Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00337 005914 14492456 na godz. na dobę w sumie
Sygnatury polskich twórców ekslibrisów od XIX wieku do współczesności - ebook/pdf
Sygnatury polskich twórców ekslibrisów od XIX wieku do współczesności - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 171
Wydawca: Self Publishing Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-937803-1-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> słowniki
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Leksykon sygnatur twórców ekslibrisów powstał przede wszystkim z myślą o kolekcjonerach i badaczach znaków książkowych – zarówno prywatnych, jak i państwowych. Zawiera 1225 sygnatur 680 twórców ekslibrisów działających na ziemiach polskich od początku XIX wieku do momentu wydania tejże publikacji. Sygnatury zostały skopiowane z poszczególnych grafik, następnie opracowane w graficznym programie komputerowym. Są wiernym odbiciem oryginalnych oznaczeń i symboli stosowanych przez artystów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

- 1 - - 1 - SYGNATURY POLSKICH TWÓRCÓW EKSLIBRISÓW OD XIX WIEKU DO WSPÓŁCZESNOŚCI. LEKSYKON TOMASZ SUMA Redakcja, korekta i edytorstwo własne. Tekst książki złożono czcionką Apolonia Nova Cienka autorstwa Tomasza Wełny. Na okładce zastosowano czcionkę Brisk Regular. Opublikowano w 2013 roku nakładem własnym autora (Self Publishing) wyłącznie w formie e-book, przy zastosowaniu formatu PDF, za pośrednictwem platformy wydawniczej VIRTUALO Sp. z o.o. ul. Marszałkowska 104/122 00-017 Warszawa https://virtualo.pl Dystrybucja jedynie internetowa ©Copyright by Tomasz Suma, 2013 ISBN 978-83-937803-1-0 Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie i kopiowanie całości lub części publikacji zabronione bez pisemnej zgody autora Wydanie I, 2013 - 2 - TOMASZ SUMA SYGNATURY POLSKICH TWÓRCÓW EKSLIBRISÓW OD XIX WIEKU DO WSPÓŁCZESNOŚCI LEKSYKON WARSZAWA 2013 - 3 - SPIS TREŚCI WSTĘP …………………………………………………………………………………………………………………………..…………….. 5 CZĘŚĆ PIERWSZA SYGNATURY LITEROWE ……………………………………………………………………………………….………….. 12 SYGNATURY W FORMIE ODRĘCZNEGO PODPISU …………………………………….……………….. 86 SYGNATURY OBRAZKOWE ……………………………………………………………………………………………… 90 CZĘŚĆ DRUGA BIOGRAMY TWÓRCÓW ………………………………………………………………………………………………….. 98 INDEKS SYGNATUR ………………………………………………………………………………………………………………….. 164 4 WSTĘP Niniejszy leksykon sygnatur twórców ekslibrisów powstał przede wszystkim z myślą o kolekcjonerach i państwowych. Zawiera 1225 sygnatur 680 twórców ekslibrisów działających na ziemiach i badaczach znaków książkowych – zarówno prywatnych, jak polskich od początku XIX wieku do momentu wydania tejże publikacji. Sygnatury zostały skopiowane z poszczególnych grafik, następnie opracowane w graficznym programie komputerowym. Są wiernym odbiciem oryginalnych oznaczeń i symboli stosowanych przez artystów. Książka została podzielona na dwie zasadnicze części: część pierwsza prezentuje podobizny monogramów, część druga zaś zawiera biogramy twórców ujętych w części pierwszej. Całe zestawienie monogramów ujęte w części pierwszej książki zostało podzielone na trzy części według przedstawienia sygnatury, tj. (1) literowe, (2) w formie odręcznego podpisu i (3) obrazkowe. Sygnatury literowe (1) przybierają różną postać. Najczęściej jest to inicjał lub inicjały artysty, składające się przeważnie z jednej lub dwóch liter pochodzących od imienia lub nazwiska, względnie obu równocześnie. Tych sygnatur spotykamy najwięcej i są one najczęściej stosowane przez grafików. Sygnatury literowe mogą też przybrać jeszcze inną formę, dłuższą i bardziej skomplikowaną od jedno-, czy dwuliterowej. Czasem zawierają bowiem imię w pełnym brzmieniu, jak np. „Janusz” (Janusz Karwacki), „Józek” (Józef Gielniak), „Muna” (Muna Iwanicka) lub też całe nazwisko lub większa jego część, jak np. „A. Kardasz” (Alina Kardasz), „akot” (Andrzej Kot), „Al. Krak.” (Alojzy Krakowski), „B.Gust.” (Bogdan Gustowski), „mann” (Aleksander Mann), „M.Żu” (Michał Żukowski), albo pełne nazwiska Anatola Jabłońskiego, Jana (Katarzyna Stasińska), „ka.stas.” „cz.spych.” (Czesław Spychalski), Ryszarda Kłossowicza, Wojciecha Barylskiego, Bogusława Brandta, Stanisława Ostoi – Chrostowskiego, Tadeusza Cieślewskiego syna, Franciszka Walczowskiego, Iwo Galla, Jana Kaczkowskiego, Władysława Skoczylasa i wielu, wielu innych. Przy niektórych inicjałach 5 pozostawiłem daty roczne – pełne bądź ograniczone do dwóch ostatnich cyfr roku. Są to daty powstania ekslibrisu. Daty te pozostawione zostały wyłącznie przy tych inicjałach, przy których występują one często lub prawie zawsze. Uznałem w ten sposób, że skoro są stosowane przez artystę z taką częstotliwością i skrupulatnością, muszą one być częścią sygnatury grafika. Pominąłem natomiast daty przy monogramach, które pojawiały się sporadycznie i okazjonalnie. Sygnatury często uzupełniane były łacińskimi formułami lub ich skrótami, jak pinxit–namalował (skrót „p.”), fecit–wykonał (skrót „f.”), sculpsit– wyrzeźbił, rysował (skrót „sc.”), delineavit– narysował (skrót „del.”), czy invenit– projektował (skrót „inv.”). Jeszcze inną formą sygnatur literowych są pseudonimy artystyczne twórców, którzy używali ich zamiast swego właściwego nazwiska. Ci artyści stosują (z wyjątkiem Witkacego) naprzemiennie inicjały i pseudonimy artystyczne. Do takich należał np. Stanisław Ignacy Witkiewicz – „Witkacy”, wrocławski twórca Andrzej Hilary Wacławczyk podpisujący się częstokroć pseudonimem „Andabata” i „Andabata S.” (ten pseudonim odzwierciedlał charakter artysty – to połączenie andabaty, czyli starożytnego gladiatora walczącego na oślep dwoma mieczami i w chełmie bez otworów na oczy oraz „S” jak „Sulamith” – często powtarza się w twórczości ekslibrisowej Wacławczyka – czyli nazwisko niemieckiego ilustratora rysującego postacie bajkowe i mistyczne przedmioty), Ludwik Piosicki, którego pseudonim to dwusylabowy inicjał „L P” czyli „elpe”, „Ryba” – czyli Jerzy Rybarczyk, czy Kazimierz Stefan Jakubiak znany jako „Kasteya”. Drugi rodzaj sygnatur spotykanych na ekslibrisach to symbole w formie odręcznego podpisu artysty (2). Są to takie sygnatury umieszczone na grafice, które zastępują inicjały i przybierają postać odręcznego podpisu twórcy. Nie zastępują w żadnym razie oryginalnego, własnoręcznego podpisu składanego na grafice, na papierze bezpośrednio pod odbitką, potocznie nazywanego sygnowaniem grafiki. Podpisy te w przeważającej mierze stosowali ci twórcy, którzy wykonywali swe prace tuszem, a następnie stosowali różne techniki reprodukcyjne. Na grafice wcześniej rysowanej, a później powielanej, najłatwiej bowiem złożyć swój podpis. Z racji tego, że ekslibrisy te były w dalszej kolejności reprodukowane (cynkotypia, offset, kserokopia), podpisów tych nie można w żadnym przypadku uznać za oryginalnie sygnowaną odbitkę, toteż potraktowane one zostały jako monogramy artystów. Niektórzy artyści, jak na przykład Leszek Frey – Witkowski, Jan Kanty Gumowski, Justyn Sokólski, czy Ludwik Tyrowicz, nie stosowali na swych pracach graficznych innych monogramów od tych w formie odręcznego podpisu. Bywały także i takie przypadki, w których artysta grawerował lub ciął swój podpis na blasze lub tworzywie, celowo zastępując monogram swym „oryginalnym” 6 podpisem. Przykładem tu niech będzie Jan Walkiewicz, Wojciech Połomski, czy wspomniany już Ludwik Tyrowicz. Ostatnią część stanowi zestaw sygnatur obrazkowych (3). W tej części zaprezentowałem te znaki inicjałowe artystów, które złożone są z przedstawienia symbolicznego, nie złożonego ani z liter, ani z podpisów twórców. Te ideogramy były używane przez artystów zamiennie z literowymi, albo też i wyłącznie. Są to indywidualne znaki ideograficzne wymyślone przez artystów, czasem związane z ich biografią, charakterem, twórczością, ulubionymi przedmiotami lub innymi znakami rozpoznawczymi. Znajdą się wśród nich np. chryzantemy (ulubione kwiaty Stanisława Dawskiego), odwrócona litera Alfa (Zbigniew Dolatowski – jako początek wszystkiego), herb Drużyna (którym posługiwał się Jerzy Drużycki) i herb Lubicz (Zbigniewa Lubicz – Miszewskiego), myszka (jak pieszczotliwie nazywana była Maria Hiszpańska – Neumann), słowiańska swastyka (charakteryzująca pasję twórczą i ulubione motywy Stanisława Jakubowskiego), krzyż (Józef Józak – byłego zakonnika i twórcy mocno zaangażowanego w działalność katolicką), głowa kota (Andrzej Kot), swarzyca, czyli lewoskrętna swastyka – pradawny symbol solarny (Marian Wawrzeniecki) itp. Sygnatury artystów stanowią znak rozpoznawczy twórcy i świadczą o autorstwie danej pracy graficznej. Nie wszyscy jednak je stosują, o czym świadczy choćby poniższe zestawienie. Niniejsza publikacja zawiera bowiem, jak pisałem wyżej, sygnatury niespełna 700 artystów działających na ziemiach polskich przez ostatnie ponad dwieście lat. Liczba ta nie stanowi nawet połowy wszystkich czynnych twórców ekslibrisów w okresie objętym czasowymi ramami niniejszej publikacji. Wielu artystów bowiem nie ma potrzeby stosowania indywidualnych znaków rozpoznawczych na swych pracach, wielu też wychodzi z założenia, że ich styl artystyczny jest wystarczający do identyfikacji dzieła. Takie kryterium jest jednak błędne. Z jednej strony stosowane bowiem może być tylko i wyłącznie w przypadku tych artystów, którzy praktycznie nigdy nie zmieniają swego stylu pracy i nie eksperymentują w innych technikach graficznych, zaś są wierni co najwyżej jednej, dwóm niezmiennie przez nich stosowanym. Takich twórców jest jednak bardzo niewielu. Z drugiej strony pamięć o wielu artystach jest ulotna, jeśli nie zabezpieczy jej pismo. Artyści owi byli znani i rozpoznawalni w swojej epoce, w swoim czasie. Nierzadko byli bardzo płodnymi grafikami, stworzyli bardzo dużą liczbę dzieł, uczestniczyli w wielu ekspozycjach. Niestety, po ich śmierci ich warsztat pracy, artystyczne archiwum i pozostałości po działalności uległy zapomnieniu przez kolekcjonerów, zniszczeniu przez spadkobierców, czy w jakikolwiek inny sposób przestały istnieć. Ich twórczość nie została odpowiednio spisana i zabezpieczona przed ulotną pamięcią. Dziś ci twórcy, artyści, graficy, są nierzadko niemożliwi do rozpoznania. W tej książce również znalazły się takie 7 przykłady monogramów, które zostały przeze mnie odnalezione na ekslibrisach niewiadomego autorstwa. Oznaczone zostały symbolem „a.n.” – „artysta nieustalony”. Brak sygnatur artystów na ekslibrisach powoduje znaczne trudności w ich identyfikacji i właściwym zaklasyfikowaniu, stosowanym przez kolekcjonerów, muzealników i bibliotekarzy. Sygnatura jest bowiem bardzo ważnym elementem przy ustalaniu autorstwa dzieła. Sygnatury, te bardzo osobiste, własnoręczne znaki rozpoznawcze artysty na jego dziele, przeważnie umieszczane są w prawym lub lewym dolnym rogu grafiki. To usus stosowany przez nie tylko grafików, ale również i malarzy, rzeźbiarzy i innych twórców. Nie oznacza to, że zwyczaj ten był i jest nadal przestrzegany. W przypadku ekslibrisów swoboda umieszczania sygnatury artysty na dziele jest wręcz nieograniczona. Sygnatury bowiem zmieniają swe miejsce umieszczenia, „wędrują” po całej niemalże grafice, spotykane nie tylko w prawym, czy lewym dolnym rogu, ale również w każdym innym rogu odbitki, a nawet w środku dzieła. Sygnatury są nierzadko wkomponowane w przedstawienie ikonograficzne ekslibrisu, stanowią jego integralny nawet element. Czasami trudno jest od razu zauważyć sygnaturę – trzeba jej poszukać na całej grafice, albo odszukać ją w kolorystyce grafiki, gdyż jest z nią ściśle zespolona. Te wszystkie odstępstwa od zwyczajowego umieszczania sygnatury na dziele graficznym powodują, że szukanie (a nawet ustalenie) sygnatury na ekslibrisie zajmuje wiele czasu. Leksykon uzupełnia dodatek zawierający biogramy twórców ujętych w niniejszym opracowaniu (Część druga). Biogramy te nie są wyczerpujące, a w niektórych przypadkach nawet bardzo skąpe; świadomie zrezygnowałem w nich z podawania licznych szczegółowych danych, gdyż rozbudowa haseł mijałaby się w tej książce z celem. Biogramy te mają przede wszystkim w krótki i przystępny sposób przybliżyć sylwetkę danego twórcy ekslibrisów. Podaję więc w nich najbardziej podstawowe dane, jak daty życia, miejsca urodzin i zgonów oraz zamieszkania (nierzadko różne od miejsc urodzenia i śmierci), ukończone uczelnie i kursy artystyczne, miejsce pracy oraz przybliżony okres twórczości ekslibrisowej i techniki graficzne, jakimi posługiwał się dany artysta w swej pracy twórczej nad ekslibrisami. Słowem, ograniczyłem się w biogramach do minimum informacji encyklopedycznych, starając się równocześnie podać maksimum informacji przydatnych kolekcjonerom i badaczom w pracy nad zbiorami grafiki ekslibrisowej. Również zrezygnowałem z podawania literatury dotyczącej artystów. Tym samym zestawienie biograficzne w mojej książce nie ma charakteru naukowego, czy biobibliograficznego, a jedynie charakter informacyjny. Materiał źródłowy, jaki wykorzystywałem do biogramów, jest bardzo obszerny, a stanowią go głównie dostępne encyklopedie i leksykony, katalogi wystaw, artykuły, opracowania naukowe i 8 popularnonaukowe oraz oczywiście materiał ikonograficzny, zgromadzony głównie w mojej kolekcji. Technicznie – cała treść książki podzielona została na dwie podstawowe części: monogramy (Część pierwsza) oraz biogramy twórców (Część druga). Po kilku słowach Wstępu następują po sobie główne części pracy, tj. zestawienia podobizn sygnatur podzielonych (co już zaznaczone zostało wyżej) według przedstawienia ikonograficznego na część sygnatur literowych (część 1), podpisowych (część 2) i artefaktów (część 3) oraz biogramy twórców. W części pierwszej wszystkie sygnatury zostały ułożone w porządku abecadłowym – zastosowałem jedynie inne kryterium sortowania monogramów w obrębie poszczególnych części książki. I tak: w części pierwszej pierwszym wskaźnikiem był napis na monogramie, a więc ta część ułożona jest alfabetycznie według napisów na sygnaturze. Jeśli w obrębie nich występuje wiele sygnatur o takiej samej treści, przykładowo po kilka „A”, „AB”, „AC” itd., wówczas pierwszym kryterium pozostaje nadal napis na monogramie, drugim natomiast nazwisko twórcy. Pozostałe dwie części książki mają natomiast jednakowy układ: tu monogramy ułożone są hierarchicznie według nazwiska artystów. Myślę, że taki układ pozwoli na szybkie i łatwe odszukanie żądanego znaku ideograficznego artysty. Pod każdym monogramem podane jest imię i nazwisko twórcy oraz (jeśli było to możliwe) daty życia. W przypadkach, kiedy można było ustalić jedynie jedną z dat życia artysty lub też twórca jest osobą żyjącą, zastosowano standardowe oznaczenia: gwiazdką (*) oznaczono rok urodzenia, krzyżykiem (†) rok śmierci. Jeśli dany artysta stosował na przestrzeni lat więcej niż jeden monogram, albo zmieniał sposób oznaczania swych dzieł, prezentowane są różne warianty sygnatury. Aby nie dopuścić do powtórzeń, w zestawieniu pominięte zostały wizerunki dużej ilości sygnatur, które w obrębie jednego wariantu różniły się od siebie jedynie dokładnością wykonania. Takie błędy można bowiem spotkać w jednym z dotychczasowych opracowań znaków ideograficznych, co powoduje sztuczne złudzenie stosowania wielu, a nawet bardzo wielu monogramów przez jednego artystę. W rzeczywistości to jedna i ta sama sygnatura wykonana z większą lub mniejszą dokładnością. Literatura europejska dotycząca wykazów sygnatur twórców ekslibrisów jest stosunkowo obszerna. Pierwsza praca na ten temat powstała w okresie międzywojennym i obejmowała głównie twórców niemieckich, austriackich i zachodnioczeskich, a także co ważniejszych z pozostałych terenów europejskich, tworzących w okresie od 1880 do 1920 roku1. W książce tej znalazł się również jeden Polak – Rudolf Mękicki. Leksykon ten cieszył się 1 Exlibris Monogramme. Darstellung und Verzeichnis der Monogramme von deutschen und einigen ausländischen Künstlern, die ca. 1880-1920 Bücherzeichen geschaffen haben, nebst einem Anhang mit Monogrammen deuscher 9 takim powodzeniem, że w 1983 r. wydano go ponownie jako reprint. Po II wojnie światowej nastąpił znaczny wzrost wydań podobnych opracowań, które dotyczyły w dużej mierze grafików lub malarzy bez rozróżnienia na konkretną dziedzinę artystyczną2. Tu również prace te powstawały przede wszystkim w oparciu o zachodnioeuropejskie zbiory. Dla badaczy i kolekcjonerów spoza Polski te prace są niezwykle pomocne przy ustalaniu autorstwa dzieł sztuki graficznej. Również i w Polsce istnieje od dawna potrzeba zebrania i opracowania fragmentaryczne monogramów artystów tworzących ekslibrisy. Istniejące dotychczas opracowania i zestawienia sygnatur artystów polskich i w Polsce działających nie obejmują szerokiego spektrum. Maria Grońska zebrała monogramy twórców ekslibrisów dostępne w Bibliotece Narodowej w Warszawie3, Jarosława Nogalska – podobnie opracowała sygnatury na podstawie zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu4, zaś Tomasz Suma zebrał sygnatury artystów należących do wrocławskiej Grupy Grafików „RYS”5. Mam więc nadzieję, że niniejsza książka, zbierająca, porządkująca i przede wszystkim uzupełniająca oraz poszerzająca dotychczasowe wykazy twórców ekslibrisów w Polsce, dopełni lukę w polskiej historiografii i stanie się praktyczną pomocą dla zainteresowanych badaczy i kolekcjonerów. Illustratoren aus der Zeit der Jahrhundertwende nach einer Vorlage des Nordböhmischen Gewerbemuseums, Reichenberg 1905,hrsg. v. D. Schneider-Henn, München – Paris 1983. 2 Franz Goldstein, Ruth Kähler, Hermann Kähler, Monogrammlexikon; Dictionary of Monograms, Bd.1,(Kunstler- Monogramme Und -Signaturen Des 19. Und 20. Jahrhunderts) Gruyter 1999; Tenże, Monogrammlexikon. Internationales Verzeichnis der Monogramme bildender Künstler seit 1850,de Gruyter 1964; Tenże, Internationales Verzeichnis der Monogramme bildender Künstler seit 1850, b.m.w. 1999; Petr Pavlinák, Signaturyčeských a slovenských výtravných umelcu,Ostrava 1995; Wolfgang Prein, Handbuch der Monogramme in der europäischen Graphikvom 15. bis zum 18. Jahrhundert, in 2 Bdn., Deutscher Kunstverlag 1996; Paul Pfister, Internationales Verzeichnis der Monogramme bildender Künstler des 19. und 20. Jahrhunderts, b.m.w. 1995; Klaus Witte, Monogramm–Lexikon Europäischer Exlibris–Künstler,Frederikshavn 1981; Tenże, Exlibris Monogrammlexikon europäischer Künstler,Frederikshavn 1993 (t. 1–4). 3 Maria Grońska, Ekslibrisy. Wiadomości zebrane dla kolekcjonerów,Warszawa 1992, s. 84-112. 4 Jarosława Nogalska, Autorskie sygnatury na ekslibrisach z kolekcji Gabinetu Sztuki Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu, Toruń 2003, s. 52-82. 5 Tomasz Suma, RYS. Z dziejów ekslibrisu wrocławskiego, Warszawa 2010, s. 339-342. 10 CZĘŚĆ PIERWSZA SYGNATURY 11 1. SYGNATURY LITEROWE 12 1 4 7 10 13 2 5 8 Alfred Aszkiełowicz (*1925) Alfred Gauda (1940 – 2005) Z. Alquin Alfred Gauda (1940 – 2005) Alfred Ost a.n. 11 14 Andrzej Bruchnalski (1906 – 1985) Alfred Birkenmayer (1892 – 1977) 3 6 9 12 15 Andrzej Arendt Alfred Gauda (1940 – 2005) Alfred Birkenmayer (1892 – 1977) Andrzej Bruchnalski (1906 – 1985) Andrzej Bruchnalski (1906 – 1985) Andrzej Bruchnalski (1906 – 1985) Andrzej Buchaniec (*1944) A – A B 13 16 19 22 25 28 Andrzej Buchaniec (*1944) Andrzej Buchaniec (*1944) Andrzej Buchaniec (*1944) Anna Birtus – Seifert (1907 – 1980) 17 20 23 26 29 A B – A F 18 21 24 Andrzej Buchaniec (*1944) Andrzej Buchaniec (*1944) Andrzej Buchaniec (*1944) Andrzej Buchaniec (*1944) Andrzej Buchaniec (*1944) Andrzej Bogusław Cedzyński (*1938) 27 30 Aleksander Dmochowski (1879 – 1938) Andrzej Ciesielski (*1946) Antoni Doleżal Antoni Falkiewicz (1901 – 1977) Antoni Falkiewicz (1901 – 1977) 14 31 34 Antoni Falkiewicz (1901 – 1977) Anastazy Wiktor Gosieniecki (1876 – 1956) 37 40 43 Antoni Gawiński (1876 – 1954) Alina Kalczyńska (*1936) 32 35 38 41 44 Aleksander Gajewski Aleksander Grzybowski (*1936) Arnim Horowitz Andrzej Kalinowski (*1959) 33 36 39 42 45 A F – A K Gracjan Achrem – Achremowicz (1899 – 1942) Antoni Gawiński (1876 – 1954) A. Jarzyński Andrzej Kamiński (1940 – 1991) Andrzej Kamiński (1940 – 1991) Andrzej Kandziora (*1928) Alina Kardasz 15 A K – A KA 46 49 52 55 58 Alina Kardasz Andrzej Kot (*1946) Andrzej Kot (*1946) Andrzej Kot (*1946) 47 50 53 56 59 Adam Klimek (1910 – 1988) Andrzej Kot (*1946) Andrzej Kot (*1946) Andrzej Kot (*1946) 48 51 54 57 60 Andrzej Kompf (†2007) Andrzej Kot (*1946) Andrzej Kot (*1946) Andrzej Kowalski (*1954) Andrzej Kowalski (*1954) Andrzej Kowalski (*1954) Alina Kardasz 16 61 64 67 70 73 62 65 68 71 Andrzej Kot (*1946) Alojzy Krakowski (1915 – 1982) Andrzej Minajew (*1946) Andrzej Kot (*1946) Antoni Lewandowski Andrzej Maciej Maleszka Aleksander Mann Andrzej Maciej Maleszka 74 A KB – A N 63 66 69 72 75 Aleksander Król (*1897) Andrzej Łepkowski (*1925) Andrzej Minajew (*1946) Andrzej Nowicki (*1958) Anatol Jabłoński Andrzej Hilary Wacławczyk (*1946) Andrzej Hilary Wacławczyk (*1946) 17 76 79 82 85 88 Andrzej Hilary Wacławczyk (*1946) Adam Półtawski (1881 – 1952) Rudolf Adamek (1882 – 1953) Aleksander Sołtan (1903 – 1994) 77 80 83 86 89 Andrzej Oleś (1886 – 1952) Adam Półtawski (1881 – 1952) Adolf Rząśnicki (1884 – 1953) A. Sperski 78 81 84 87 90 A N – A S Adam Podhorecki – Czaplic (1898 – 1977) Adam Półtawski (1881 – 1952) Antoni Słonimski (1895 – 1976) Antoni Steinbauer Antoni Suchanek (1901 – 1982) Alina Szczerkowska Anna Szymańska (*1969) 18 A S – A Ż 91 94 97 Aleksander Świdziński Anna Tłomakowska 92 95 98 a.n. Andrzej Tomecki 93 96 99 T. Artilewicz Adam Tyrowicz Adam Hoffman (1918 – 2001) Arkadiusz Wiśniewski Zygmunt Acedański (1909 – 1991) 100 101 102 Zygmunt Acedański (1909 – 1991) Zygmunt Acedański (1909 – 1991) Zygmunt Acedański (1909 – 1991) 103 104 105 Andrzej Żarnowiecki (*1931) Adam Żelański Adam Żelański 19 106 107 108 A Ż – B G Alfred Żmuda (1897 – 1966) Roman Barański 109 110 Zygmunt Bobrowski (*1932) 111 Stefan Bukowski (1932 – 2009) 112 Wojciech Barylski (1929 – 1999) Wojciech Barylski (1929 – 1999) 113 114 Wojciech Barylski (1929 – 1999) Jerzy Baszkowski (*1922) Jerzy Baszkowski (*1922) 115 116 117 Bogusław Brandt (1909 – 1982) Bogusław Brandt (1909 – 1982) 118 119 120 W. Edemski Edmund Bartłomiejczyk (1885 – 1950) Bronisław Wellisz Bolesław Gierych 20 121 122 123 B G – B L B. Grobelny B. Grobelny Bogdan Gustowski 124 125 126 Bogdan Gustowski Barbara Hoffmanówna 127 128 129 Henryk Burzyński (*1932) a.n. Marian Bietkowski (*1927) Jerzy Bandura (1915 – 1987) 130 131 132 Jerzy Bandura (1915 – 1987) Jan Bogucki (1886 – 1955) 133 134 135 Janusz Bogucki (1916 – 1995) Bronisław Jamontt (1886 – 1957) Barbara Kowalska (*1932) a.n. 21 136 137 138 B Ł – B T Bogusław Brandt (1909 – 1982) Bolesław Promiński Bronisław Przybylski 139 140 141 Ryszard Baloń (*1944) Ryszard Biega 142 143 144 Konstanty Brandel (1880 – 1970) Bohdan Rutkowiak (*1933) 145 Stanisław Brzęczkowski (1897 – 1955) 146 147 Stefan Bukowski (1932 – 2009) Stefan Bukowski (1932 – 2009) Stefan Bukowski (1932 – 2009) Botko Schmidt 148 149 150 Bernard Sieracki Beata Słuszkiewicz (*1916) Jan Białostocki (1921 – 1988) 22
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Sygnatury polskich twórców ekslibrisów od XIX wieku do współczesności
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: