Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00109 006010 13649611 na godz. na dobę w sumie
System prawa pracy. TOM I. Część ogólna - ebook/pdf
System prawa pracy. TOM I. Część ogólna - ebook/pdf
Autor: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , Liczba stron: 1760
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8107-463-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Tom I Systemu Prawa Pracy w swych założeniach pomyślany został jako prezentacja ustawodawstwa pracy w ujęciu systemowym. Jego koncepcja zakłada kompleksowe zarysowanie zasadniczych konturów systemu prawa pracy, w szczególności zagadnień:
- pojęcia, systematyki i sposobów ujęcia prawa pracy,
przedmiotu i miejsca prawa pracy w systemie prawa,
podstaw aksjologicznych i etycznych prawa pracy,
ewolucji i rozwoju prawa pracy
funkcji i właściwości prawa pracy,
charakteru norm prawa pracy i modeli ich tworzenia,
źródeł prawa pracy,
zasad prawa pracy ,
typów stosowania prawa pracy oraz metodologii wykładni przepisów prawa pracy,
zdarzeń prawa pracy,
roszczeń w prawie pracy,
sankcji w prawie pracy,
intertemporalnego prawa pracy.
Prezentowane dzieło ma charakter syntetyzujący, a zaprezentowane w nim rozważania dotyczą również problemów praktycznych ujawniających się na tle funkcjonowania współczesnych stosunków pracy.
Książka przeznaczona jest zarówno dla przedstawicieli nauki prawa pracy, jak i dla praktyków, w szczególności sędziów, adwokatów i radców prawnych. Powinna mieć też zastosowanie w kwalifikowanej dydaktyce prawniczej, zwłaszcza na studiach drugiego i trzeciego stopnia.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

J u s t y n a C z e r n i a k - S wę d z i oł B o l e sł a w M . Ć w i e r t n i a k S e k r e t a r z e t o m u M a r c i n Wu j c z y k Au t o r z y Krzysztof W. Baran (rozdziały: 14 wraz z D. Książkiem, 17, 21, 22) Justyna Czerniak-Swędzioł (rozdziały: 12.2, 24) Bolesław M. Ćwiertniak (rozdziały: 1, 9.1, 19) Dominika Dörre-Kolasa (rozdziały: 18.5, 30) Antoni Dral (rozdział 10) Zbigniew Góral (rozdział 20) Daniel Książek (rozdział y: 14 wraz z K.W. Baranem, 33) Monika Lewandowicz-Machnikowska (rozdziały: 23, 27) Teresa Liszcz (rozdziały: 4, 5) Leszek Mitrus (rozdziały: 6, 7) Anna Musiała (rozdział 18.3) Jerzy Oniszczuk (rozdział 15) Andrzej Patulski (rozdział 26) Łukasz Pisarczyk (rozdział 29) Zbigniew Salwa (rozdziały: 9.2–9.9) aktualizacja K.W. Baran, J. Witkowski Iwona Sierocka (rozdział 32) Arkadiusz Sobczyk (rozdział 12.1) Jakub Stelina (rozdziały: 2, 13) Artur Tomanek (rozdziały 31) Monika Tomaszewska (rozdział 18.4) Krzysztof Walczak (rozdział 16) Mirosław Włodarczyk (rozdziały: 18.1, 18.2) Marcin Wujczyk (rozdziały: 8, 11) Teresa Wyka (rozdział 3) Alina Wypych-Żywicka (rozdziały: 25, 28) MONIKA TOMASZEWSKA, GERTRUDA UŚCIŃSKA, KRZYSZTOF WALCZAK MIROSŁAW WŁODARCZYK, JERZY WRATNY, TERESA WYKA ALINA WYPYCH-ŻYWICKA, MARCIN ZIELENIECKI KRZYSZTOF W. BARAN, JUSTYNA CZERNIAK-SWĘDZIOŁ, BOLESŁAW M. ĆWIERTNIAK DOMINIKA DÖRRE-KOLASA, ANTONI DRAL, ZBIGNIEW GÓRAL, DANIEL KSIĄŻEK MONIKA LEWANDOWICZ-MACHNIKOWSKA, TERESA LISZCZ, LESZEK MITRUS ANNA MUSIAŁA, JERZY ONISZCZUK, ANDRZEJ PATULSKI, ŁUKASZ PISARCZYK ZBIGNIEW SALWA , IWONA SIEROCKA, ARKADIUSZ SOBCZYK, JAKUB STELINA ARTUR TOMANEK, MONIKA TOMASZEWSKA, KRZYSZTOF WALCZAK MIROSŁAW WŁODARCZYK, MARCIN WUJCZYK, TERESA WYKA, ALINA WYPYCH-ŻYWICKA ZARYS SYSTEM SYSTEMU PRAWA PRACY PRAWA PRACY TOM I TOM I CZĘŚĆ OGÓLNA PRAWA PRACY CZĘŚĆ OGÓLNA POD REDAKCJĄ REDAKCJA NAUKOWA KRZYSZTOFA W. BARANA KRZYSZTOF W. BARAN Warszawa 2017 Recenzent Prof. dr hab. Barbara Wagner Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Ewa Fonkowicz Opracowanie redakcyjne Katarzyna Świerk-Bożek Łamanie Wolters Kluwer Polska Indeks rzeczowy Jarosław Witkowski Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer Polska SA, 2017 ISBN: 978-83-8092-784-1 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl O AUTORACH Krzysztof W. Baran Profesor zwyczajny doktor habilitowany nauk prawnych; kierownik Katedry Prawa Pracy i Polityki Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego; autor i redaktor licznych publikacji naukowych z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, w tym kilkunastu monografi i, komentarzy i podręczników. Justyna Czerniak-Swędzioł Doktor nauk prawnych, adiunkt w Katedrze Prawa Pracy i Polityki Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego; wykładowca na Podyplomowych Studiach Prawa Pracy organizowanych przez Katedrę Prawa Pracy i Polityki Społecznej UJ; au- torka licznych publikacji m.in. z tematu zakazu konkurencji w stosunkach pracy oraz uprawnień rodzicielskich; radca prawny. Bolesław M. Ćwiertniak Doktor habilitowany nauk prawnych, profesor Wyższej Szkoły „Humanitas” w Sos- nowcu; wykładowca na Podyplomowych Studiach Prawa Pracy Uniwersytetu Jagiellońskiego; Sekretarz Naukowy Komisji Nauk Prawnych i Ekonomicznych PAN oddziału w Katowicach. Autor ponad 150 prac naukowych poświęconych głównie zagadnieniom prawa pracy, w tym stosunkom zatrudnienia w admini- stracji publicznej oraz prawa samorządu terytorialnego. Dominika Dörre-Kolasa Doktor nauk prawnych ze specjalnością prawo pracy; adiunkt w Katedrze Prawa Pracy i Polityki Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego; autorka kilkunastu publi- kacji na temat prawa pracy, w tym dotyczących ochrony danych osobowych, dóbr osobistych pracowników, monitoringu w pracy, molestowania oraz mobbingu; rad- ca prawny; konsultantka czasopism prawniczych. Antoni Dral Doktor habilitowany nauk prawnych, profesor nadzwyczajny w Wyższej Szkole Prawa i Administracji w Rzeszowie; specjalizuje się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych, w szczególności w problematyce stosunku pracy i jego trwałości; przez wiele lat łączył pracę naukowo-dydaktyczną z zatrudnieniem na stano- wiskach kierowniczych w administracji rządowej i gospodarczej; autor ponad 50 publikacji naukowych z zakresu prawa pracy. 5 ––– O AUTORACH ––– Zbigniew Góral Profesor zwyczajny doktor habilitowany nauk prawnych; kierownik Katedry Prawa Pracy Uniwersytetu Łódzkiego; były prodziekan i dziekan Wydziału Prawa i Administracji oraz prorektor Uniwersytetu Łódzkiego; autor lub współautor ponad 150 publikacji z zakresu indywidualnego i zbiorowego prawa pracy, za- trudnienia i bezrobocia oraz prawa urzędniczego. Daniel Książek Doktor nauk prawnych; pracownik w Katedrze Prawa Pracy i Polityki Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego; radca prawny; wspólnik zarządzający kancela- rią prawną specjalizującą się w prawie pracy; prezes zarządu Centrum Prawa Pracy i Stosunków Przemysłowych; członek zespołu pełnomocnika rektora UJ do spraw prawnych. Monika Lewandowicz-Machnikowska Doktor habilitowany nauk prawnych; adiunkt w Zakładzie Prawa Pracy i kierownik Pracowni Ubezpieczeń Społecznych na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego; radca prawny; członek nieetatowy Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu; mediator w sporach zbiorowych; spe- cjalizuje się w indywidualnym prawie pracy i prawie zabezpieczenia społecznego; prowadzi badania naukowe dotyczące czynności prawnych w prawie pracy, kon- kurencji w stosunkach pracy, psychospołecznych zagrożeń w środowisku pracy oraz świadczeń socjalnych. Teresa Liszcz Doktor habilitowany nauk prawnych, profesor Uniwersytetu Marii Curie- -Skłodowskiej w Lublinie; w latach 1989–2015 kierownik Zakładu Prawa Pracy UMCS; poseł na Sejm RP X, I i III kadencji; senator V kadencji; sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku. Leszek Mitrus Doktor habilitowany nauk prawnych, profesor w Katedrze Prawa Pracy i Polityki Społecznej Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego; autor publikacji z zakresu polskiego i europejskiego prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych; członek European Labour Law Network; członek kolegium redak- cyjnego miesięcznika „Monitor Prawa Pracy”; członek powołanej we wrześniu 2016 r. Komisji Kodyfi kacyjnej Prawa Pracy. Anna Musiała Doktor habilitowany nauk prawnych; adiunkt w Zakładzie Prawa Pracy i Pra- wa Socjalnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; specjalistka z zakresu prawa pracy oraz autorka licz- nych publikacji z tego zakresu. Jerzy Oniszczuk Profesor zwyczajny doktor habilitowany nauk prawnych; wykładowca w Kate- drze Administracji Publicznej w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie; pro- wadzi badania naukowe skupiające się głównie na zagadnieniach fi lozofi cznych 6 ––– O AUTORACH ––– i teoretycznych dotyczących państwa i prawa, a także w mniejszym stopniu na problematyce prawa konstytucyjnego, pracy i praw człowieka; autor ponad 30 opracowań książkowych i ponad 140 artykułów poświęconych zagadnieniom fi lozofi cznym i teoretycznym dotyczącym państwa i prawa. Andrzej Patulski Doktor habilitowany nauk prawnych, profesor Uniwersytetu Warszawskiego; kierownik Zakładu Społeczno-Prawnych Problemów Zatrudnienia na Wydziale Zarządzania UW; wykładowca w Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie; autor kilkudziesięciu książek i artykułów z zakresu prawa pracy i prawa handlo- wego publikowanych zarówno w kraju, jak i za granicą; radca prawny. Łukasz Pisarczyk Doktor habilitowany nauk prawnych, profesor nadzwyczajny w Katedrze Prawa Pracy i Polityki Społecznej na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Zbigniew Salwa Zmarły w 2008 r. profesor doktor habilitowany nauk prawnych; wybitny znawca prawa pracy, wieloletni kierownik Katedry (Zakładu) Prawa Pracy Uniwersytetu Warszawskiego; współtwórca kodeksu pracy; autor licznych publikacji, w tym monografi i i komentarzy z zakresu prawa pracy i polityki społecznej. Iwona Sierocka Doktor habilitowany nauk prawnych, profesor w Katedrze Prawa Pracy Uniwersytetu w Białymstoku; specjalizuje się w problematyce zbiorowego prawa pracy oraz za- gadnieniach z zakresu ubezpieczeń społecznych; autorka kilkudziesięciu publikacji dotyczących układów zbiorowych pracy, odpowiedzialności pracowników, ubez- pieczeń społecznych zleceniobiorców i wykonawców dzieła. Arkadiusz Sobczyk Profesor doktor habilitowany nauk prawnych; wykładowca w Katedrze Prawa Pracy i Polityki Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego; teoretyk i praktyk pra- wa pracy; autor wielu monografi i, komentarzy oraz innych publikacji z zakresu prawa pracy. Jakub Stelina Doktor habilitowany nauk prawnych, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Gdańskiego; kierownik Katedry Prawa Pracy na Wydziale Prawa i Administracji UG; dziekan tego Wydziału; członek Rady Legislacyjnej przy Prezesie Rady Ministrów; autor wielu publikacji z zakresu prawa pracy, prawa urzędniczego oraz prawa zabezpieczenia społecznego; od 2016 r. członek Komisji Kodyfi kacyjnej Prawa Pracy. Artur Tomanek Doktor habilitowany nauk prawnych; adiunkt w Zakładzie Prawa Pracy Uniwersytetu Wrocławskiego; sędzia Sądu Okręgowego we Wrocławiu. 7 Monika Tomaszewska Doktor habilitowany nauk prawnych, profesor nadzwyczajny w Katedrze Prawa Pracy na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego; autorka bli- sko 60 publikacji z zakresu międzynarodowego, europejskiego i morskiego prawa pracy; współautorka komentarzy do kodeksu pracy, prawa urzędniczego oraz zbiorowego prawa pracy; ekspert w licznych programach europejskich. Krzysztof Walczak Doktor habilitowany nauk prawnych; adiunkt na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego; wspólnik i konsultant w fi rmie prawniczej spe- cjalizującej się w doradztwie z zakresu indywidualnego i zbiorowego prawa pra- cy; specjalista od zagadnień polskiego oraz europejskiego prawa pracy, w szcze- gólności w zakresie wynagradzania i motywowania, rekrutacji, restrukturyzacji zatrudnienia oraz negocjacji ze związkami zawodowymi; redaktor naczelny mie- sięcznika „Monitor Prawa Pracy”; redaktor merytoryczny pierwszego interne- towego komentarza do kodeksu pracy; autor około 200 publikacji książkowych i artykułów na temat polskiego i europejskiego prawa pracy. Mirosław Włodarczyk Doktor habilitowany nauk prawnych, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Łódzkiego; kierownik Katedry Prawa Ubezpieczeń Społecznych i Polityki Społecznej UŁ; specjalista w dziedzinie indywidualnego i zbiorowego prawa pracy oraz prawa rynku pracy; autor licznych publikacji naukowych, w tym mo- nografi i, artykułów, studiów, komentarzy i glos dotyczących źródeł prawa pra- cy, podmiotów i treści stosunku pracy, zatrudniania młodocianych i dzieci oraz regulacji prawnych rynku pracy. Marcin Wujczyk Doktor nauk prawnych; adiunkt w Katedrze Prawa Pracy i Polityki Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego; członek Europejskiego Komitetu Praw Społecznych; członek Executive Committee International Labour and Employment Relations Association. Teresa Wyka Doktor habilitowany nauk prawnych, profesor Uniwersytetu Łódzkiego i Aka- demii Leona Koźmińskiego w Warszawie; kierownik Zakładu Prawa Ochrony Pracy w Katedrze Prawa Pracy Uniwersytetu Łódzkiego; kierownik Zakładu Prawa Pracy w Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie; członek Łódzkiego Towarzystwa Naukowego; autorka kilkudziesięciu publikacji naukowych, w tym kilku książek z dziedziny prawa pracy, prawa ochrony pracy i prawa ochrony danych osobowych. Alina Wypych-Żywicka Doktor habilitowany nauk prawnych; profesor nadzwyczajny Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego; wykładowca Podyplomowych Studiów Prawa Pracy; przewodnicząca Pomorskiego Polskiego Stowarzyszenia Ubezpieczeń Społecznych; autorka ponad stu opracowań z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, w tym monografi i, artykułów i glos. SPIS TREŚCI SŁOWO WSTĘPNE ................................................................................................................ ROZDZIAŁ 1 Pojęcie i systematyka prawa pracy ........................................................................ 1.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 1.2. O problemach definiowania i definicji prawniczych .................................... 1.3. Sposoby definiowania prawa pracy i ich periodyzacja w literaturze polskiego prawa pracy ........................................................................................ 1.4. Definicje legalne prawa pracy w polskim ustawodawstwie ........................ 1.5. Definiowanie działów prawa pracy ................................................................. „Prawo pracy” czy „prawo socjalne”? .............................................................. 1.6. 1.7. „Prawo pracy” czy „prawo zatrudnienia”? ..................................................... Systematyka prawa pracy .................................................................................. 1.8. 1.8.1. Uwagi ogólne ......................................................................................... 1.8.2. O tzw. tradycyjnych podziałach prawa pracy i ich wpływie na systematykę polskiego prawa pracy .................................................. 1.8.3. O tzw. aktualnych systematykach polskiego prawa pracy ............ 21 25 25 28 33 46 53 59 66 85 85 89 95 ROZDZIAŁ 2 Przedmiot prawa pracy ........................................................................................... 108 2.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 108 Stosunki pracy ...................................................................................................... 124 2.2. 2.2.1. Umowne stosunki pracy ...................................................................... 124 Pozaumowne stosunki pracy .............................................................. 139 2.2.2. 2.2.2.1. Stosunki pracy z powołania .............................................. 139 Stosunki pracy z mianowania ........................................... 143 2.2.2.2. Stosunki pracy z wyboru ................................................... 146 2.2.2.3. 2.2.2.4. Spółdzielcze stosunki pracy .............................................. 148 Stosunki związane ze stosunkami pracy ......................................................... 150 2.3.1. Zbiorowe stosunki prawa pracy ......................................................... 150 Procesowe stosunki prawa pracy ....................................................... 155 2.3.2. Stosunki prawne związane z nadzorem nad warunkami pracy 2.3.3. i kontrolą przestrzegania prawa pracy .............................................. 161 Stosunki prawne związane z promocją zatrudnienia i przeciwdziałaniem bezrobociu ......................................................... 163 Inne stosunki prawa pracy .................................................................. 164 2.3.4. 2.3. 2.3.5. 9 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 3 Miejsce prawa pracy w systemie prawa ............................................................... 166 3.1. Pojęcie systemu prawa i kryteria jego wewnętrznego podziału ................. 166 3.2. Wyodrębnienie prawa pracy ............................................................................. 169 3.3. Relacje prawa pracy do wybranych gałęzi prawa ......................................... 175 3.3.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 175 Prawo pracy a prawo konstytucyjne ................................................. 175 3.3.2. Prawo pracy a prawo cywilne ............................................................ 178 3.3.3. Prawo pracy a prawo administracyjne .............................................. 183 3.3.4. 3.3.5. Prawo pracy a prawo karne ................................................................ 187 Prawo pracy a prawo ubezpieczeń społecznych ............................. 188 3.3.6. Prawo pracy a prawo podatkowe ...................................................... 192 3.3.7. 3.3.8. Prawo pracy a tzw. procesowe prawo pracy .................................... 194 ROZDZIAŁ 4 Aksjologiczne podstawy prawa pracy .................................................................. 201 4.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 201 4.2. Godność człowieka (pracownika) jako centralna wartość w prawie pracy ...................................................................................................................... 209 4.3. Wolność pracy ...................................................................................................... 216 Prawo do pracy .................................................................................................... 219 4.4. Równość ................................................................................................................ 226 4.5. 4.6. Sprawiedliwość społeczna ................................................................................. 235 Solidarność ............................................................................................................ 250 4.7. 4.8. Życie i zdrowie ..................................................................................................... 258 4.9. Wolność religii i wolność sumienia .................................................................. 266 4.9.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 266 4.9.2. Wolność religii ....................................................................................... 268 4.9.3. Wolność sumienia ................................................................................. 283 4.10. Godność osobista (cześć) .................................................................................... 300 4.11. Prywatność ........................................................................................................... 304 4.12. Rodzina ................................................................................................................. 317 4.13. Podsumowanie .................................................................................................... 327 ROZDZIAŁ 5 Etyczna natura pracy ludzkiej ................................................................................ 329 ROZDZIAŁ 6 Powstanie i ewolucja prawa pracy ........................................................................ 340 6.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 340 6.2. Formy regulacji pracy zarobkowej przed rewolucją przemysłową ............ 341 6.3. Rewolucja przemysłowa i powstanie prawa pracy ....................................... 345 6.4. Okres międzywojenny ....................................................................................... 353 6.5. Okres od zakończenia II wojny światowej do początku lat 70. XX w. ....... 358 Lata 70. i 80. XX w. ............................................................................................... 364 6.6. 6.7. Przełom XX i XXI w. ............................................................................................ 369 Podsumowanie .................................................................................................... 384 6.8. 10 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 7 Uwarunkowania rozwoju współczesnego prawa pracy ................................... 388 7.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 388 Kontekst przekształceń prawa pracy ............................................................... 390 7.2. 7.3. Zróżnicowanie prawnych form świadczenia pracy ...................................... 396 7.4. Dyferencja i zakres przedmiotowy prawa pracy ........................................... 407 7.5. Zbiorowe stosunki pracy .................................................................................... 413 7.6. Wpływ prawa europejskiego i międzynarodowego ..................................... 418 7.7. Granice prawa pracy ........................................................................................... 424 7.8. Podsumowanie .................................................................................................... 431 ROZDZIAŁ 8 Podmioty prawa pracy ............................................................................................ 434 8.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 434 Podmioty typowe dla indywidualnych stosunków pracy ........................... 435 8.2. Pracownik ............................................................................................... 436 8.2.1. Pracodawca ............................................................................................ 440 8.2.2. 8.2.3. Pracodawca użytkownik i pracownik tymczasowy ........................ 442 8.2.4. Kandydat na pracownika .................................................................... 443 8.2.5. Rodzina zmarłego pracownika ........................................................... 443 Podmioty typowe dla zbiorowego prawa pracy ............................................ 445 Związki zawodowe ............................................................................... 445 8.3.1. 8.3.2. Rady pracowników ............................................................................... 447 Inne ciała przedstawicielskie ............................................................... 449 8.3.3. Załoga ..................................................................................................... 451 8.3.4. 8.3.5. Inwestor .................................................................................................. 453 8.3.6. Organizacje pracodawców .................................................................. 455 Podmioty prawa pracy w procesowym prawie pracy .................................. 456 8.4. ROZDZIAŁ 9 Funkcje prawa pracy ............................................................................................... 459 9.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 459 9.2. Pojęcie funkcji prawa pracy ............................................................................... 469 9.3. Ochronna funkcja prawa pracy ........................................................................ 477 Zakres przedmiotowy i podmiotowy funkcji ochronnej ............... 479 9.3.1. 9.3.2. Płaszczyzny funkcji ochronnej ........................................................... 480 System ochrony pracowników w prawie pracy ............................................. 489 Rola organów państwowych w zapewnieniu przestrzegania uprawnień pracowniczych ..................................................................................................... 494 Specyfika funkcji organizacyjnej jako funkcji prawa pracy oraz jej relacje z funkcją ochronną .............................................................................................. 495 9.7. Organizacyjna funkcja prawa pracy ................................................................ 500 9.8. Uwarunkowania skuteczności działania organizacyjnej funkcji prawa 9.4. 9.5. pracy ...................................................................................................................... 509 Funkcja organizacyjna a prawidłowe stanowienie norm prawnych ......... 511 9.9. ROZDZIAŁ 10 Właściwości prawa pracy ........................................................................................ 517 10.1. Pojęcie właściwości gałęzi prawa pracy ........................................................... 517 8.3. 9.6. 11 SPIS TREŚCI 10.2. Właściwości a funkcje i zasady prawa pracy .................................................. 519 10.3. Wpływ związków genetycznych prawa pracy z prawem cywilnym i administracyjnym na właściwości prawa pracy .......................................... 520 10.4. Wyodrębnienie i klasyfikacja właściwości prawa pracy do 1989 r. ............. 523 10.5. Transformacja ustrojowo-gospodarcza a właściwości prawa pracy ........... 526 10.6. Złożoność metod regulacji ................................................................................. 531 10.7. Uprzywilejowanie pracownika oraz występowanie norm prawnych o szczególnym charakterze ................................................................................ 537 10.8. Dynamika prawa pracy i ekspansja prawa pracy .......................................... 542 10.9. Uniformizm prawa pracy ................................................................................... 552 10.10. Dyferencjacja prawa pracy ................................................................................ 554 10.11. Szczególny (swoisty) charakter źródeł prawa pracy ..................................... 567 10.12. Udział partnerów społecznych w dialogu społecznym i tworzeniu prawa pracy ...................................................................................................................... 575 10.13. Podsumowanie .................................................................................................... 579 ROZDZIAŁ 11 Modele tworzenia prawa pracy ............................................................................. 581 11.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 581 11.2. Model międzynarodowy .................................................................................... 582 11.3. Model unijny ........................................................................................................ 583 11.4. Model ustawodawczy ......................................................................................... 585 11.5. Model wykonawczy ............................................................................................ 586 11.6. Model negocjacyjny ............................................................................................ 588 11.7. Model decyzyjny ................................................................................................. 590 11.8. Model negocjacyjno-decyzyjny ........................................................................ 594 11.9. Model heterogeniczny ........................................................................................ 595 11.10. Model tworzenia norm zwyczajowych ........................................................... 596 11.11. Zasady tworzenia prawa pracy ......................................................................... 599 ROZDZIAŁ 12 Sposoby ujęcia prawa pracy ................................................................................... 602 12.1. Prawo pracy w ujęciu publicznoprawnym ..................................................... 602 12.1.1. Charakter prawny obowiązków ustawowych ................................. 604 12.1.2. Dobro wspólne a solidarność społeczna ........................................... 606 12.1.3. Włączenie społeczne i inne wartości zbiorowe jako podstawowy element dobra wspólnego w prawie pracy ...................................... 609 12.1.4. Wolność pracy (prawo do pracy) jako kwintesencja samorealizacji jednostki ....................................................................... 610 12.1.5. Umowa o pracę jako umowa prawa publicznego ........................... 611 12.1.6. Pracodawca jako podmiot administrujący ....................................... 613 12.1.7. Zasada uprzywilejowania a publiczne prawo pracy ...................... 615 12.1.8. Zbiorowe prawo pracy a publicznoprawne ujęcie prawa pracy .. 616 12.1.9. Przedmiot prawa pracy a publicznoprawne ujęcie prawa pracy . 617 12.2. Prawo pracy w ujęciu heterogenicznym ......................................................... 618 12.2.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 618 12.2.2. Przedmiot prawa pracy a heterogeniczne ujęcie prawa pracy ..... 619 12.2.3. Umowne i pozaumowne stosunki pracy .......................................... 622 12.2.4. Relacje prawa pracy do innych gałęzi prawa ................................... 625 12 12.2.5. Podsumowanie ...................................................................................... 628 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 13 Charakter norm prawa pracy ................................................................................. 630 ROZDZIAŁ 14 Pojęcie, systematyka i hierarchia źródeł prawa pracy ....................................... 646 ROZDZIAŁ 15 Konstytucyjne źródła prawa pracy ....................................................................... 666 15.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 666 15.2. Konstytucyjny system formalnych źródeł prawa .......................................... 668 15.3. Konstytucja jako źródło prawa pracy – zakres i relacje między regulacjami dotyczącymi wolności i praw związanych z pracą .................. 681 15.4. Ogólne reguły dotyczące ram ustroju pracy oraz wolności i praw związanych z pracą ............................................................................................. 684 15.5. Ochrona wolności i praw człowieka oraz warunki ich ograniczenia ......... 690 15.6. Sposób ujęcia i charakter regulacji konstytucyjnych wolności i praw dotyczących pracy ............................................................................................... 693 15.7. Charakterystyka podstawowych konstytucyjnych ram ustrojowych prawa pracy .......................................................................................................... 698 15.7.1. Zasada sprawiedliwości społecznej ................................................... 698 15.7.2. Zasada społecznej gospodarki rynkowej .......................................... 710 15.7.3. Zasada ochrony pracy i państwowy nadzór nad warunkami pracy ........................................................................................................ 714 15.8. Charakterystyka podstawowych zasad katalogu wolności i praw jednostek ............................................................................................................... 721 15.8.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 721 15.8.2. Zasada godności – jej poszanowanie i ochrona ............................... 722 15.8.3. Zasada równości wobec prawa oraz niedyskryminacji .................. 727 15.9. Konstytucyjne wolności i prawa podmiotów indywidualnych w stosunkach pracy ............................................................................................. 733 15.9.1. Wolność pracy ....................................................................................... 733 15.9.2. Wolność wyboru zawodu .................................................................... 738 15.9.3. Wolność wykonywania zawodu ........................................................ 739 15.9.4. Wolność wyboru miejsca pracy .......................................................... 742 15.9.5. Wynagrodzenie ..................................................................................... 742 15.9.6. Obowiązek państwa prowadzenia polityki zmierzającej do pełnego i produktywnego zatrudnienia ........................................... 745 15.9.7. Prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy ........... 748 15.9.8. Prawa pracownika do dni wolnych i płatnych urlopów ................ 758 15.9.9. Zakaz zatrudniania dzieci ................................................................... 765 15.10. Konstytucyjne źródła zbiorowych stosunków pracy .................................... 765 15.10.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 765 15.10.2. Swoboda tworzenia i zrzeszania się w związkach zawodowych . 766 15.10.3. Prawa do rokowań, strajku i innych form protestu ........................ 771 15.11. Wolność i prawa pracownicze w warunkach stanów nadzwyczajnych .... 774 13 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 16 Źródła międzynarodowego i europejskiego prawa pracy ................................ 777 16.1. Pojęcie prawa międzynarodowego i europejskiego i ich znaczenie jako źródeł prawa ........................................................................................................ 777 16.2. Znaczenie prawa międzynarodowego i europejskiego w polskim porządku prawnym ............................................................................................ 786 16.3. Umowy dwustronne jako źródło międzynarodowego prawa pracy i ich wpływ na polskie prawo pracy ......................................................................... 791 16.4. Dokumenty wydawane przez organizacje międzynarodowe jako źródło międzynarodowego prawa pracy i ich wpływ na polskie prawo pracy .... 792 16.5. Regulacje Unii Europejskiej i ich rola jako źródła prawa pracy .................. 800 16.6. Podsumowanie .................................................................................................... 810 ROZDZIAŁ 17 Ustawowe i wykonawcze źródła prawa pracy .................................................... 811 17.1. Ustawy jako źródła prawa pracy ...................................................................... 811 17.2. Kodeks pracy jako źródło prawa pracy ........................................................... 817 17.2.1. Kodyfikacja prawa pracy – zagadnienia ogólne .............................. 817 17.2.2. Charakterystyka polskiego kodeksu pracy jako źródła prawa pracy ........................................................................................................ 821 17.3. Ustawy pozakodeksowe jako źródła prawa pracy ........................................ 826 17.4. Kodeks cywilny jako subsydiarne źródło regulacji stosunku pracy ........... 830 17.5. Rozporządzenia jako źródła prawa pracy ....................................................... 838 ROZDZIAŁ 18 Swoiste źródła prawa pracy .................................................................................... 843 18.1. Źródła „swoiste” – geneza i funkcje ................................................................. 843 18.2. Układy zbiorowe pracy w systemie prawa pracy .......................................... 851 18.2.1. Podstawy prawne regulacji układowej ............................................. 851 18.2.2. Charakter prawny układu zbiorowego pracy .................................. 854 18.2.3. Strony układów zbiorowych pracy .................................................... 858 18.2.4. Formowanie się strony pracowniczej układu zbiorowego pracy . 861 18.2.4.1. Układ ponadzakładowy ..................................................... 862 18.2.4.2. Układ zakładowy ................................................................ 865 18.2.5. Strona pracownicza układu zbiorowego pracy ............................... 868 18.2.5.1. Układ ponadzakładowy ..................................................... 868 18.2.5.2. Układ zakładowy ................................................................ 869 18.2.6. Zasady ustalania „reprezentatywności” układowej ........................ 871 18.2.7. Zasady ustalania „reprezentatywności” zakładowych organizacji związkowych ......................................................................................... 876 18.2.8. Kwestia reprezentatywności organizacji pracodawców ................ 879 18.2.9. Treść układu zbiorowego pracy ......................................................... 880 18.2.10. Zakres podmiotowy układów zbiorowych pracy ........................... 887 18.2.11. Zawarcie, zmiana i rozwiązanie układu zbiorowego pracy .......... 890 18.2.11.1. Rokowania układowe ......................................................... 890 18.2.11.2. Forma i czas obowiązywania układu ............................... 896 18.2.11.3. Rejestracja i wejście w życie układu ................................ 898 18.2.11.4. Zmiana treści układu .......................................................... 902 14 SPIS TREŚCI 18.3. 18.2.11.5. Rozwiązanie układu ........................................................... 903 18.2.11.6. Zawieszenie stosowania układu ....................................... 910 Inne porozumienia zbiorowe w systemie prawa pracy ................................ 911 18.3.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 911 18.3.2. Pojęcie porozumienia zbiorowego, jego rodzaje i funkcje ............ 914 18.3.3. Porozumienia zbiorowe „nazwane” .................................................. 922 18.3.4. Porozumienia zbiorowe „nienazwane” ............................................. 926 18.3.5. Uznanie porozumienia zbiorowego jako normatywnego porozumienia zbiorowego .................................................................. 938 18.4. Regulaminy w systemie prawa pracy .............................................................. 942 18.4.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 942 18.4.2. Kształtowanie regulaminów i ich charakteru prawnego ............... 944 18.4.3. Charakter prawny współczesnych regulaminów w prawie pracy oraz określenie charakteru norm w nich zawartych ....................... 948 18.4.4. Sposób przyjmowania regulaminów ................................................. 951 18.4.5. Zakres regulacji i wzajemne relacje regulaminów do pozostałych „swoistych” źródeł prawa pracy ......................................................... 954 18.4.6. Regulaminy a kodeksy moralne ......................................................... 958 18.5. Statuty w systemie prawa pracy ....................................................................... 959 18.5.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 959 18.5.2. Postanowienia statutów a prawo pracy ............................................ 961 18.5.3. Umiejscowienie postanowień statutu w tzw. hierarchii źródeł prawa pracy ........................................................................................... 967 18.5.4. Podsumowanie ...................................................................................... 968 ROZDZIAŁ 19 Ogólnoteoretyczne aspekty wyodrębnienia zasad prawa pracy ..................... 970 ROZDZIAŁ 20 Podstawowe zasady indywidualnego prawa pracy ........................................... 998 20.1. Prawo do pracy .................................................................................................... 998 20.1.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 998 20.1.2. Podstawy prawne ................................................................................. 1000 20.1.3. Treść prawa do pracy ........................................................................... 1015 20.1.3.1. Prawo do zatrudnienia swobodnie wybranego ............. 1016 20.1.3.2. Prawo do zatrudnienia z gwarantowanym przez państwo wynagrodzeniem minimalnym ....................... 1032 20.1.3.3. Prawo do pomocy w podjęciu zatrudnienia .................. 1035 20.2. Swoboda nawiązania stosunku pracy .............................................................. 1040 20.2.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 1040 20.2.2. Treść zasady swobody nawiązania stosunku pracy ........................ 1044 20.2.2.1. Zgodna wola stron jako warunek nawiązania stosunku pracy ...................................................................................... 1044 20.2.2.2. Sposób złożenia zgodnych oświadczeń woli stron oraz ich forma ............................................................................... 1050 20.2.2.3. Swoboda wyboru podstawy zatrudnienia ..................... 1052 20.2.2.4. Swoboda kształtowania treści stosunku pracy .............. 1054 20.3. Zasada ochrony godności i innych dóbr osobistych pracownika ............... 1056 20.3.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 1056 15 SPIS TREŚCI 20.3.2. Podstawy prawne ................................................................................. 1057 20.3.3. Treść zasady ........................................................................................... 1066 20.4. Zasada równości pracowników w dziedzinie zatrudnienia i niedyskryminacji w zatrudnieniu .................................................................. 1084 20.4.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 1084 20.4.2. Podstawy prawne ................................................................................. 1084 20.4.3. Treść zasady ........................................................................................... 1087 20.5. Zasada godziwego wynagrodzenia za pracę .................................................. 1101 20.5.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 1101 20.5.2. Podstawy prawne ................................................................................. 1103 20.5.3. Treść zasady ........................................................................................... 1108 20.6. Zasada prawa do wypoczynku ......................................................................... 1113 20.6.1. Podstawy prawne ................................................................................. 1113 20.6.2. Treść zasady ........................................................................................... 1117 20.7. Zasada zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy .................................................................................................. 1122 20.7.1. Podstawy prawne ................................................................................. 1122 20.7.2. Treść zasady ........................................................................................... 1125 20.8. Zasada zaspokajania bytowych, socjalnych i kulturalnych potrzeb pracowników ........................................................................................................ 1128 20.9. Zasada ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych ........................................................................................................ 1131 20.10. Zasada uprzywilejowania pracownika ............................................................ 1134 ROZDZIAŁ 21 Podstawowe zasady zbiorowego prawa pracy ................................................... 1143 21.1. Zasada wolności związkowej w stosunkach pracy ........................................ 1143 21.1.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 1143 21.1.2. Podstawy prawne ................................................................................. 1146 21.1.3. Treść zasady ........................................................................................... 1151 21.1.3.1. Wolność koalicji ludzi pracy ............................................. 1152 21.1.3.2. Wolność koalicji pracodawców ........................................ 1154 21.1.3.3. Negatywna wolność związkowa ...................................... 1156 21.1.3.4. Wolność działania organizacji pracowników i pracodawców .................................................................... 1157 21.2. Zasada dialogu społecznego w stosunkach pracy ......................................... 1164 21.2.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 1164 21.2.2. Podstawy prawne ................................................................................. 1166 21.2.3. Treść zasady ........................................................................................... 1168 21.3. Zasada partycypacji pracowników w zarządzaniu zakładem pracy .......... 1172 21.3.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 1172 21.3.2. Podstawy prawne ................................................................................. 1173 21.3.3. Treść zasady ........................................................................................... 1179 21.4. Zasada wolności akcji zbiorowych w stosunkach pracy ............................... 1186 21.4.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 1186 21.4.2. Podstawy prawne ................................................................................. 1187 21.4.3. Treść zasady ........................................................................................... 1188 16 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 22 Podstawowe zasady procesowego prawa pracy .................................................1193 22.1. Zasada szczególnej ochrony słusznych interesów pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy ................................................................. 1193 22.2. Zasada prawdy obiektywnej w sprawach z zakresu prawa pracy ............. 1202 22.3. Zasada polubownego likwidowania sporów w sprawach z zakresu prawa pracy .......................................................................................................... 1207 ROZDZIAŁ 23 Typy stosowania prawa pracy ............................................................................... 1215 23.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 1215 23.2. Typy stosowania prawa a prawo pracy ........................................................... 1219 23.2.1. Administracyjny typ stosowania prawa pracy ................................ 1220 23.2.2. Kierowniczy typ stosowania prawa pracy ........................................ 1221 23.2.3. Sądowy typ stosowania prawa pracy ................................................ 1223 23.3. Proces stosowania prawa pracy w ujęciu decyzyjnym ................................. 1225 ROZDZIAŁ 24 Rola orzecznictwa sądowego w procesie stosowania prawa pracy ................. 1229 24.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 1229 24.2. Funkcje Sądu Najwyższego w polskim systemie sądownictwa pracy ....... 1231 24.3. Wpływ orzecznictwa Sądu Najwyższego na kodeks pracy ......................... 1236 24.4. Orzecznictwo sądów administracyjnych ........................................................ 1242 24.5. Znaczenie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego .................................. 1244 24.6. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ..................... 1247 24.7. Wzajemnie oddziaływanie nauki prawa pracy i judykatury ....................... 1250 ROZDZIAŁ 25 Metodologia wykładni przepisów prawa pracy ................................................. 1253 25.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 1253 25.2. Znaczenie terminu „wykładnia prawa” .......................................................... 1255 25.3. Przedmiot wykładni prawa pracy .................................................................... 1257 25.4. Rodzaje wykładni prawa pracy ........................................................................ 1259 25.5. Etapy wykładni prawa ....................................................................................... 1265 25.6. Problem luk w prawie pracy .............................................................................. 1273 ROZDZIAŁ 26 Zwyczaj w prawie pracy ......................................................................................... 1277 26.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 1277 26.2. Zwyczaj a prawo zwyczajowe .......................................................................... 1278 26.3. Zwyczaj a klauzule generalne ........................................................................... 1280 26.4. Zwyczaj a stosowanie prawa pracy .................................................................. 1283 26.4.1. Uwagi wstępne ...................................................................................... 1283 26.4.2. Treść zobowiązań w prawie pracy ..................................................... 1285 26.4.3. Wykonanie zobowiązań ...................................................................... 1289 26.5. Podsumowanie .................................................................................................... 1294 17 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 27 Zdarzenia prawne w prawie pracy ....................................................................... 1296 27.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 1296 27.2. Zdarzenia prawne prawa pracy ........................................................................ 1297 27.3. Typy zdarzeń prawnych w prawie pracy ....................................................... 1300 27.3.1. Zdarzenia prawne sensu stricto ........................................................... 1300 27.3.2. Czynności z zakresu prawa pracy ...................................................... 1301 27.3.2.1. Czynności prawne w prawie pracy ................................. 1301 27.3.2.2. Rodzaje czynności prawnych ........................................... 1301 27.3.2.3. Oświadczenie woli jako element czynności prawnej ... 1304 27.3.2.3.1. Forma czynności prawnych ........................... 1305 27.3.2.3.2. Wady oświadczenia woli ................................ 1308 27.3.2.3.3. Wykładnia oświadczeń woli .......................... 1317 27.3.2.3.4. Zawieranie umów ............................................ 1319 27.3.2.3.5. Treść czynności prawnych ............................. 1320 27.3.2.4. Czynności zbiorowego prawa pracy ............................... 1324 27.3.3. Czynności kierownicze ........................................................................ 1325 27.3.3.1. Czynności dyrektywne ...................................................... 1326 27.3.3.2. Czynności dyscyplinarne .................................................. 1326 27.3.3.3. Czynności dystrybutywne ................................................ 1327 27.4. Oświadczenia wiedzy ......................................................................................... 1328 27.5. Orzeczenia sądu i decyzje administracyjne .................................................... 1329 ROZDZIAŁ 28 Prawa podmiotowe w prawie pracy ..................................................................... 1331 28.1. Konstrukcja, istota i nabycie praw podmiotowych ....................................... 1331 28.2. Ustanie, utrata i zrzeczenie się prawa podmiotowego ................................. 1336 28.3. Rodzaje praw podmiotowych ........................................................................... 1338 28.3.1. Rodzaje praw podmiotowych według kryterium ich budowy .... 1338 28.3.2. Rodzaje praw podmiotowych według przedmiotu ich treści ....... 1341 28.4. Dopuszczalność ograniczenia prawa podmiotowego ................................... 1342 28.4.1. Kontraktowe ograniczenie prawa podmiotowego ......................... 1343 28.4.2. Ustawowe ograniczenie prawa podmiotowego .............................. 1344 28.5. Realizacja prawa podmiotowego ...................................................................... 1346 28.6. Zagadnienie nadużycia prawa w prawie pracy ............................................. 1349 28.7. Klauzule generalne .............................................................................................. 1359 28.7.1. Pojęcie klauzul generalnych i wzajemna ich relacja ....................... 1359 28.7.2. Zasady współżycia społecznego – zakres znaczeniowy i mechanizm działania ......................................................................... 1371 28.7.3. Społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa – zakres znaczeniowy i mechanizm działania ................................................. 1383 28.7.4. Określenie relacji między klauzulami zasady współżycia społecznego a społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa ...................................................................................................... 1387 28.8. Problem dobrej wiary i słuszności w prawie pracy ....................................... 1392 ROZDZIAŁ 29 Roszczenia w prawie pracy .................................................................................... 1400 18 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 30 Domniemania i fikcje prawne w prawe pracy .................................................... 1415 30.1. Zagadnienia pojęciowe ....................................................................................... 1415 30.2. Fikcje prawne w przepisach prawa pracy ....................................................... 1423 30.3. Domniemania prawne w prawie pracy ........................................................... 1429 ROZDZIAŁ 31 Ciężar dowodu w prawie pracy .............................................................................1431 31.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 1431 31.2. Regulacja ciężaru dowodu w prawie pracy .................................................... 1434 31.2.1. Uwagi ogólne ......................................................................................... 1434 31.2.2. Zmiany rozkładu ciężaru dowodu .................................................... 1437 31.3. Rozkład ciężaru dowodu w indywidualnym prawie pracy ......................... 1442 31.3.1. Domniemania związane z nawiązaniem stosunku pracy .............. 1442 31.3.2. Ciężar dowodzenia przyczyn wypowiedzenia i rozwiązania stosunku pracy ...................................................................................... 1447 31.3.3. Ciężar dowodzenia roszczeń pracowniczych uzależnionych od możliwości pracodawcy ....................................................................... 1452 31.3.4. Odpowiedzialność materialna pracownika ...................................... 1455 31.3.4.1. Odpowiedzialność materialna według zasad ogólnych ............................................................................... 1455 31.3.4.2. Odpowiedzialność materialna za mienie powierzone . 1456 31.3.5. Odpowiedzialność pracodawcy za naruszenie obowiązków wobec pracownika ................................................................................ 1462 31.3.5.1. Uwagi ogólne ....................................................................... 1462 31.3.5.2. Ciężar dowodzenia roszczeń wywodzonych z nakazu równego traktowania pracowników ............................... 1462 31.3.5.3. Odpowiedzialność pracodawcy z tytułu mobbingu ..... 1471 31.3.6. Ciężar dowodu świadczenia pracy nadliczbowej ........................... 1473 31.4. Ciężar dowodu w stosunkach zbiorowego prawa pracy ............................. 1475 31.5. Problem ciężaru dowodu w administracyjnych stosunkach prawa pracy 1480 ROZDZIAŁ 32 Sankcje w prawie pracy ...........................................................................................1485 32.1. Uwagi wstępne .................................................................................................... 1485 32.2. Odpowiedzialność kompensacyjna podmiotów prawa pracy .................... 1489 32.2.1. Odpowiedzialność odszkodowawcza pracowników ..................... 1489 32.2.2. Odpowiedzialność odszkodowawcza zbiorowych podmiotów prawa pracy ........................................................................................... 1497 32.3. Odpowiedzialność podmiotów prawa pracy o charakterze niekompensacyjnym ........................................................................................... 1501 32.3.1. Odpowiedzialność porządkowa i dyscyplinarna ............................ 1501 32.3.2. Odpowiedzialność karna i za wykroczenia ...................................... 1508 32.3.3. Sankcje wadliwych czynności prawnych ......................................... 1514 32.4. Szczególne sankcje prawa pracy ....................................................................... 1516 32.4.1. Sankcje szczególne stosowane wobec pracowników ..................... 1516 32.4.2. Sankcje szczególne stosowane wobec zbiorowych podmiotów prawa pracy ........................................................................................... 1518 19 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 33 Intertemporalne prawo pracy ................................................................................ 1521 WYKAZ SKRÓTÓW .............................................................................................................. 1553 BIBLIOGRAFIA .................................................................................................................... 1561 ORZECZENIA ...................................................................................................................... 1713 INDEKS RZECZOWY .............................................................................................................1741 20 Szczelina (pisana bialymi literami) na wypadek, gdyby naglowek sie SŁOWO WSTĘPNE zanadto rozpychal W 2016 r. minęło ponad czterdzieści lat od wejścia w życie przepisów kodeksu pracy oraz trzydzieści lat od czasu wydania jedynego polskiego zarysu systemu prawa pracy autorstwa profesora Tadeusza Zielińskiego. Minione dekady w historii kraju cechują radykalne zmiany społeczno-po- lityczne. Głęboka transformacja ustrojowa i skorelowane z nią przejście od gospodarki centralnie sterowanej do społecznej gospodarki rynkowej oraz dynamiczny rozwój doktryny prawa pracy uzasadnia, w moim prze- konaniu, podjęcie próby kompleksowego przedstawienia dorobku nauki prawa pracy. W płaszczyźnie aksjologicznej teoretyczna refleksja w tej materii wydaje się nawet swoistym obowiązkiem współczesnego pokole- nia specjalistów prawa pracy, zwłaszcza wobec rysujących się na hory- zoncie nowych wyzwań związanych z posttransformacyjnym rozwojem stosunków społeczno-gospodarczych, pluralizacją podstaw zatrudnienia oraz żywiołowo postępującymi procesami legislacyjnymi w stosunkach pracy. Wskazane przyczyny oraz oceny legły u podstaw podjęcia kilka lat temu prac nad przygotowaniem Systemu prawa pracy. Opracowanie to jest w swych założeniach pomyślane jako prezen- tacja obowiązującego ustawodawstwa pracy w ujęciu systemowym. Jego koncepcja zakłada kompleksowe zarysowanie zasadniczych instytucji systemu prawa pracy. Jest to istotne ze względu na postępujące procesy atrofii prawa pracy, przejawiające się coraz mocniejszym separatyzmem jego poszczególnych części oraz wzrastającą kazuistyką jego regulacji. Założeniem leżącym u podstaw tego dzieła jest więc również uniformi- zacja aparatury pojęciowej przydatnej w budowaniu ogólnej teorii prawa pracy. Zgodnie z planem wydawniczym System prawa pracy ma się składać z 11 tomów: 1. Część ogólna prawa pracy 2. Indywidualne prawo pracy. Część ogólna 3. Indywidualne prawo pracy. Część szczególna 4. Indywidualne prawo pracy. Pozaumowne stosunki pracy 21 SŁOWO WSTĘPNE 5. Zbiorowe prawo pracy 6. Procesowe prawo pracy 7. Zatrudnienie niepracownicze 8. Prawo rynku pracy 9. Międzynarodowe publiczne prawo pracy. Standardy globalne 10. Międzynarodowe publiczne prawo pracy. Standardy europejskie 11. Międzynarodowe prywatne prawo pracy Wewnętrzna delimitacja Systemu prawa pracy została oparta na do- minujących w doktrynie prawa pracy konwencjonalnych kryteriach przedmiotowo-podmiotowych. Mam przy tym świadomość, że systema- tyka ta nie spełnia w pełnym wymiarze relacji formułowanych w logice formalnej. Jednakże i inne proponowane w tej materii opcje nie mogą sobie rościć pretensji do zupełnej zgodności z tymi kryteriami. Przyjmując klasyczny podział, kierowałem się przede wszystkim kryteriami racjonal- ności i funkcjonalności. Prezentowane dzieło ma charakter syntetyzujący. Zaprezentowane w nim rozważania w swych założeniach zostały oparte o mechanizmy generalizacji, cechujące się niekiedy wysokim poziomem ogólności wy- wodów. Wedle przyjętych założeń prezentowane w tym tomie rozważa- nia cechują się wieloaspektowością. Dlatego też niektóre instytucje praw- ne zostały przedstawione z rozmaitych punktów widzenia, co odpowiada metodologicznym dyrektywom uniwersalizmu i komplementarności. Te- go rodzaju ujęcie pozwala na analizę dogmatyczną również w wymiarze metateoretycznym. Godzi się jednak zaakcentować, że owa analiza nie jest prowadzona w oderwaniu od obowiązujących de lege lata regulacji normatywnych. Rozważania dotyczą wielu istotnych problemów prak- tycznych wyłaniających się we współczesnych stosunkach pracy. W nauce prawa, o czym świadczy jej wielowiekowa historia i tra- dycja, niczego nie rozpoczyna się od początku i nigdy nie wypowiada się ostatniego słowa. Wyraźne są więc w tej książce ślady intelektualnego dziedzictwa minionych pokoleń wybitnych przedstawicieli nauki prawa pracy. W prezentowanym opracowaniu zgodnie z zasadą erudycyjności powołano elementarne i oryginalne dzieła, stanowiące fundamenty dok- tryny prawa pracy, pomijając w szczególności te, które w ocenie autorów mają charakter odtwórczy lub opisowy. System prawa pracy jest pracą zbiorową, ale nie wspólną. Zgodnie z dyrektywą autonomiczności zamieszczone w nim zapatrywania są wy- razem indywidualnych poglądów autorów. W sposób samodzielny de- cydowali oni o przedstawieniu zagadnień merytorycznych. Autorom ze wszystkich ośrodków akademickich w kraju, którzy podjęli trud opraco- 22 SŁOWO WSTĘPNE Kraków, 24 listopada 2016 r. wania poszczególnych aspektów części ogólnej prawa pracy, wyrażam także tą drogą serdeczne podziękowania. W założeniach publikacja jest kierowana zarówno do przedstawi- cieli nauki prawa pracy, jak i do szeroko pojmowanej praktyki. Żywię przekonanie, że poczynione w niej rozważania będą użyteczne w prowa- dzeniu racjonalnego dyskursu prawniczego. Krzysztof Baran 23 POJĘCIE I SYSTEMATYKA PRAWA PRACY ROZDZIAŁ 1 Szczelina (pisana bialymi literami) na wypadek, gdyby naglowek sie Bolesław M. Ćwiertniak zanadto rozpychal 1.1. UWAGI WSTĘPNE Dla każdej szczegółowej nauki1, a także dla praktyki stosowania prawa szczególne znaczenie mają zagadnienia wiążące się z definiowa- niem pojęć dla danej dziedziny podstawowych2. Wśród nich zaś na czoło wysuwa się samo zdefiniowanie danej gałęzi prawa, określenie jej zakre- su, kryteriów jej wyodrębnienia w ramach systemu prawnego, systema- tyki wewnętrznej tejże oraz kryteriów jej przeprowadzenia i inne temu podobne zaga
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: