Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00319 006148 11246347 na godz. na dobę w sumie
System szkolenia w Policji i Straży Granicznej - funkcja założona i rzeczywista - ebook/pdf
System szkolenia w Policji i Straży Granicznej - funkcja założona i rzeczywista - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron:
Wydawca: Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7462-469-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Praca jest o dwóch funkcjach szkolnictwa w służbie Policji oraz Straży Granicznej - założonej, wynikającej z analizy dokumentów prawnych i planów dydaktycznych danych ośrodków prowadzących szkolenie i doskonalenie zawodowe policjantów, a także funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz funkcji rzeczywistej. Ta realizuje się w praktyce. Ową praktykę stanowią zarówno podejmowane działania dydaktyczne, efektywność uczenia się słuchaczy, interakcje między osobami prowadzącymi zajęcia dydaktyczne a słuchaczami, wyniki kontroli uprawnionych organów wewnętrznych jak i zewnętrznych, czy też efekty ewaluacji lub badań empirycznych, jak w przypadku omawianej publikacji. Praca ma generalnie charakter pedagogiczny. Autorzy nanoszą swoistą nakładkę specyfiki szkoleń [podstawowych i profesjonalizacji zawodowej na bogatą warstwę teorii pedagogicznych. Konkludując, praca jest interesującym kompendium wiedzy o założonej i rzeczywistej funkcji przygotowywania kadr do służby w formacji Policji i w nieco zredukowanej formie także w Służbie Granicznej. Została napisana zgodnie z regułami obowiązującymi w naukach społecznych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Piotr Gawroński Dominik Hryszkiewicz Jarosław Radosław Truchan System szkolenia w Policji i Straży Granicznej — funkcja założona i rzeczywista Szczytno 2015 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Recenzenci prof. zw. dr hab. Józef Górniewicz prof. zw. dr hab. Brunon Hołyst Projekt okładki Grzegorz Adamiak Redakcja Wydawcy Radosław Gizot Beata Miszczuk Wojciech Pączek © Wszelkie prawa zastrzeżone — WSPol Szczytno 2015 ISBN 978-83-7462-468-8 e-ISBN 978-83-7462-469-5 Druk i oprawa: Wydział Wydawnictw i Poligrafi i Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie 12–100 Szczytno, ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 111 tel. 89 621 51 02, fax 89 621 54 48 e-mail: wwip@wspol.edu.pl ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== SPIS TREŚCI WSTĘP ................................................................................................................................. 5 ROZDZIAŁ 1 Szkolnictwo Policji i Straży Granicznej w literaturze naukowej .................... 9 1.1. Struktura szkolnictwa Policji i Straży Granicznej .................................... 9  1.2. Funkcje szkolnictwa Policji i Straży Granicznej ....................................... 19 1.3. Zarządzanie jednostkami szkoleniowymi Policji i Straży Granicznej ............................................................................................. 26 1.4. Szkolnictwo Policji i Straży Granicznej jako komponent systemu bezpieczeństwa wewnętrznego państwa ...................................................... 34 ROZDZIAŁ 2 Filozoficzne i aksjologiczne konteksty dydaktyki zadaniowej ........................ 39 2.1. Pojęcie dydaktyki zadaniowej ......................................................................... 39 2.2. Funkcje dydaktyki zadaniowej ...................................................................... 46 2.3. Źródła aksjologiczne i teleologiczne zadań dydaktyki zadaniowej .... 52 2.4. Wybrane cechy dydaktyki zadaniowej ........................................................ 59 ROZDZIAŁ 3 Pedagogiczne konteksty dydaktyki zadaniowej .................................................... 69  3.1. Formy edukacji zawodowej w Policji i Straży Granicznej ...................... 69 3.2. Zasady nauczania — uczenia się w dydaktyce zadaniowej ................... 83 3.3. Wybrane metody dydaktyki zadaniowej ..................................................... 94 3.4. Wychowanie jako funkcja dydaktyki zadaniowej .................................... 107 ROZDZIAŁ 4 Dydaktyka zadaniowa [w] Policji i Straży Granicznej w świetle badań sondażowych ..................................................................................... 117 4.1. Metodologiczne podstawy badań własnych ............................................... 117 4.2. Cechy społeczno-demograficzne badanych funkcjonariuszy Policji .. 120 4.3. Proces rozpoznawania potrzeb szkoleniowych w opiniach  respondentów ...................................................................................................... 125 4.4. Cechy dydaktyki zadaniowej w percepcji respondentów ....................... 140 4.5. Wychowanie do służby w instytucjach edukacji formacji Policji ........ 152 ZAKOŃCZENIE ............................................................................................................... 163 3 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== BIBLIOGRAFIA ............................................................................................................... 171 SPIS RYSUNKÓW ........................................................................................................... 176 SPIS TABEL ........................................................................................................................ 177 SPIS WYKRESÓW .......................................................................................................... 179 ANEKS ................................................................................................................................. 180 4 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== WSTĘP Jedną z najważniejszych płaszczyzn działalności służbowej m.in. Policji i Straży Granicznej, która odgrywa zasadniczą rolę w kształtowaniu bez- pieczeństwa wewnętrznego państwa, stanowi aktywność edukacyjna szkół i ośrodków szkolenia tych formacji. Mimo że nie zajmują się one wprost wykonywaniem ustawowych zadań formacji, to ich znaczenie w obszarze m.in. jakości działalności służb, roz- woju kultury formacji, jej tożsamości, elitarności i etosu jest niepodważalne. Rolą szkolnictwa obu formacji w duchu wartości służby, jej paradygma- tów i inklinacji andragogicznych jest przygotowanie wysoko specjalistycz- nych kadr, które sprawnie i efektywnie będą wykonywać zadania służbowe związane m.in. z: — ochroną życia i zdrowia ludzi oraz mienia, — ochroną bezpieczeństwa i porządku publicznego państwa, — ochroną granicy państwowej, — organizowaniem i dokonywaniem kontroli ruchu granicznego, — zapobieganiem i przeciwdziałaniem nielegalnej migracji1. Od zarania dziejów edukacja stanowi zasadniczą i uniwersalną deter- minantę rozwoju człowieka. Jednym z wielu przykładów traktujących o niepodważalnej warto- ści działalności pedagogicznej bez względu na zmienną czasu, miejsca czy przestrzeni stanowią pierwsze inicjacje pierwotnych społeczności. To w tych wspólnotach narodził się paradygmat wychowywania i kształ- cenia kolejnych pokoleń ludzi. Towarzyszy on ludzkości od wieków i jest zmienną m.in. jego bezpieczeństwa, trwałości i ciągłości rozwoju jego cech tożsamości oraz przyczyną jego sukcesu. Aktywność edukacyjna stanowi podstawowy warunek determinujący przede wszystkim rozwój moralny człowieka. Wyposaża go w podstawowe kompetencje etyczne. Są one m.in. funkcją utrzymania równowagi między nim a: — państwem, 1 Ustawa z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (DzU z 1990 r., nr 30, poz. 179 z późn. zm.; tekst jedn. DzU z 2014 r., poz. 24, 486, 502, 538, 616, 1055, 1199, 1822) oraz ustawa z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (DzU z 1990 r. nr 78, poz. 462 z późn. zm.; tekst jedn. DzU z 2014 r., poz. 1402, 1822). 5 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== — innym człowiekiem, — grupą społeczną, — ekologicznym otoczeniem społecznym lub przyrodniczym. Jedną ze znanych konsekwencji tego procesu bez względu na cechy an- tropologiczne podmiotu i przestrzeń kulturowego oddziaływania jest asy- milacja przez niego m.in. takich wartości (praw), jak: — prawa do  bezpieczeństwa osobistego, społecznego czy instytucjonal- nego, wspólnoty, — prawa do rozwoju tożsamości — indywidualnych, grupowych itd., — prawa do  pielęgnowania tradycji i  historii państwa, narodu, grupy, — prawa do ochrony dziedzictwa narodowego, kulturowego itd., — prawa do podmiotowości i partnerstwa, — prawa do tolerancji, akceptacji oraz asertywności. Działalność pedagogiczna sensu largo jest funkcją rozwoju kulturowego i cywilizacyjnego społeczeństw oraz szansą przełamywania stereotypów i uprzedzeń. To zmienna eliminowania barier i konfliktów. Od pozycji edukacji w strukturze celów państwa zależy w perspektywie czasu jego rozwój we wszystkich dziedzinach. Jest ona także wskaźnikiem świadczącym o aktualnym potencjale państwa i jego obywateli. Niniejsze opracowanie jest próbą systematycznego i holistycznego spoj- rzenia na jeden z elementów podsystemu bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, którym jest współczesne szkolnictwo Policji i Straży Granicznej. Jego celem jest przygotowywanie m.in. funkcjonariuszy tych służb do wy- konywania zadań służbowych na rzecz zapewnienia optymalnego społecz- nie i prawnie pożądanego stanu bezpieczeństwa wewnętrznego państwa. W monografii podjęto próbę diagnozy kondycji aktualnego stanu szkolnictwa obu służb, a w szczególności: — cech kultury szkolenia oraz wychowania do służby, — jakości procesu asymilacji i akomodacji wartości kultury kształcenia za- wodowego w obszarze dydaktyki zadaniowej Policji i Straży Granicznej. Wśród zasadniczych zmiennych warunkujących przygotowanie przez autorów niniejszej publikacji należy zaliczyć: — poznanie systemu szkolenia w Policji i Straży Granicznej, tj. jego insty- tucjonalnej struktury, własności, zadań i funkcji oraz uwarunkowań kształcenia zawodowego w obu służbach, — usystematyzowanie wiedzy dotyczącej systemu edukacji zawodowej w Policji i w Straży Granicznej, — zaproponowanie przygotowanych zmian lub korekt niektórych ob- szarów funkcjonowania systemu szkolenia w obu formacjach w przy- padku krytycznych wyników badań, 6 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== — poszerzenie oferty publikacji dotyczących szkolnictwa służb państwo- wych. Monografia stanowi kompendium wiedzy pedagogicznej dotyczącej modelu szkolenia oraz wychowania funkcjonariuszy Policji i Straży Gra- nicznej. Składa się z dwóch dopełniających się części — teoretycznej i ba- dawczej. W części teoretycznej zaprezentowane zostały informacje dotyczące instytucji tworzących system edukacji obu formacji, wybranych cech dy- daktyki zadaniowej i wychowania do służby podczas szkolenia w ośrodku szkolenia oraz funkcji dydaktyki specjalnej służb państwowych. W drugiej części opracowania zamieszczono wyniki badań sondażo- wych i ich interpretacje dotyczące najważniejszych zagadnień edukacji służb państwowych. Jednak niektóre z postawionych zadań badawczych nie mogły zostać zrealizowane ze względu na rzeczywiste właściwości (m.in. wielkość, złożoność i stopień różnorodności) ukształtowanej w pro- cesie doboru grupy reprezentatywnej. Badania zamierzano przeprowadzić wśród słuchaczy szkolenia dla ab- solwentów szkół wyższych (kursu oficerskiego) Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie i kursantów szkoły chorążych i przeszkolenia specjalistycznego do mianowania na pierwszy stopień oficerski SG Centrum Szkolenia Straży Granicznej w Kętrzynie. Ostatecznie podmiot badań stanowili tylko słuchacze, tzw. kursu ofi- cerskiego realizowanego w Wyższej szkole Policji w Szczytnie. W tych okolicznościach powstała nieoczekiwana przez organizujących badanie asymetria miedzy założonym a realnym (faktycznym) stopniem heterogeniczności grupy badawczej. W tych warunkach badawczych zgro- madzono jedynie materiał empiryczny opisujący tylko cechy policyjnej dy- daktyki zadaniowej. Ze względu na pedagogiczny charakter monografii oraz zakres poru- szanej problematyki (m.in. andragogicznej, socjologicznej i filozoficznej) może ona pełnić m.in. funkcje: — podręcznika dla nauczycieli szkół i ośrodków szkolenia różnych służb, zwłaszcza podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, — poradnika dla podmiotów organizujących procesy szkoleniowe w służbach, — przewodnika dla przedstawicieli terenowych jednostek organizacyj- nych formacji, którzy zajmują się planowaniem, organizowaniem i  ewaluowaniem szkoleń lokalnych oraz wykonują zadania kadrowe związane z  projektowaniem karier i  ścieżek rozwoju zawodowego funkcjonariuszy i pracowników cywilnych służb, — wspierania działań kierowniczych różnego szczebla zarządzania w za- kresie m.in.  projektowania, wdrażania i  ewoluowania zmian w  ide- ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 7 ologii edukacji służb i strategii funkcjonowania jednostek szkolenio- wych formacji. Niniejsza praca stanowi dosyć krytyczne opracowanie, którgo charakter może wynikać m.in. z rodzaju pytań diagnostycznych, zaproponowanych kafeterii odpowiedzi i postaw osób uczestniczących w badaniu. Dlatego też należy podkreślić rolę i postawę Policji w tym przedsięwzięciu. To dzięki uprzejmości Policji możliwe stało się przeprowadzenie badań sondażowych. Wydaje się, że ta monografia nie powstałaby, gdyby nie wsparcie i życzliwość kierownictwa Policji i jej funkcjonariuszy. W związku z tym za umożliwie- nie przeprowadzenia badań sondażowych wśród słuchaczy szkolenia oficer- skiego Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie serdeczne podziękowania autorzy opracowania składają byłemu komendantowi głównemu Policji, gen. insp. dr. Markowi Działoszyńskiemu oraz komendantowi-rektorowi Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie, insp. dr. Piotrowi Bogdalskiemu. 8 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Szkolnictwo Policji i Straży Granicznej w literaturze ROZDZIAŁ 1 naukowej 1.1. Struktura szkolnictwa Policji i Straży Granicznej Jeden z najważniejszych komponentów bezpieczeństwa wewnętrznego państwa stanowi układ instytucji szkoleniowych Policji i Straży Granicz- nej. Efektywność tego elementu determinuje poziom kompetencji funkcjo- nariusza, a one z kolei warunkują jakość wykonywanych przez niego zadań w obszarze porządku publicznego, nienaruszalności ochrony granicy pań- stwowej, czy kontroli ruchu granicznego. W strukturze szkolnictwa policyjnego w roku 2014 wyróżniamy: Wyższą Szkołę Policji w Szczytnie, Centrum Szkolenia Policji w Legionowie, Szkołę Policji w Słupsku, Szkołę Policji w Pile i Szkołę Policji w Katowicach. Instytucje szkoleniowe Policji stanowią system podmiotów edukacji o wyraźnie gradualnym i heterogenicznym charakterze. W strukturze szkół Policji podmiotem wiodącym jest Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie. Jest jedyną szkoleniową jednostką organizacyjną Po- licji nadzorowaną przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Jej działalność opiera się na dwóch źródłach prawa, tj. ustawie o Policji2 i usta- wie Prawo o szkolnictwie wyższym3. Z jednej strony jest ona szkoleniową jednostką organizacyjną Policji, której celem jest przygotowywanie przede wszystkim funkcjonariuszy Policji do wykonywania zadań służbowych, a z drugiej strony jest uczelnią, w której prowadzone są studia wyższe4. Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie jest jedną z najstarszych instytucji szkoleniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Jest jedyną spadkobier- czynią wyższego szkolnictwa oficerskiego Milicji Obywatelskiej. W dniu 2 Ustawa z 6 kwietnia 1990 r. o Policji…, wyd. cyt. 3 Ustawa z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (DzU z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.). 4 P. Bogdalski, P. Gawroński, B. Gołota, Z. Gontarzewski, Ocena możliwo- ści wdrożenia obszarów procesu bolońskiego w Wyższej Szkole Policji w Szczytnie na podstawie analizy doświadczeń wybranych zagranicznych uczelni policyjnych. Raport z badań, Szczytno 2010, s. 34. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 9 24 września 1954 roku przeniesiono Szkołę Oficerską funkcjonariuszy Mi- licji z Centrum Szkolenia Milicji Obywatelskiej ze Słupska do Szczytna. Wówczas powstał Ośrodek Szkolenia Oficerów Milicji Obywatelskiej, który funkcjonował do 1958 roku. W latach 1958–1972 w Szczytnie ist- niała Szkoła Oficerska Milicji Obywatelskiej. W 1972 roku zmieniono na- zwę Szkoły Oficerskiej Milicji Obywatelskiej w Szczytnie na Wyższą Szkołę Oficerską Ministerstwa Spraw Wewnętrznych im. gen. Franciszka Jóź- wiaka „Witolda” z siedzibą w Szczytnie. Pod tą nazwą funkcjonowała ona do 9 września 1990 roku5. Należy także wspomnieć, że opisywana szkoła utraciła w 1989 roku status szkoły wyższej w MSW. Od 1 października 1989 roku do 9 września 1990 roku Wyższa Szkoła Oficerska Milicji Oby- watelskiej w Szczytnie stanowiła zamiejscowy Wydział Porządku Publicz- nego Akademii Spraw Wewnętrznych. Zdaniem J. Fiebiga i W. Pływaczewskiego „ideologiczny kształt ASW nie pozostawał bez wypływu na treść i funkcje kształcenia w Szczytnie. Obok przygotowania zawodowego, szkole oficerskiej usiłowano przypi- sać funkcję kształcenia kadr kierowniczych milicji, traktowanej jako siła polityczna do zwalczania tzw. opozycji politycznej. Jednak programową funkcją szkoły w Szczytnie było w dalszym ciągu przygotowanie zawo- dowe kadr oficerskich dla przekształcającej się w Policję — Milicji Oby- watelskiej (w odróżnieniu od Wyższej Szkoły Oficerskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Legionowie, przekształconej w Wydział Bezpie- czeństwa Publicznego, przygotowującej w okresie całego swojego istnie- nia kadry oficerskie dla służby bezpieczeństwa ministerstwa spraw we- wnętrznych. Ośrodek ten po weryfikacji i wymianie kadr przekształcono w Centrum Szkolenia Policji). Pochodną zachowania zawodowej tożsamo- ści przez szczycieńską uczelnię i jej swoistej „odporności na indoktrynację” była, jak się wydaje, decyzja o utworzeniu w 1990 roku Wyższej Szkoły Po- licji w Szczytnie na bazie istniejącego to do tej pory ośrodka kształcenia6. Od początku swojej aktywności szkoleniowej jej głównym prioryte- tem było kształcenie kadr oficerskich i kierowniczych Milicji Obywatel- skiej, a od 10 września 1990 roku kształcenie kompetencji przyszłych ofi- cerów Policji7. 5 P. Majer, Szkoły oficerskie Milicji Obywatelskiej [w:] W. Pływaczewski, G. Kędzierska (red.), Leksykon policyjny, Szczytno 2001, s. 318–319. 6 J. Fiebig, W. Pływaczewski, System szkolenia Policji w WSPol — stan obec- ny, perspektywy [w:] M. Róg (red.), Policja w społeczeństwie okresu przejściowego, Szczytno 1995, s. 50. 7 60 lat szkolnictwa policyjnego w Szczytnie (1954–2014), praca zbiorowa, Szczytno 2014, s. 5. 10 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Współcześnie do głównych jej zadań edukacyjnych w obszarze funkcji jednostki szkoleniowej Policji należy zaliczyć realizowanie: — szkolenia dla absolwentów szkół wyższych, tzw. kursu ofi cerskiego, — różnorodnych form doskonalenia centralnego, m.in. z obszaru pracy operacyjnej, dochodzeniowo-śledczej i prewencyjnej, — w pewnych okolicznościach szkolenia zawodowego podstawowego, — nadzoru nad działalnością szkoleniową pozostałych szkół Policji, — szkoleń na rzecz innych podmiotów odpowiadających za bezpieczeń- — kreowania polityki edukacyjnej w  obszarze kształcenia zawodowego stwo wewnętrzne państwa, w Policji, — wybranych etapów naboru do służby w Policji. Obok szerokiej, wielopłaszczyznowej i wielokierunkowej działalności szkoleniowej Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie prowadzi także działalność akademicką. Od 2005 roku prowadzi studia pierwszego stopnia na kie- runku administracja w specjalności bezpieczeństwo i porządek publiczny, a od 2007 roku studia na kierunku bezpieczeństwo wewnętrzne8. Funkcjonuje także w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego. Od 2005 roku wdraża w ramach podjętej strategii własnego akademickiego rozwoju postulaty Deklaracji Bolońskiej9. W 2014 roku jej ofertę edukacyjną tworzą trzy kierunki studiów pierwszego stopnia na dwóch wydziałach, tj. bezpieczeństwo wewnętrzne na wydziale bezpieczeństwa wewnętrznego, administracja i kryminologia na wydziale administracji. Realizuje ona również studia drugiego stopnia na kierunku bezpieczeństwo wewnętrzne. Jej ofertę akademicką poszerzają także studia podyplomowe m.in. w zakresie kryminalistyki w procesie kar- nym, zarządzania kryzysowego, problematyki zwalczania przestępczości gospodarczej, czy logistyki w administracji publicznej. Uczestnikami stu- diów w Wyższej Szkole Policji w Szczytnie są funkcjonariusze różnych służb, m.in. Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej czy Służby Więziennej. Szczególną jej cechą, która traktuje o jej pozycji akademickiej, ugrun- towanej tradycji edukacyjnej, wysokiej jakości studiowania jest uzyskanie przez nią uprawnień do doktoryzowania w dziedzinie nauk o bezpieczeń- stwie. Od wielu lat jest rozpoznawalnym ośrodkiem akademickim w Pol- sce, który specjalizuje się w działalności naukowo-badawczej w zakresie 8 P. Bogdalski, P. Gawroński, B. Gołota, Z. Gontarzewski, Ocena możliwo- ści..., wyd. cyt., s. 34.  9 Tamże, s. 40. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 11 nowej dziedziny wiedzy i dyscypliny naukowej, tj. w zakresie nauk o bez- pieczeństwie, a w ich obszarze, w specjalności bezpieczeństwo wewnętrzne. Od wielu lat szkoła zaspokaja także potrzeby szkoleniowe m.in. śro- dowiska sędziowskiego, prokuratorskiego, funkcjonariuszy służby celnej, przedstawicieli władz samorządowych czy członków Korpusu Służby Cy- wilnej10. Kolejnym ważnym podmiotem edukacji w Policji jest Centrum Szko- lenia Policji w Legionowie (CSP). Powstało ono 27 sierpnia 1990 roku na mocy zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych przejmując ka- drę i majątek kilku rozwiązanych szkół resortu spraw wewnętrznych, m.in. Ośrodka Doskonalenia Kadr Kierowniczych w Łodzi, Akademii Spraw Wewnętrznych w Warszawie i Szkoły Ruchu Drogowego w Piasecz- nie. W 1992 roku w struktury CSP włączono także Szkołę Policyjną Prze- wodników i Tresury Psów w Sułkowicach, a w 1998 roku utworzono na te- renie szkoły Centrum Szkoleń Specjalistycznych Policji11. Centrum Szkolenia Policji (CSP) jest jedną z najstarszych szkół Mi- nisterstwa Spraw Wewnętrznych. Do  1990 roku znajdowała się tam Akademia Spraw Wewnętrznych, która przygotowała kadry oficerskie m.in. Służby Bezpieczeństwa. Od 1990 roku CSP jest szkołą zawodową spe- cjalizującą się w konkretnych dziedzinach działalności służbowej. Do jej podstawowych zadań szkoleniowych należy zaliczyć m.in. realizowanie: — szkolenia podstawowego zawodowego, — szkoleń specjalistycznych z zakresu ruchu drogowego, — szkoleń specjalistycznych z zakresu pirotechniki, — szkoleń specjalistycznych z zakresu kynologii, — szkoleń językowych, — niektórych etapów doboru do służby. Kolejnym ważnym podmiotem edukacji w Policji jest Szkoła Policji w Słupsku. To najstarszy ośrodek szkoleniowy Policji, a wcześniej Milicji Obywatelskiej. Pierwsze kursy oficerskie Milicji Obywatelskiej odbywały się na terenie tej jednostki szkoleniowej. Dopiero w 1954 roku przeniesiono szkołę oficerską Milicji Obywatelskiej do Szczytna, gdzie powstała Szkoła Oficerska MO im. gen. Franciszka Jóźwiaka „Witolda”. Szkoła Policji w Słupsku została powołana 1 czerwca 1945 roku przez komendanta głównego Milicji Obywatelskiej jako Centrum Wyszkolenia Milicji Obywatelskiej. W jej strukturze funkcjonowały trzy szkoły, tj. ofi- cerska, szeregowych — przekształcona w późniejszym czasie na podoficer- 10 Tamże, s. 34. 11 S. Stefanowicz, Centrum Szkolenia Policji [w:] W. Pływaczewski, G. Kę- dzierska (red.), Leksykon..., wyd. cyt., s. 52–53. 12 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ską i przewodników oraz tresury psów służbowych. Pierwszym jej komen- dantem był oficer Policji Państwowej — płk Jan Płotnicki. W 1950 roku rozpoczął się w Centrum proces głębokiej reorganizacji. Pierwszą decy- zją było przeniesienie jeszcze w 1950 roku szkoły przewodników i tresury psów do Sułkowic. W połowie 1954 roku szkołę oficerską Milicji Obywatel- skiej przeniesiono do Szczytna, a szkolenie podoficerskie do Piły. W 1954 roku minister bezpieczeństwa publicznego rozwiązał ostatecznie Centrum. W dniu 13 grudnia 1954 roku w Słupsku rozpoczął działalność Ośrodek Szkolenia Szeregowych Milicji Obywatelskiej, który istniał do połowy 1957 roku, kiedy to powołano Szkołę Podoficerską MO, przemianowaną następ- nie na Szkołę MO. Od 10 sierpnia 1990 roku szkoła funkcjonuje jako jed- nostka organizacyjna Policji12. Szkoła Policji w Słupsku od ponad dwudziestu lat systematycznie bez wyraźnych, krytycznych odchyleń rozwija swoją szkoleniową tożsamość, korzystając z pierwotnego dorobku i tradycji szkoleniowych swoich po- przedników i poprzedniczek. Granice jej strategicznej aktywności szko- leniowej wynikają z realizacji przez nią celów edukacyjnych w zakresie kształtowania kompetencji prewencyjnych funkcjonariuszy Policji. Do współczesnych, podstawowych form jej działalności dydaktycznej m.in. można zaliczyć realizowanie: — szkolenia podstawowego zawodowego, — szkoleń specjalistycznych z zakresu pracy prewencyjnej, — szkoleń dotyczących zagadnień służby dzielnicowego. W Pile zlokalizowana jest kolejna szkoła Policji o ugruntowanej tra- dycji i specjalizacji działalności szkoleniowej. Powstała na mocy rozkazu komendanta głównego Milicji Obywatelskiej z 24 września 1954 roku. Otrzymała wówczas nazwę Szkoły Podoficerskiej Milicji Obywatelskiej. Od ponad pięćdziesięciu lat systematycznie kształtuje swoją tożsamość edukacyjną w dwóch specjalnościach, tj. operacyjno-rozpoznawczej i do- chodzeniowo-śledczej. Mimo że była ona formalnie szkołą podoficerską, to jednak w niej np. w latach 70. XX wieku realizowane były także szkole- nia oficerskie13. Od momentu jej powołania podstawowym przedmiotem aktywności szkoleniowej jest kształtowanie kompetencji kryminalnych przede wszyst- kim funkcjonariuszy Policji. Obecnie zasadniczą część jej działalności sta- nowi realizowanie szkolenia zawodowego podstawowego. 12 M. Żurawski, Szkoła Policji w Słupsku [w:] W. Pływaczewski, G. Kędzier- ska (red.), Leksykon..., wyd. cyt., s. 318. 13 Z. Sznabel, Szkoła Policji w Pile [w:] W. Pływaczewski, G. Kędzierska (red.), Leksykon..., wyd. cyt., s. 317–318. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 13 Ostatnią instytucją szkoleniową Policji jest Szkoła Policji w Katowicach. Jest najmłodszą placówką. Utworzono ją 6 stycznia 1999 roku na podstawie zarządzenia nr 1/99 komendanta głównego Policji. Do jej utworzenia wy- korzystano potencjał dydaktyczny, administracyjny i materialny ośrodka szkolenia Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach oraz Oddziałów Prewencji w Katowicach14. Jest jedynym podmiotem szkolenia policyjnego, który nie posiada wyraźnych tradycji szkolenia i precyzyjnie określonej tożsamości. Na podstawie analizy realizowanych przez Szkołę Policji w Katowicach form działalności dydaktycznej, zakresu oraz rodzaju podejmowanych przez nią przedsięwzięć edukacyjnych wynika, że rozwija ona cechy wła- snej odrębności. Staje się szkołą o prewencyjnym charakterze. Jej słucha- czami są najczęściej funkcjonariusze Policji garnizonu śląskiego. Do głównych i współczesnych jej zadań dydaktycznych należy zaliczyć realizowanie: — szkolenia zawodowego podstawowego, — różnych form doskonalenia zawodowego w obszarze specjalności pre- wencyjnych. Strukturę szkolnictwa Straży Granicznej tworzą trzy ośrodki szkole- nia: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego w Koszalinie, Centrum Szkolenia Straży Granicznej im. Żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza w Kętrzynie oraz Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu. Nie tworzą one gradualnej struktury z wyraźnym liderem, jednak na podstawie analizy semantycznej ich nazw można jednak wskazać wio- dący podmiot w omawianej strukturze. Jest nim Centralny Ośrodek Szko- lenia Straży Granicznej w Koszalinie. W 2013 roku komendant główny Straży Granicznej określił zakresy działalności szkoleniowej poszczegól- nych ośrodków szkolenia SG15. Na tej podstawie przypisano poszczegól- nym instytucjom edukacji w SG określone specjalizacje, a więc kierunkowe zadania dydaktyczne. 14 J. Olszewski, Szkoła Policji w Katowicach [w:] W. Pływaczewski, G. Kę- dzierska (red.), Leksykon..., wyd. cyt., s. 316–317. 15 W październiku 2013 roku komendant główny Straży Granicznej zaakcep- tował podział obszarów szkoleń w Straży Granicznej i przyporządkował każde- mu ośrodkowi SG określone formy edukacji zawodowej. W ten sposób określił profile ich działalności szkoleniowej, ich specjalności (cechy formalne ich tożsa- mości) i kierunki rozwoju poszczególnych podmiotów kształcenia zawodowego w formacji. Zob. Zaplecze dydaktyczne, czyli ośrodki szkolenia Straży Granicznej, „Straż Graniczna” 2015, nr 1, s. 16–17. 14 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== W Centrum Szkolenia Straży Granicznej w Kętrzynie (CSSG) realizo- wane są m.in.: 1) szkolenia podstawowe, 2) szkolenia w zakresie szkoły podoficerskiej, 3) szkolenia w zakresie szkoły chorążych, 4) przeszkolenia specjalistyczne do mianowania na pierwszy stopień ofi- 5) szkolenia specjalistyczne z zakresu minerstwa i pirotechniki, 6) szkolenia specjalistyczne i kursy doskonalące z kontroli ruchu granicz- cerski SG, nego, 7) szkolenia specjalistyczne i kursy doskonalące z zakresu ochrony grani- cy państwowej, 8) niektóre szkolenia i kursy w zakresie pracy dochodzeniowo-śledczej, 9) szkolenia i kursy z dziedzin kryminalistyki, 10) kursy z analizy strategicznej i analizy ryzyka, 11) kursy z łączności specjalnej i teleinformatyki16. Centrum Szkolenia Straży Granicznej jest najstarszym ośrodkiem szkole- nia w Straży Granicznej i jedną z najstarszych instytucji szkoleniowych funk- cjonariuszy, a wcześniej żołnierzy Wojsk Ochrony Pogranicza w Polsce. Według E. Milewskiego „tradycje współczesnego Centrum Szkolenia Straży Granicznej sięgają roku 1946, kiedy to 21 września powołano w Ostró- dzie Centrum Wyszkolenia Wojsk Ochrony Pogranicza, przemianowane na- stępnie w roku 1949 na Oficerską Szkołę Wojsk Ochrony Pogranicza z miej- scem dyslokacji w Kętrzynie. W 1970 roku szkołę rozformowano, a w jej miejsce utworzono Ośrodek Szkolenia Wojsk Wewnętrznych, w ramach któ- rego funkcjonowała Szkoła Chorążych i Szkoła Podoficerów Zawodowych WOP. Dwa lata później ośrodek zmienił nazwę na Ośrodek Szkolenia Wojsk Ochrony Pogranicza”17. W 1978 roku w Ośrodku Szkolenia Wojsk Ochrony Pogranicza w Kętrzynie utworzono filię wrocławskiej Wyższej Szkoły Wojsk Zmechanizowanych im. Tadeusza Kościuszki. W 1980 roku Ośrodek Szkole- nia WOP został przeformowany na Centrum Szkolenia Wojsk Ochrony Po- granicza. W 1991 roku utworzono Centrum Szkolenia Straży Granicznej18. CSSG charakteryzuje się wielkim dorobkiem dydaktycznym i szkolenio- wym. Posiada niezbywalne i trwałe atrybuty, które powodują, że jest znaną, cenioną i rozpoznawalną w przestrzeni edukacyjnej i społecznej jednostką 16 Zob. Zaplecze dydaktyczne..., wyd. cyt. 17 E. Milewski (red.), Centrum Szkolenia Straży Granicznej im. Żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza w Kętrzynie [w:] Straż Graniczna w dwudziestoleciu 1991–2011. Materiały pokonferencyjne, t. II, Koszalin 19–20.05.2011 r., s. 237. 18 Tamże, s. 237–238. 15 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== szkoleniową Straży Granicznej. Do szczególnych jej cech i własności, które przez lata kształtowały jej tożsamość należy zaliczyć: tradycję szkolenia żołnierzy WOP, funkcjonariuszy Straży Granicznej, bogate doświadczenie szkoleniowe, które jest funkcją ugruntowanej kultury edukacyjnej i stabilnej działalności szkoleniowej. W ostatnim czasie jej wartość oraz miejsce w strukturze szkoleniowych jednostek organizacyjnych systemu szkolenia i doskonalenia zawodowego w Straży Granicznej wyraźnie ewaluuje w kierunku ośrodka o stricte za- wodowym charakterze. CSSG w Kętrzynie jest jedynym podmiotem szkolenia w Straży Gra- nicznej, który nie posiada osobowości prawnej. W tej sytuacji prawnej roz- wój CSSG, a zwłaszcza jego infrastruktury i bazy dydaktycznej jest funkcją kondycji finansowej Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Straży Granicznej w Kętrzynie. Kolejnym podmiotem edukacji funkcjonariuszy Straży Granicznej jest Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Jó- zefa Piłsudskiego w Koszalinie. Według W. Grobelskiego „jednostka wy- wodzi się z dawnego Ośrodka Szkolenia Podoficerów i Młodszych Spe- cjalistów Łączności i Radiolokacji WOP istniejącego początkowo przy Bałtyckiej Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza, a później przy Oddziale o tej samej nazwie. Po przekształceniu formacji w Straż Graniczną jed- nostka stała się Ośrodkiem Szkolenia SG. (…). W tym początkowym okre- sie Ośrodek zachowywał jeszcze swój dawny, wojskowy charakter, prowa- dząc trzy podstawowe kursy: łączności, radiolokacji, kutrzystów”19. Dopiero na podstawie zarządzenia nr 019 komendanta głównego Straży Granicznej z 19 marca 1992 roku został utworzony Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej w Koszalinie20. COSSG charakteryzuje się relatywnie bogatą ofertą szkoleniową. Od kilkudziesięciu lat realizuje różne szkolenia i doskonalenia zawodowe. Do najważniejszych form kształcenia zawodowego, które kształtowały tożsamość szkoleniową ośrodka należy zaliczyć realizację: — szkolenia podofi cerskiego funkcjonariuszy służby kandydackiej, — szkolenia podofi cerskiego funkcjonariuszy zawodowych SG w specjal- ności łączność i logistyka, — kursów chorążych zawodowych SG w specjalności łączność i logistyka, — kursów ofi cerskich o profi lu operacyjno-rozpoznawczym, 19 W. Grobelski, Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszał- ka Polski Józefa Piłsudskiego [w:] Straż Graniczna w dwudziestoleciu..., wyd. cyt., s. 195–196. 20 Tamże, s. 197. 16 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== — kursów dla kadry kierowniczej21. Na podstawie akceptacji przez komendanta głównego Straży Gra- nicznej podziału obszarów szkoleń niniejszy ośrodek realizuje m.in. takie formy edukacji zadaniowej jak: — szkolenie podstawowe, — szkolenie w zakresie szkoły podofi cerskiej, — szkolenie w zakresie szkoły chorążych, — przeszkolenie specjalistyczne do mianowania na pierwszy stopień ofi - cerski Straży Granicznej, — szkolenia i  kursy z  zakresu czynności operacyjno-rozpoznawczych i  dochodzeniowo-śledczych na  poziomie przestępczości zorganizo- wanej z uwzględnieniem zagadnień związanych z terroryzmem, han- dlem ludźmi oraz ochroną dóbr kultury, — szkolenia i  kursy dotyczące zagadnień logistycznych w  Straży Gra- nicznej, — szkolenia ogólnozawodowe, obejmujące szkolenie dla kadry kierowni- czej i dowódczej, kreowanie wizerunku funkcjonariuszy Straży Gra- nicznej22. Ostatnią jednostką szkoleniową w Straży Granicznej jest Ośrodek Szko- leń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu. Powstał on na podsta- wie zarządzenia nr 68 komendanta głównego Straży Granicznej z 30 wrze- śnia 2009 roku. Jest najmłodszym ośrodkiem szkolenia funkcjonariuszy SG. Został utworzony na bazie likwidacji Łużyckiego Oddziału Straży Gra- nicznej i Ośrodka Tresury Psów Służbowych SG23. Podstawowym przed- miotem jego działalności jest przygotowywanie i doskonalenie kompetencji zawodowych funkcjonariuszy w zakresie postępowań w sprawach cudzo- ziemców oraz prowadzenie szkoleń w zakresie kształcenia zawodowego przewodników psów służbowych Straży Granicznej24. Obok podejmowanej działalności edukacyjnej w ramach dwóch, powyżej wymienionych specja- lizacji realizuje on także szkolenie zawodowe podstawowe oraz szkolenie w zakresie szkoły podoficerskiej. 21 T. Frydrych, Podstawy szkolenia w Centralnym Ośrodku Szkolenia Stra- ży Granicznej, „Biuletyn Centralnego Ośrodka Szkolenia Straży Granicznej, im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego” 2012, nr 4, s. 142–163. 22 W październiku 2013 roku komendant główny Straży Granicznej zaakcep- tował podział obszarów szkoleń w Straży Granicznej. Tym samym określił profile działalności edukacyjnej ośrodków szkolenia w Straży Granicznej. Zob. Zaplecze dydaktyczne..., wyd. cyt. 23 R. Onoszko, Ośrodek Szkoleń specjalistycznych Straży Granicznej [w:] Straż Graniczna w dwudziestoleciu..., wyd. cyt., s. 259. 24 Tamże, s. 260. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 17 Mimo że nie posiada jeszcze ugruntowanej tożsamości i relatywnie długich tradycji kształcenia zawodowego, to jednak podejmuje on wyjąt- kowe wyzwania edukacyjne m.in. na poziomie aktywności międzynarodo- wej, które powodują rozwój stałych i autonomicznych cech jego odrębności oraz wysokiej pozycji szkoleniowej w szkolnictwie zawodowym Minister- stwa Spraw Wewnętrznych. Współpracuje m.in. z takimi organizacjami zagranicznymi jak: — Międzynarodowa Organizacja ds. migracji — OIM, promująca zarzą- dzanie migracji z poszanowaniem praw człowieka, — Europejska Agencja Zarządzania Współpracą Operacyjną na  Ze- wnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskich — Frontex25. Zgodnie z decyzją komendanta głównego Straży Granicznej dotyczącą rozkładu uprawnień i specjalizacji edukacji zadaniowej Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych w Lubaniu realizuje m.in. takie formy przedsięwzięć szkoleniowych jak: — szkolenie podstawowe, — szkolenie w zakresie szkoły podofi cerskiej, a także realizuje zadania dydaktyczne m.in. w takich obszarach jak: — migracje i cudzoziemcy, — kynologia, — zarządzanie kryzysowe, działania obronne, — prowadzenie postępowań dyscyplinarnych. Na podstawie analizy cech systemów edukacji Policji i Straży Granicz- nej można powiedzieć, że posiadają one zarówno cechy porównywalne — podobne, jak i odrębne. System edukacji w Policji tworzą szkoły o wyraźnie wyeksponowanej specjalizacji, które są przejawem stabilnej tożsamości i określonej strate- gii rozwoju. W ich przypadku rozwój jest konsekwencją potencjału we- wnętrznego szkoły, tradycji i historii szkolenia. Ważną cechą rozwoju sys- temu szkolenia w Policji jest silnie określony lider z wyraźnie zdefiniowaną strategią. Ten stan determinuje naturalny rozwój wszystkich podmiotów szkolenia Policji. System szkolenia w Straży Granicznej rozpoczął proces heterogenicznej zmiany. Ośrodki Szkolenia Straży Granicznej różnicują kierunki swojej aktyw- ności. Kształtują się ich swoiste tożsamości. Ten proces został wzmocniony przy- jętą przez komendanta głównego Straży Granicznej określoną koncepcją funk- cjonowania podmiotów edukacji tej formacji, w wyniku której zarysowały się realne granice przedmiotowe działalności dydaktycznej ośrodków szkolenia SG. 25 Tamże, s. 261. 18 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Ważnym problemem systemu edukacji wszystkich formacji podległych ministrowi spraw wewnętrznych, w tym Policji i Straży Granicznej, jest po- ziom ich integralności, kompensacji i komplementarności, a więc procesów, które są funkcją współpracy i współdziałania na rzecz wspólnej wartości — zapewnienia bezpieczeństwa wewnętrznego państwa i jego obywatelom. Istotnym i często pomijanym w dyskursie naukowym zadaniem obu systemów szkolenia jest nie tylko szkolenie funkcjonariuszy na rzecz wła- snej formacji, ale uzupełnianie kwalifikacji innych funkcjonariuszy służb podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Ten mecha- nizm jest zmienną osiągania przez wymienione formacje celów i funkcji bezpieczeństwa wewnętrznego państwa. Wydaje się, że szkolnictwo obu formacji powinno stanowić zintegrowany komponent determinujący po- ziom bezpieczeństwa wewnętrznego państwa. W tych okolicznościach ważne jest osiągnięcie poprzez mechanizm integracji systemu szkolenia funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, a także Państwowej Straży Po- żarnej i Biura Ochrony Rządu efektu synergii. Jest on gwarantem współ- pracy, kooperacji, współdziałania zwłaszcza w sytuacji potencjalnych i re- alnych zagrożeń bezpieczeństwa wewnętrznego państwa. 1.2. Funkcje szkolnictwa Policji i Straży Granicznej Szkolnictwo Policji i Straży Granicznej stanowi jeden z ważniejszych komponentów systemu szkolenia i doskonalenia zawodowego służb pod- porządkowanych ministrowi spraw wewnętrznych. Jedną z form opisu cech układu podmiotów edukacji obu służb sta- nowią jego funkcje. Na podstawie analizy ich przedmiotu można określić granice tożsamości działalności m.in. szkół i ośrodków szkolenia, kierunki ich aktywności oraz stopień asymilacji przez nich norm i wartości kultury kształcenia zawodowego. Pojęcie „funkcji” w literaturze przedmiotu jest gruntownie opisane. Zdaniem Andrzeja Biłata „funkcja” jest m.in. rolą spełnianą przez okre- ślony element w jakiejś całości26. W jednej z propozycji interpretacji po- jęcia zamieszczonej w Słowniku psychologii zwraca się na jej właściwości, tj. aktywność i działalność. To te cechy stanowią konstytucyjne elementy fenomenologiczne tego terminu. Zdaniem A.S. Rebera i E.S. Reber słowo „funkcja” jest właściwym działaniem lub odpowiednim zachowaniem osoby, narządu, struktury, maszyny lub nawet społecznie określonej roli27. 26 J. Hartman (red.), Słownik filozofii, Kraków 2004, s. 91. 27 A.S. Reber, E.S. Reber, Słownik psychologii, Warszawa 2005, s. 232–233. 19 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw==
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

System szkolenia w Policji i Straży Granicznej - funkcja założona i rzeczywista
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: