Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00201 007631 13275502 na godz. na dobę w sumie
Symboliczne i realne podstawy tożsamości społecznej w średniowieczu - ebook/pdf
Symboliczne i realne podstawy tożsamości społecznej w średniowieczu - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-2768-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> historia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja dotyczy problematyki szeroko rozumianych tożsamości i ich kształtowania się w średniowieczu oraz związków między tożsamością a pamięcią, różnych nośników pamięci i mechanizmów budowania tożsamości zbiorowych. Autorzy nawiązują do współczesnych dyskusji nad pochodzeniem więzi narodowych, mechanizmami przekształcania indywidualnych doświadczeń w opowieści o zbiorowej przeszłości funkcjonujące w przestrzeni społecznej, powstawaniem systemu znaków budujących poczucie wspólnoty i symboliczne panowanie nad terytorium. Wiele miejsca poświęcono specyficznym dla epoki średniowiecza problemom źródłowym związanym z rolą ustnych i pisemnych przekazów pamięci dla poczucia wspólnej tożsamości.

W centrum uwagi znalazł się blok tematyczny odnoszący się do genezy polskiej rożsamości narodowej. Pokazano mechanizmy powstawania i kulturowy sens zbiorowej nazwy Polaków oraz zamieszkanej przez nich ziemi. Stabilizacja składników wspólnotowych narracji dotyczących pochodzenia i historycznych losów Polaków związana była z rozwojem kultury piśmiennej. Powstanie rozwiniętego poczucia świadomości narodowej przypadło na XIII wiek. Bardzo znaczącą rolę odegrała legenda o Kazimierzu Mnichu - popularna opowieść tożsamościowa wyjaśniająca pochodzenie odrębności Polaków. W późnym średniowieczu rozwój różnych nośników pamięci umożliwił dotarcie wiedzy o początkach Polski jako chrześcijańskiego królestwa do stosunkowo szerokich kręgów społecznych.

Analizy wielu autorów skupiły się na strategiach konstruowania kronikarskich zapisów narracji tożsamościowych, m.in. Galla Anonima, Janka z Czarnkowa, Jordanesa, Liutpranda z Cremony oraz Kroniki Halicko-Wołyńskiej, a także na próbach rekonstrukcji dziejopisarskich strategii narracyjnych.

W książce prezentowane są liczne zagadnienia szczegółowe:

• rola kancelarii miejskich przy powstawaniu tożsamości komunalnej,
• zmiany reguł sukcesji dynastycznej na obszarze pokarolińskiej Europy Środkowej,
• przekształcenia w funkcjonowaniu struktur pokrewieństwa podczas tzw. rewolucji feudalnej,
• zjawisko umieszczania depozytów w gałkach na wieżach kościołów i budynków komunalnych jako swoisty przejaw polityki pamięci,
• sposób rozumienia różnic między poganinem a chrześcijaninem w czasach karolińskich,
• wykorzystanie zjawiska pamięci liturgicznej, zapisanej w źródłach kommemoracyjnych, do badań tożsamości rodzinnej,
• badania nad rolą narracji fundacyjnych przy budowaniu tożsamości konwentów klasztornych,
• formy chrześcijańskiej tożsamości demonstrowane w obliczu śmierci na podstawie testamentów przedstawicieli elit magnackich sporządzanych w Wielkim Księstwie Litewskim,
• pochodzenie i znaczenie kulturowe nazw „Polanie – Polacy – Polska”,
• powstanie opowieści o pobycie Kazimierza Odnowiciela w klasztorze w Cluny i jej funkcjonowanie w polskim dziejopisarstwie,
• narracje dotyczące początków Polski jako królestwa chrześcijańskiego.
• wzorzec osobowy biskupa w świadomości członków jego kapituły.



Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wstęp Uczestnictwo w życiu społecznym wymaga od jednostek określenia swoje- go w nim miejsca. Ich obraz świata, jego społeczne zróżnicowanie, zmien- ność w czasie, uwarunkowania wynikające z przynależności do kręgu kultury są bardzo ważnym elementem rzeczywistości. Dotarcie do tej subiektywnej strony życia zbiorowego w badaniach historycznych musi się wiązać z proble- mami interpretacji istniejących źródeł. Dla średniowiecznej Polski dysponuje- my ograniczonym zestawem tekstów narracyjnych, w tym przekazów dziejo- pisarskich. W humanistyce trudno znaleźć tematy, które nie były dotychczas w  jakiś sposób analizowane. Dotyczy to również problematyki tożsamości zbiorowych, która ujmowana jest na ogół w kategoriach świadomości społecz- nej. Odwołanie się do pojęcia tożsamości w istotny sposób modyfikuje zasady obserwacji rzeczywistości, ponieważ lepiej oddaje jednostkowy, a jednocześ- nie społeczny aspekt zjawisk. Odczucie tożsamości ma charakter osobisty, podlega przemianom związanym z różnymi fazami życia i pełnionymi w nich rolami społecznymi. Są one jednak przyswajane w procesie socjalizacji wraz ze znajomością całej sieci kategorii opisujących zasady porządku społecznego i przestrzennego. Wiedza o nas samych kształtowana jest przez opinie innych ludzi, które odbijają się w naszej świadomości. Przy konstruowaniu tożsamości indywidualnych i zbiorowych kluczową rolę odgrywa pamięć o przeszłości. Zastąpienie w badaniach pytania doty- czącego obiektywnej wiedzy o  wydarzeniach problemem funkcjonowania w przestrzeni społecznej pamięci o nich otwiera zaskakująco szerokie moż- liwości poznawcze. Przeszłość pozostaje w  postaci narracji, które nadają przekazywanym informacjom sens i społeczną wartość. Pamięć konstytuuje poczucie wspólnoty, a jednocześnie jest bezpośrednio podporządkowana po- trzebom teraźniejszości. Przekaz oparty na wiedzy naocznych świadków i pa- mięć rodzinna zanikają po kilkudziesięciu latach. Szanse przetrwania mają 8 Wstęp narracje zapisane w pamięci kulturowej. Zredukowana wiedza o przeszłości ulega mityzacji. Rozwój kultury piśmiennej umożliwia stabilizację i nawar- stwianie się tych wspólnotowych opowieści. Drugim, obok pamięci, wyznacznikiem tożsamości jest przestrzeń oraz obecne w  niej symbole i  narracje akumulujące doświadczenie historyczne. Czas i przestrzeń istnieją w porządku symbolicznym. Dużą nośność przy jego analizie zyskała koncepcja miejsc pamięci jako metafory określającej w zbior- czy sposób materialne i idealne znaki oraz alegorie wypełniające mentalną przestrzeń wspólnej tożsamości. Innego otwarcia dostarczają badania socjo- lingwistyczne, które pokazały, że stereotypy mieszkają w języku. Nie ma od nich ucieczki, ponieważ uogólnianie i schematyzacja obejmują różne sytu- acje społeczne i wszystkie sfery rzeczywistości. Ich wyobrażenia utrwalają się w strukturach semantycznych słownictwa. Stereotypy przechowują więc w ję- zyku doświadczenie grupowe. Tego typu charakterystyki zbiorowości spo- łecznych czy terytorialnych są ważnym świadectwem ich istnienia. Z badaniem subiektywnej strony rzeczywistości i mechanizmów budowa- nia tożsamości zbiorowych paradoksalnie często lepiej sobie radzą historycy zajmujący się wcześniejszym średniowieczem, świadomi dominacji kultury oralnej i z zasady odwołujący się do materiałów porównawczych. Dla późnego średniowiecza można mówić o pewnym wyczerpaniu formuły dotychczaso- wych badań. Najbliżej tematyki symbolicznych i realnych podstaw tożsamo- ści społecznej sytuują się analizy znaków i ceremoniałów władzy. Z pomocą mogą przyjść niektóre wątki współczesnej humanistyki, a zwłaszcza badania dotyczące współzależności pamięci i tożsamości. Lepiej rozumiemy werbal- ne i pozawerbalne praktyki dyskursu politycznego, oddziaływanie na świa- domość społeczną poprzez kreowanie wyobrażeń, symboli i wartości, grę na zbiorowych emocjach. Dyskusje dotyczące tzw. polityki pamięci, jej znaków i symbolicznego panowania nad terytorium pokazały nowe wymiary zjawisk zbiorowej tożsamości, granic wspólnoty oraz funkcji ustnego i  pisemnego przekazu pamięci dla poczucia wspólnej tożsamości. Przytoczone wyżej stwierdzenia stanowiły przesłanie programowe kon- ferencji naukowej „Symboliczne i  realne podstawy tożsamości społecznej w średniowieczu”, zorganizowanej przez Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego we współpracy z Instytutem Historii PAN i Muzeum Historii Polski. Tytuł konferencji miał za zadanie scalić zróżnicowane tematycznie re- feraty. W dniach 27–29 stycznia 2011 r. w Sali Lelewelowskiej Instytutu Histo- rii na Rynku Starego Miasta uczestnicy wysłuchali niemal trzydziestu wystą- pień: 1. Zofia Wóycicka (Warszawa) – Pamięć i tożsamość zbiorowa: aktualne dyskusje w badaniach nauk społecznych; 2. Sławomir Gawlas (Warszawa) – Współczesna humanistyka a pytania o tożsamość średniowiecznych Polaków; Wstęp 9 3. Grzegorz Pac (Warszawa) – Memoria jako program badawczy i jego pożytki dla badań tożsamości; 4. Tomáš Velička (Praga) – Czeskie badania nad pamię- cią i symboliczną tożsamością; 5. Grzegorz Myśliwski (Warszawa) – Tożsamość kupiectwa wrocławskiego w późnym średniowieczu; 6. Ewa Wółkiewicz (War- szawa) – Miasta jako przestrzeń pamięci i tożsamości: przykład nowożytnych miast śląskich; 7. Agnieszka Bartoszewicz (Warszawa) – Rola kancelarii miej- skiej w budowaniu tożsamości mieszczańskiej w późnośredniowiecznej Polsce; 8. Roman Michałowski (Warszawa) – Czym się różni poganin od chrześcija- nina? Karta z dziejów mentalności średniowiecznej; 9. Aneta Pieniądz (War- szawa) – Kobieta w budowaniu tożsamości zbiorowych we wczesnym średnio- wieczu; 10. Krzysztof Skwierczyński (Warszawa) – „Trzecia płeć”? Tożsamość kleru pełnego średniowiecza; 11. Rita R. Trimonienė (Šiauliai) – Przygotowanie do śmierci – obowiązki dobrego chrześcijanina w świetle testamentów magnac- kich w Wielkim Księstwie Litewskim w XV – początku XVI wieku; 12. Marcin Pauk (Warszawa) – Podstawy tożsamości wspólnoty klasztornej w narracjach fundacyjnych XI–XIII w.; 13. Jerzy Kaliszuk (Warszawa) – Książka i księgo- zbiory cystersów wielkopolskich jako element budowy tożsamości; 14. Michał Gronowski OSB (Tyniec) – Święci opaci, mnisi i prymat tradycji w Cluny. Z ba- dań nad wizerunkiem i tożsamością średniowiecznych kluniatów; 15. Jacek Ba- naszkiewicz (Warszawa) – Król Lotar w Akwizgranie u schyłku czerwca 978 i w Compiegne na Zielone Świątki 979 roku; 16. Zbigniew Dalewski (Warsza- wa) – Tworzenie dynastii; 17. Robert Kasperski (Warszawa–Poznań) – Władza Teodoryka Wielkiego. Problem tworzenia wspólnoty; 18. Jerzy Pysiak (War- szawa) – Rex Francorum i pater patriae. Król, święci i relikwie za panowania pierwszych Kapetyngów; 19. Michał Szczepański (Warszawa) – Abraham, Da- wid i Święta Trójca: wszystkie twarze króla (przykłady ottońskie); 20. Andrzej Pleszczyński (Lublin) – Gall Anonim o relacji Polski i Mnich Sazawski Czech do Niemiec / Cesarstwa Rzymskiego; 21. Paweł Derecki (Warszawa) – Termin „Walia” w średniowieczu jako czynnik jednoczący wspólnotę; 22. Antoni Gra- bowski (Warszawa) – Pierwszy Europejczyk a jego ojczyzna. Liudprand z Cre- mony i Królestwo Italii; 23. Paweł Żmudzki (Warszawa) – Polanie jako nazwa znacząca kulturowo; 24. Piotr Węcowski (Warszawa) – Początki Polski w świa- domości czasów pierwszych Jagiellonów; 25. Marek Janicki (Warszawa) – Ide- owe funkcje pamięci grunwaldzkiej w XV–XVI w.; 26. Tomasz Jurek (Poznań) – Tożsamość regionalna Wielkopolan w późnym średniowieczu; 27. Andrzej Janeczek (Warszawa) – Ruś w Koronie – kształtowanie podstaw tożsamości regionalnej (XIV–XV w.); 28. Adrian Jusupović (Warszawa) – Tożsamość i ob- cość w Kronice halicko-wołyńskiej; 29. Dimitrij Karnaukhov (Nowosybirsk) – Idea „trzech Rusi” jako składnik mitu jagiellońskiego w XV–XVI wieku. 10 Wstęp Obfity program pozostawił stosunkowo mało miejsca na dyskusję, ale ob- rady uwidoczniły trudności w przełożeniu proponowanych założeń na real- ne analizy źródłowe, które, siłą rzeczy, musiały nawiązywać do doświadczeń i zainteresowań uczestników. Od czasu konferencji badania nad problematy- ką pamięci i tożsamości w polskim średniowieczu uległy zdecydowanej in- tensyfikacji. Zawartość niniejszego tomu dość znacznie różni się od przedsta- wionego wyżej programu obrad, ponieważ część uczestników zrezygnowała z przygotowywania wersji drukowanej referatów. Całość jednak wzbogaciły dwa dodatkowe artykuły: Ingi Stembrowicz i Arkadiusza Borka. Wszystkie teksty zostały gruntownie przepracowane i  uzupełnione, a  wiele uzyskało nowe sformułowanie tytułów. Tom otwiera artykuł Sławomira Gawlasa, który, rozwijając wątki przed- stawione w przesłaniu programowym konferencji, stawia problem dalszych badań nad średniowieczną genezą polskiej tożsamości zbiorowej. Odnosząc się do obecnego stanu wiedzy o świadomości narodowej, kładzie nacisk na analizę znaków wspólnoty i funkcjonowania pamięci. Nie zgadza się z tezami konstruktywistycznej teorii narodów. Powstały one jako wspólnoty pamięci w średniowieczu, a przełomowe znaczenie miało upiśmiennienie jej przeka- zów, które nadało im trwałość. Autor porusza także problem powstawania poczucia więzi regionalnej w ramach struktur społeczeństwa stanowego. Problemy metodyczne i teoretyczne podejmuje kilka dalszych artykułów. Tomáš Velička drobiazgowo przedstawił tematykę nowszych czeskich badań nad pamięcią i jej nośnikami w średniowieczu. Artykuł Zofii Wóycickiej nie dotyczy wprawdzie tej epoki, ale zawiera inspirujący przegląd najważniej- szych teorii, metod i terminologii badań pamięci społecznej w naukach spo- łecznych. Grzegorz Pac omówił międzynarodowe dyskusje nad problemami metodycznymi przy wykorzystaniu zjawiska pamięci liturgicznej, zapisanej w  źródłach kommemoracyjnych, do badań tożsamości rodzinnej i  więzów pokrewieństwa. Pokrewną tematykę podjął Marcin R. Pauk, który przywo- łał wielojęzyczne badania nad rolą narracji fundacyjnych oraz pośmiertnej opieki świętego założyciela i  patrona przy budowaniu tożsamości konwen- tów klasztornych. Wykorzystał je do wnikliwej analizy manipulacji pamięcią w opactwie Petershausen pod Konstancją w XI–XII w. Następny blok tematyczny poświęcony został zjawiskom zachodzącym na ziemiach polskich. Otwiera go artykuł Pawła Żmudzkiego, który od strony źródłoznawczej i metodycznej stanowi przełom w próbach wyjaśniania po- chodzenia i znaczenia kulturowego nazwy „Polan – Polaków – Polski”. Autor analizuje opowieści przedstawiające etymologię różnych określeń zbioro- wych (Lechitae, Wandali, Poloni – Campestri), rozważania etnogenetyczne i legendy eponimiczne obecne w średniowiecznym dziejopisarstwie polskim, Wstęp 11 ruskim, a także czeskim. Odróżnia etymologie uwarunkowane sytuacją nar- racyjną i tradycją historiograficzną od tych, które tłumaczą kulturowy i toż- samościowy sens centralnego miejsca wspólnoty zamieszkiwanego przez Polan – „mieszkańców pól”. Było ono obszarem o zróżnicowanym krajobra- zie, nadzwyczajnie żyznym i pod każdym względem wyjątkowo cywilizowa- nym. Takie wyposażenie kulturowe wyróżniało zarówno przestrzeń Polan kijowskich, jak i polskich. Obie nazwy wyrażały podobny sposób samoiden- tyfikacji wspólnoty, ale powstały niezależnie i raczej nie były określeniami przedpaństwowych plemion. Artykuł Ingi Stembrowicz wszechstronnie analizuje powstanie opowieści o pobycie Kazimierza Odnowiciela w klasztorze w Cluny i jej dalsze funkcjo- nowanie w polskim dziejopisarstwie do końca XIV w. Schematy fabularno- -narracyjne zastosowane przy opisie panowania tego władcy w  kronikach Galla i mistrza Wincentego wykorzystane zostały do budowy podania o Ka- zimierzu Mnichu, zapisanego po raz pierwszy w  żywotach św. Stanisława w połowie XIII w. i rozwijanego w innych zabytkach na Śląsku, w Królestwie Polskim, a także na Pomorzu Zachodnim. Podanie było wówczas podstawo- wą narracją tożsamościową, ponieważ wyjaśniało odrębność fryzury i ubioru Polaków, ich dłuższe posty i płacenie świętopietrza, uzasadniając to warun- kami papieskiej dyspensy. Obszerny materiał z XV stulecia nie zmieścił się w niniejszym tomie. Późnego średniowiecza dotyczy również artykuł Piotra Węcowskiego, który skupia się na narracjach dotyczących początków Polski jako królestwa chrześcijańskiego. Koncentrowały się one wokół okoliczności chrztu Mieszka, roli świętego Wojciecha, początków organizacji kościelnej, zjazdu gnieźnień- skiego i koronacji Bolesława Chrobrego. Składały się na sekwencje wielowąt- kowej opowieści, która dopiero w początku XVI w. przybrała w miarę spójny kształt. Autor nawiązuje do opublikowanej w międzyczasie książki1, w której śledzi drobiazgowo te przekształcenia. W artykule omawia przede wszystkim różnorodną dokumentację źródłową: zeznania w sporach politycznych z Za- konem i Mazowszem, dziejopisarstwo, w tym bardzo liczne drobne zapiski, nowe odpisy starszych tekstów, rękopisy szkolne, żywoty świętych (przede wszystkim Wojciecha i Stanisława), kazania i zbiory egzemplów, pieśni religij- ne i utwory liturgiczne, zabytki ikonograficzne, materialne i symboliczne no- śniki pamięci, zwyczaje, ustne przekazy pamięci instytucji Kościoła i rodów szlacheckich. Budująca wspólną tożsamość wiedza o początkach państwa była wprawdzie mało dokładna, ale szeroko rozpowszechniona w społeczeństwie. 1 P. Węcowski, Początki Polski w  pamięci historycznej późnego średniowiecza, Kraków 2014. 12 Wstęp Artykuły podejmujące zasadnicze problemy polskiej tożsamości i pamięci zostały uzupełnione dalszymi analizami poświęconymi głównie przekazom dziejopisarskim. Andrzej Pleszczyński, rozważając głębszy sens obrony przez Galla Anonima suwerenności Polski wobec Cesarstwa, wykorzystał analo- giczny materiał czeski w tzw. Kronice Mnicha Sazawskiego oraz skonfronto- wał ich narracje z ówczesnymi realiami politycznymi. Arkadiusz Borek po- kazał, że Janko z Czarnkowa w bardzo realistyczny sposób patrzył na sprawy Kościoła z punktu widzenia własnej przynależności do środowiska kanoni- ków katedralnych. Wzór osobowy biskupa wymagał współdziałania z kapi- tułą, przestrzegania zwyczajów, a przede wszystkim obrony praw majątko- wych i przywilejów podległego mu duchowieństwa. Agnieszka Bartoszewicz rozpatruje rolę kancelarii miejskich przy powstawaniu tożsamości komunal- nej. W swojej analizie skupia się na znaczeniu dokumentacji kancelaryjnej dla funkcjonowania pamięci miejskiej. Obok niezbyt licznych zapisek kroni- karskich służyło temu zachowywanie przywilejów, statutów, zbiorów ortyli, prowadzenie ksiąg i  wydawanie dokumentów uwierzytelnianych pieczęcią wspólnoty. Następną grupę tekstów otwiera artykuł Romana Michałowskiego, który postawił zasadnicze pytanie o sposób rozumienia różnic między poganinem a chrześcijaninem w czasach karolińskich. Różnice te zostały poświadczone w panegiryku Ermolda Czarnego, przy okazji opisu konwersji króla duńskie- go Haralda pod wpływem wspaniałości liturgii i majestatu cesarza Ludwika Pobożnego. Konfrontacja z  poganami pozwalała na podkreślenie nie tylko chrześcijańskiej perspektywy zbawienia, ale i  doczesnej pomyślności wy- znawców chrześcijaństwa udzielanej przez Boga za pośrednictwem cesarza. Aneta Pieniądz nawiązała do dyskusji wokół przekształceń w funkcjonowa- niu struktur pokrewieństwa podczas tzw. rewolucji feudalnej. Międzynaro- dowe badania wskazują na konieczność skorygowania tradycyjnego obra- zu – pokrewieństwo w linii żeńskiej miało istotne znaczenie dla rodzinnej tożsamości nie tylko wtedy, gdy pozycja żony była wyższa. Kobiety uczestni- czyły w przekazie ustnym pamięci rodzinnej, a działania kommemoratywne wpisane były w rolę społeczną wdowy. W innym kierunku poprowadził roz- ważania Zbigniew Dalewski. Pokazał on zmiany reguł sukcesji dynastycznej na obszarze pokarolińskiej Europy. Świadome ograniczanie praw następstwa tronu do jednego z synów było widoczne w polityce dynastii ottońskiej. Autor pokazał, że wprowadzanie tej zasady na Rusi, Węgrzech i w Polsce zderzało się z poczuciem kolektywnego udziału we władzy wszystkich członków ro- dziny panującej i  prowadziło do długotrwałych konfliktów z  odsuwanymi krewnymi z linii bocznych. Wprowadzaniu prostej linii synowskich sukcesji sprzyjały sakralna legitymizacja władzy monarszej i ogólne przemiany tożsa- Wstęp 13 mości rodzinnej w kręgu arystokracji, prowadzące do preferencji więzi patry- linearnych. W kolejnych artykułach podjęta została próba rekonstrukcji dziejopisar- skich strategii narracyjnych. Robert Kasperski zaproponował interpretację przekazu Getiki Jordanesa o  władzy Teodoryka i  jego zięcia Eutaryka nad Ostrogotami i Wizygotami jako „wynalezionej tradycji”, wykorzystującej pa- mięć wspólnoty rodu Amalów do symbolicznego przeniesienia w przeszłość jedności panowania nad połączonymi ludami Gotów. Antoni Grabowski skoncentrował się na sposobie rozumienia terminów Europa i Italia w twór- czości Liudpranda z Cremony. Pierwszy z nich był przede wszystkim określe- niem ideowym terytorium podległego władzy właściwego, chrześcijańskiego cesarza (kronikarz podejmował więc pewne zabiegi ośmieszające władców Bizancjum). Drugi oznaczał jego ojczyznę czekającą na cesarza jako na swoje- go wybawcę, który przywróci porządek. Adrian Jusupović odczytał w Kronice halicko-wołyńskiej wątki odbijające dążenie do legitymizacji władzy książęcej Romanowiczów. Ich prawa dziedziczne pochodziły z woli Bożej, a zagrażała im niewierność miejscowych możnych. Konfrontacja z mongolskim wrogiem wzmacniała chrześcijańską tożsamość Rusinów. Tom zamykają analizy dwu różnych zjawisk. Ewa Wółkiewicz przedstawi- ła wywodzące się z późnego średniowiecza zjawisko publicznego wkładania depozytów do gałek umieszczanych na wieżach kościołów i budynków ko- munalnych. Zróżnicowane depozyty (dokumenty, zestawienia kommemo- racyjne, relikwie i dewocjonalia, medale i monety) miały charakter swoistej polityki pamięci. Były przesłaniem dla przyszłych pokoleń, które odzwier- ciedlało intencje religijne i polityczne. Rita Regina Trimonienė wykorzystała testamenty magnackie sporządzane w XV i na początku XVI w. w Wielkim Księstwie Litewskim do analizy form jego chrześcijańskiej tożsamości de- monstrowanych w obliczu śmierci. Podjęta problematyka tożsamości społecznej jest bardzo obszerna, a po- szczególne artykuły poruszają tylko niektóre zagadnienia. Ich treść jest z  oczywistych powodów nieporównanie bardziej złożona i  bogata niż po- wyższe uwagi. Niniejszy tom bezpośrednio nawiązuje do materiałów z trzech konferencji zorganizowanych w latach 1998–20022 oraz do kolejnej z 2008 r.3 2 Modernizacja struktur władzy w warunkach opóźnienia. Europa Środkowa i Wschod- nia na przełomie średniowiecza i czasów nowożytnych; Stosunki międzywyznaniowe w Euro- pie Środkowej i Wschodniej w XIV–XVII wieku; Ostmitteleuropa im 14.–17. Jahrhundert – eine Region oder Region der Regionen?, red. M. Dygo, S. Gawlas, H. Grala, Warszawa 1999–2003. 3 Historia społeczna późnego średniowiecza. Nowe badania, red. S. Gawlas, M.T. Szczepań- ski, Warszawa 2011. 14 Wstęp Wydawcy dedykują książkę pamięci Profesorów: Aleksandra Gieyszto- ra i Benedykta Zientary, przywołując tym samym ich osiągnięcia w badaniu zjawisk więzi społecznych i świadomości narodowej. Wyrażają jednocześnie wdzięczność Pani Profesor Marii Koczerskiej jako dyrektorowi Instytutu Hi- storycznego Uniwersytetu Warszawskiego i  Profesorowi Włodzimierzowi Lengauerowi jako prorektorowi Uniwersytetu Warszawskiego, którzy wsparli zorganizowanie konferencji i publikację jej rezultatów. Poddajemy je osądowi czytelników. Sławomir Gawlas
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Symboliczne i realne podstawy tożsamości społecznej w średniowieczu
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: