczeniu. atrybutowym. znaleźć. można. w.pracach.. Ch..Barnarda.oraz.E..Hauswalda;.por..Ch..Barnard,.The functions of the Executive,. Cambridge,.Mass..1938,.s..73;.E..Hauswald,.Organizacja i zarządzanie,.Lwów.1935,. s..15. 15.W..Kieżun,.Sprawne zarządzanie organizacją…,.s..13. 14 ROZDZIAł.1 organizowania..To.znaczenie.organizacji.nie.jest.nazwą,.lecz.onomatoi­ dem16,.nie.oznacza.bowiem.rzeczy,.lecz.cechę.. Oba.znaczenia.organizacji:.rzeczowe.i.atrybutowe,.są.blisko.ze.sobą. spokrewnione,.ponieważ.„tylko.taką.rzecz.złożoną.nazwiemy.organizacją. (…),.o.której.–.gdy.ją.rozpatrujemy.pod.względem.stosunku.jej.własnych. elementów.do.niej.jako.do.całości.–.możemy.powiedzieć,.że.przysługuje. jej.owa.szczególna.cecha,.iż.wszystkie.składniki.(w.zasadzie).przyczyniają. się.do.powodzenia.całości”17..Należy.zwrócić.uwagę.na.to,.że.współprzy­ czynianie.się.do.powodzenia.całości.pośrednio.i.umownie.dotyczy.ele­ mentów.o.charakterze.przedmiotów.przetwarzanych.czy.aparatury.narzę­ dziowej,.które.nie.posiadają.charakterystycznej.cechy,.jaką.jest.określanie. celu.działania..Cel.może.wyznaczać.tylko.człowiek,.gdyż.jest.on.wykładnią. procesu.myślenia,.który.stanowi.o.odrębności.człowieka.w.stosunku.do. rzeczywistości.pozaludzkiej18..Znaczenie.rezultatowe.przeciwstawia.się. czynnościowemu,.które.oznacza.czynność.organizowania.i.zastępowane. jest.pojęciem.„organizowanie”19.. Bardzo.płodne.i.praktyczne.jest.statyczne.i.dynamiczne.spojrzenie.na. organizację,.mające.charakter.wyłącznie.metodologiczny..Spojrzenie.sta­ tyczne.na.organizację.związane.jest.z.oderwaniem.od.czasowego.następstwa. zdarzeń..Polega.ono.na.wzajemnym.ustosunkowywaniu.się.do.siebie.części,. które.istnieją.w.pewnym.określonym.czasie..Pozwala.to.na.uchwycenie. struktury.rzeczy.oderwanej.od.procesów..Rozpatrując.organizację.ze.sta­ tycznego.punktu.widzenia,.zwraca.się.uwagę.na.następujące.problemy: –. rozpiętość.i.zasięg.kierowania;. –. hierarchię.wewnętrzną;. –. typy.więzi.i.sprzężeń.organizacyjnych; –. typy.struktur.organizacyjnych. 16.T..Kotarbiński,.Wybór pism,.t..2, Myśli o myśleniu,.Warszawa.1958,.s..230–231. 17.J..Zieleniewski,.Organizacja zespołów ludzkich…,.s..51. 18.A..Stabryło,.J..Trzcieniecki.(red.),.Organizacja i zarządzanie. Zarys problema- tyki,.Warszawa.1986,.s..23. 19. J.. Zieleniewski,. Organizacja zespołów ludzkich…,. s..52.. Podobnie. rozumie. pojęcie.organizacji.J..Drozdowicz,.który.pojmuje.organizację.w.sensie.„czynnościo­ wym,.instytucjonalnym”.(odpowiednik.przedstawionego.pojęcia.„rzeczowego”).oraz. „strukturalnym”.(jako.odpowiednik.pojęcia.„atrybutowego”);.por..J..Drozdowicz,. O pojmowaniu organizacji,.Biuletyn.Towarzystwa.Naukowego.Organizacji.i.Kierow­ nictwa.1960,.nr.6,.s..2. SZKOłA.JAKO.ORGANIZACJA 15 W.polu.widzenia.spojrzenia.dynamicznego,.abstrahującego.od.stosun­ ków.pozaczasowych,.pozostają.procesy.funkcjonowania.i.rozwoju.insty­ tucji.. Jest. to. podejście. akcentujące. przebieg. procesów,. czyli. strukturę. zachodzących.zdarzeń..Wymaga.ono.oderwania.uwagi.od.tych.elementów. struktury,.które.w.danym.momencie.nie.ulegają.zmianie..Dynamiczne.spoj­ rzenie.na.organizację.umożliwi.akcentowanie.następujących.problemów: –. funkcje.i.czynności; –. obowiązki,.odpowiedzialność.i.uprawnienia.do.decydowania; –. procesy.centralizacji.i.decentralizacji; –. przepływ.informacji; –. stopień.formalizacji.działań20. Aby.zapewnić.współprzyczynianie.się.części.do.powodzenia.całości,. należy.pojmowane.statycznie.struktury.organizować.ze.względu.na.ich. procesy,.które.mają.w.nich.przebiegać21..Istnieje.w.związku.z.tym.koniecz­ ność.dostrzegania.istniejącej.w.rzeczywistości.jedności.struktury.rzeczy. i.struktury.zdarzeń.(procesów)..W.tym.układzie.definicyjnym.organizacja. jest. szczególnym. przypadkiem. systemu,. który. stanowi. „wyodrębnioną. część.otaczającej.nas.rzeczywistości,.mający.pewną.wewnętrzną.strukturę,. a.więc. składających. się. z.części. uporządkowanych. według. ustalonych. reguł,.określających.ich.wzajemne.relacje”22. Determinantami.struktury.systemu.są.stosunki.między.jego.elemen­ tami.i.między.elementami.a.systemem,.co.pozwala.na.klasyfikację.syste­ mów.ze.względu.na.rodzaj.struktury.(np..systemy.społeczne,.państwowe,. prawne)..W.każdym.przypadku.identyfikacja.stosunków.między.elemen­ tami.systemu.musi.uwzględniać.czynnik.czasu,.ponieważ.zmiany.wartości. cech.określających.funkcjonowanie.systemu.są.wynikiem.procesów,.któ­ re.mają.wymiar.czasowy23..Strukturę24.systemu.należy.określić.jako.ogół. 20.Z..Szeloch,.Kierowanie szkołą w świetle teorii organizacji i zarządzania. Część pierwsza,.Warszawa.1975,.s..58–60. 21.J..Zieleniewski,.Organizacja zespołów ludzkich…,.s..55. 22.W..Kieżun,.Sprawne zarządzanie organizacją…, s..13. 23.Z..Gomółka,.Doskonalenie funkcjonowania organizacji,.Warszawa.2009,.s..16. 24.J..Zieleniewski,.Organizacja zespołów ludzkich…, s..43..Jeżeli.zjawiska.współ­ życia.i.współdziałania.rozpatrywane.są.z.punktu.widzenia.ich.struktury.prezentowa­ nej.w.naukach.socjologicznych.z.perspektywy.ich.celowego,.uporządkowanego,.re­ gularnego. i.systemowego. charakteru,. wówczas. mówimy. dopiero. o.organizacji,. przeciwstawiając.ją.grupie;.por..R..Schulz,.Szkoła – instytucja – system…,.s..26. 16 ROZDZIAł.1 stosunków. między. częściami. jakiejś. całości. a.między. nimi. a.całością.. Strukturę.rozpatrywać.można.zarówno.w.stosunku.do.rzeczy,.jak.i.pro­ cesów..O.strukturze.organizacji.przesądza.sposób.uporządkowania.i.po­ wiązania.jej.elementów,.które.dzięki.temu.funkcjonować.mogą.jako.sy­ stem25..Definiując.organizację.jako.otwarty.system.społeczno­techniczny. zorientowany.celowo.i.posiadający.określoną.strukturę,.pozwalamy.tylko. na. wyróżnienie. organizacji. spośród. innych. systemów,. zaliczając. ją. do. kategorii.systemów.społeczno­kulturowych..Organizacje.to.systemy.kon­ kretne,.które.posiadają.następujące.cechy26: 1). są.tworami.człowieka.(artefakty).stworzonymi.do.wykonywania.okre­ ślonego.celu.(celów),.stąd.też.określa.się.je.mianem.systemów.samo­ twórczych,.naturalnych.lub.systemów.sztucznych27; 2). w.ich.skład.wchodzą.ludzie.oraz.środki.(aparatura),.którą.ci.ludzie.się. posługują,.z.tego.względu.nazywa.się.je.systemami.społeczno­techniczny­ mi.lub.eksponując.rolę.czynnika.ludzkiego.–.systemami.społecznymi28; 3). są.systemami.zachowującymi.się.rozmyślnie,.zdolnymi.do.korygowania,. a.nawet.zmiany.pierwotnie.wyznaczonych.celów; 4). są.wyodrębnione.z.otoczenia,.a.równocześnie.otwarte;.pobierają.z.oto­ czenia:.ludzi,.energię,.materię,.informacje.oraz.wartości,.a.dostarcza­ ją. otoczeniu. dobra,. usługi,. wartości. i.informacje,. dlatego. mówi. się. o.nich.jako.o.systemach.otwartych29; 5). są. ustrukturalizowane,. czyli. w.pewien. sposób. uporządkowane. we­ wnętrznie.i.zhierarchizowane.w.podwójnym.znaczeniu:.zawierania.się. podsystemów.w.systemie.(inkluzji).i.podporządkowania; 6). są.szczególnie.złożone,.co.nie.pozwala.do.końca.odwzorować.ani.opisać. ich.struktury; 7). mają.wyodrębniony.człon.kierowniczy.(sterujący); 8). są.stabilne,.zdolne.do.utrzymywania.równowagi.wewnętrznej,.mimo.zmian. zachodzących.w.otoczeniu,.w.drodze.homeostazy.lub.ekspansji; 25.A..Peszko,.Podstawy zarządzania organizacjami,.wyd..5,.Kraków.2005,.s..39. 26. M.. Bielski,. Organizacje: istota, struktury, procesy,. wyd.. 3,. łódź. 2001,. s..78;.. A.K..Koźmiński,.Ujęcie systemowe.(w:).A.K..Koźmiński.(red.),.Współczesne teorie organizacji,.Warszawa.1983,.s..77–82. 27.L.J..Krzyżanowski,.Podstawy nauk o organizacji i zarządzaniu,.Warszawa.1992,. s..170. 28.Tamże,.s..170. 29.Tamże,.s..171. SZKOłA.JAKO.ORGANIZACJA 17 ..9).są.ekwifinalne,.czyli.zdolne.do.osiągania.określonego.rezultatu.przy. odmiennych.warunkach.początkowych.i.różnymi.sposobami; 10).są.samoorganizujące.się,.zdolne.do.podnoszenia.stopnia.swego.we­ wnętrznego.uporządkowania.(negatywnej.entropii); 11).utrwalają. sposoby. zachowania. ludzi. i.funkcjonowania. organizacji. w.drodze.instytucjonalizacji.i.formalizacji. Wyróżnikiem.organizacji.spośród.innych.systemów.są.cechy.wskazane. jako.2,.3.i.11..Wszystkie.wymienione.cechy.przysługują.także.szkole.jako. organizacji30. 1.1.2. Modele organizacji Skonstruowanie.modelu.organizacji,.który.uwzględniałby.złożoność.i.różno­ rodność.cech.i.godziłby.je,.było.według.L.J..Krzyżanowskiego.zabiegiem. niezwieńczonym.powodzeniem31..Najbardziej.znanymi.próbami.schematycz­ nego.opisu.organizacji.są.modele.czteroczłonowe.przedstawione.przez.. H.J..Leavitta32.oraz.L.J..Krzyżanowskiego,.których.postać.przedstawiono.na. rysunku.1.1..H.J..Leavitt.uważa,.że.każdą.organizację.można.przedstawić.jako. układ.czterech.elementów.(podsystemów):.ludzie,.zadania,.technologia,. struktura..Ludzie.to.uczestnicy.organizacji.oraz.ich.wiedza.i.umiejętności,. hierarchia.wartości,.postawy.i.motywacja.do.działania..Drugi.zbiór.stanowią. cele33.organizacji,.które.są.zbiorem.zamierzeń.do.osiągnięcia.w.określonym. 30.J..Tudrej.(red.),.Zarządzanie i kierowanie oświatą. Studia do Raportu Komitetu Ekspertów do spraw Edukacji Narodowej,.Warszawa.1988,.s..135–136. 31.L.J..Krzyżanowski,.O podstawach kierowania organizacjami inaczej: paradyg- maty, filozofia, dylematy,.Warszawa.1999,.s..28. 32.H.J..Leavitt,.Applied Organizational Change in Industry: Structural, Technical and Human Approaches.(w:).G..March.(red.),.Handbook of Organization,.Chicago. 1965,.s..160..Model.ten.był.akceptowany.w.literaturze.polskiej.w.latach.siedemdzie­ siątych.i.osiemdziesiątych.ubiegłego.stulecia,.do.dzisiaj.jest.przedstawiany.jako.pod­ stawowy.systemowy.model.opisu.organizacji;.por..J..Gościński,.Zarys teorii sterowania ekonomicznego,.Warszawa.1977,.s..165.i.n.;.Encyklopedia organizacji i zarządzania,. Warszawa.1981;.K..Bolesta­Kukułka,.Jak patrzeć na świat organizacji,.Warszawa.1993,. s..91;.M..Bielski,.Organizacje: istota, struktury…,.s..80;.A..Peszko,.Podstawy zarządzania organizacjami…,.s..40;.Cz..Sikorski,.Nauka o zarządzaniu,.łódź.2009,.s..16. 33.J..Strużyna.pisze,.w.odniesieniu.do.działalności.firmy,.iż.budowanie.i.formalizo­ wanie.celów.jest.ideą.dobrą.wtedy,.gdy:.1).zmiany.w.otoczeniu.są.wolniejsze.od.tempa. wprowadzania.zmian.w.zestawie.celów;.2).członkowie.organizacji.są.spolegliwi.i.nie.dążą. 18 ROZDZIAł.1 czasie,.uwzględniającym.zarówno.potrzeby.otoczenia,.jak.i.członków.organi­ zacji..Z.tych.celów.należy.dopiero.wywodzić.funkcje.spełniane.przez.wyod­ rębnione.części.organizacji.oraz.zadania.realizowane.przez.poszczególne. komórki.organizacyjne34..Dwa.pierwsze.podsystemy.tworzą.element.społecz­ ny,.a.technologię.i.strukturę.zaliczyć.należy.do.elementów.technicznych.. Technologia.to.metody.i.techniki.osiągania.celów,.wypełniania.funkcji,.reali­ zowania.cząstkowych.zadań,.a.strukturę.stanowią.przyjęte.zasady.podziału. pracy,.rozmieszczenie.uprawnień.decyzyjnych.oraz.obieg.informacji..Strzałki. ilustrujące.sprzężenia.zwrotne.między.elementami.tego.systemu.wskazują.na. konieczność.holistycznego.traktowania.organizacji..Zmiana,.która.następuje. w.otoczeniu.lub.w.jednym.z.podsystemów,.powoduje.konieczność.zmian. adaptacyjnych.w.pozostałych.podsystemach..Kierunek.zależności.jest.przy.tym. zmienny.i.zależy.od.charakteru.zmian.i.konkretnych.sytuacji35..Charakter. wzajemnych.zależności,.które.oznaczone.zostały.strzałkami,.będzie.konstytuo­ wał.cechy.poszczególnych.podsystemów.i.cechy.organizacji.jako.całości36.. Rysunek 1.1..Modele.organizacji.czteroczłonowych L S Z T O C S O SP MT Objaśnienia:.C.–.cele,.L.–.ludzie,.O.–.otoczenie,.S.–.strategia,.T.–.technologia,.Z.–.zadania,.SP.–.system. (podsystem).społeczny,.MT.–.system.(podsystem).materialno­techniczny. Źródło:.opracowanie.własne.na.podstawie:.L.J..Krzyżanowski,.Podstawy nauk…, s..173.i.n. do.nadmiernej.przedsiębiorczości.lub.kreatywności;.nie.następuje.stałe.dążenie.do. przejęcia.kontroli.nad.procesami.redefiniowania.celów;.3).możliwe.jest.odkrycie.logicz­ nego.ciągu.pomiędzy.następującymi.po.sobie.zmianami.w.organizacji.i.realne.staje.się. opanowanie.sił.je.wywołujących;.4).organizacja.jest.zdolna.do.ponoszenia.kosztów. hierarchicznego.nadzoru,.który.pozwala.na.reinterpretację.nieprzewidzianych.stanów;. 5).kierownictwo.gotowe.jest.do.poświęcenia.swojej.kariery.wtedy,.gdy.projekty.nie. sprawdzają.się.lub.jego.intuicja.co.do.przyszłości.jest.niepospolita;.J..Strużyna,.Dosko- nalenie jakości zarządzania zasobami ludzkimi w małych firmach,.Katowice.2002,.s..37. 34.L.J..Krzyżanowski,.Podstawy nauk…,.s..173. 35.M..Bielski,.Organizacje: istota, struktury…, s..80. 36.Cz..Sikorski,.Nauka o zarządzaniu…, s..16.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Sukces i autonomia w zarządzaniu organizacją szkolną
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: