Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00475 009975 11796315 na godz. na dobę w sumie
Świadczenia pozapłacowe - ebook/pdf
Świadczenia pozapłacowe - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 320
Wydawca: INFOR BIZNES Sp. z o.o. Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-61957-93 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> finanse
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja uczy, jak zabezpieczyć się na wypadek kontroli fiskusa i ZUS.

Istotnym elementem systemu wynagradzania pracowników, współpracowników i menadżerów jest dziś rozbudowany system świadczeń pozapłacowych. Nie ogranicza się on przy tym wyłącznie do tak podstawowych benefitów jak służbowy samochód, telefon czy laptop. Coraz częściej systemy te są dużo bardziej rozbudowane. Obejmują opiekę medyczną, szkolenia, fundowane wakacje, premie wypłacane w akcjach itp. Ale system świadczeń pozapłacowych to także takie elementy jak dostępna dla pracowników kawa z automatu, imprezy integracyjne, świąteczne upominki. Każdy z takich elementów pozapłacowego systemu świadczeń niesie z sobą istotne ryzyko popełnienia błędów w rozliczeniach z urzędem skarbowym i ZUS. Tym większe, że w przypadku wielu tego rodzaju świadczeń interpretacje podatkowe są niejednoznaczne lub wręcz sprzeczne.

Tymczasem zarówno od osób prowadzących samodzielnie firmy, jak i od działów finansowych, księgowych czy kadrowych wymagane jest właściwe zakwalifikowanie i rozliczenie tych świadczeń, a także takie dobieranie świadczeń pozapłacowych do pracownika, by przy minimalnym ryzyku fiskalnym uzyskać jak największy efekt motywacyjny. Komentarz takiej właśnie wiedzy ma dostarczyć. Aby ułatwić korzystanie z niego, każde ze świadczeń omówione zostało pod wieloma aspektami w odrębnym rozdziale.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

BIBLIOTEKA Świadczenia pozapłacowe rozliczenia z urzędem skarbowym rozliczenia z ZUS dokumentowanie ewidencja interpretacje i orzeczenia ❙ Ewa Matyszewska ❙ Marek Kutarba S t a n p r a w n y n a 1 p a ź d z i e r n i k a 2 0 1 1 r . BIBLIOTEKA Świadczenia pozapłacowe rozliczenia z urzędem skarbowym rozliczenia z ZUS dokumentowanie ewidencja interpretacje i orzeczenia ❙ Ewa Matyszewska ❙ Marek Kutarba S t a n p r a w n y n a 1 p a ź d z i e r n i k a 2 0 1 1 r . Autorzy Ewa Matyszewska Marek Kutarba Redaktor merytoryczny Bogdan Świąder Redaktor prowadzący Renata Krasowska-Kłos Projekt graiczny Kinga Pisarczyk Korekta Barbara Redzyńska Skład i łamanie Joanna Archacka © Copyright by INFOR Biznes Sp. z o.o. Wydanie I/2011, październik 2011 r. ISBN 978-83-61957-93-5 Adres redakcji: 01-042 Warszawa, ul. Okopowa 58/72 www.dziennik.pl, www.gazetaprawna.pl, www.forsal.pl Biuro Obsługi Klienta: 05-270 Marki, ul. Okólna 40 tel. 22 761 30 30, 801 626 666, e-mail: bok@infor.pl Druk: TED – Drukarnia Spis treści Wstęp ..............................................................................................................................................7 ROZDZIAŁ 1. Nieodpłatne świadczenia ................................................................................... 9 Nieodpłatne świadczenia są opodatkowanym przychodem ................................................... 9 Rozliczenie osobiste .................................................................................................................... 9 Podatek od każdego złotego ......................................................................................................11 Przychód ze stosunku pracy ......................................................................................................11 Zasady wyceny świadczeń ........................................................................................................12 Musi wystąpić przysporzenie majątkowe................................................................................. 14 Płatnik z obowiązkami ...............................................................................................................16 VAT od nieodpłatnych świadczeń .............................................................................................16 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA .......................................................................... 20 ROZDZIAŁ 2. Abonamenty medyczne ......................................................................................27 PODATEK DOCHODOWY ..............................................................................................................27 Kontrowersyjna uchwała NSA w sprawie abonamentów ........................................................31 Zakres oferowanych świadczeń ................................................................................................31 Od pakietu należy się podatek ..................................................................................................31 WSA po stronie pracowników ................................................................................................... 32 Decyzja siedmiu sędziów ......................................................................................................... 33 Korzyści kosztem innego podmiotu ........................................................................................ 34 W gotowości do świadczenia usług ......................................................................................... 34 Zgłoszone zdanie odrębne ....................................................................................................... 35 Skutki praktyczne rozstrzygnięcia NSA .................................................................................. 36 Konieczna korekta wcześniejszych rozliczeń ...........................................................................37 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ................................................................................... 39 Obowiązek stosowania kas iskalnych ..................................................................................... 39 SKŁADKI ZUS .................................................................................................................................41 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA .......................................................................... 43 ROZDZIAŁ 3. Samochody służbowe ........................................................................................ 63 PODATEK DOCHODOWY ............................................................................................................. 63 Wykorzystanie samochodu w celach prywatnych .................................................................. 64 Odsprzedaż samochodu pracownikowi .................................................................................. 65 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ................................................................................... 68 Obowiązek stosowania kas iskalnych ...................................................................................... 71 SKŁADKI ZUS .................................................................................................................................72 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA ...........................................................................73 ROZDZIAŁ 4. Firmowe imprezy integracyjne .........................................................................81 PODATEK DOCHODOWY ..............................................................................................................81 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ................................................................................... 84 Obowiązek stosowania kas iskalnych ..................................................................................... 84 SKŁADKI ZUS ................................................................................................................................ 86 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA .......................................................................... 87 ROZDZIAŁ 5. Nieodpłatne posiłki i napoje ...........................................................................103 PODATEK DOCHODOWY ............................................................................................................103 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ..................................................................................107 Obowiązek stosowania kas iskalnych .....................................................................................111 SKŁADKI ZUS ............................................................................................................................... 112 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA ......................................................................... 113 ROZDZIAŁ 6. Doinansowanie internetu ................................................................................117 PODATEK DOCHODOWY .............................................................................................................117 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) .................................................................................. 119 Obowiązek stosowania kas iskalnych .................................................................................... 121 SKŁADKI ZUS ...............................................................................................................................122 ROZDZIAŁ 7. Telefony służbowe ..............................................................................................123 PODATEK DOCHODOWY ............................................................................................................123 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ..................................................................................126 Obowiązek stosowania kas iskalnych ....................................................................................127 SKŁADKI ZUS ...............................................................................................................................128 Przydatne interpretacje i orzeczenia ......................................................................................129 ROZDZIAŁ 8. Dowóz pracowników do pracy .........................................................................135 PODATEK DOCHODOWY ............................................................................................................135 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ..................................................................................142 Obowiązek stosowania kas iskalnych ....................................................................................143 SKŁADKI ZUS ...............................................................................................................................144 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA .........................................................................145 ROZDZIAŁ 9. Wynajęcie dla pracowników sali gimnastycznej lub basenu ..................... 151 PODATEK DOCHODOWY ............................................................................................................ 151 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ..................................................................................152 Obowiązek stosowania kas iskalnych ....................................................................................153 SKŁADKI ZUS ...............................................................................................................................154 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA .........................................................................155 ROZDZIAŁ 10. Wycieczki pracownicze ...................................................................................159 PODATEK DOCHODOWY ............................................................................................................159 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ..................................................................................164 Obowiązek stosowania kas iskalnych ....................................................................................165 SKŁADKI ZUS ...............................................................................................................................166 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA .........................................................................167 ROZDZIAŁ 11. Bony, talony, kupony........................................................................................169 PODATEK DOCHODOWY ............................................................................................................169 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ...................................................................................171 Obowiązek stosowania kas iskalnych .................................................................................... 172 SKŁADKI ZUS ............................................................................................................................... 173 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA ......................................................................... 174 ROZDZIAŁ 12. Zakwaterowanie pracowników ...................................................................... 181 PODATEK DOCHODOWY ............................................................................................................ 181 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ..................................................................................182 Obowiązek stosowania kas iskalnych ....................................................................................182 SKŁADKI ZUS ...............................................................................................................................184 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA .........................................................................186 ROZDZIAŁ 13. Preferencyjne kredyty i pożyczki .................................................................187 PODATEK DOCHODOWY ............................................................................................................187 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ..................................................................................189 Obowiązek stosowania kas iskalnych ....................................................................................189 SKŁADKI ZUS ............................................................................................................................... 191 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA .........................................................................192 ROZDZIAŁ 14. Umorzone pożyczki i kredyty ........................................................................195 PODATEK DOCHODOWY ............................................................................................................195 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ..................................................................................198 Obowiązek stosowania kas iskalnych ....................................................................................198 SKŁADKI ZUS ..............................................................................................................................200 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA .........................................................................201 ROZDZIAŁ 15. Pakiety ubezpieczeniowe ..............................................................................205 PODATEK DOCHODOWY ...........................................................................................................205 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ................................................................................. 207 Obowiązek stosowania kas iskalnych ................................................................................... 207 SKŁADKI ZUS ..............................................................................................................................208 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA ........................................................................209 ROZDZIAŁ 16. Akcje i udziały dla pracowników ...................................................................215 PODATEK DOCHODOWY ............................................................................................................215 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ..................................................................................221 Obowiązek stosowania kas iskalnych ................................................................................... 222 SKŁADKI ZUS .............................................................................................................................. 223 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA ........................................................................ 224 ROZDZIAŁ 17. Bilety kolejowe, lotnicze i miejskie .............................................................. 227 PODATEK DOCHODOWY ........................................................................................................... 227 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) .................................................................................230 Obowiązek stosowania kas iskalnych ................................................................................... 232 SKŁADKI ZUS .............................................................................................................................. 233 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA ........................................................................ 235 ROZDZIAŁ 18. Świadczenia z ZFŚS ....................................................................................... 237 PODATEK DOCHODOWY ........................................................................................................... 237 Wczasy dla dzieci .................................................................................................................... 238 Pożyczka z funduszu............................................................................................................... 239 Świadczenie urlopowe i wczasy pod gruszą .........................................................................240 Bony i talony z funduszu .........................................................................................................241 Paczki świąteczne ....................................................................................................................241 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ................................................................................. 245 Obowiązek stosowania kas iskalnych ................................................................................... 247 SKŁADKI ZUS ............................................................................................................................. 249 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA ........................................................................250 ROZDZIAŁ 19. Karty przedpłacone ........................................................................................ 257 PODATEK DOCHODOWY ........................................................................................................... 257 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ................................................................................. 259 Obowiązek stosowania kas iskalnych ................................................................................... 259 SKŁADKI ZUS ..............................................................................................................................260 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA .........................................................................261 ROZDZIAŁ 20. Nagrody rzeczowe .......................................................................................... 265 PODATEK DOCHODOWY ........................................................................................................... 265 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ................................................................................. 266 Obowiązek stosowania kas iskalnych ................................................................................... 267 SKŁADKI ZUS .............................................................................................................................. 268 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA ........................................................................ 269 ROZDZIAŁ 21. Pakiety szkoleniowe ........................................................................................277 PODATEK DOCHODOWY ............................................................................................................277 Spór o interpretację .................................................................................................................277 Formy szkolne i pozaszkolne ...................................................................................................277 Podnoszenie kwaliikacji ......................................................................................................... 278 Rodzaje szkoleń....................................................................................................................... 279 Akredytacja kuratora oświaty ................................................................................................280 Orzeczenia sądowe ..................................................................................................................281 Przepisy odrębne w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o PIT .......................................281 Przychody zwolnione .............................................................................................................. 283 Interpretacja ministerialna ..................................................................................................... 285 Brak przychodu u pracownika ................................................................................................ 286 Konsekwencje dla pracodawcy ..............................................................................................290 PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (VAT) ................................................................................. 294 Obowiązek stosowania kas iskalnych ................................................................................... 297 SKŁADKI ZUS .............................................................................................................................. 298 PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA ........................................................................ 299 Wstęp Istotnym elementem systemu wynagradzania pracowników, współpracowników i menadżerów jest dziś rozbudowany system świadczeń pozapłacowych. Nie ogranicza się on przy tym wyłącznie do tak podstawowych beneitów, jak służbowy samochód, telefon czy laptop. Coraz częściej systemy te są znacznie bardziej rozbudowane. Obejmują opiekę medyczną, szkolenia, fundowane wakacje, premie wypłacane w akcjach itp. Ale system świadczeń pozapłacowych to także takie elementy, jak dostępna dla pracowników kawa z automatu, imprezy integracyjne, świąteczne upominki. Każdy z takich elementów pozapłacowego systemu świadczeń niesie ze sobą istot- ne ryzyko popełnienia błędów w rozliczeniach z urzędem skarbowym i ZUS. Tym większe, że w przypadku wielu tego rodzaju świadczeń interpretacje podatkowe są niejednoznaczne lub wręcz sprzeczne. Tymczasem zarówno od osób prowadzą- cych samodzielnie irmy, jak i od działów inansowych, księgowych czy kadrowych wymagane jest właściwe zakwaliikowanie i rozliczenie tych świadczeń, a także takie dobieranie świadczeń pozapłacowych do pracownika, by przy minimalnym ryzyku iskalnym uzyskać jak największy efekt motywacyjny. Komentarz takiej właśnie wiedzy ma dostarczyć. Aby ułatwić korzystanie z niego, każde ze świadczeń omówione zostało pod wieloma aspektami w odrębnym roz- dziale. Zmusza to co prawda do powtarzania pewnych treści, jednak ułatwia szyb- kie wyszukiwanie potrzebnych informacji na podstawie nazwy świadczenia, bez konieczności długotrwałego wyszukiwania tych treści w innych miejscach komen- tarza. ROZDZIAŁ 1 Nieodpłatne świadczenia Nieodpłatne świadczenia są opodatkowanym przychodem Jeśli pracodawca oferuje swoim pracownikom nieodpłatne świadczenia, np. w po- staci dodatkowej opieki medycznej, ubezpieczenia na życie czy telefonu komórko- wego, trzeba liczyć się z tym, że w większości przypadków wartość tego typu proi- tów będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób izycznych. Wartość świadczeń oferowanych poza standardowym wynagrodzeniem będzie przychodem po stronie pracownika. Jednak interpretacja obowiązujących przepi- sów pozwala wyciągnąć wnioski, że przychód po stronie pracownika z tytułu nieod- płatnych świadczeń nie będzie powstawał zawsze. Będzie tak w sytuacji, gdy świad- czenia inansowane przez zakład pracy są dostępne dla wszystkich podwładnych i nie ma możliwości przypisania ich indywidualnie poszczególnym pracownikom. Niestety, z taką tezą nie do końca zgadza się iskus. Urzędy skarbowe coraz częściej prezentują stanowisko, zgodnie z którym każde świadczenie pozapłacowe jest przy- chodem pracownika. Co więcej, argumenty o niemożności ustalenia beneicjentów świadczenia są dla iskusa nie do przyjęcia. Zdaniem urzędników wystarczy kwotę wydaną na świadczenie podzielić przez liczbę pracowników do niego uprawnionych i uzyskamy przychód przypadający na każdą osobę. Niestety, otoczenie biznesowe nie jest tak proste jak matematyka stosowana przez iskus. WAŻNE Za pracownika w rozumieniu ustawy o PIT uważa się osobę pozostającą w sto- sunku służbowym, stosunku pracy, stosunku pracy nakładczej lub spółdziel- czym stosunku pracy. Rozliczenie osobiste Podatek dochodowy jest podatkiem osobistym, co oznacza, że podatnikiem jest każ- da osoba izyczna osiągająca dochód. Zasada ta ma również zastosowanie do małżon- ków, chyba że wystąpią oni z wnioskiem o łączne opodatkowanie ich dochodów. Na osobach izycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypo- spolitej Polskiej ciąży nieograniczony obowiązek podatkowy. Oznacza to, że osoby te podlegają obowiązkowi podatkowemu w Polsce od całości uzyskanych dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. 10 Świadczenia pozapłacowe CO PODLEGA PIT Źródłami przychodów są: w stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, człon- kostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta; w działalność wykonywana osobiście; w pozarolnicza działalność gospodarcza; w działy specjalne produkcji rolnej; w najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych pro- dukcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składni- ków majątku związanych z działalnością gospodarczą; w kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątko- wych innych niż wymienione w lit. a)–c) następnego punktu; w odpłatne zbycie (z zastrzeżeniem sytuacji określonych w art. 10 ust. 2 ustawy o PIT): a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowe- go oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, c) prawa wieczystego użytkowania gruntów, d) innych rzeczy – jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zo- stało dokonane: w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątko- wych określonych w lit. a)–c) – przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy – przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonujących za- miany; w inne źródła. Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę izyczną, która: w posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub w przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podat- kowym. Jeżeli osoby izyczne nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca za- mieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych w Polsce (ograniczony obowiązek podatkowy). Za dochody (przychody) ROZDZIAŁ 1. Nieodpłatne świadczenia 11 osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się w szczególności docho- dy (przychody) z: w pracy wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie stosun- ku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia, w działalności wykonywanej osobiście w RP, bez względu na miejsce wypłaty wyna- grodzenia, w działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium RP, położonej w Polsce nie- ruchomości, w tym ze sprzedaży takiej nieruchomości. Zasady te stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska. Podatek od każdego złotego Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT oraz do- chodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano po- boru podatku. Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opo- datkowania w danym roku podatkowym jest suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów. Jeśli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzy- skania osiągnięta w roku podatkowym. Gdy koszty uzyskania przekroczą sumę przy- chodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów. Przychód ze stosunku pracy Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób izycznych za przy- chody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdziel- czego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło inan- sowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wy- nagrodzenie za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwa- lenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty, niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Do przychodów pracownika należy zatem zaliczyć praktycz- nie wszystkie otrzymane przez niego świadczenia, które mógł on otrzymać jako pra- cownik. Są nimi bowiem nie tylko wynagrodzenia, czyli świadczenia wprost wynika- jące z zawartej umowy o pracę, ale również wszystkie inne przychody, niezależnie od podstawy ich wypłaty, jeżeli w jakiś sposób wiążą się z faktem wykonywania pracy. 12 Świadczenia pozapłacowe Przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalen- darzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w na- turze i innych nieodpłatnych świadczeń. Oznacza to, że obok pieniędzy i wartości pie- niężnych za przychody uznaje się także wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Trzeba jednak podkreślić, że nieodpłatnymi świad- czeniami nie będą te same świadczenia, które są świadczeniami w naturze. Świadcze- niami nieodpłatnymi będą przede wszystkim nieodpłatne usługi świadczone na rzecz pracowników. Od tej generalnej zasady ustawa przewiduje kilka wyjątków. Dotyczą one pojęcia przychodów z następujących źródeł przychodów: w pozarolniczej działalności gospodarczej, w działów specjalnych produkcji rolnej, w kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 ustawy o PIT, w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów inansowych, w odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o któ- rych mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT – nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nie- ujawnionych. WAŻNE Podatnik, który w 2011 r. otrzymuje nieodpłatne świadczenia lub świadczenia w naturze, powinien sprawdzić, czy nie spowodowały one u niego przysporze- nia majątkowego. Jeśli tak się stało, trzeba będzie je opodatkować i wykazać w zeznaniu rocznym składanym do 30 kwietnia 2012 r. Zasady wyceny świadczeń Wartość pieniężną świadczeń w naturze określa się na podstawie cen rynkowych sto- sowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględ- nieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania. Przepisy podatkowe przewidują, że wartość pieniężną innych nieodpłatnych świad- czeń ustala się: w jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospo- darczej dokonującego świadczenia – według cen stosowanych wobec innych od- biorców, w jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione – według cen zakupu, w jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku – według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku, ROZDZIAŁ 1. Nieodpłatne świadczenia 13 w w pozostałych przypadkach – na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy albo praw tego samego rodzaju i ga- tunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia. Jeżeli świadczenia są częściowo odpłatne, przychodem podatnika jest różnica mię- dzy wartością tych świadczeń a odpłatnością ponoszoną przez podatnika. Warto wiedzieć, że z nieodpłatnym świadczeniem na rzecz pracownika mamy do czynienia, gdy jest ono jednostronne, gdy pracownik uzyskuje korzyść majątkową, nie świadcząc nic w zamian. Zgodnie z wyrokiem WSA w Opolu z 28 października 2009 r. (sygn. akt I SA/Op 296/09) dla celów podatkowych przez nieodpłatne świadczenie należy rozumieć te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skut- kiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar inansowy. Wartość nieodpłatnych świadczeń przyznawanych pracownikowi, jeśli świadcze- nia te pracodawca świadczy innym podmiotom odpłatnie, ustala się według prze- ciętnych cen stosowanych wobec tych innych odbiorców. Istotne jest to, że ustawo- dawca nie wymaga, by były to ceny stosowane wobec głównego odbiorcy, lecz ceny stosowane wobec jakiegokolwiek odbiorcy. Z oczywistych względów wskazane jest, aby pracodawca, ustalając wartość świadczenia, odwołał się do cen stosowanych w transakcjach z podmiotami innymi niż powiązane ze świadczącym. Gdy pracodawca udziela nieodpłatnych świadczeń, które nie stanowią przedmiotu jego działalności, niemożliwe jest ustalenie wartości tych świadczeń w opisany spo- sób. Wartość takich świadczeń ustala się wtedy w ogólny sposób, opisany w art. 11 ust. 2–2b ustawy o PIT. Wartość pieniężną świadczeń w naturze określa się wówczas na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego sa- mego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zuży- cia oraz czasu i miejsca ich uzyskania. Jeżeli podatnik będący pracownikiem otrzyma nieodpłatnie rzecz lub prawo nie- stanowiące przedmiotu działalności pracodawcy, wówczas ustalając kwotę przycho- du, najpierw należy odnaleźć rzecz lub prawo, które będą spełniały określone powy- żej warunki. W praktyce wystarczy znaleźć przedmiot podobny do przekazywanych rzeczy lub prawa i dopiero przez odniesienie do jego ceny określić wysokość przy- chodu. Ceną rynkową, która wyznacza kwotę przychodu podatnika, jest zawsze cena brutto, tj. wraz z zawartym w niej podatkiem od towarów i usług. Pracownik nie jest bowiem w tej sytuacji podatnikiem VAT i nie ma prawa do jego odliczania. Ze względu na to, że ustawodawca nie wskazał, co to jest cena nabycia, najwłaściw- sze wydaje się zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. Nr 97, poz. 1050, z późn.zm.), zgodnie z którym ceną jest wartość wyrażona w jed- nostkach pieniężnych, którą kupujący jest zobowiązany zapłacić za towar lub usługę świadczącemu. W cenie uwzględnia się VAT oraz akcyzę, jeżeli na podstawie odręb- nych przepisów sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towa- rów i usług oraz podatkiem akcyzowym. 14 Świadczenia pozapłacowe Wartość opisanych nieodpłatnych świadczeń niestanowiących przedmiotu działal- ności pracodawcy ustala się w następujący sposób: w jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione – według cen zakupu; wbrew temu, co niekiedy twierdzą organy podatkowe, świadczący nie musi, a nawet nie powinien, doliczać do ceny zakupu własnej marży; w jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku – według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku; w praktyce należy też wziąć pod uwagę warunki, na jakich oso- ba korzysta z lokalu, i ustalając przychód, odwołać się do analogicznych umów; w w pozostałych przypadkach – na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatun- ku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miej- sca udostępnienia. PRZYCHODY W WALUTACH OBCYCH Przychody w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego wa- lut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu. Musi wystąpić przysporzenie majątkowe Klasyikacja nieodpłatnych świadczeń przysparza w praktyce wielu problemów. Wszystko dlatego, że ustawa o podatku dochodowym od osób izycznych nie zawiera deinicji tego pojęcia. Zgodnie z orzecznictwem sądowym wszystkie zdarzenia praw- ne i zdarzenia gospodarcze w działalności osoby, których skutkiem jest nieodpłatne (tj. niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu) przysporzenie w majątku tej osoby, mające konkretny wymiar inansowy, są nieodpłatnymi świadczeniami. W orzecznictwie NSA prezentowane jest stanowisko, że aby można było zaliczyć określone świadczenie do kategorii świadczeń nieodpłatnych stanowiących źródło przychodu podlegającego opodatkowaniu, musi dojść do stosunku prawnego, w wy- niku którego jeden podmiot dokonuje określonego świadczenia, drugi natomiast to świadczenie otrzymuje nieodpłatnie. Sądy w większości wyroków prezentują zgodne stanowisko, z którego wynika, że aby pieniądze i wartości pieniężne mogły być traktowane jako przychód, wystarczy, by były one postawione do dyspozycji podatnika, natomiast świadczenia w naturze i inne nieod- płatne świadczenia mogą być uznane za przychód jedynie po ich otrzymaniu przez po- datnika. W przypadku świadczeń nieodpłatnych opodatkowaniu może podlegać tylko przychód rzeczywiście otrzymany, a nie możliwy do otrzymania (wartość otrzymanego świadczenia, a nie możliwość skorzystania ze świadczenia). Takie argumenty przedstawił np. WSA w Szczecinie w wyroku z 20 stycznia 2010 r. (sygn. akt I SA/Sz 862/09). ROZDZIAŁ 1. Nieodpłatne świadczenia 15 PRZYKŁAD Czy bezpłatna praca jest nieodpłatnym świadczeniem Podatnik świadczy bezpłatne usługi na rzecz irmy, w której odbywa prak- tykę. Czy w związku z odbywaną praktyką zawodową powstanie po stronie podatnika przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób izycznych? Nie. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodza- ju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordyna- cji podatkowej zaniechano poboru podatku. Natomiast przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji po- datnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz war- tość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się: w jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalno- ści gospodarczej dokonującego świadczenia – według cen stosowanych wobec innych odbiorców, w jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione – według cen zakupu, w jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku – według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku, w w pozostałych przypadkach – na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy albo praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia. Przyjmuje się, że pojęcie nieodpłatnego świadczenia ma w prawie podatko- wym szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono nie tylko świad- czenie w cywilistycznym znaczeniu (działanie lub zaniechanie na rzecz in- nej osoby). W jego zakres wchodzą także wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodar- cze w działalności przedsiębiorców, których skutkiem jest nieodpłatne, tj. niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie ma- jątku innej osobie, mające konkretny wymiar inansowy. Aby uznać dane świadczenie za nieodpłatne, działanie świadczeniobiorcy musi się wiązać z jego pozytywną wolą, tzn. że chce on przekazać świad- czeniobiorcy świadczenie i czyni to nieodpłatnie. Przychód z nieodpłatnych świadczeń nie powstanie, gdy świadczenia są ekwiwalentne. Z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy przyjmujemy jakąś korzyść, ale jednocześnie przekazujemy coś od siebie. Przykładem takiego świadczenia jest przyjęcie osoby na praktykę. Nie dostaje ona pensji, ale zdobywa doświadczenie i podnosi kwaliikacje. Korzysta więc z fachowej 16 Świadczenia pozapłacowe wiedzy i doświadczeń przedsiębiorcy. Wobec tego można uznać, że świad- czenia te są ekwiwalentne, a nie nieodpłatne. W konsekwencji świadczenie pracy w ramach bezpłatnej praktyki nie jest nieodpłatnym świadczeniem ani dla odbywających praktykę, ani dla przed- siębiorców. Można uznać, że świadczenia te są ekwiwalentne. Płatnik z obowiązkami Pracodawca, który oferuje swoim pracownikom nieodpłatne świadczenia, ma pewne obowiązki jako płatnik. Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodo- wym od osób izycznych osoby izyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyj- ne nieposiadające osobowości prawnej są zobowiązane jako płatnicy obliczać i po- bierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy. Wartość nieodpłatnego świadczenia opłaconego przez pracodawcę na rzecz uprawnionych w danym miesiącu pracowników, w części podlegającej opodatkowa- niu, stanowi przychód ze stosunku pracy danego pracownika, więc irma jako praco- dawca ma obowiązek doliczyć wartość tego świadczenia do przychodu pracownika osiągniętego w miesiącu, w którym nastąpiło świadczenie, i od łącznej wartości obli- czyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy. VAT od nieodpłatnych świadczeń Nieodpłatne przekazanie towarów podlega VAT bez względu na to, czy związane jest z prowadzoną działalnością, o ile podatnikowi przysługiwało prawo do odlicze- nia VAT. Warunek ten nie występuje w przypadku nieodpłatnego świadczenia usług. Darmowe przekazanie towarów bądź świadczenie usług w określonych przypadkach traktowane jest na potrzeby rozliczeń VAT odpowiednio jak odpłatna dostawa i od- płatne usługi. Zasady opodatkowania takich nieodpłatnych czynności uległy istotnej zmianie 1 kwietnia 2011 r. W tym dniu weszła w życie ustawa z 18 marca 2011 r. o zmia- nie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Prawo o miarach, która zno- welizowała m.in. art. 7 ust. 2 oraz art. 8 ust. 2 ustawy o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054), odnoszące się do nieodpłatnego przekazywania towarów oraz świadcze- nia usług. Zmiany mają na celu m.in. dostosowanie brzmienia polskich przepisów do dyrektywy VAT. Opodatkowaniu VAT podlega obecnie przekazanie przez podatnika nieodpłatnie to- warów należących do jego przedsiębiorstwa. Chodzi tu w szczególności o przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika, jego pracowników, wspólników, udzia- łowców, akcjonariuszy (i innych podmiotów wymienionych w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT), a także o wszelkie inne darowizny. ROZDZIAŁ 1. Nieodpłatne świadczenia 17 Zasadnicza różnica między poprzednim a obowiązującym stanem prawnym jest taka, że przed zmianą przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele związane z prowadzoną przez niego działalnością nie pod- legało opodatkowaniu VAT. Dziś konieczne jest naliczenie VAT niezależnie od tego, czy nieodpłatne wydania następują na cele związane z irmą, czy też nie. Pamiętać przy tym należy, że opodatkowaniu podlega wyłącznie przekazanie towarów bez wy- nagrodzenia, jeżeli VAT od powyższych towarów podlegał w całości lub w części od- liczeniu. Jeżeli ten warunek jest spełniony, to przekazanie bez wynagrodzenia naby- tych przez podatnika towarów musi zostać opodatkowane w drodze samonaliczenia VAT i wykazane w deklaracji podatkowej po stronie podatku należnego. Oznacza to, że podatnik traktowany jest faktycznie jako ostateczny konsument po- noszący koszt VAT od wydawanych towarów. Poza konsekwencjami inansowymi po- datnikom przybyło także obowiązków ewidencyjnych, gdyż opodatkowane wydania muszą być udokumentowane wewnętrzną fakturą VAT. Podstawę opodatkowania ustala się zgodnie z art. 29 ust. 10 ustawy o VAT. Jest nią cena nabycia towarów (bez podatku), a w przypadku gdy nie ma ceny nabycia – koszt wytworzenia, określone w momencie dostawy tych towarów. Na skutek zmian opodatkowaniu VAT podlega- ją m.in. bezpłatnie wydawane towary w ramach sprzedaży premiowej czy wydawa- nie gratisów. Zaostrzenie przepisów dotyczących nieodpłatnego przekazania towarów może spowodować, że podatnicy VAT będą poszukiwać zmniejszenia obciążeń iskalnych i zamiast wydawać towar bezpłatnie, zdecydują się na sprzedaż za symboliczną zło- tówkę. W takim wypadku nie będą miały zastosowania przepisy o ustalaniu podsta- wy opodatkowania przy nieodpłatnym przekazaniu (czyli zasadniczo cena rynkowa). Takich praktyk nie można jednak traktować w kategoriach nadużycia w przypadku wydawania towarów osobom trzecim niepowiązanym z podatnikiem. Tutaj o wyso- kości wynagrodzenia za towar i tym samym o wysokości podstawy opodatkowania decyduje wyłącznie umowa pomiędzy sprzedawcą i nabywcą. Zatem nic nie stoi na przeszkodzie, aby w określonym przypadku cena sprzedaży była nawet znacznie niższa od wartości rynkowej towaru. Takie działania zwykle związane są z prowadzo- nymi akcjami marketingowymi, które mają zachęcić konsumentów do zwiększonego popytu na określone towary czy usługi. Jako nadużycie można ewentualnie trakto- wać sprzedaż za symboliczną kwotę, która nie jest w ogóle pobierana przez sprze- dawcę, tylko wykazywana. W takiej sytuacji można dowodzić, że faktycznie była to darowizna, gdyż sprzedawca nie oczekiwał zapłaty, więc zastosowanie mają zasa- dy opodatkowania dla czynności nieodpłatnych. Jednak postawienie takiego zarzu- tu w praktyce nie będzie łatwe. W przypadku natomiast podmiotów powiązanych w sposób określony w art. 32 ustawy (osobowo lub majątkowo) ustawa o VAT przewiduje uprawnienie organów podatkowych do określenia podstawy opodatkowania na podstawie cen rynkowych. Zatem przyjęcie ceny odbiegającej od wartości rynkowej i zidentyikowanie takich 18 Świadczenia pozapłacowe sytuacji w trakcie kontroli podatkowej będzie wiązało się z koniecznością zapłaty VAT w wyższej wysokości wraz z odsetkami karnymi z tytułu zaległości. Jednak nie każde nieodpłatne przekazanie podlega opodatkowaniu VAT. Do wyjątków należy przekazywanie drukowanych materiałów reklamowych i informacyjnych, a po- nadto prezentów o małej wartości i próbek. W rezultacie obecnie istotnego znaczenia nabrała kwaliikacja towarów jako próbek bądź prezentów o małej wartości, co pozwoli uniknąć obowiązku samonaliczenia VAT. Przez prezenty o małej wartości rozumie się przekazywane przez podatnika jednej osobie towary: w o łącznej wartości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 100 zł, ale pod warunkiem że podatnik prowadzi ewidencję pozwalającą na ustalenie tożsamości tych osób, w których przekazania nie ujęto w ewidencji, jeżeli jednostkowa cena nabycia towaru bez podatku (a gdy nie ma ceny nabycia – jednostkowy koszt wytworzenia) określona w momencie przekazywania towaru nie przekracza 10 zł. Z kolei próbką jest niewielka ilość towaru reprezentująca określony rodzaj lub ka- tegorię towarów, która zachowuje skład oraz wszystkie właściwości izyczne, izyko- chemiczne i chemiczne lub biologiczne towaru, przy czym ilość lub wartość przeka- zywanych (wręczanych) przez podatnika próbek nie wskazuje na działanie mające charakter handlowy. Od 1 kwietnia 2011 r. zmianie uległa także deinicja nieodpłatnego świadczenia usług, które podlega VAT. Wyjaśnijmy, że obecnie ustawa podatkowa reguluje dwa przypadki nieodpłatnego świadczenia podlegającego opodatkowaniu. Na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o VAT w uproszczeniu za podlegające opodatkowaniu odpłat- ne świadczenie usług uznaje się również nieodpłatne świadczenie usług lub użycie towarów do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szcze- gólności do celów osobistych podatnika, pracowników lub udziałowców oraz in- nych podmiotów wymienionych szczegółowo w ustawie. Użycie towarów polega na ich chwilowym, przemijającym wykorzystaniu do celów innych niż działalność go- spodarcza. Jest ono opodatkowane, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczone- go przy nabyciu tych towarów. Drugi przypadek polega na nieodpłatnym świadczeniu usług innych niż polegające na użyciu towaru. Tutaj ważna zmiana dotyczy zlikwidowania warunku istnienia prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego ze świadczeniem usług. W rezultacie nawet jeżeli podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego związane- go z daną usługą, to powinien opodatkować VAT nieodpłatne świadczenie tej usługi, np. na cele osobiste pracownika. Zmianę odczują przede wszystkim przedsiębiorcy nabywający usługi zwolnio- ne z VAT, które mają być następnie świadczone nieodpłatnie np. ich pracownikom. Mogą to być niektóre usługi świadczone przez podmioty zwolnione podmiotowo ROZDZIAŁ 1. Nieodpłatne świadczenia 19 z VAT. Generalnie nabycie tego rodzaju usług nie daje prawa do odliczenia podatku, gdyż na wystawionym dokumencie nie ma VAT. Jeżeli jednak nabycie takiej usługi służy nieodpłatnemu świadczeniu jej na cele osobiste pracowników, to takie świad- czenie generalnie będzie podlegało VAT. Konieczne stanie się więc wykazanie po- datku należnego, co prowadzi w uproszczeniu do zwiększenia zobowiązania z tytułu VAT. W rezultacie faktyczny koszt podatku poniesie pracodawca. Ze względu na zmienioną deinicję odpłatnego świadczenia usług opodatkowanie obejmie m.in. używanie przez pracowników do celów prywatnych samochodów służ- bowych (choć takie przekazanie do końca 2012 r. na mocy przepisów przejściowych nie powinno być uznawane za nieodpłatne świadczenie), komputerów przenośnych, narzędzi czy sprzętu. Jednocześnie opodatkowaniu podlega obecnie przekazanie nabytych na rzecz pracowników wszelkiego rodzaju usług, które pracownik wykorzy- sta do celów prywatnych. Z tego grona wyłączone zostały na mocy nowelizacji usta- wy o VAT tzw. pakiety medyczne. 20 Świadczenia pozapłacowe PRZYDATNE INTERPRETACJE I ORZECZENIA Dostęp do świadczeń Przychód u pracownika powstaje nie tylko na skutek izycznego wykorzystania świad- czenia w postaci abonamentu medycznego, ale również w sytuacji, gdy pracownik nie wydatkuje otrzymanego świadczenia, ale może z niego korzystać. (Wyrok WSA we Wrocławiu z 3 września 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 723/10). Rozpoznanie przychodu Aby pieniądze i wartości pieniężne mogły być traktowane jako przychód, wystar- czy, by były one postawione do dyspozycji podatnika. Natomiast świadczenia w na- turze i inne nieodpłatne świadczenia mogą być uznane za przychód jedynie po otrzy- maniu tych świadczeń przez podatnika. (…) Rozważania wypada zacząć od przypomnienia, iż deinicję przychodu ze stosun- ku pracy zawierają art. 11 i następne ustawy o podatku dochodowym od osób izycznych. W szczególności, stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14–15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych in- strumentów inansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspo- zycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzy- manych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Natomiast w myśl art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób izycznych za przychody ze stosunku służ- bowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się między innymi wartość nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Z brzmienia powyższych przepisów wyraźnie wynika, że aby pieniądze i wartości pienięż- ne mogły być traktowane jako przychód, wystarczy, by były one postawione do dyspozy- cji podatnika. Natomiast świadczenia w naturze i inne nieodpłatne świadczenia mogą być uznane za przychód jedynie po otrzymaniu tych świadczeń przez podatnika (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 września 2009 roku, sygn. akt II FSK 536/08, Monitor Podatkowy 2009/11/4, a także Wojewódzkie Sądy Administracyjne: we Wrocławiu w wy- roku z 7 maja 2009 roku, sygn. akt I SA/Wr 1326/08; w Warszawie w wyroku z 18 stycz- nia 2008 roku, sygn. akt III SA/Wa 1476/07, oraz w Kielcach w wyroku z 17 września 2009 roku, sygn. akt I SA/Ke 342/09). Opodatkowaniu może podlegać zatem tylko przychód ze świadczeń nieodpłatnych faktycznie otrzymanych, nie zaś jedynie możliwy do otrzymania, potencjalny, a zatem wartość otrzymanego realnie świadczenia, a nie wyłącznie możliwość skorzystania z niego (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z 27 maja 2009 roku, sygn. akt I SA/Bk 197/09). (…) świadczeniem nieodpłatnym może być dopiero usługa, z której członek zarządu bądź prokurent spółki faktycznie skorzystał, nie zaś samo uprawnienie do skorzysta- nia z niej. W orzecznictwie wskazano, odnosząc się do ryczałtowych opłat za wykupione na rzecz pracowników usługi medyczne, że o przychodzie pracownika można by mówić, gdyby korzystał z postawionych do dyspozycji usług medycznych i jednocześnie moż- ROZDZIAŁ 1. Nieodpłatne świadczenia 21 liwe byłoby ustalenie wartości tego świadczenia według metod określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób izycznych. Opłata ryczałtowa nie stanowi więc sumy kwot za faktycznie wykonane usługi, a w konsekwencji cena zakupu usług medycznych dla poszczególnego pracownika nie jest znana, a więc niemożliwe jest określenie warto- ści świadczenia na niego przypadającego. Jeżeli abonament obejmuje określoną grupę osób, ale nie zależy od liczby faktycznie wykonanych usług i jest płacony bez względu na korzystanie przez pracowników z usługi, nie można uznać, by przychodem konkretnej osoby była kwota wynikająca z ogólnej ceny usługi, podzielonej przez ilość objętych nią osób (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 27 kwietnia 2009 roku, sygn. akt III SA/Wa 11/09). Podzielając ten pogląd, należy uznać, że odnosi się on w ca- łości również do przypadku, kiedy zakupioną w sposób ryczałtowy usługą jest objęcie ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej. (Wyrok WSA w Krakowie z 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 174/10). Wysokość przysporzenia Przychodem nie są same nieodpłatne świadczenia, lecz ich wartość. (…) Przedmiotem podatku dochodowego od osób izycznych jest dochód. Należy pamiętać, że pojęcie dochodu jest zwrotem języka prawnego o ściśle określonym w ustawie znaczeniu. Wynikają z powyższego dwa podstawowe skutki. Po pierwsze, że nie można utożsamiać dochodu w sensie ekonomicznym z dochodem podatko- wym. Możliwe jest bowiem, że u podmiotu wystąpi dochód podatkowy mimo braku realnego przyrostu majątkowego, albo że wystąpi realny przyrost majątku, lecz nie będzie on stanowił dochodu podatkowego. Po drugie, pamiętać należy, że przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób izycznych nie stosuje się do pewnych ro- dzajów działalności czy też typów zdarzeń, co powoduje, że mimo wystąpienia przy- rostu majątkowego, możliwego do rozpatrywania w kategoriach dochodowych, nie będzie on uznany za dochód podatkowy. (…) Obok pieniędzy i wartości pieniężnych, ustawodawca za przychody uważa również wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Świadcze- nia w naturze to wszelkie takie świadczenia, w przypadku których przedmiot świadcze- nia jest inny niż pieniądz lub wartość pieniężna. Będą to w szczególności różnego rodza- ju świadczenia rzeczowe, chociaż przedmiotem świadczenia mogą być również prawa. Powyższe związane jest z przyjętą zasadą kompletności opodatkowania, w myśl której opodatkowaniu powinny podlegać niemal wszelkie przysporzenia majątkowe, a nie tylko te o charakterze pieniężnym. Ustawa nie deiniuje pojęcia świadczeń rze- czowych. Należy przyjąć, że świadczeniami rzeczowymi są takie świadczenia, któ- rych przedmiotem są rzeczy niebędące jednocześnie środkami pieniężnymi lub in- nymi wartościami pieniężnymi. W art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób izycznych obok świadczeń w na- turze ustawodawca stanowi także o innych nieodpłatnych świadczeniach. Przedmio- tem tych świadczeń nie są więc rzeczy, lecz usługi. 22 Świadczenia pozapłacowe Przychodem nie są same „nieodpłatne świadczenia”, lecz ich wartość. O sposobie okre- ślania tej wartości stanowi przepis art. 11 ust. 2a ustawy o podatku dochodowym od osób izycznych. Wartość innych świadczeń nieodpłatnych ustalana jest w zależności od ro- dzaju usług, jakie są przedmiotem świadczenia. W praktyce zdarzają się sytuacje, że świadczenie uzyskiwane przez podatnika ma charakter częściowo odpłatny. Otóż, okre- ślając wartość świadczeń częściowo odpłatnych, należy obliczyć różnicę pomiędzy war- tością tych świadczeń, ustaloną według zasad określonych w ust. 2 lub 2a, a odpłatnością ponoszoną przez podatnika. Różnica ta stanowi przychód podatnika. (Wyrok WSA we Wrocławiu z 18 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1456/09). Wymiar inansowy Dla celów podatkowych przez nieodpłatne świadczenie należy rozumieć te wszyst- kie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar inansowy. (…) Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób izycznych opodat- kowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podsta- wie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Z ww. przepisu wyni- ka, że każdy dochód osiągnięty przez osobę izyczną podlega opodatkowaniu. Obłoże- nie dochodu daniną publiczną w postaci podatku jawi się zatem jako reguła, natomiast wyjątkiem jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Zgodne jest to również z ogólną zasadą powszechności opodatkowania, w myśl której wszelkie zwolnienia i ulgi podatkowe w systemie prawa podatkowego są wyjątkiem, istotnym odstępstwem od za- sady sprawiedliwości podatkowej (powszechności i równości opodatkowania). Wskazać tu należy, że chodzi o dochód podatkowy, a nie dochód w znaczeniu ekonomicznym. Ustawodawca w art. 10 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy identyikuje jako osobne źró- dło przychodu działalność wykonywaną osobiście. W świetle zaś art. 13 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób izycznych za przychody z działalności wykonywa- nej osobiście uważa się przychody otrzymane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych orga- nów stanowiących osób prawnych. Ustawodawca deiniuje ogólne pojęcie przychodu w przepisach art. 11 ustawy o po- datku dochodowym od osób izycznych. Deinicja przychodu wyprowadzona na pod- stawie przepisów art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób izycznych ma cha- rakter generalny, a zatem będzie ona w użyciu wówczas, gdy zastosowania nie będą znajdować regulacje szczegółowe, inaczej opisujące danego rodzaju przychód. Pa- miętać również należy, że przepisy art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób izycznych należy interpretować w powiązaniu z przepisami art. 10 oraz art. 12–20 ustawy o podatku dochodowym od osób izycznych, co pozwala na ustalenie, czy dana kwota lub świadczenie przynależy do któregokolwiek ze źródeł przychodów podatkowych. Jeżeli nie będzie możliwe przyporządkowanie danego świadczenia ROZDZIAŁ 1. Nieodpłatne świadczenia 23 do jakiegokolwiek źródła przychodu (w tym również do „innych źródeł przychodu” – art. 20 ustawy o podatku dochodowym od osób izycznych), to nie będzie ono mogło być uznane za przychód podatkowy, choćby nawet odpowiadało ogólnej deinicji przy- chodu zawartej w przepisach art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób izycznych. Jak stanowi przepis art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób izycznych, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14–16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłat- nych świadczeń. Obok pieniędzy i wartości pieniężnych, ustawodawca za przychody uważa zatem także również wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieod- płatnych świadczeń. Świadczenia w naturze to wszelkie takie świadczenia, w przypad- ku których przedmiot świadczenia jest inny niż pieniądz lub wartość pieniężna. Będą to w szczególności różnego rodzaju świadczenia rzeczowe, chociaż przedmiotem świad- czenia mogą być również prawa. Powyższe związane jest z przyjętą zasadą kompletno- ści opodatkowania, w myśl której opodatkowaniu powinny podlegać niemal wszelkie przysporzenia majątkowe, a nie tylko te o charakterze pieniężnym. Dla celów podatkowych przez nieodpłatne świadczenie należy rozumieć te wszyst- kie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar inansowy. Pod pojęciem tym na- leży rozumieć każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie ko- rzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia go- spodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku innej osobie, mające konkretny wymiar inansowy (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 28.10.2009 r. sygn. akt I SA/Op 296/09). (Wyrok WSA we Wrocławiu z 10 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 45/10). Skorzystanie ze świadczeń W przypadku świadczeń nieodpłatnych opodatkowaniu może podlegać tylko przy- chód rzeczywiście otrzymany, a nie możliwy do otrzymania (wartość otrzymane- go świadczenia, a nie możliwość skorzystania ze świadczenia). Zatem o przycho- dzie pracownika można by mówić, gdyby skorzystał z postawionych do dyspozycji świadczeń, a ponadto możliwe byłoby ustalenie wartości tego świadczenia według meto
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Świadczenia pozapłacowe
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: