Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00668 007544 13829436 na godz. na dobę w sumie
Superskuteczne strategie opanowania języków obcych. Twój prywatny coach - książka
Superskuteczne strategie opanowania języków obcych. Twój prywatny coach - książka
Autor: Liczba stron: 224
Wydawca: Sensus Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-2462-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia >> rozwój intelektualny
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Rozwój to przyjemność!

Opanuj język obcy raz na zawsze!

Jeśli Twoja nauka angielskiego skończyła się na zwrocie 'I don...t speak English', a jedyne słówko w tym języku, które szybko przychodzi Ci na myśl, to 'weekend', dla własnego bezpieczeństwa nie opuszczaj granic naszego państwa. I choć ku Twemu zdziwieniu brak znajomości języków obcych niektórym wcale nie zamyka drzwi do kariery, Ty możesz mieć nieco mniej szczęścia i wrota do Twoich marzeń zatrzasną się z hukiem... Nikogo nie interesuje, czy powodem obecnego stanu Twojego umysłu jest rzeczywisty brak zdolności językowych, czy raczej seryjne zabijanie wolnego czasu zakupami, rozkosznym wylegiwaniem się przed telewizorem albo namiętnym surfowaniem po sieci. Albo tak angażują Cię obowiązki zawodowe i domowe, że w zderzeniu z nimi nauka angielskiego czy niemieckiego w Twojej głowie zawsze wpada do korytka 'Sprawy ważne/niezbyt pilne'...

Czas wypowiedzieć wojnę marnotrawieniu czasu, odkładaniu w nieskończoność własnego rozwoju oraz przestarzałym, żmudnym i co najgorsze - nieskutecznym metodom nauki! Prestiżowy etat za granicą, swobodna pogawędka z obcokrajowcem, owocne kontrakty z klientami z całego świata... Zobaczysz, ile możliwości leży w zasięgu Twojego... języka! Pora po nie sięgnąć!

Pomogą Ci w tym:

Dzięki tej książce odkryjesz swoje silne strony, by móc podciągnąć słabsze! Zapoznasz się z najnowszymi teoriami dotyczącymi organizacji czasu i mistrzowskimi strategiami motywacyjnymi. Wydobędziesz z siebie cechy najbardziej sprzyjające uczeniu się i wykorzenisz szkodliwe nawyki. Tak, by szybko i łatwo opanować drugi, trzeci... i każdy kolejny język - raz na zawsze.

'Nauka każdego języka powinna być dla Ciebie przyjemnością i zabawą. I teraz może tym być! Ewa Zaremba napisała najpełniejszy tekst, jaki znam na temat tego, jak biegle opanować język obcy. Najpierw dowiesz się, jak odpowiednio przygotować się do nauki. Następnie poznasz sposoby wykształcania właściwych nawyków i pokonywania ograniczających przekonań. Możesz znacznie więcej, niż myślisz! W końcu odkryjesz, jak to wszystko zrobić szybko i skutecznie. Ta książka pomoże Ci dotrzeć tam, gdzie chcesz być... i to szybko'.
Dr psychologii Kevin Hogan,
autor The Science of Influence i Irresistible Attraction.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Idź do • Spis treści • Przykładowy rozdział Katalog książek • Katalog online • Zamów drukowany katalog Twój koszyk • Dodaj do koszyka Cennik i informacje • Zamów informacje o nowościach • Zamów cennik Czytelnia • Fragmenty książek online Kontakt Helion SA ul. Kościuszki 1c 44-100 Gliwice tel. 32 230 98 63 e-mail: helion@helion.pl © Helion 1991–2010 Superskuteczne strategie opanowania języków obcych. Twój prywatny coach Autor: Ewa Zaremba ISBN: 978-83-246-2462-1 Format: 168×237, stron: 224 Rozwój to przyjemność! • Opanuj najskuteczniejsze strategie nauki języków • Naucz się zwiększać własną motywację do nauki • Poznaj techniki, dzięki którym przestaniesz odkładać naukę na później Opanuj język obcy raz na zawsze! Jeśli Twoja nauka angielskiego skończyła się na zwrocie „I don’t speak English”, a jedyne słówko w tym języku, które szybko przychodzi Ci na myśl, to „weekend”, dla własnego bezpieczeństwa nie opuszczaj granic naszego państwa. I choć ku Twemu zdziwieniu brak znajomości języków obcych niektórym wcale nie zamyka drzwi do kariery, Ty możesz mieć nieco mniej szczęścia i wrota do Twoich marzeń zatrzasną się z hukiem… Nikogo nie interesuje, czy powodem obecnego stanu Twojego umysłu jest rzeczywisty brak zdolności językowych, czy raczej seryjne zabijanie wolnego czasu zakupami, rozkosznym wylegiwaniem się przed telewizorem albo namiętnym surfowaniem po sieci. Albo tak angażują Cię obowiązki zawodowe i domowe, że w zderzeniu z nimi nauka angielskiego czy niemieckiego w Twojej głowie zawsze wpada do korytka „Sprawy ważne/ niezbyt pilne”. Czas wypowiedzieć wojnę marnotrawieniu czasu, odkładaniu w nieskończoność własnego rozwoju oraz przestarzałym, żmudnym i co najgorsze – nieskutecznym metodom nauki! Prestiżowy etat za granicą, swobodna pogawędka z obcokrajowcem, owocne kontrakty z klientami z całego świata… Zobaczysz, ile możliwości leży w zasięgu Twojego… języka! Pora po nie sięgnąć! Pomogą Ci w tym: • mistrzowskie przygotowanie i kontrolowanie własnej psychologii; • poznanie przyjaznych dla Twojego mózgu strategii nauki oraz dopasowanie ich do preferowanego przez Ciebie stylu uczenia się; • pilnowanie własnego poziomu motywacji i wytrwałości w dążeniu do celu; • przyswojenie wiedzy o tym, co zrobić, gdy utkniesz lub napotkasz poważne trudności. Dzięki tej książce odkryjesz swoje silne strony, by móc podciągnąć słabsze! Zapoznasz się z najnowszymi teoriami dotyczącymi organizacji czasu i mistrzowskimi strategiami motywacyjnymi. Wydobędziesz z siebie cechy najbardziej sprzyjające uczeniu się i wykorzenisz szkodliwe nawyki. Tak, by szybko i łatwo opanować drugi, trzeci… i każdy kolejny język – raz na zawsze. „Nauka każdego języka powinna być dla Ciebie przyjemnością i zabawą. I teraz może tym być! Ewa Zaremba napisała najpełniejszy tekst, jaki znam na temat tego, jak biegle opanować język obcy. Najpierw dowiesz się, jak odpowiednio przygotować się do nauki. Następnie poznasz sposoby wykształcania właściwych nawyków i pokonywania ograniczających przekonań. Możesz znacznie więcej, niż myślisz! W końcu odkryjesz, jak to wszystko zrobić szybko i skutecznie. Ta książka pomoże Ci dotrzeć tam, gdzie chcesz być… i to szybko”. Dr psychologii Kevin Hogan, autor The Science of Influence i Irresistible Attraction Spis treĂci OBRAZ OGÓLNY, czyli zamiast wstÚpu CZ}¥m I Przygotuj siÚ do nauki — zagruntuj pïótno Czego tak naprawdÚ chcesz? JesteĂ ĂwiÚcie przekonany, ALE… Na jakim kanale odbierasz najlepiej? Czy jesteĂ inteligentny inaczej? Co spowalnia, a co przyspiesza twojÈ naukÚ? Formuïa uczenia siÚ — cztery kroki Twój indywidualny plan UjarzmiÊ czas Paradoks czasu Ile trwa jedna minuta? Nauka nauki w weekend Szuflady czasowe Dla zabicia czasu… W jakiej strefie czasowej ĝyjesz? Matryca zarzÈdzania czasem Historia bez zakoñczenia? Tylko konkret Metoda kalendarzyka Ostateczna Formuïa EfektywnoĂci CZ}¥m II Zderzenie z twojÈ prywatnÈ górÈ lodowÈ Dwie siïy walczÈce o twojÈ duszÚ Dlaczego przerywamy? Cichy zabójca …kiedy indziej… ¥wiÚta Silna Wola Mistrzostwo emocjonalne i mentalne Kontrola myĂli 11 15 17 21 23 25 27 34 38 40 53 53 55 57 59 60 63 65 66 68 69 71 75 77 77 84 85 86 88 89 90 6 Superskuteczne strategie opanowania jÚzyków obcych. Twój prywatny coach Kontrola obrazów Nieoceniona wartoĂÊ bïÚdu Kierunek skupienia Wyceluj w sam Ărodek Przeĝyj to jeszcze raz Policz do czterech i… wybierz Legalny koks 3D Pïatne z góry Pytaj swój umysï Czas na deser Sklep z cechami Optymalny stan uczenia siÚ Twój kawaïek podïogi Twoja szklanka do poïowy… Ciaïo i umysï Przyïóĝ děwigniÚ Bo ja tak zawsze Siïa przekonañ Zatankuj paliwko Twoja motywacja „UdrÚka czy ekstaza” Zbuduj grodzie Dzieñ WewnÚtrznego Dziecka Idě na caïoĂÊ! Przejrzyj siÚ w lustrze SpadïaĂ z konia? Wsiadaj od razu! Pokonaj nieistniejÈcÈ granicÚ Zmieñ proporcje Menadĝer oĂmiu metrów kwadratowych Asystenci menadĝera Trenuj jak zawodowiec ’apaÊ zïodzieja Zïap siÚ na haczyk Wierzysz? Czy uczysz siÚ jak szczur? (!) A moĝe jak pies? Juĝ to w sobie masz! Czas na przerwÚ, nie na kitkat 91 94 95 95 99 101 103 105 105 107 111 113 116 117 117 120 125 128 132 135 135 137 138 139 140 141 142 144 146 146 148 151 152 154 155 156 157 159 162 ZwiÚksz sobie dawkÚ… Zagraj na punkty i wygraj duĝo Jak to siÚ robi po japoñsku? Zasada ĝonkila CZ}¥m III Na resztÚ ĝycia Idě za ciosem… Bieg dïugodystansowca Co na to nauka? Znajdě swojego Tenzinga Ty a Wyspa Wielkanocna Co ty wiesz o swoim okablowaniu? Plan poprawy pamiÚci Jak uczÈ siÚ doroĂli? Plan naprawczy Bibliografia Skorowidz Spis treĂci 7 163 166 170 174 177 179 179 180 182 186 188 189 202 204 206 211 215 17 Przygotuj siÚ do nauki — zagruntuj pïótno Nasze spotkanie klasowe po latach odbyïo siÚ dziÚki portalowi Nasza Klasa. Tak jak pewnie mnóstwo innych podobnych. Przebiegaïo pewnie teĝ zupeïnie podobnie. WïaĂciwie niespecjalnie obchodziïo kogokolwiek, co siÚ dzieje u innych. Kaĝdy oce- niaï, czy ten drugi bardziej siÚ posunÈï i utyï. I nic specjalnie nie dziwiïo. Dla mnie jednak absolutnym szokiem byïo spotkanie Julity. PamiÚtam jÈ ze szkoïy jako szarÈ myszkÚ z kiepskimi ocenami. Niczym siÚ nie wy- róĝniaïa. A to dzisiejsze spotkanie… Aĝ trudno byïo uwierzyÊ, ĝe to ta sama osoba. Przecieĝ minÚïo zaledwie dwadzieĂcia kilka lat… I trudno byïo teĝ uwierzyÊ w to, ĝe spotkanie to miaïo zmieniÊ moje ĝycie. Kiedy wpadïa spóěniona do sali i szybkim, sprÚĝystym krokiem podchodziïa do na- szego stoïu, jej szczupïa i wysportowana sylwetka wzbudzaïa podziw. Promienna, we- soïa twarz, dïugie, lekko falujÈce, brÈzowe wïosy, sportowy, ale jednoczeĂnie elegancki strój — to wszystko magnetyzowaïo. Ale to byï dopiero poczÈtek. Tydzieñ, który postanowiïam z niÈ spÚdziÊ, byï peïen tylu niespodzianek. A najcie- kawsze jest to, ĝe dowiedziaïam siÚ wiele o niej, ale chyba duĝo wiÚcej o samej sobie. I to, czego siÚ dowiedziaïam, zszokowaïo mnie najbardziej. Julita postanowiïa przeprowadziÊ mnie krok po kroku przez tÚ wiedzÚ, która pozwo- liïa jej samej z przeciÚtnej szarej myszki staÊ siÚ zadziwiajÈcÈ kobietÈ, której dziĂ prawie nikt z jej dawnych znajomych nie poznaï. Miaïam przeczucie, ĝe Julita zdradzi mi jakiĂ sekret, udostÚpni tajemnÈ wiedzÚ, znanÈ tylko nielicznym. Caïa jej postaÊ krzyczaïa, ĝe staïa siÚ kobietÈ sukcesu. A ja przecieĝ znaïam jÈ od przeszïo dwudziestu lat. Moĝe miaïa przeszczep mózgu, szpiku, transfuzjÚ i ma czyjeĂ organy. GoĂka i Beata, Andrzej… SÈ tylko grubsi, smutniejsi, po- waĝniejsi. Przecieĝ to prawie niemoĝliwe, ĝeby zmieniÊ siÚ w kogoĂ zupeïnie innego. — Julita, czy to moĝliwe, ĝeby zmieniÊ siÚ w kogoĂ zupeïnie innego? — zapytaïam, kiedy wsiadaïyĂmy razem do auta. — Tak — odpowiedziaïa tajemniczo. — JeĂli bardzo chcesz. Wszystko zaczÚïo siÚ, jak to zwykle bywa, od przypadku. Julita jako mïoda panienka pojechaïa na zagranicznÈ wycieczkÚ w góry. — PamiÚtasz, tuĝ po kiepsko zdanej maturze byïam w porzÈdnym doïku. Nie wie- dziaïam, co ze sobÈ zrobiÊ, i wyjechaïam powïóczyÊ siÚ trochÚ po górach. Spotkaïam wtedy pewnÈ siostrÚ zakonnÈ, która mówiïa, ĝe jadÈ w czasie wakacji do Wïoch na wy- cieczkÚ po tamtejszych klasztorach. 18 Superskuteczne strategie opanowania jÚzyków obcych. Twój prywatny coach — Juĝ ciÚ widzÚ w klasztorze! Owszem. ByïaĂ szarÈ myszkÈ, ale chyba nie aĝ tak! — Nie. Nie aĝ tak. Ale byïo tanio, wiÚc pojechaïam z nimi. Pewnego dnia dotarïy- Ămy obie do niesamowitego miejsca wysoko w górach. Powietrze tego dnia byïo wyjÈtkowo orzeěwiajÈce, sïoñce jaskrawe, lekki, sïodki wiatr poruszaï ïany zióï na zboczach, kiedy wspinaïyĂmy siÚ coraz wyĝej. Nie byïo juĝ drogi. Nie wiem wïaĂciwie, po co tam szïyĂmy. To znaczy dzisiaj juĝ wiem po co, ale wtedy nie wiedziaïam. Byïo to doĂÊ daleko od miasteczka, w którym mieszkaïyĂmy w niewielkim klasztorze. KtoĂ nam powiedziaï, ĝe jest taki dom w górach, w którym mieszka kilka sióstr zakon- nych. ZajmujÈ siÚ studiowaniem jakichĂ ksiÈg, pracÈ z energiÈ, uprawÈ ogrodu i czegoĂ nauczajÈ. Fama gïosi, ĝe kilku sïawnych mÚĝów stanu, artystów i literatów o Ăwiatowej dziĂ renomie odwiedziïo to miejsce. Dziwne. WiÚc we dwie z siostrÈ MarcelÈ postano- wiïyĂmy tam dotrzeÊ. Bramy ĂwiÈtyni byïy szczelnie zamkniÚte, gdy dotarïyĂmy tam pod wieczór. Pukaïy- Ămy dïugo i nikt nam nie otworzyï. Siostra Marcela zdecydowaïa siÚ wracaÊ. Wedïug mnie byïo na to za póěno. Nie znaïyĂmy dobrze drogi. Wprawdzie Ăwiatïa miasteczka po jakimĂ czasie byïyby widoczne, ale sam marsz po nieznanym, stromym zboczu w ciemno- Ăciach to nie byï dobry pomysï. Zmrok zapadaï szybko. Sïuchaïam opowiadania Julity i czuïam, jak powoli przenoszÚ siÚ w jakÈĂ odlegïÈ krainÚ, historiÚ, jakby baĂñ. Z jednej strony chciaïam poznaÊ konkretne techniki jak naj- szybciej, a z drugiej jej opowieĂÊ intrygowaïa mnie i ciekawiïa na tyle, ĝeby chcieÊ siÚ w niÈ coraz bardziej zagïÚbiaÊ. Wyobraĝaïam sobie mïodÈ, kruchÈ, nieĂmiaïÈ koleĝankÚ z klasy, jak w towarzystwie zakonnicy pokonuje tajemnicze urwisko i jak dokonuje siÚ w niej jakaĂ tajemnicza przemiana. Ale przeczuwaïam, ĝe wydarzenie, które opisywaïa, nie byïo tylko zwykïÈ, wakacyjnÈ, pieszÈ wycieczkÈ w góry. — Jednak siostra Marcela obawiaïa siÚ, ĝe jej nieobecnoĂÊ nocÈ w klasztorze nie zo- stanie dobrze przyjÚta i nalegaïa, by zejĂÊ. A ja po raz pierwszy poczuïam siÚ, jakbym zostaïa przytwierdzona do tego miejsca. Stwierdziïam po prostu, ĝe siÚ nie ruszÚ. Nawet nie miaïam pewnoĂci, czy ktoĂ w ogóle byï w Ărodku. Na wzniesieniu, za wysokim ka- miennym murem, ukryty wĂród drzew staï bardzo stary dom. Namawiaïam siostrÚ, by zostaïa, ale ona, równie uparta jak ja, powoli zaczÚïa gramoliÊ siÚ w dóï. W pierwszym odruchu chciaïam iĂÊ za niÈ. Ale i tak byïa silniejsza i sprawniejsza ode mnie. Uznaïam, ĝe sobie poradzi. A ja postanowiïam zaczekaÊ do rana. Noc byïa ciepïa i bardzo przyjemna. Nie wiem, ile czasu musiaïo upïynÈÊ, kiedy z zamyĂlenia wyrwaïo mnie skrzypienie starych odrzwi. Siedziaïam o nie oparta, wiÚc o maïo nie wpadïam do Ărodka. Stara kobieta, której twarzy nie widziaïam i jeszcze dïu- go nie miaïam ujrzeÊ, spytaïa mnie o coĂ po wïosku. Nie znaïam wtedy dobrze ĝadnego jÚzyka. Potrafiïam siÚ ledwo dogadaÊ po angielsku. PamiÚtasz nasz angielski w szkole?! Same Êwiczenia gramatyczne i czytanie jakichĂ gïupich tekstów o zanieczyszczeniu i bezro- bociu. Przedstawiïam siÚ i powiedziaïam, ĝe pragnÚ zwiedziÊ ich dom. Dowiedziaïam siÚ, Przygotuj siÚ do nauki — zagruntuj pïótno 19 ĝe to nie muzeum. Spytaïam wiÚc, czy mogÚ tylko przeczekaÊ do rana gdzieĂ w bezpiecz- nym miejscu. Wprowadziïa mnie do Ărodka. Ze sporego, kamiennego holu zaprowadziïa do maïej izdebki, gdzie staïo ïóĝko, stolik, zapalona Ăwieczka i drewniane, rzeěbione, piÚkne krzesïo. Po chwili przyniosïa mi dzbanuszek oliwy, pieczywo na talerzyku, ocet i wodÚ. ZasnÚïam szybko po dïugiej pieszej wÚdrówce, miaïam przedziwne sny i obu- dziïam siÚ o wschodzie sïoñca. Byïam jednak wypoczÚta, choÊ — nie bÚdÚ ukrywaÊ — trochÚ wypïoszona. Kiedy wyszïam na dziedziniec, ĝeby przejĂÊ siÚ po obejĂciu, zauwaĝyïam wiele piÚknych zióï i kwiatów na wypielÚgnowanych grzÈdkach. WszÚdzie jakoĂ dziwnie mocno pachniaïo ĂwieĝoĂciÈ, kwiatami, drzewami, igliwiem. Wtedy przyszedï mi do gïowy szalony pomysï. Chciaïam zostaÊ tam kilka dni, bo objazdowa wycieczka juĝ zaczÚïa mnie mÚczyÊ. Znasz mnie i wiesz, ĝe nie umiaïam specjalnie prosiÊ o to, czego chciaïam, tym bardziej ĝe nie zawsze wiedziaïam, czego chcÚ. Ale tym razem byïo inaczej. PierwszÈ napotkanÈ osobÈ byïa kobieta w Ărednim wieku, ubrana zupeïnie normal- nie, na sportowo, robiÈca jakieĂ dziwne Êwiczenia na placu za domem. Ni to joga, ni tai- chi. Nie chciaïam jej przerywaÊ, ale kiedy mnie zauwaĝyïa, sama przerwaïa i spytaïa, kim jestem i co tu robiÚ. Moim ïamanym angielskim wydukaïam, co mogïam, i jÈ spyta- ïam o to samo. Z tego, co zrozumiaïam, byïa mïodÈ BrytyjkÈ przebywajÈcÈ na tygodnio- wym odosobnieniu w tym miejscu. DziĂ wiem, ĝe kobieta ta to obecnie Ăwiatowej sïawy ekspert w dziedzinie zaawansowanych technik pracy z wïasnym umysïem. I przy okazji moja dobra koleĝanka. — Czekaj, czekaj, muszÚ przerwaÊ. Nie wiem, czy pamiÚtasz, ale w szkole zawsze byïam przeciwniczkÈ wróĝb, magii, kart itd. JeĂli twoja opowieĂÊ ma zwiÈzek z tajemni- czymi egzorcyzmami i jakimĂ sekretem ukrytym w pismach Ăredniowiecznych, to, da- ruj, ale chyba pójdÚ juĝ spaÊ. Z caïym szacunkiem dla twoich osiÈgniÚÊ, u mnie to nie zadziaïa. Ja w to po prostu nie wierzÚ. — I nie musisz. To nie ma nic wspólnego z czarnÈ magiÈ ani wróĝbami, z odprawia- niem jakichĂ rytuaïów albo egzorcyzmów. Jest to tak bardzo ludzkie, poniewaĝ bardzo gïÚboko zakorzenione w naszej psychologii. Wszystkiego miaïam dowiedzieÊ siÚ w ciÈgu nastÚpnego tygodnia, bo na tyle zdecydowano udzieliÊ mi goĂciny. I tydzieñ ten miaï odmieniÊ moje ĝycie. Mam propozycjÚ. MyĂlÚ, ĝe jako zawsze pojÚtna uczennica powinnaĂ poznaÊ te me- tody, bo po pierwsze, uïatwiÈ ci bardzo pracÚ, a po drugie, nauczysz tego na przykïad swoje córki. A co tak naprawdÚ najwaĝniejsze, ty sama zyskasz na tym najwiÚcej. Uczymy siÚ przecieĝ wszyscy przez caïe ĝycie. WidzÚ czÚsto wypalenie zawodowe, masowe zwol- nienia z pracy. Ludzie przemieszczajÈ siÚ po Ăwiecie w poszukiwaniu pracy. Podobno teraz kaĝdy z mïodego pokolenia zmieni zawód (nie tylko pracÚ w tym samym zawodzie, ale wykonywany zawód) trzy – piÚÊ razy w ciÈgu swojego ĝycia. To oznacza, ĝe nas teĝ to pewnie nie ominie. Ja juĝ jadÚ na tym wózku. A ty? 20 Superskuteczne strategie opanowania jÚzyków obcych. Twój prywatny coach — Szczerze mówiÈc, chciaïabym robiÊ juĝ coĂ innego. Trudna jest dïugotrwaïa praca z tym samym klientem. MyĂlÚ, ĝe wolaïabym zajÈÊ siÚ na przykïad reklamÈ. Moja przy- jacióïka ma fajnÈ agencjÚ i podoba mi siÚ bardzo to, co tam robiÈ. Chciaïabym teĝ po- rzÈdnie nauczyÊ siÚ obsïugi komputera. No i jÚzyki! Tak naprawdÚ jestem kalekÈ, nie znajÈc porzÈdnie angielskiego. Wstyd mi, jak gdzieĂ jedziemy z mÚĝem i sïyszÚ Niemców, Szwedów czy nawet Rosjan mówiÈcych dobrze po angielsku. A my ciÈgle dukamy. Poza tym jest teraz tyle moĝliwoĂci pracy praktycznie w kaĝdym kraju w Unii, znajdowania róĝnych informacji w internecie, wymiany myĂli z obcokrajowcami. Aĝ czasem szlag mnie trafia, ĝe jakoĂ nie mogÚ siÚ ciÈgle tego angielskiego nauczyÊ. Mój mÈĝ teĝ próbowaï. Chodziï na kurs z przerwami, ale nic z tego nie zostaïo. Nie czuï siÚ specjalnie dobrze w grupie. — Sïuchaj. Wiem, ĝe mogÚ ci pomóc. I to bardzo. Wiem, ĝe muszÚ ci pomóc. Wiem, ĝe potrzebujesz tej pomocy, chociaĝby po to, ĝeby pomagaÊ wïasnym dzieciom i ich dzieciom. Zanim pójdziemy spaÊ, powiem ci tylko jedno: dowiedziaïam siÚ, ĝe proces nauki jest jak góra lodowa. To, co jest na jej szczycie i jest najbardziej widoczne i dostÚpne, to metody, strategie i techniki uczenia. A to, co jest pod wodÈ, czego nie widaÊ, to procesy psychiczne i emocjonalne towarzyszÈce nauce. To one majÈ decydujÈcy wpïyw na pro- ces nauki. Dlatego uczÈc siÚ tego, jak siÚ uczyÊ, zaczynasz zmieniaÊ siÚ caïkowicie jako caïy czïowiek. — Góra lodowa — mówisz. Dlaczego nikt nam tego wczeĂniej nie powiedziaï? — WczeĂniej wiedza o uczÈcym siÚ mózgu dopiero raczkowaïa. Nie dysponowali- Ămy tak zaawansowanÈ aparaturÈ do badañ uczÈcego siÚ mózgu jak teraz. Nie wiedzieli- Ămy tyle o tym, jak dziaïa nasz uczÈcy siÚ mózg. A przynajmniej niewiele w porównaniu z tym, co wiemy teraz. PamiÚtaj, ĝe ostatnie dwudziestolecie jest nazywane w nauce erÈ mózgu. — Ale nie powiesz mi chyba, ĝe te siostrzyczki tam w górach miaïy zaawansowanÈ aparaturÚ do badania mózgu i ĝe to one ciÚ wszystkiego nauczyïy? — Nie. Nie majÈ aparatury, ale majÈ ogromnÈ i ciÈgle aktualizowanÈ wiedzÚ na temat czïowieka, jego psychiki, neurobiologii. — A po co? — Taka jest ich misja. Taka jest ich praca. Taka jest ich pasja. Najciekawsze jest to, ĝe wĂród ich wychowanków sÈ takie sïawy jak… Aaa, powiem ci póěniej. Nie bÚdÚ rzu- caÊ nazwiskami, ĝeby zrobiÊ wraĝenie. — Dobra. I mówisz, ĝe to pobyt tam doprowadziï ciÚ do miejsca, w którym jesteĂ teraz? — Dokïadnie. Gdybym wtedy zeszïa na dóï z MarcelÈ albo po Ăniadaniu podziÚko- waïa i sobie poszïa, dalej pracowaïabym w tej maïej, lokalnej gazetce, nie mówiïabym w ĝadnym jÚzyku, nie poznaïabym tylu fascynujÈcych osób i miejsc, nie wspominajÈc o mÚĝczyěnie mojego ĝycia. MyĂlÚ, ĝe dalej byïabym szarÈ myszkÈ, która boi siÚ podpi- saÊ zwykïÈ umowÚ z bankiem, nie mówiÈc o gieïdzie. Nie wychylaïabym nosa z miesz- kania na ¿oliborzu. Bardzo kocham to mieszkanie, ale dom, który mam w Stanach, albo ten na szkierach w Szwecji, to coĂ zupeïnie niesamowitego. Przygotuj siÚ do nauki — zagruntuj pïótno 21 — Czyli nauczyli ciÚ bogaciÊ siÚ, gromadziÊ majÈtek i robiÊ karierÚ! — Nauczyli mnie myĂleÊ samodzielnie i wybieraÊ w ĝyciu to, co uwaĝam za potrzebne. DziÚki nim pozbyïam siÚ wielu fatalnych nawyków. Ale najwaĝniejsze: nauczyïam siÚ uczyÊ, nauczyïam siÚ stawiaÊ sobie cele, nauczyïam siÚ motywowaÊ. Nawet kiedy nie- specjalnie mi siÚ chce, wiem, co mogÚ robiÊ, ĝeby osiÈgnÈÊ to, co zaplanowaïam. A mate- rialne oznaki niezaleĝnoĂci dziĂ sÈ, jutro moĝe ich nie byÊ. I tak wiem, ĝe z tymi umiejÚtnoĂciami i z tÈ wiedzÈ, którÈ mam, nie zginÚ w ĝyciu. ¿eby nie wiem co, dam sobie radÚ. I pomogÚ innym. Gdybym dziĂ straciïa wszystko, co mam, z tÈ wiedzÈ, którÈ tam zdobyïam, zdoïaïabym wszystko odbudowaÊ. I dzielÚ siÚ tÈ wiedzÈ od lat z róĝnymi luděmi. — Na przykïad takimi jak ja…? — Na przykïad. Choděmy teraz spaÊ. PrzemyĂlisz przez noc, czy chcesz pozmieniaÊ trochÚ swoje podejĂcie do uczenia siÚ i do wïasnego ĝycia, a ja bÚdÚ miaïa dla ciebie konkretnÈ propozycjÚ. — Ale ja nie za bardzo mogÚ teraz zapïaciÊ za twojÈ pomoc, jeĂli o to chodzi. Wiem, ĝe coaching czy warsztaty efektywnego uczenia siÚ kosztujÈ majÈtek, a moje maïe przed- szkole nie pozwala mi nic zaoszczÚdziÊ. — Nie mówimy o pieniÈdzach. Dostaïam tÚ wiedzÚ za darmo, ale musiaïam przy- rzec, ĝe przekaĝÚ jÈ dalej. KomuĂ, kto tej wiedzy bardzo potrzebuje. Kto dziÚki niej zajdzie dalej, niĝ myĂli. A potem przekaĝe jÈ komuĂ innemu. Szczerze mówiÈc, kiedy szïam spaÊ, miaïam trochÚ wÈtpliwoĂci. Nie wiedziaïam, czy w ogóle chce mi siÚ w to bawiÊ. Jednak kiedy nastÚpnego ranka zobaczyïam JulitÚ, jak siÚ krzÈta w domu po joggingu i prysznicu, taka mïodzieñcza, energiczna, uĂmiechniÚta, jedyne, co pomyĂlaïam, to to, ĝe chcÚ byÊ taka jak ona. JesteĂmy w tym samym wieku, a ja i wyglÈdam na duĝo starszÈ — i tak siÚ czujÚ. Spaïam w najlepsze, kiedy ona juĝ przeszukiwaïa internet, odpowiadaïa na e-maile, pisaïa do swoich ukochanych, ryso- waïa jakieĂ dziwne gryzmoïy, które — jak siÚ potem dowiedziaïam — byïy sprytnymi notat- kami. Za ich pomocÈ przygotowywaïa siÚ do wystÈpienia na zebraniu zarzÈdu w firmie. Jeĝeli ona odnalazïa w tych górach takÈ wiedzÚ, która pozwala jej znakomicie funkcjo- nowaÊ w tym ciÈgle zmieniajÈcym siÚ Ăwiecie, i teraz chce mi jÈ za frajer przekazaÊ, to muszÚ braÊ i o nic nie pytaÊ. ZresztÈ, jak mawiaïa moja babcia, darowanemu koniowi w zÚby siÚ nie zaglÈda. Czego tak naprawdÚ chcesz? JeĂli masz wystarczajÈco mocne „dlaczego?”, zawsze znajdziesz odpowiedě na pytanie „jak?”. — Anthony Robbins — I jaka jest twoja decyzja? — spytaïa. — WchodzÚ w to. Dawaj. Po kolei. 22 Superskuteczne strategie opanowania jÚzyków obcych. Twój prywatny coach — No dobrze. Podzielimy naszÈ naukÚ na etapy. BÚdziemy pracowaÊ przez tydzieñ. Codziennie po kilka godzin. Rano bÚdziemy trochÚ biegaÊ albo rozciÈgaÊ siÚ, albo pïywaÊ, albo tañczyÊ. Co zechcesz. Ale musimy zaczÈÊ siÚ ruszaÊ. Podczas naszej pracy bÚdziesz czasami pisaÊ, czasami rysowaÊ, czasami analizowaÊ swoje wïasne myĂli, postawy, nawyki, no i oczywiĂcie cele. BÚdziemy przy tym sïuchaÊ fajnej muzyki i ogólnie Ăwietnie siÚ bawiÊ. W miÚdzyczasie bÚdzie teĝ czas na nagrody i ĂwiÚtowanie. Szczerze wierzÚ, ĝe po tym tygodniu bÚdziesz tak samo naïadowana energiÈ, szczÚĂliwa, spokojna i silna jak ja, kiedy juĝ to wszystko do mnie dotarïo. Bo tak naprawdÚ to wszystko jest bardzo proste. Ale najpierw wybierzesz sobie cel. Czego chciaïabyĂ siÚ tak naprawdÚ najbardziej w Ăwiecie nauczyÊ? Co jest ci teraz potrzebne do szczÚĂcia? Co sprawi, ĝe poczujesz siÚ ze sobÈ naprawdÚ dobrze, ĝe uwierzysz w siebie i swoje moĝliwoĂci? Albo co kiedyĂ sprawiaïo ci trudnoĂÊ i czego wciÈĝ jakoĂ nie mogïaĂ siÚ nauczyÊ, chociaĝ wiesz, ĝe bardzo uïatwiïoby ci to ĝycie? — Pierwsze i jedyne, co przychodzi mi od razu na myĂl, to drugi jÚzyk. Zaczynaïam siÚ uczyÊ angielskiego kilka razy, ale nigdy jakoĂ nie wyszïam poza sztywne ksiÈĝkowe gadki. Dalej nic nie rozumiem, jak wïÈczam CNN albo jak oglÈdam film w kinie i nie czytam napisów. Ostatnio na naszej osiedlowej poczcie byï jakiĂ zagubiony obcokrajowiec i pytaï, kto mówi po angielsku. OczywiĂcie nikt siÚ nie odezwaï. Ja teĝ siedziaïam cicho. Na samÈ myĂl, ĝe miaïabym coĂ powiedzieÊ, zaschïo mi w gardle i zrobiïo mi siÚ gorÈco. Horror. Tak. Chciaïabym wreszcie raz na zawsze nauczyÊ siÚ angielskiego. Co pani na to, pani profesor? — MyĂlÚ, ĝe da siÚ coĂ z tym zrobiÊ. Ale… tak sobie myĂlÚ… po co ci wïaĂciwie ten angielski? Czy nie chcesz go znaÊ tylko dlatego, ĝe prawie wszyscy juĝ go znajÈ? W koñcu nie kaĝdy musi mówiÊ po angielsku. — No tak, ale przyda mi siÚ na pewno. — Do czego na przykïad? JakoĂ ciÚ nie widzÚ, jak mówisz po angielsku. A ty? Widzisz siebie, jak pïynnie rozmawiasz z jakimĂ obcokrajowcem? — Pewnie. — E, wydaje ci siÚ. Nie masz juĝ osiemnastu lat. Nie wiem, czy w ogóle zdoïasz siÚ nauczyÊ. — No co ty? Pewnie, ĝe dam radÚ, jak zechcÚ. Jeszcze mnie nie znasz. — Ale po co ci to? Przecieĝ masz dobre ĝycie. Macie na pewno ïadne mieszkanie w Szczecinie, masz fajnego mÚĝa, odchowane dzieci, swój maïy biznesik. Potrzebne ci to do czegoĂ? — Hm. Teoretycznie masz racjÚ, ale… Wiesz co? Ty chyba chcesz mnie sprowoko- waÊ. Po co mi to? ProszÚ bardzo: po pierwsze, chcÚ byÊ przykïadem dla moich dzieci — one teĝ nie sÈ orïami z jÚzyków. JeĂli nauczÚ siÚ, pokaĝÚ im, ĝe one mogÈ dwa razy wiÚcej, skoro ja mogïam. To jest mój najwaĝniejszy powód. Poza tym jest masa ksiÈĝek i arty- kuïów o wychowaniu maïych dzieci, które chciaïabym przeczytaÊ, ĝeby moje przed- Przygotuj siÚ do nauki — zagruntuj pïótno 23 szkole zaczÚïo siÚ lepiej krÚciÊ i ĝeby wykosiÊ konkurencjÚ. A to wszystko jest tylko po angielsku. No i jak gdzieĂ wyjeĝdĝamy, to nie chcÚ trzymaÊ siÚ wiecznie rÚkawa mojego mÚĝa. ChcÚ sama zaïatwiaÊ sprawy podczas podróĝy. Na pewno mu siÚ to spodoba. MyĂlÚ, ĝe byïby mile zaskoczony. Sïyszaïam teĝ, ĝe uczenie siÚ czegoĂ w Ărednim wieku oddala widmo choroby Alzheimera. mwiczymy w koñcu nasz mózg. A jak pamiÚtamy z lekcji biologii, organ nieuĝywany zanika. Jak teraz tak o tym mówiÚ, to w sumie niezïe wyzwanie i naprawdÚ chciaïabym coĂ sobie udowodniÊ, zmierzyÊ siÚ z czymĂ trudnym, pokonaÊ swoje lÚki i przekonanie o niemoĝnoĂci. — Bardzo ïadnie to powiedziaïaĂ. Dokïadnie o to chodzi. Rzadko znajomoĂÊ drugiego jÚzyka jest wartoĂciÈ samÈ w sobie. CzÚsto stanowi pomost miÚdzy tym Ja, które mamy dziĂ, a tym, którym chcemy siÚ kiedyĂ staÊ. WidzÚ, ĝe jesteĂ w stanie sama znaleěÊ doĂÊ waĝnych powodów do tego, ĝeby siÚ za to wreszcie zabraÊ. A skoro juĝ wspomniaïaĂ o swoich przekonaniach, zajmijmy siÚ nimi przez chwilÚ. JesteĂ ĂwiÚcie przekonany, ALE… — Zastanów siÚ i odpowiedz mi: co sÈdzisz o swoich moĝliwoĂciach, jeĂli chodzi o uczenie siÚ w ogóle? — Teĝ mi pytanie. Nigdy nie byïam ostatnim gïÈbem, ale orïem teĝ nie. PotrafiÚ coĂ wkuÊ, ale trudno mi siÚ dïuĝej skoncentrowaÊ. CzÚsto szybko zapominam. MyĂlÚ, ĝe je- stem inteligentna, ale duĝo czasu muszÚ poĂwiÚciÊ, ĝeby coĂ mi weszïo do gïowy. MyĂlÚ, ĝe nie mam talentu do jÚzyków. No i najbardziej bojÚ siÚ odezwaÊ. Nie umiem mówiÊ i nigdy siÚ nie nauczÚ. Teraz to juĝ chyba jestem za stara. — GdybyĂ usïyszaïa to, co mówisz teraz, i to, co mówiïaĂ przed chwilÈ, pomyĂlaïa- byĂ, ĝe mówiÈ to dwie róĝne osoby. WidzÚ, ĝe z jednej strony chciaïabyĂ, a z drugiej masz sporo nawykowych myĂli i przekonañ na swój temat. I lÚk przed nowym. Te myĂli i przekonania mogÈ byÊ dla ciebie bardzo szkodliwe, bo mogÈ sabotowaÊ twoje wysiïki i blokowaÊ postÚp. SÈ doĂÊ zgubne. — Jakie nawykowe przekonania? MówiÚ, jak jest. — Nie, kochanie. Mówisz tak, jak ciÚ nauczono i jak sama nauczyïaĂ siÚ o sobie my- ĂleÊ. Ja myĂlaïam kiedyĂ o sobie — wielka przegrana — nieĂmiaïa, zahukana, doĂÊ tÚpa, powolna, maïo zdolna. Czy mi to w czymĂ pomogïo? Moĝe tylko w tym, ĝe po prostu w pewnym momencie juĝ zupeïnie nie mogïam znieĂÊ tych myĂli i czuïam, ĝe jak za chwilÚ nie zrobiÚ czegoĂ ze swoim ĝyciem, to zwariujÚ. Poza tym nauczyïam siÚ wybieraÊ z caïego arsenaïu te myĂli, które mnie wzmacniajÈ, które ciÈgnÈ mnie w górÚ zamiast w dóï. ¿ycie i tak doĂÊ daje w koĂÊ i nie trzeba jeszcze dodatkowo samemu byÊ dla siebie najgorszym wrogiem. 24 Superskuteczne strategie opanowania jÚzyków obcych. Twój prywatny coach Zobacz: Twoje myĂli na swój wïasny temat dyktujÈ ci twoje róĝne decyzje; decyzje doprowadzajÈ do wyboru konkretnego dziaïania; dziaïanie to czÚsto przechodzi w nawyk; nawyk staje siÚ twojÈ drugÈ naturÈ; twoja druga natura tworzy twoje przeznaczenie, twoje ĝycie. Zatem musisz bardzo uwaĝaÊ na sïowa, z których uplecione sÈ twoje myĂli. Bo to one tworzÈ twoje ĝycie. Uwaĝaj, co do siebie o sobie mówisz, bo twoje ĝycie jest takie, jak twoje myĂli. — GdzieĂ to juĝ sïyszaïam, ale jakoĂ tak wpadïo i wypadïo. Dobrze, ĝe znowu to usïyszaïam. Moĝe teraz wreszcie siÚ do tego zastosujÚ. — WïaĂnie. Wiele rzeczy, które ode mnie usïyszysz, sïyszaïaĂ juĝ wczeĂniej. Ale czy je stosowaïaĂ, czy rzeczywiĂcie wziÚïaĂ je sobie do serca? Kiedy spytaïam ciÚ, dlaczego chcesz siÚ uczyÊ, patrzyïaĂ w przyszïoĂÊ, widziaïaĂ siebie za jakiĂ czas od teraz. SnuïaĂ wizjÚ. ByïaĂ w tej wizji silnÈ kobietÈ o duĝych zasobach i moĝliwoĂciach. TwórczÈ i ener- gicznÈ. Kiedy potem spytaïam o twoje przekonania, patrzyïaĂ jakby w przeszïoĂÊ. I wy- bieraïaĂ z niej wiÚkszoĂÊ negatywnych obrazów. Podobno z natury jesteĂmy dla siebie duĝo surowszymi sÚdziami niĝ inni, którzy nas oceniajÈ. Niewaĝne, jak uczyïaĂ siÚ do tej pory. Waĝne, co mogïabyĂ zmieniÊ i co daïoby siÚ zmieniÊ doĂÊ szybko, po to, byĂ mo- gïa sobie pomóc. — No dobrze. Wszystko to rozumiem, ale jak mogÚ myĂleÊ, ĝe z ïatwoĂciÈ mogÚ siÚ nauczyÊ angielskiego, skoro do tej pory nie mogïam? — ¥wietne pytanie. Do tej pory nie mogïaĂ z wielu rozmaitych powodów. Po pierwsze, w kóïko sobie powtarzaïaĂ, ĝe nie masz drygu do jÚzyków, i za kaĝdym razem, kiedy popeïniaïaĂ jakiĂ bïÈd, mówiïaĂ do siebie w duchu: „A nie mówiïam? Nie mam talentu”. Ludzie majÈ w gïowach filtry, przez które przesiewajÈ docierajÈce do nich informacje. I zawsze, nieĂwiadomie, szukajÈ takich danych, które potwierdzÈ ich przekonania. Po drugie, nie chciaïaĂ wystarczajÈco mocno. Krótko mówiÈc, nie miaïaĂ noĝa na gardle. Nie odnalazïaĂ w sobie Ăwiadomie wystarczajÈco duĝo powodów, które skïoniïyby ciÚ do zdyscyplinowanej pracy. Bo ich Ăwiadomie nie szukaïaĂ. Poza tym nie miaïaĂ od- powiednich strategii nauki — ïatwych, przyjemnych, skutecznych i przyjaznych dla mózgu. Czyli takich, które sÈ zgodne ze sposobem, w jaki uczy siÚ twój mózg. — Brzmi to trochÚ tak, jakbyĂ zdejmowaïa z moich ramion jakieĂ brzemiÚ winy za niedotrzymane komuĂ obietnice. — Nikomu nic nie obiecywaïaĂ. Nic nie musisz. Nikomu nic nie jesteĂ winna. To tylko twoje ĝycie. I naprawdÚ nie kaĝdy musi znaÊ angielski. Ale masz obowiÈzek wobec siebie samej. Masz uczyniÊ swoje ĝycie bogatszym i piÚkniejszym. Moĝesz siÚ rozwijaÊ i byÊ zadowolona ze swoich postÚpów. Z czïowiekiem jest jak z rowerem — jeĂli nie jedzie do przodu, traci równowagÚ i siÚ prze- wraca. Przygotuj siÚ do nauki — zagruntuj pïótno 25 JeĂli znajomoĂÊ tego jÚzyka jest dla ciebie waĝna i czujesz, ĝe moĝe zmieniÊ jakoĂÊ twojego ĝycia, nie moĝesz siÚ poddaÊ. Poza tym nauka dla siebie to teĝ Ăwietna zabawa. Juĝ wkrótce zobaczysz, jak w takich „pocztowych sytuacjach” bÚdziesz sama chciaïa siÚ wyrywaÊ, ĝeby tylko móc komuĂ pomóc i mieÊ szansÚ pokazaÊ, jak fajnie mówisz po angielsku. — Nie ĝartuj sobie ze mnie. — Wystarczy, ĝe przypomnisz sobie mnie z czasów szkolnych i posïuchasz mnie teraz na zebraniach zarzÈdu. ZaproszÚ ciÚ kiedyĂ, jak chcesz. SzczÚka ci opadnie. GwarantujÚ. A o przekonaniach i o tym, jak je zmieniÊ, pogadamy póěniej. Teraz do rzeczy. Na jakim kanale odbierasz najlepiej? NastÚpny poranek Julita rozpoczÚïa wykïadem: — Kiedy mechanik chce sprawiÊ, ĝeby silnik samochodu byï bardziej efektywny, musi najpierw zbadaÊ jego parametry i dobrze mu siÚ przyjrzeÊ. Tylko wtedy bÚdzie wiedziaï, w którym miejscu go „podrasowaÊ”. Zgadza siÚ? — Na logikÚ, tak. — WiÚc ĝebyĂ uczyïa siÚ szybko i efektywnie, musisz teĝ zbadaÊ swoje „parametry”, ĝeby wiedzieÊ, co podkrÚciÊ. Chodzi szczególnie o dwa elementy. Pierwszy to twój dominujÈcy kanaï reprezentacji sensorycznej. Brzmi naukowo, a chodzi tylko o to, w jakim stopniu jesteĂ wzrokowcem, sïuchowcem lub kinestetykiem. Musisz wiedzieÊ, jakim kanaïem najlepiej odbierasz otaczajÈcÈ ciÚ rzeczywistoĂÊ. Potrzebujesz tej wiedzy po to, by uruchomiÊ ten wïaĂciwy kanaï do przetwarzania wiedzy jÚzykowej, którÈ masz opanowaÊ. AbyĂ mogïa odkryÊ swój dominujÈcy kanaï odbioru, podpowiem ci dwie proste metody: Pierwsza — kiedy przywoïujesz wspomnienia z wakacji nad wodÈ, zwróÊ uwagÚ, co pojawia siÚ najsilniej: x czy widok plaĝy, morza, kolory nieba, widoczki — wzrokowcy; x czy odgïos bawiÈcych siÚ dzieci, szum morza, krzyk mew — sïuchowcy; x czy zapach glonów i morskiej bryzy, odczucie gorÈcego sïoñca i powiew wiatru oraz wspomnienia ruchowe, na przykïad pïywania lub spacerów — kinestetycy. Druga — zadaj sobie pytanie: „W jaki sposób wiem, ĝe ktoĂ jest dobry w czymĂ?”. x Czy musisz zobaczyÊ tego kogoĂ w trakcie robienia tego? Czy obserwujesz wy- glÈd? PrzyglÈdasz siÚ postawie? Bierzesz pod lupÚ strój? — wzrokowcy. x Czy musiaïabyĂ usïyszeÊ, jak mówi? Co mówi? O czym Ăwiadczy jego ton gïosu itd.? — sïuchowcy. x A moĝe przekonaïabyĂ siÚ najlepiej, obserwujÈc go w ruchu lub robiÈc to razem z nim? CzerpiÈc bezpoĂrednie doĂwiadczenie z dziaïania? — kinestetycy. 26 Superskuteczne strategie opanowania jÚzyków obcych. Twój prywatny coach JeĂli podejrzewasz juĝ, jaki jest twój dominujÈcy system reprezentacji sensorycznej, albo, co czÚstsze, ich kombinacja, zobacz, jak powinnaĂ siÚ uczyÊ, by byïo to dla ciebie najbardziej efektywne. Wzrokowiec Masz dostÚp gïównie do informacji wzrokowych i bÚdziesz uĝywaÊ wyraĝeñ obrazo- wych: nie widzÚ tego, pokaĝ, wyobraěmy sobie, jasne, doglÈdaÊ interesów, pokaĝ mi, co masz na myĂli, nowe spojrzenie itp. Nie lubisz duĝo mówiÊ, mówisz szybko, czÚsto cha- otycznie. Piszesz czytelnie i schludnie, ïatwo wyïapujesz bïÚdy ortograficzne, „widzisz”, jak powinno wyglÈdaÊ sïowo poprawnie napisane. ’atwo zapamiÚtujesz to, co czytaïaĂ lub widziaïaĂ. Bez trudu nawiÈzujesz kontakt wzrokowy, niechÚtnie kontakt fizyczny. Twojemu uczeniu siÚ sprzyjajÈ: x Ărodki wizualnego przekazu; x obserwacja pokazów, demonstracji; x korzystanie z wykresów, schematów, ilustracji; x robienie list, notatek, rysunków. NaukÚ natomiast utrudniajÈ: x nieporzÈdek, ruch; x przerywanie demonstracji sïowami; x dïugie objaĂnienia. Sïuchowiec Mówisz chÚtnie i duĝo, czÚsto nie dopuszczasz innych do sïowa, uĝywasz okreĂleñ: sïuchaj, mówiÚ do ciebie, harmonijne wspóïĝycie, naleĝy zadaÊ pytanie, coĂ mi tu zgrzyta, to sïowo děwiÚczy mi w uszach, wygadany itp. Piszesz doĂÊ niestarannie, poprawna pisownia sprawia ci doĂÊ duĝe problemy, poniewaĝ brzmienie i pisownia sïów nie zawsze sÈ identyczne. ’atwo uczysz siÚ poprzez sïuchanie i gïoĂne powtarzanie: lepiej rozumiesz to, co czytasz, jeĂli moĝesz czytaÊ póïgïosem; x z dyskusji i wykïadów; x x sïuchasz lekcji, zamiast jÈ czytaÊ lub pisaÊ; x powtarzasz zwroty i caïe zdania na gïos; x rozwiÈzujÈc problem, „gïoĂno myĂlisz” lub rozmawiasz z innymi. Uczeniu siÚ natomiast nie sprzyjajÈ: x haïas; Przygotuj siÚ do nauki — zagruntuj pïótno 27 x zbyt dïugie i szczegóïowe teksty pisane; x koniecznoĂÊ opowiadania o tym, co widzisz, co czujesz; x zmuszanie do kontaktu wzrokowego i fizycznego. Kinestetyk JesteĂ uwraĝliwiona na dotyk, ruch, odczucia emocjonalne, czÚsto posïugujesz siÚ zwrotami: braÊ coĂ, trzymaÊ w garĂci, ciÚĝka sprawa, nie czujÚ tego, uchwyciÊ problem, przeformu- ïowaÊ myĂl, twardy jak gïaz, trafiÊ w sedno, przepadï jak kamieñ w wodÚ itp. CzÚsto ge- stykulujesz przy mówieniu, jesteĂ w ciÈgïym ruchu, czÚsto zmieniasz pozycjÚ. Twoje pi- smo jest niestaranne, czÚsto masz trudnoĂci z ortografiÈ. Najlepiej zapamiÚtujesz to, co sama zrobiïaĂ, a nie usïyszaïaĂ czy zobaczyïaĂ. W uczeniu siÚ pomagajÈ ci: x konkretne dziaïania, prace rÚczne; x odgrywanie i przedstawianie ról; x moĝliwoĂÊ ruszania siÚ w trakcie sïuchania; x nauka w plenerze; x korzystanie z modeli, obiektów, których moĝna dotknÈÊ, które moĝna poczuÊ i zoba- czyÊ, jak majÈ siÚ one do opisu; ukïadanki z liter i wyrazów; x moĝliwoĂÊ samodzielnego eksperymentowania. W nauce przeszkadza ci: x koniecznoĂÊ sïuchania dïugich wyjaĂnieñ; x mówienie o tym, co widzisz lub sïyszysz; x komentarz sïowny w trakcie pokazu; x zmuszanie do dïugiego pozostawania w bezruchu. mWICZENIE DLA CIEBIE Na podstawie powyĝszych informacji odkryj swój wïasny dominujÈcy kanaï reprezenta- cji sensorycznej i przeanalizuj go pod kÈtem tego, jakie strategie nauki byïyby dla ciebie najskuteczniejsze. Czy jesteĂ inteligentny inaczej? Drugi element, który moĝesz efektywnie wykorzystaÊ, by „podrasowaÊ” swój proces uczenia, to twój profil inteligencji. Amerykañski profesor Harvardu, psycholog, neuro- biolog, uznany za jednego ze stu najbardziej wpïywowych intelektualistów Ăwiata, Howard Gardner, odkryï w latach osiemdziesiÈtych istnienie wielorakich rodzajów inteligencji. Wyróĝniï ich siedem. Ostatnio dodano jeszcze trzy. 28 Superskuteczne strategie opanowania jÚzyków obcych. Twój prywatny coach Gardner stworzyï swojÈ klasyfikacjÚ w reakcji na ujednolicony system ksztaïcenia, szkoïÚ, w której istnieje zasadniczy, ujednolicony program nauki, zbiór faktów, który kaĝdy uczeñ musi opanowaÊ i który zostanie poddany jednostronnemu testowaniu. Jednak wiadomo, ĝe róĝnimy siÚ miÚdzy sobÈ zarówno w reakcjach na rzeczywistoĂÊ, jak i w przetwarzaniu informacji na temat tej rzeczywistoĂci. Kaĝdej inteligencji moĝna przypisaÊ szczególne procesy poznawcze zachodzÈce w obszarze pamiÚci, uwagi, per- cepcji i rozwiÈzywania problemów. — To ciekawe. RzeczywiĂcie, mamy przecieĝ innÈ pamiÚÊ do liczb, do twarzy, do melodii. — No wïaĂnie. KtoĂ ma znakomite ucho do muzyki — wychwytuje děwiÚki rozma- itych instrumentów w orkiestrze, wiernie odtwarza melodiÚ; ktoĂ inny bardzo wyraziĂcie wyobraĝa sobie przestrzenne figury geometryczne, maïo tego, moĝe je w umyĂle obracaÊ. A ktoĂ jeszcze inny sprawnie wychwytuje niuanse jÚzykowe, pamiÚtajÈc róĝne sïowa i ich synonimy. Inteligencja jest zdolnoĂciÈ przetwarzania pewnego rodzaju informacji i wynika za- równo z naszej genetyki, naszego Ărodowiska, jak i wczeĂniejszych doĂwiadczeñ. Obejmuje procesy, które zachodzÈ w wyspecjalizowanych sieciach nerwowych. U podïoĝa kaĝdego rodzaju inteligencji leĝÈ charakterystyczne dla niej procesy nerwowe. I co jeszcze ciekawsze, mimo ĝe spora czÚĂÊ naszego potencjaïu intelektualnego jest zapisana w genach, badacze zaobserwowali zjawisko kontekstualizacji inteligencji, opi- sujÈce, jak ksztaïtuje siÚ ona pod wpïywem kultury, otoczenia i doĂwiadczeñ, które sÈ naszym udziaïem. To oznacza, ĝe inteligencjÚ moĝna rozwijaÊ i ksztaïtowaÊ. Gardner jest przekonany, ĝe wielorakie ludzkie zdolnoĂci sÈ od siebie niezaleĝne. JeĂli na przykïad w wyniku urazu któregoĂ obszaru mózgu pewne zdolnoĂci zostanÈ upoĂledzone, nie wpïywa to na inne. To takĝe oznacza, ĝe wysoki poziom zdolnoĂci w zakresie jednej inteligencji, na przykïad logiczno-matematycznej, nie wymaga podob- nie wysoko rozwiniÚtej innej — na przykïad kinestetycznej. Moĝe teĝ byÊ tak, ĝe ktoĂ nie jest szczególnie uzdolniony w ĝadnej dziedzinie, ale poïÈczenie kilku róĝnych profili inteligencji daje takÈ kombinacjÚ, ĝe czïowiek ten wpasowuje siÚ w pewnÈ niszÚ i odnosi w tej dziedzinie ogromny sukces. — Tak, teraz, jak o tym mówiïaĂ, pomyĂlaïam sobie, ĝe to niesamowicie cenna re- fleksja. Nie musisz byÊ wybitnie inteligentny w ĝadnej konkretnej dziedzinie, a mimo to moĝesz odnieĂÊ sukces. Wiedza o tym, ĝe jesteĂmy znacznie bardziej inteligentni, niĝ nam siÚ wydaje, jest naprawdÚ niesamowicie uwalniajÈca. I jeĂli w teĂcie na iloraz inte- ligencji (IQ) nie zdobÚdÚ duĝej liczby punktów, to dla mnie wyïÈcznie informacja o tym, ĝe moja inteligencja logiczno-matematyczna i przestrzenna, którÈ ten test mierzy, nie jest najlepiej rozwiniÚta. I tyle. Teraz wiem, ĝe myĂlÚ na wiele róĝnych sposobów i prze- twarzam informacje na róĝnych pïaszczyznach w wielu rozmaitych obszarach swego mózgu. I to jest Ăwietna wiadomoĂÊ! Opowiedz mi, jakie mamy inteligencje wielorakie, bo juĝ nie mogÚ siÚ doczekaÊ. — ProszÚ bardzo: Przygotuj siÚ do nauki — zagruntuj pïótno 29 x JÚzykowa — lubisz sïowa i opowieĂci. Umiesz zapamiÚtywaÊ nowe sïowa i opo- wiadaÊ caïe historie. Klarownie wyraĝasz swoje myĂli. KsiÈĝki sÈ dla ciebie waĝ- ne. Sïyszysz w gïowie sïowa, jeszcze zanim je wypowiesz lub przeczytasz. RadoĂÊ sprawiajÈ ci gry jÚzykowe, kalambury; czasem udaje ci siÚ napisaÊ coĂ, z czego moĝesz byÊ dumna. x Matematyczno-logiczna — lubisz liczby, szachy, ïamigïówki. Z ïatwoĂciÈ robisz obliczenia „w gïowie”. Zwykle lubisz wiedzieÊ, jak co dziaïa i co skÈd siÚ bierze. Twój umysï poszukuje zawsze logicznej sekwencji zdarzeñ. x Wzrokowa (przestrzenna) — przykïadasz wagÚ do obrazów, kolorów, form. CzÚ- sto coĂ kreĂlisz, rysujesz lub robisz zdjÚcia. Zamiast tïumaczyÊ komuĂ drogÚ, wolisz narysowaÊ ĂlicznÈ mapkÚ. Rozumiesz poïoĝenie figur geometrycznych w prze- strzeni. Masz ïatwoĂÊ rysowania i malowania. Lubisz, kiedy materiaïy do nauki zawierajÈ duĝo ilustracji. Kiedy Ănisz, wyraěnie widzisz obrazy. x Kinestetyczna (motoryczna) — jesteĂ dobrze skoordynowana ruchowo, szybko siÚ uczysz róĝnych sportów. Duĝo gestykulujesz, masz wyrazistÈ mowÚ ciaïa. Lu- bisz taniec i czynnoĂci manualne, techniczne. Podejmujesz róĝne formy aktywno- Ăci ruchowej i wtedy czÚsto przychodzÈ ci do gïowy najlepsze pomysïy. Lubisz poznawaÊ rzeczy przez dotyk. x Muzyczna — lubisz děwiÚki i rytmy, ïatwo rozróĝniasz instrumenty; pewnie ïad- nie Ăpiewasz i nie faïszujesz. Muzyka moĝe sterowaÊ twoimi emocjami. ByÊ moĝe grasz na jakimĂ instrumencie. Kiedy idziesz ulicÈ lub jedziesz autem, czasem sïy- szysz w gïowie fragment jakiejĂ melodyjki albo dĝingiel reklamowy. x Intrapersonalna — lubisz zagïÚbiaÊ siÚ w siebie i analizowaÊ mechanizmy swo- jego postÚpowania. Doskonalisz siÚ. Moĝe piszesz pamiÚtnik. Waĝny jest dla ciebie rozwój. Nie przeszkadza ci samotnoĂÊ. PoĂwiÚcasz czas na medytacjÚ, refleksjÚ i egzystencjalne myĂli. Masz waĝne cele ĝyciowe i pracujesz wytrwale nad ich osiÈ- gniÚciem. ByÊ moĝe jesteĂ niezaleĝnym przedsiÚbiorcÈ, ale na pewno — masz niezaleĝny umysï. x Spoïeczna lub interpersonalna — rozumiesz ludzi i lubisz ich towarzystwo. JesteĂ towarzyska i lubisz gry zespoïowe. Tworzysz dobre relacje z luděmi. Masz kilku przyjacióï i spore grono znajomych. Masz w sobie duĝo empatii, dlatego ludzie czÚsto lgnÈ do ciebie i przychodzÈ po radÚ. Uwaĝa siÚ, ĝe umiesz sïuchaÊ. Wolisz spÚdzaÊ czas w towarzystwie niĝ w samotnoĂci i wolisz gry towarzyskie niĝ na przykïad samotny jogging. I trzy dodane ostatnio: x ¥rodowiskowa lub przyrodnicza — lubisz ĝycie w bliskoĂci z przyrodÈ i lubisz przebywaÊ na Ăwieĝym powietrzu. Masz zwierzÈtka domowe, znasz siÚ na zioïach i gwiazdach. Rozumiesz zjawiska pogodowe. 30 Superskuteczne strategie opanowania jÚzyków obcych. Twój prywatny coach x Duchowa — lubisz szukaÊ odpowiedzi na fundamentalne pytania o sens egzy- stencji, o nasze miejsce w Ăwiecie, o wartoĂci. Poszukujesz sensu istnienia w róĝ- nych systemach religijnych lub filozoficznych. To dla ciebie waĝna sfera ĝycia. x Praktyczna — jesteĂ dobrym organizatorem, a logistyka to twoja mocna strona. CzÚsto kiedy inni dyskutujÈ, ty po prostu bierzesz siÚ do roboty. Lubisz prak- tycznie rozwiÈzywaÊ trudne problemy, testujesz róĝne teorie „na ĝywych organi- zmach”. DZIESI}m METOD ROZWIJANIA INTELIGENCJI MATEMATYCZNO-LOGICZNEJ: 1. Szukaj rozwiÈzañ zagadek logicznych. 2. Angaĝuj siÚ w gry logiczne, rozwiÈzywanie krzyĝówek. 3. Poczytaj w internecie o jakimĂ zagadnieniu matematycznym. 4. mwicz wykonywanie drobnych obliczeñ w pamiÚci. 5. Zapoznaj siÚ z informacjami biznesowymi w CNBC Biznes lub innymi finanso- wymi. 6. Wybierz siÚ do oceanarium, planetarium lub muzeum nauki i zapoznaj siÚ z teo- riami dotyczÈcymi danej dziedziny. 7. Obejrzyj od czasu do czasu naukowy program dokumentalny na BBC Knowledge lub Discovery Science. 8. Obejrzyj, bÚdÈc w Empiku, czasopisma naukowe, takie jak „Focus”, „¥wiat Na- uki”, „Wiedza i ¿ycie”, i wybierz jakiĂ temat, który ciÚ zainteresuje, a potem sta- raj siÚ go zgïÚbiÊ. 9. W ĝyciu codziennym stawiaj czoïa wyzwaniom matematycznym — ustal samo- dzielnie procentowÈ wysokoĂÊ napiwku w restauracji, oblicz ratÚ kredytu, pro- cent skïadany; oblicz, ile pali na sto kilometrów twój samochód, z jakÈ ĂredniÈ szybkoĂciÈ jechaïeĂ przez ostatniÈ godzinÚ. 10. Zastanów siÚ, czy wiesz, co to jest DNA, dlaczego niebo jest niebieskie, w jaki sposób dziaïa kuchenka mikrofalowa, dlaczego samolot lata. DZIESI}m METOD ROZWIJANIA INTELIGENCJI J}ZYKOWEJ: 1. Przeczytaj jakieĂ arcydzieïo literatury Ăwiatowej. 2. Graj w gry sïowne, kalambury, scrabble, krzyĝówki. 3. Udaj siÚ czasem na wykïad autora jakiejĂ ksiÈĝki, która ciÚ zainteresuje, lub na wieczór autorski. 4. Regularnie odwiedzaj bibliotekÚ lub ksiÚgarniÚ. Chociaĝ przeglÈdaj ksiÈĝki. 5. Czytuj regularnie swój ulubiony magazyn kolorowy. Przygotuj siÚ do nauki — zagruntuj pïótno 31 6. BÚdÈc w Empiku, zwróÊ uwagÚ na tytuïy, których wczeĂniej nie zauwaĝaïeĂ — „Zeszyty Literackie”, „Akcent”, „Topos” — i przejrzyj je. 7. Naucz siÚ szybkiego czytania samodzielnie lub na warsztatach. 8. Codziennie staraj siÚ opowiedzieÊ innym (lub wïasnemu psu) jakÈĂ historiÚ. 9. Kiedy coĂ ciekawego przeczytasz, opowiedz o tym komuĂ. 10. Naucz siÚ opowiadaÊ dowcipy. DZIESI}m METOD ROZWIJANIA INTELIGENCJI KINESTETYCZNEJ: 1. Podejmij jakÈĂ aktywnoĂÊ ruchowÈ — coĂ, czego bÚdziesz musiaï siÚ nauczyÊ. Samo bieganie to za maïo. Chodzi o opanowanie nowych schematów ruchowych. 2. Kiedy Êwiczysz, staraj siÚ wyïapaÊ pomysïy, które przychodzÈ ci do gïowy. 3. Raz czy dwa spróbuj rÚkodzieïa — stolarstwo, szydeïkowanie, tkactwo, garncar- stwo — i sprawdě, jak to na ciebie wpïywa. 4. Zapisz siÚ koniecznie na tak modne teraz kursy tañca lub gry na jakimĂ instru- mencie; moĝesz teĝ „ÊwiczyÊ” w domu. 5. Kiedy widzisz ciekawy, rzadki lub stary przedmiot — dotknij go i poczuj jego teksturÚ, gïadkoĂÊ lub chropowatoĂÊ, temperaturÚ, stopieñ twardoĂci. 6. Pobaw siÚ czasem z dzieckiem w pisanie palcem liter na plecach i ich zgadywanie. 7. Poddaj siÚ raz na jakiĂ czas masaĝowi lub opanuj tÚ sztukÚ samodzielnie i wczuwaj siÚ w swoje ciaïo podczas tego rytuaïu. 8. Kiedy idziesz na spacer, staraj siÚ „wczuÊ” stopami w teren, ale teĝ wsïuchaÊ w swój krok, poczuÊ, co robi twoje ciaïo w ruchu, jak ukïadajÈ siÚ dïonie, ramiona, plecy, szyja, gïowa. 9. Kiedy przeĝywasz jakieĂ emocje, wsïuchaj siÚ w doznania pochodzÈce z gïÚbi twojego ciaïa („motyle w brzuchu”, zaciĂniÚte szczÚki, wÚzeï w gardle, spocone dïonie, rozpierajÈce uczucie w klatce piersiowej, lekkoĂÊ caïego ciaïa, miÚkkie nogi itp.). 10. Oddawaj siÚ Êwiczeniom relaksacyjnym, napinajÈc i rozluěniajÈc kolejno wszyst- kie moĝliwe miÚĂnie twarzy i caïego ciaïa. DZIESI}m METOD ROZWIJANIA INTELIGENCJI WIZUALNO-PRZESTRZENNEJ: 1. Wycinaj z kolorowej prasy róĝne ciekawe zdjÚcia i twórz z nich osobistÈ tablicÚ ĝycia, klub marzeñ. 2. Kiedy rozmawiasz przez telefon lub siedzisz na nudnym zebraniu — bazgraj coĂ bezsensownego, by potem nadaÊ temu jakiĂ ciekawy ksztaït. 3. Kiedy siÚ ubierasz, staraj siÚ odpowiednio przemyĂleÊ i podobieraÊ kolory. 32 Superskuteczne strategie opanowania jÚzyków obcych. Twój prywatny coach 4. Wybierz siÚ na wycieczkÚ do obcego miasta i staraj siÚ zapamiÚtaÊ jak najwiÚcej szczegóïów krajobrazu, by obraÊ wïaĂciwÈ drogÚ powrotu na parking lub do re- stauracji. 5. Narysuj komuĂ plan swojego mieszkania i umeblowania i poproĂ, ĝeby porównaï to ze stanem faktycznym. 6. RozwiÈzuj rebusy, ukïadaj puzzle. 7. Kiedy siÚ bezczynnie wylegujesz, poobserwuj chmury i dostrzeĝ w nich róĝne obrazy. 8. Spróbuj rysowaÊ, malowaÊ, szkicowaÊ, kopiowaÊ, kaligrafowaÊ. 9. Naucz siÚ robiÊ ciekawe zdjÚcia, wyïapujÈc w sÈsiedztwie interesujÈce szczegóïy architektury, przyrody, ludzi. 10. Zamiast tïumaczyÊ komuĂ drogÚ, pojÚcia, koncepcje, tworzyÊ listy — narysuj to. DZIESI}m METOD ROZWIJANIA INTELIGENCJI MUZYCZNEJ: 1. Staraj siÚ jak najczÚĂciej nuciÊ lub gwizdaÊ swoje ulubione melodyjki. 2. Poznaj kilka nut i staraj siÚ przy jakiejĂ okazji coĂ zagraÊ. 3. Zobacz, czy potrafisz zagraÊ krótki fragment jakiegoĂ utworu ze sïuchu, testujÈc kolejne klawisze. 4. CzÚsto sïuchaj w domu przeróĝnych rodzajów muzyki — wypróbuj takĝe te, które nie naleĝÈ do twoich ulubionych. 5. Chodě na koncerty, musicale. 6. Kiedy jesteĂ w Empiku, wybierz jakÈĂ pïytÚ, która z jakiegoĂ powodu ciÚ zainspi- ruje, i odsïuchaj jÈ na miejscu przez sïuchawki. 7. Kiedy idziesz z kimĂ na spacer po lesie czy plaĝy, weě tÚ osobÚ za rÚkÚ, a sam zamknij oczy. Pozwól, ĝeby ona ciÚ prowadziïa, a ty w tym czasie wsïuchuj siÚ w děwiÚki dochodzÈce ze Ăwiata. 8. Kiedy jesteĂ w supermarkecie, zwracaj uwagÚ na muzykÚ, która ciÚ tam otacza. 9. JeĂli chodzisz do koĂcioïa, bierz udziaï w zbiorowym Ăpiewaniu pieĂni koĂciel- nych lub kolÚd; moĝesz teĝ zapisaÊ siÚ do chóru. 10. Posïuchaj raz na jakiĂ czas utworu muzyki klasycznej, na przykïad Koncertów brandenburskich Bacha, Czterech pór roku Vivaldiego, i wsïuchaj siÚ w poszcze- gólne instrumenty, wyobraĝajÈc sobie jednoczeĂnie, jaka opowieĂÊ kryje siÚ za ich grÈ. Polecam zamknÈÊ oczy. Przygotuj siÚ do nauki — zagruntuj pïótno 33 DZIESI}m METOD ROZWIJANIA INTELIGENCJI INTRAPERSONALNEJ: 1. Wykrój kilka chwil w ciÈgu dnia dla siebie, by samotnie posiedzieÊ w komplet- niej ciszy, nic nie robiÊ i pozwoliÊ myĂlom na bezïadny przepïyw. Baaaardzo miïe i zdrowe. - 2. Zwracaj uwagÚ na swoje sny, zapisuj je lub staraj siÚ zinterpretowaÊ. 3. Regularnie prowadě dziennik, by zapisywaÊ w nim swoje przemyĂlenia i refleksje dotyczÈce swego ĝycia. 4. Stawiaj sobie cele rozwojowe. PomyĂl, jakim czïowiekiem chciaïbyĂ siÚ staÊ, i idě tÈ drogÈ. 5. Naucz siÚ asertywnoĂci, budujÈc silne Ja. 6. Planuj wïasne przyjemnoĂci i nagrody i koniecznie realizuj te plany. 7. Raz na jakiĂ czas wybierz siÚ samotnie na weekend lub wakacje. 8. Znajdě wïasny sposób na samodzielne i indywidualne spÚdzanie wolnego czasu — basen, spacery, jazda konna, ïyĝwy, fotografia. 9. Dbaj o swój wizerunek i Ăwiadomie go twórz i ksztaïtuj. 10. Stwórz tablicÚ wïasnego ĝycia, na której umieĂcisz waĝne dla siebie sentencje, obrazy, zdjÚcia, wycinki, symbole. DZIESI}m METOD ROZWIJANIA INTELIGENCJI INTERPERSONALNEJ: 1. Kiedy jesteĂ w miejscu publicznym, nawiÈĝ rozmowÚ z obcymi luděmi na bïahy temat. 2. ZgïoĂ siÚ jako wolontariusz do pomocy ludziom potrzebujÈcym. 3. Zapraszaj goĂci do swojego domu, by wspólnie gotowaÊ, graÊ w gry, oglÈdaÊ filmy, jeĂÊ. 4. Wyjedě na zorganizowany tematyczny wyjazd grupowy, podczas którego bÚ- dziesz musiaï dzieliÊ z kimĂ pokój i czas. 5. WstÈp do klubu, partii lub jakiejĂ organizacji i po jakimĂ czasie weě na siebie funkcjÚ sekretarza. 6. Poczytaj o sztuce komunikowania siÚ z luděmi i aktywnego sïuchania i zacznij wprowadzaÊ te zasady w ĝycie. 7. Uczestnicz w ĝyciu swojej rodziny, lokalnej spoïecznoĂci. 8. Kiedy oglÈdasz film obyczajowy, skup siÚ na relacjach ïÈczÈcych poszczególnych bohaterów. 9. Wychodě pierwszy z inicjatywÈ kontaktu — podtrzymuj nawet bardzo stare wiÚzi. 10. Nie odmawiaj, gdy ktoĂ ciÚ zaprasza. Na spotkanie idě tym chÚtniej, im mniej osób znasz. 34 Superskuteczne strategie opanowania jÚzyków obcych. Twój prywatny coach Kaĝdy ma kilka rodzajów inteligencji. ¥wiadomoĂÊ tego, które z nich stanowiÈ twoje mocne strony, pozwoli ci uczyÊ siÚ duĝo szybciej i efektywniej. Zastanówmy siÚ, jak wiedzÚ o swoim typie inteligencji moĝesz wykorzystaÊ praktycznie w nauce jÚzyka obcego. Co spowalnia, a co przyspiesza twojÈ naukÚ? x Inteligencja jÚzykowa — tu wïaĂciwie nie ma ĝadnego problemu ani wÈtpliwo- Ăci. Taka osoba nie bÚdzie miaïa ĝadnych problemów z czytaniem tekstów, nawet powaĝnej literatury, z zapamiÚtywaniem i kojarzeniem sïów. BÚdzie siÚ chÚtnie uczyÊ jÚzyka obcego i ĝadna metoda nie powinna sprawiaÊ jej kïopotów. ’atwo jÈ zmotywowaÊ róĝnymi ciekawymi opowieĂciami. Metoda sïów zastÚpczych w opano- waniu sïówek da ujĂcie kreatywnoĂci lingwistycznej, a praca z filmem pozwoli ïatwiej kojarzyÊ sïowa z obrazami. Zawsze po zakoñczeniu lekcji moĝe formuïowaÊ krótkÈ notatkÚ, a takĝe uczyÊ siÚ na pamiÚÊ dialogów i krótkich tekstów. x Matematyczno-logiczna — ktoĂ taki pewnie chÚtnie bÚdzie siÚ uczyï wszystkich zawiïoĂci gramatycznych, bo tu wykorzysta logiczne myĂlenie i schematy. Dla ta- kiej osoby najlepsza bÚdzie nauka jÚzyka poprzez ïamigïówki, krzyĝówki, szarady, dobieranie sïów w pary, uczenie siÚ sïowotwórstwa. Jej wypowiedzi nie bÚdÈ tak kwieciste, jak kogoĂ z wysoko rozwiniÚtÈ inteligencjÈ jÚzykowÈ, ale za to super- poprawne gramatycznie. Dobrze, by taka osoba uczyïa siÚ angielskiego w oparciu o teksty poĂwiÚcone jakimĂ badaniom lub odkryciom naukowym, w których podane sÈ statystyki i liczby. W materiale, którego siÚ uczy, niech szuka podobieñstw lub róĝnic. x Wzrokowa (przestrzenna) — najlepiej, by taka osoba uczyïa siÚ poprzez ryso- wanie, komiksy, nadawanie sïowom róĝnych kolorów i odcieni, form, ksztaïtów. JeĂli chce na przykïad zapamiÚtaÊ tekst, niech tworzy w wyobraěni caïe sekwen- cje obrazów. Idealne bÚdzie robienie notatek i segregowanie materiaïu poprzez mapy myĂli. Dobrze, jeĂli taka osoba mogïaby siÚ uczyÊ jÚzyka w oparciu o materiaïy zwiÈzane z malarstwem, architekturÈ, rzeěbÈ. Powinna otaczaÊ siÚ plakatami lub ciekawie zaprojektowanymi kartkami ze sïówkami. Bardzo polecam pracÚ z fiszkami i sïownikami obrazkowymi. Dobre jest takĝe tworzenie tablic wizualnych dla opanowania nowych zagadnieñ. x Motoryczna (kinestetyczna) — dla takiej osoby nauka to dziaïanie — to moĝe byÊ rysowanie, ale takĝe odtwarzanie dialogu w parach — z wczuciem siÚ w rolÚ i peïnym aktorstwem: mimikÈ, jÚzykiem ciaïa; w szkole lub na kursie polecam chodzenie po klasie i robienie Êwiczeñ typu znajdě kogoĂ, kto…. Dobrze, by podczas uczenia siÚ sïówek taka osoba mogïa dotknÈÊ okreĂlonych przedmiotów — jeĂli uczy siÚ o ubraniach, iděcie do sklepu i nazywajcie to, co wisi na wieszakach; Przygotuj siÚ do nauki — zagruntuj pïótno 35 iděcie do spoĝywczaka, jubilera itd. Dobra jest nauka w ruchu. Kiedy biegasz albo jedziesz na rowerze, powtarzaj materiaï, odsïuchuj, przypominaj sobie to, czego nauczyïaĂ siÚ ostatnio. Wbrew ogólnie przyjÚtym opiniom rozwijajÈce mogÈ byÊ teĝ gry komputerowe. Powinny zawieraÊ obcojÚzyczne sïówka i zwroty i byÊ absolutnie pozbawione gwaïtownoĂci i brutalnoĂci. x Muzyczna — moĝna spróbowaÊ uczenia metodÈ sugestopedii z wykorzystaniem muzycznych koncertów aktywnych i pasywnych. Podczas zdobywania wiedzy, w fa- zie aktywnej, czyta siÚ nowy tekst w rytm muzyki, gïoĂno i wczuwajÈc siÚ w kli- mat. Po chwili relaksu nagrywamy na magnetofon to, jak sami odczytujemy tekst, wolniej, w rytm spokojniejszej muzyki, która dochodzi z drugiego magnetofonu. NastÚpnie znajdujemy sobie ciche miejsce na relaks i odsïuchujemy swoje nagranie. Pozwalamy, by tekst i muzyka wpïywaïy w nas niby od niechcenia. Nie wysilamy specjalnie swojej ĂwiadomoĂci. Moĝna odsïuchaÊ nagranie kilka ra- zy i oderwaÊ siÚ od nauki, na przykïad zabraÊ siÚ za inne czynnoĂci domowe. Fa- za konsolidacji materiaïu odbywa siÚ samoistnie, czyli bez twojego udziaïu. Nagle okazuje siÚ, ĝe nauczyïaĂ siÚ, nie wiadomo kiedy. Bardzo pomocne jest teĝ uczenie siÚ jÚzyka poprzez piosenki (konkretnÈ me- todÚ moĝesz poznaÊ na warsztacie „Angielski raz na zawsze”) albo w ogóle ucze- nie siÚ przy muzyce. Frazom, które masz do zapamiÚtania, przypisz konkretny rytm albo ulubionÈ melodiÚ. x Intrapersonalna — poniewaĝ takie osoby z natury zajmujÈ siÚ samodoskonale- niem, nie sprawi im trudnoĂci samodzielna praca, wczytywanie siÚ w ciekawe teksty zwiÈzane na przykïad z rozwojem lub motywacjÈ; psychozabawy, kwizy, biografie lub pamiÚtniki bÚdÈ doskonaïym materiaïem do pracy dla takich osób. KtoĂ o silnej inteligencji intrapersonalnej bÚdzie na pewno z ochotÈ sam pro- wadziï pamiÚtnik, pisaï listy do nauczyciela, w których bÚdzie zapisywaï swoje nastroje i myĂli, uczÈc siÚ w ten sposób wielu nowych przymiotników i zwrotów. JeĂli jesteĂ osobÈ o rozwiniÚtej inteligencji intrapersonalnej, moĝesz mieÊ za- hamowania w kontaktach z innymi w obcym jÚzyku, dlatego zanim staniesz przed takim zadaniem, musisz stworzyÊ sobie komfortowe warunki. ZachÚcaj siÚ do mówienia… do samej siebie. Interpretuj i opowiadaj sobie w obcym jÚzyku wïasne sny i myĂli. x Spoïeczna lub interpersonalna — dla takich osób najlepsza jest nauka w grupie — duĝo rozmów w parach, grupach i z nauczycielem na forum. Taka osoba na ogóï mówi doĂÊ sporo i pïynnie, nie przejmujÈc siÚ bïÚdami. Umie teĝ byÊ do- brym sïuchaczem, wiÚc nauka z niÈ jest bardzo korzystna dla obydwu stron. Po- winna uczyÊ siÚ przez rozmowÚ, gry zespoïowe, dialogi sterowane. Nie naleĝy jej zamÚczaÊ zawiïoĂciami gramatycznymi — dla niej liczy siÚ jakoĂÊ relacji z dru- gim czïowiekiem. JeĂli jesteĂ takÈ osobÈ, moĝesz ÊwiczyÊ jÚzyk, oglÈdajÈc sitcomy, czytajÈc artykuïy poĂwiÚcone modzie lub zwiÈzkom. To twoja bajka. Organizuj 36 Superskuteczne strategie opanowania jÚzyków obcych. Twój prywatny coach imprezy, na których jÚzykiem obowiÈzujÈcym bÚdzie drugi jÚzyk. Zaangaĝuj siÚ w dziaïalnoĂÊ „pen clubu” i prowadě korespondencjÚ e-mailowÈ w jÚzyku obcym. x ¥rodowiskowa — w tym przypadku Ăwietne bÚdÈ lekcje na ïonie przyrody. Taka osoba powinna czytaÊ artykuïy z serii Discovery. ChÚtnie bÚdzie przygo- towywaÊ prezentacje o zwierzÚtach, roĂlinach, zjawiskach naturalnych. Dobrze nauczy siÚ sïówek i pojÚÊ zwiÈzanych z budowÈ ciaïa czïowieka, fizjologiÈ i biolo- giÈ, zjawiskami atmosferycznymi. x Duchowa — osoba o wysokim poziomie inteligencji duchowej ma bardzo jasno okreĂlony system wartoĂci i zasady. Nie powinna mieÊ wiÚkszego problemu z wywiÈ- zywaniem siÚ z powierzonych jej zadañ. Jest na ogóï sumienna i chÚtna do dziaïania, wiÚc zdyscyplinowane podÈĝanie za tokiem nauczania powinno byÊ dla niej ïatwe. Dobrze, by zaangaĝowaïa siÚ w dyskusje — w których zwykle dostrzega racje obu stron — i miaïa moĝliwoĂÊ otwartego wygïaszania i obrony swoich poglÈ- dów. Taka osoba dobrze uczy siÚ zarówno w grupie, jak i samodzielnie. x Praktyczna — dobra organizacja czasu i caïego „naukowego” przedsiÚwziÚcia pozwala osobie o dominujÈcej inteligencji tego typu znakomicie zrealizowaÊ pla- nowane dziaïania. Sprawdzanie róĝnych teorii w praktyce, szukanie i proponowanie rozwiÈzañ sprawiajÈ, ĝe zarówno gramatyka, sïówka, jak i komunikowanie siÚ z innymi sÈ Êwiczone jednoczeĂnie. Dla takiej osoby waĝne jest demonstrowanie umiejÚtnoĂci i skutecznych rozwiÈzañ. A to z kolei owocuje tym, ĝe dobrze radzi sobie, gdy napotyka trudnoĂci i bariery w uczeniu siÚ. — Wiesz co, Julita, oczywiĂcie sïyszaïam o inteligencjach wielorakich. I czÚsto, pra- cujÈc z dzieÊmi, obserwujÚ je pod tym kÈtem. Ale jakoĂ dziwnie nigdy nie przyszïo mi do gïowy, ĝeby zastosowaÊ tÚ wiedzÚ w odniesieniu do siebie. I do swojej nauki — po- wiedziaïam szczerze zdumiona. — JeĂli obserwujesz dzieci pod kÈtem inteligencji wielorakich, na pewno zauwaĝy- ïaĂ, ĝe jeden, dominujÈcy profil jest czÚsto tym, który jest pogïÚbiany i „Êwiczony” naj- czÚĂciej. To z jednej strony dobrze. Ale warto teĝ z ciekawoĂci zajÈÊ siÚ pozostaïymi. Moĝe siÚ okazaÊ, ĝe sÈ w tobie, ale nie ujawniajÈ siÚ, bo nie byïy rozwijane. Przy rozwijaniu danego profilu inteligencji dobrze jest uzbroiÊ siÚ w wytrwaïoĂÊ, cierpliwoĂÊ i ciekawoĂÊ. Wedïug filozofa Alfreda Northa Whiteheada zdobywanie przez nas wiedzy przebiega w trzech etapach. ’adnie je nazwaï: x okres romansu — to okres pasji, entuzjazmu, ĝywioïowego zaangaĝowania siÚ w naukÚ; x okres precyzowania — to etap, w którym trzeba wykrzesaÊ z siebie masÚ energii i dyscypliny, by zgïÚbiaÊ dziedzinÚ w nowy sposób i zdobywaÊ nowe umiejÚtnoĂci prowadzÈce do mistrzostwa; Przygotuj siÚ do nauki — zagruntuj pïótno 37 x okres uogólniania — kiedy nowÈ wiedzÚ przenosimy na grunt naszego codzien- nego ĝycia. Dlatego tak waĝne jest poszukiwanie wsparcia na zewnÈtrz i odnalezienie pokïadów zaangaĝowania wewnÈtrz. Ale o tym póěniej. Tak naprawdÚ zdumiaïo mnie nie to, ĝe poznaïam jakÈĂ tajemnÈ wiedzÚ, ale to, ĝe nigdy wczeĂniej nie wpadïam na to, ĝe moĝe stosujemy niewïaĂciwe strategie uczenia siÚ. Takie, które akurat w naszym indywidualnym przypadku nie dziaïajÈ najlepiej. Bo przecieĝ kaĝdy z nas uczy siÚ trochÚ inaczej. Ciekawe. — W takim razie zobaczmy, co moĝesz zrobiÊ z tÈ wiedzÈ teraz — powiedziaïa Julita i uĂmiechnÚïa siÚ szelmowsko. Wiedziaïam, ĝe to dla mnie chwila prawdy i czas pracy. — Z tego, co mi przed chwilÈ wyïoĝyïaĂ, rozumiem, ĝe chyba najbliĝej mi do typu inteligencji jÚzykowej. Uwielbiam gadaÊ do ludzi, zwierzÈt i kwiatów. Przychodzi mi to ïatwo i na ogóï ludzie rozumiejÈ, co mówiÚ. — A kwiaty? — ZaïoĝÚ siÚ, ĝe teĝ. Gorzej z CzikÈ. Ona ma swoje wïasne teorie na temat wspóïĝy- cia z nami, nie zawsze zbieĝne z naszymi. Poza tym mam teĝ dobrze rozwiniÚtÈ inteli- gencjÚ przestrzennÈ (wzrokowÈ). No i interpersonalnÈ. LubiÚ wymianÚ myĂli z innymi luděmi. — A jesteĂ wzrokowcem, sïuchowcem czy kinestetykiem? — MyĂlÚ, ĝe na pewno wzrokowcem i trochÚ kinestetykiem. Czy to moĝliwe, ĝe moĝna mieÊ trochÚ tego i tego? — Z reguïy tak jest. Tak zwanych czystych typów jest procentowo bardzo niewiele. A gdybyĂ miaïa teraz wybraÊ dla siebie najskuteczniejsze sposoby nauki, co byĂ wybraïa? — Duĝo czytania, rysowania, mówienia do siebie i rozmów z innymi w grupie. Pewnie teĝ odgrywanie ról, z zachowaniem mimiki i ruchu. Sïówek uczyïabym siÚ za pomocÈ map myĂli i fiszek, które robiïabym sama. Do dialogów rysowaïabym historyjki obraz- kowe i, patrzÈc na nie, staraïabym siÚ mówiÊ. Na pewno bardzo chciaïabym oglÈdaÊ filmy i uczyÊ siÚ z nich. — ¥wietnie. W takim razie jesteĂ juĝ w peïni gotowa, ĝeby poznaÊ najskuteczniejsze techniki opanowania jÚzyka obcego. Przez wszystkie przeprowadzÚ ciÚ krok po kroku, jak tylko skoñczymy siÚ zajmowaÊ twojÈ psychikÈ. mWICZENIE DLA CIEBIE Zidentyfikuj swój dominujÈcy profil inteligencji i dominujÈcy kanaï reprezentacji senso- rycznej. OkreĂl inne, dodatkowe. Dobierz najskuteczniejsze dla siebie metody, oceniajÈc je pod kÈtem inteligencji wielorakich. Oceñ, które z nich z powodzeniem juĝ stosujesz, a które dopiero zaczniesz stosowaÊ. Powodzenia!
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Superskuteczne strategie opanowania języków obcych. Twój prywatny coach
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: