Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00050 006498 13230002 na godz. na dobę w sumie
Szachy dla przyszłych mistrzów - ebook/pdf
Szachy dla przyszłych mistrzów - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 160
Wydawca: Wydawnictwo RM Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3777-3527-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> gry, zabawy, sport
Porównaj ceny (książka, ebook (-23%), audiobook).
UWAGA: Aby prawidłowo wyświetlać czcnionki szy na czytniku włączyć formatowanie wydawcy (lub analogiczną opcję)!

Każdy początkujący szachista zadaje sobie z pewnością pytanie: jak trenować, aby nieustannie i szybko podwyższać swoje kwalifikacje sportowe. Podstawowym warunkiem właściwego rozwoju młodego zawodnika – oprócz praktyki turniejowej – są praca z trenerem i samokształcenie. Wiedza w szachach nieustannie się rozwija. Każdy turniej jest praktycznie kuźnią nowych pomysłów. Szczególnie w sferze teorii otwarć szachowych spotykają nas ciągłe niespodzianki. Kto zlekceważy studiowanie początkowej fazy partii, ten szybko pogubi się w gąszczu nowych wariantów oraz idei. 
 
Podręcznik Szachy dla przyszłych mistrzów to przede wszystkim szybki kurs otwarć szachowych. Prezentuje debiuty otwarte, zamknięte i półotwarte, a także zasady pracy nad repertuarem debiutowym, który jest siłą każdego szachisty. Pomaga udoskonalić technikę liczenia wariantów oraz zmysł taktyczny. Zwraca uwagę na najważniejsze problemy gry końcowej. Podkreśla znaczenie analizowania i komentowania partii dla własnego rozwoju. Podpowiada też, jak efektywnie wykorzystać komputer i internet w treningu szachowym. 
 
Ta książka przeznaczona jest dla młodych adeptów królewskiej gry, którzy posiedli już podstawową wiedzę i chcą bliżej poznać tajniki fachowego treningu szachowego. Może być ona także pomocą w działalności szkoleniowej trenerów.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Szachy dla przyszłych mistrzów Jerzy Konikowski Copyright © 2015 by Wydawnictwo RM All rights reserved Wydawnictwo RM, 03-808 Warszawa, ul. Mińska 25 rm@rm.com.pl www.rm.com.pl Żadna część tej pracy nie może być powielana i rozpowszechniana, w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (elektroniczny, mechaniczny) włącznie z fotokopiowaniem, nagrywa- niem na taśmy lub przy użyciu innych systemów, bez pisemnej zgody wydawcy. Wszystkie nazwy handlowe i towarów występujące w niniejszej publikacji są znakami towa- rowymi zastrzeżonymi lub nazwami zastrzeżonymi odpowiednich firm odnośnych właścicieli. Wydawnictwo RM dołożyło wszelkich starań, aby zapewnić najwyższą jakość tej książce, jed- nakże nikomu nie udziela żadnej rękojmi ani gwarancji. Wydawnictwo RM nie jest w żadnym przypadku odpowiedzialne za jakąkolwiek szkodę będącą następstwem korzystania z infor- macji zawartych w niniejszej publikacji, nawet jeśli Wydawnictwo RM zostało zawiadomione o możliwości wystąpienia szkód. ISBN 978-83-7773-359-2 Redaktor prowadzący: Irmina Wala-Pęgierska Redakcja: Bartosz Działoszyński Korekta: Justyna Mrowiec Projekt okładki: Grażyna Jędrzejec Zdjęcie na okładce: shutterstock.inc Redaktor techniczny: Anna Nieporęcka Skład: Marcin Fabijański Druk i oprawa: Oficyna Wydawnicza READ ME – Drukarnia w Łodzi, Olechowska 83, (42) 649-33-91, druk@readme.pl, http://druk.readme.pl W razie trudności z zakupem tej książki prosimy o kontakt z wydawnictwem: rm@rm.com.pl Spis treści Objaśnienie symboli . . . . . . . . . . 7 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . 11 I. SZYBKI KURS OTWARĆ SZACHOWYCH . . . . . . . . . . . . . . 15 1. Debiuty otwarte . . . . . . . . . 17 Debiut centralny . . . . . . . . . 17 Gambit północny . . . . . . . . 18 Debiut gońca . . . . . . . . . . . 19 Debiut Ałapina . . . . . . . . . . 20 Przyjęty gambit królewski . . 21 Nieprzyjęty gambit królewski . . . . . . . . . . . . . . 24 Partia wiedeńska . . . . . . . . . 26 Obrona Philidora . . . . . . . . . 28 Gambit łotewski . . . . . . . . . 29 Gambit słonia . . . . . . . . . . . 30 Partia rosyjska . . . . . . . . . . . 31 Debiut trzech skoczków . . . 33 Debiut czterech skoczków . . 34 Debiut Ponzianiego . . . . . . . 35 Partia szkocka . . . . . . . . . . . 36 Obrona dwóch skoczków . . 38 Partia włoska . . . . . . . . . . . 41 Gambit Evansa . . . . . . . . . . 43 Partia węgierska . . . . . . . . . 44 Partia hiszpańska . . . . . . . . . 45 2. Debiuty półotwarte . . . . . . 50 Obrona sycylijska . . . . . . . . 50 Obrona francuska . . . . . . . . 55 Obrona Caro-Kann . . . . . . . 57 Obrona Pirca . . . . . . . . . . . . 60 Obrona Alechina . . . . . . . . . 61 Obrona skandynawska . . . . 63 Debiut Nimzowitscha . . . . . 64 3. Debiuty zamknięte . . . . . . 65 Nieprzyjęty gambit hetmański . . . . . . . . . . . . . . 65 Przyjęty gambit hetmański . . 70 Obrona słowiańska . . . . . . . 71 Pionkiem hetmańskim . . . . . 74 Obrona Nimzowitscha . . . . . 76 Obrona hetmańsko- -indyjska . . . . . . . . . . . . . . . 79 Partia katalońska . . . . . . . . . 81 Gambit budapeszteński . . . . 82 Obrona królewsko-indyjska . 83 Nowoczesny Benoni . . . . . . 86 Stary Benoni . . . . . . . . . . . . 88 Gambit Blumenfelda . . . . . . 88 Gambit wołżański . . . . . . . . 89 Obrona staroindyjska . . . . . . 90 Obrona Grünfelda . . . . . . . . 92 Obrona holenderska . . . . . . 94 Obrona polska . . . . . . . . . . 96 Partia angielska . . . . . . . . . . 97 Otwarcie Rétiego . . . . . . . . . 99 Otwarcie Larsena . . . . . . . . .100 Otwarcie Birda . . . . . . . . . .101 Otwarcie van Geeta . . . . . . .101 Otwarcie orangutana . . . . . .102 6 Szachy dla przyszłych mistrzów II. ZASADY PRACY NAD REPERTUAREM DEBIUTOWYM 105 V. ANALIZA I KOMENTOWANIE PARTII . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 Struktury pionkowe . . . . . . . . .108 Wolny pionek . . . . . . . . . . . . .108 Izolowany pionek w centrum . . . . . . . . . . . . . . .112 Wiszące pionki . . . . . . . . . . . .115 Formacja c3/d4 lub c6/d5 . . . .119 Zdwojony pionek . . . . . . . . . .122 III. ĆWICZENIE TECHNIKI LICZENIA WARIANTÓW ORAZ ZMYSŁU TAKTYCZNEGO . . . . . 127 Rozwiązania kombinacji . . . . .132 IV. ZNACZENIE GRY KOŃCOWEJ. . . . . . . . . . . . . . . . 135 Rozwiązania zadań . . . . . . . . .139 VI. KOMPUTER W TRENINGU SZACHISTY . . . . . . . . . . . . . . . . 153 Programy szachowe . . . . . . . . .153 Bazy szachowe . . . . . . . . . . . .153 Internet . . . . . . . . . . . . . . . . . .153 Poczta elektroniczna (e-mail) . . . . . . . . . . . . . . . . . .154 Trening drogą elektroniczną. . . . . . . . . . . . . .154 Opracowanie repertuaru debiutowego . . . . . . . . . . . . . .155 Rozwiązywanie testów . . . . . . .155 Analiza partii . . . . . . . . . . . . . .155 Trening praktyczny . . . . . . . . .155 Materiały szkoleniowe . . . . . . .155 Indeks partii . . . . . . . . . . . . . . . 157 Indeks debiutów . . . . . . . . . . . 158 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 Objaśnienie symboli ! !! ? ?? !? ?! + - - + ± μ ² ³ = ÷ „ : + # silne posunięcie bardzo silne posunięcie słabe posunięcie bardzo słabe posunięcie posunięcie zasługujące na uwagę posunięcie o wątpliwej wartości białe mają decydującą przewagę czarne mają decydującą przewagę białe mają przewagę czarne mają przewagę białe mają minimalną przewagę czarne mają minimalną przewagę pozycja jest równa pozycja jest skomplikowana z kontrgrą bicie szach mat Wstęp Każdy początkujący szachista zadaje sobie z pewnością py- tanie: jak trenować, aby nie- ustannie i szybko podwyższać swoje kwalifikacje sportowe. Zasadniczym warunkiem właściwe- go rozwoju młodego zawodnika – oprócz praktyki turniejowej – jest pra- ca szkoleniowa. Zajęcia z trenerem od grywają ogromną rolę. Jednakże szachista, który ogranicza się wyłącz- nie do słuchania wykładów, będzie robił postępy w ślimaczym tempie. Dlatego praca samoszkoleniowa za- wodnika jest bardzo ważnym elemen- tem w procesie doskonalenia własne- go poziomu gry. Wiedza w szachach nieustannie się rozwija. Każdy turniej jest praktycz- nie kuźnią nowych pomysłów, z któ- rymi powinien zapoznać się każdy zawodnik z ambicjami sportowymi. Szczególnie w sferze teorii otwarć szachowych spotykają nas ciągłe nie- spodzianki, którymi trzeba się zająć w trakcie treningu. Kto zlekceważy studiowanie początkowej fazy partii, ten szybko pogubi się w gąszczu no- wych wariantów oraz idei. Faza debiutowa uległa w ostat- nich czasach znacznym przemianom i ciągle jest przedmiotem dogłębnych badań teoretycznych i praktycznych. Ta praca wymaga dużej wiedzy, do- świadczenia i samozaparcia. Analiza wariantów czy nawet pojedynczych ruchów kosztuje wiele czasu. Trzeba mieć naprawdę dużo cierpliwości, aby się tym solidnie zajmować. Nie ma żadnych wątpliwości, że pra ca analityczna z debiutami jest twórcza i pomaga rozwinąć wiele po zy tywnych cech i umiejętności, takich jak wytrwałość w szukaniu nie znanych dróg czy zdolności anali- tyczne. Inspiruje też do nieustannego poznawania nowych pozycji w grze środkowej, które są ściśle związane z wieloma otwarciami. Ponadto czę- sto zmusza nawet do analizy końcó- wek, co oznacza, że daje okazję do zajmowania się także problemami pozostałych faz partii. Trening ogra- niczający się tylko do poznawania ogólnych zagadnień gry środkowej czy końcówek jest niewystarczający do opanowania wiedzy pozwalającej na osiąganie sukcesów turniejowych. Takie szkolenie jest mało efektywne i rodzi nawyk schematycznego myśle- nia. W tym przypadku nie ma wielkiej pracy twórczej, ponieważ przeważnie przegląda się takie same lub podobne pozycje. Tę książkę przygotowałem z my- ślą o mło dzieży, która zdobyła już podstawową wiedzę o grze w szachy i chce bliżej poznać tajniki fachowe- 10 Szachy dla przyszłych mistrzów go treningu. Poradnik może być także pomocą w działalności szkoleniowej trenerów. W książce korzystałem z moich tek- stów opublikowanych w krajowych periodykach specjalistycznych, takich jak: „Szachis ta”, „Magazyn Szachista”, „Pa norama Szachowa”, „Poradnik Sza- chisty”, „Przegląd Szachowy”, „Szachy – Chess”, „Wybrane zagadnienia teorii i praktyki szachowej”, a także z pra- cy dyplomowej na I klasę trenerską przygotowanej w Centralnym Ośrod- ku Sportu w Warszawie w 2002 roku. Wprowadzenie Podstawą sukcesów w szachach są niewątpliwie talent zawodni- ka, włożona praca szkoleniowa, warunki do praktycznego uprawiania tej dyscypliny, a także osoba sterują- ca, czyli trener. Trening jest wymierny, a jego cza- sochłonność zależy od stopnia za- awansowania zawodnika. Jest rzeczą zrozumiałą, że wraz z podniesieniem kwalifikacji wzrasta liczba zajęć po- święconych szachom. Obecnie orga- nizuje się wiele imprez szachowych i dlatego czołowi zawodnicy świata, aby utrzymać wysoką formę sporto- wą, trenują dziennie od 8 do 14 go- dzin. Początkujący szachista poświęca pracy szkoleniowej oczywiście znacz- nie mniej czasu. Proces szkolenia musi być dobrze przygotowany i umiejętnie rozłożony w przewidzianym na niego czasie. Powinien być też odpowiednio zorga- nizowany, aby umożliwić osiągnięcie postawionego celu. Plan treningu musi być rzeczowy i odpowiadać kwalifikacjom zawodni- ka. Powinien być ciekawy, a przede wszystkim możliwie elastyczny, aby można go było modyfikować i w każ- dej chwili dopasowywać do tempa postępów szachisty. Ważnym celem szkolenia młodych zawodników jest wyrobienie u nich takich umiejętności, które pozwolą im dalej się rozwijać i będą podstawą do osiągnięć w wieku dojrzałym. Etapy treningu szachowego można podzielić, w zależności od głównej treści i związanych z tym zadań, na trzy grupy: • trening podstawowy (lub wstęp- ny), • trening ogólnorozwojowy, • trening specjalistyczny. Głównym zadaniem treningu pod- stawowego jest przyswojenie ele- mentarnych zasad rozgrywania partii szachowej. Początkujący szachista po- znaje ruchy poszczególnych bierek, cel szachów, czyli danie mata lub zdo- bycie przewagi materialnej wystarcza- jącej do wygrania pojedynku. W ogól- nych zarysach zaznajamia się z trzema fazami gry: otwarciem, grą środkową i końcówką. Poznaje „kodeks szacho- wy” oraz zasady jego zastosowania w grze praktycznej w podstawowym zakresie. Osobie grającej w szachy to- warzyskie taki trening daje niezbędną wiedzę, pozwa lającą na uczestnictwo w meczach i turniejach szachowych. W tym miejscu amator królewskiej gry staje się zawodnikiem. Ten etap tre- ningu jest z reguły krótki, może trwać nawet tylko kilka tygodni. Jego dłu- gość zależy od talentu gracza i często- tliwości zajęć. Pierwszym poważnym etapem pra- cy nad szachami jest trening ogólno- 12 Szachy dla przyszłych mistrzów rozwojowy. Zawodnik zdobywa na nim wiedzę potrzebną do głębszego zrozumienia istoty gry szachowej. Po- znaje m.in. zasady strategii i taktyki, techniki gry końcowej, historię sza- chów oraz ogólne założenia teorii de- biutów, a więc uczy się tego wszyst- kiego, co rozwija tzw. ogólną kulturę szachową. Na tym etapie szkolenia zawodnik musi opanować podstawy sztuki samokształcenia i nauczyć się je planować. Musi być świadomy tego, że sport szachowy wymaga dużego poświęcenia, a trening ma stać się ele- mentem codziennego życia. Trening specjalistyczny jest os- tatnim ogniwem w ogólnym procesie szkoleniowym. Służy kształtowaniu indywidualnego i optymalnego po- ziomu mistrzostwa szachowego. Jest to wybitnie specjalistyczna forma pro- cesu treningowego, ponieważ wszyst- kie metody, środki i przedsięwzięcia są podporządkowane wyłącznie osią- gnięciu najwyższego kwalifikowane- go poziomu sportowego. Zatem tre- ning specjalistyczny jest nastawiony na osiągnięcie określonego celu spor- towego, takiego jak zdobycie mistrzo- stwa kraju, wygranie turnieju między- narodowego, przejście do wyższej kategorii szachowej itd. Do ważniejszych zadań treningu specjalistycznego należą: studiowanie granych przez siebie debiutów i opra- cowywanie oryginalnych koncepcji w początkowym stadium gry; prowa- dzenie własnej bazy otwarć i ogól- nego banku informacji z partiami z różnych turniejów; dokładna analiza granych przez siebie partii i ich ko- mentowanie w celu wyeliminowania mankamentów w grze; analiza gry potencjalnych prze ciwników służąca znalezieniu słabych punktów w ich partiach (wiedza ta jest przydatna w bezpośrednich pojedynkach) itd. Pomiędzy treningiem ogólnoroz- wo jowym i specjalistycznym istnieje oczy wiście duża współzależność, ale ważne jest zachowanie prawidłowych proporcji. I tak w początkowej fazie szkolenia czy samokształcenia powin- no się kłaść większy nacisk na zaję- cia ogólnorozwojowe. Dopiero po zdobyciu tytułu kandydata na mistrza należy zwiększyć liczbę zajęć specja- listycznych. Szachista po osiągnięciu mistrzow- skiego poziomu gry powinien skon- centrować się przede wszystkim na pra cy samoszkoleniowej. Kontakty z tre nerem – o ile jest to możliwe – za- wsze będą jednak pożyteczne. Trener może służyć cennymi radami, pomóc w opracowaniu właściwego progra- mu samokształcenia, opracować ma- teriały szkoleniowe i informacyjne, pomagać w analizach itd. Mistrz szachowy powinien prowa- dzić trening systematycznie, według planu, z zachowaniem następujących proporcji: trening specjalistyczny – 80 , trening ogólnorozwojowy – 20 . Zawodowy szachista musi wyróż- niać się ogromną pracowitością. Wie- loletnie doświadczenia wykazują, że im więcej czasu zawodnik poświęca na trening, tym mniej wysiłku kosztu- je go rozgrywanie partii i dzięki temu zachowuje on więcej świeżości w kry- tycznych momentach. Duża wiedza – Wprowadzenie 13 poznanie strategii połączone ze zna- jomością tysięcy pozycji – pozwala szachiście na szybkie i bezbłędne podjęcie decyzji w różnych momen- tach walki. Elementem treningu po- winno być także doskonalenie taktyki turniejowej (sposób rozgrywania tur- nieju, względnie meczu) oraz umie- jętności koncentracji w krytycznych fazach partii. Powinno się też znaleźć czas na psychologiczne przygoto- wanie się do partii, turniejów i starć z konkretnymi przeciwnikami itd. Ważnym warunkiem rozwoju sza- chisty – oprócz treningu i praktyki turniejowej – jest umiejętność analizy swoich działań i zdolność zaplanowa- nia walki turniejowej. Wysoka samo- kontrola i trafne kierowanie swym działaniem, a także zdolność wykształ- cenia niezbędnych cech osobowości to podstawy sukcesów turniejowych. Ważnym zadaniem zawodnika jest więc poznanie oraz zbadanie samego siebie. Może temu służyć prowadzenie dziennika turniejowego. W ten sposób gromadzi się jak najwięcej informacji uzyskanych bezpośrednio w trakcie turnieju na temat własnego procesu gry oraz danych dotyczących samo- oceny i samokontroli najważniejszych parametrów działań zawodnika. Poniższa tabela ilustruje, jak zmie- niają się potrzeby treningowe szachi- sty wraz z rozwojem jego umiejęt- ności. Kategoria szachowa Procentowy udział obciążenia treningiem specjalistycznym ogólnorozwojowym V–III II I Kandydat Mistrz 80 70 60 40 20 20 30 40 60 80 Na podstawie moich wieloletnich doświadczeń w pracy szkolenio- wej z szachistami różnych kategorii uważam, że trening według przed- stawionego schematu gwarantuje do- prowadzenie w ciągu 5–6 lat nawet przeciętnie zdolnego szachisty do poziomu silnego mistrza krajowego, z możliwością szybkiego osiągnię- cia wyższych klas szachowych (mi- strza międzynarodowego oraz arcy- mistrza). Oczywiście w przypadku osób szczególnie zdolnych proces ten może być znacznie krótszy. I. Szybki kurs otwarć szachowych Przed przystąpieniem do zajęć z analizy początkowych etapów partii szachowej należy odbyć trening ogólnorozwojowy, na co zwró - ciłem już wcześniej uwagę. Daje on zasób ogólnej wiedzy, koniecznej do zrozumienia istoty gry szachowej. Naj- ważniejsze elementy ćwiczone pod- czas tego treningu to: – podstawy gry pozycyjnej • silne i słabe pola, • typowe struktury pionkowe, • aktywność figur, • znaczenie otwartych linii i diago- nali; – podstawy gry taktycznej • typowe motywy kombinacyjne, • atak na króla; – podstawy gry końcowej • elementarne końcówki (motywy), • skomplikowane końcówki. Vladimir Vuković: Sztuka ataku, War- szawa 2005; Aleksander Bielawski i Adrian Michal- czyszyn: Nowoczesne końcówki, War- szawa 2004. Z uwagi na znaczną objętość infor- macyjną tych książek polecam na po- czątku zapoznanie się z ich treścią w ogólnych zarysach. Dokładną anali- zą wszystkich zawartych w nich tema- tów można zająć się w uzupeł niającym treningu w późniejszym czasie. Ważne jest to, aby przed rozpoczęciem za- jęć z otwarciami mieć pewne pojęcie o grze pozycyjnej i taktycznej oraz znać podstawowe końcówki. Partia szachowa składa się z nastę- pujących trzech faz: • debiut, • gra środkowa, • końcówka. Jako pomoc w poznaniu tych waż- nych zagadnień proponuję lekturę fa- chowych podręczników. Wydawnic- two RM oferuje w tym zakresie kilka znakomitych pozycji: Max Euwe: Ocena pozycji i planowa- nie, Warszawa 2007; Dawid Bronstein: Strategia szachowa, Warszawa 2005; W początkowym stadium gry obie strony rozwijają możliwie szybko swe siły i starają się uplasować figury na korzystnych placówkach. Jeżeli jedna ze stron uzyska wcześniej przewagę pozycyjną lub materialną, to prze- ciwnikowi będzie trudno odrobić te straty w grze środkowej. Do końców- ki mo że w ogóle nie dojść. Nie ulega więc wątpliwości, że faza debiutowa 16 Szachy dla przyszłych mistrzów odgrywa bardzo ważną rolę. Dlatego szachiści z dużymi aspiracjami spor- towymi przywiązują szczególną wagę do granych przez siebie otwarć. Debiut jest fundamentem partii sza- chowej i poprawnie rozegrany daje duże szanse na sukces w każdym po- jedynku. Nawet słabsi szachiści mają realne perspektywy odniesienia zwy- cięstwa nad silniejszym i doświadczo- nym przeciwnikiem. Zawodnik powi- nien mieć odpowiednią motywację do wyczynowego uprawiania szachów. Na pewno nie będzie jej miał w przy- padku porażek i słabych wyników tur- niejowych. To może go szybko znie- chęcić do dalszego zajmowania się królewską grą. Wielu zawodników mało interesuje się początkowym etapem gry i pró- buje cały ciężar walki przenieść na część środkową i końcową. Zawodni- cy tracą przez to wiele sił w debiucie i często brakuje im potem świeżości w rozgrywaniu dal szych faz partii. Skutki tego są łatwe do przewidzenia. Otwarcia odgrywają więc ogromną rolę we współczesnych szachach. Śle- dzenie rozwoju dzisiejszej teorii otwarć jest jednak niezwykle trudne. Ogrom informacji przeraża wielu szachistów i odstrasza od studiów w tej dziedzinie. Jednakże bez dostatecznej znajomości debiutów będzie trudno osiągać godne uwagi wyniki, nie mówiąc już o suk- cesach na arenie międzynarodowej. Powszechnie wiadomo, że czoło- wi zawodnicy świata pracują głównie nad otwarciami. Często pojedynki tur- niejowe na szczycie są poligonem do- świadczalnym do sprawdzenia wielu wariantów i systemów debiutowych. Arcymistrzowie stale doskonalą włas- ny repertuar debiutowy. Starają się opracować no watorskie rozwiązania, aby w ten sposób zaskoczyć przeciw- nika i już na początku gry uzyskać przewagę. Zajęcia z debiutami powinny mieć charakter badawczy. Przedstawiony dalej materiał teoretyczny ma po- móc czytelnikowi w ogólnym pozna- niu najważniejszych otwarć, a także przybliżyć mu problemy taktyczne i strategiczne. Dalsza praca w tym zakresie powinna zmobilizować każ- dego szachistę do szukania swoich oryginalnych dróg prowadzących do tego, by zmusić partnera w czasie gry do rozwiązywania trudnych kwe- stii na szachownicy. Młodzi szachiści powinni stosować najpierw debiuty o prostej strategii. Zaleca się więc ruch 1.e4, po którym powstaje przeważnie żywa gra figuro- wa z elementami taktycznymi. Takie sytuacje są łatwe do zrozumienia i za- pamiętania. Nie poleca się natomiast rozpoczynania partii posunięciami 1.d4 i 1.c4. Są to bowiem otwarcia, które wymagają od gracza zaawan- sowanej techniki pozycyjnej, a to jest związane z kilkuletnią praktyką tur- niejową oraz odpowiednią wiedzą. Zachęcam do pracy nad teorią de- biutów tych wszystkich czytelników, którzy postawili sobie jasny cel: osiąg- nąć możliwie szybko klasę mistrza szachowego. Przedłożony tutaj mate- riał oma wia w ogólnych zarysach pla- I. Szybki kurs otwarć szachowych 17 ny gry w najważniejszych otwarciach. Aby pogłębić wiedzę w tym zakresie, należy sięgnąć oczywiście do specja- listycznej literatury (patrz Literatura uzupełniająca na s. 104). 1. Debiuty otwarte Jeśli białe zagrają w swym pierwszym posunięciu 1.e4 i czarne odpowiedzą 1...e5, to gra ma charakter otwarty. Obie strony otworzyły sobie bowiem drogę dla hetmana i gońca oraz rów- nocześnie wzięły pod kontrolę ważne centralne pola: białe atakują punkty d5 i f5, natomiast strona przeciwna d4 i f4. W dalszej grze białe będą naj- częściej atakować pionka e5 ruchami 2.d4, 2.f4 oraz 2.¤f3. Czarne będą odpierać te zaczepne akcje przede wszystkim posunięciem 2...¤c6, co jest uważane za najsilniejszą kontynu- ację. W debiutach otwartych powstaje bardzo często gra taktyczna i dlatego sięganie po ruch 1.e4 zaleca się mło- dym zawodnikom, aby mogli kształcić swój zmysł kombinacyjny. Debiut centralny 1.e4 e5 2.d4 e:d4 3.£:d4 Biały hetman wchodzi do gry bar- dzo wcześnie. Takie posunięcie jest właściwie zaprzeczeniem ogólnych za- sad w szachach, które zalecają włącze- nie najsilniejszej figury do akcji dopiero w późniejszym stadium partii. Współ- czesna teoria szachów jednak elastycz- nie podchodzi do tej kwestii i nie trak- tuje dogmatycznie różnych debiutów Otwarcia szachowe dzielimy ogól- nie na trzy grupy: • otwarte, • półotwarte • i zamknięte. i wariantów. Są systemy, w których zaleca się właśnie szybką ak tywizację hetmana, aby mógł już na początku partii wkroczyć do akcji. W tym otwar- ciu białe mają jasny plan gry: wykonać długą roszadę i zorganizować atak na nieprzyjacielskiego króla. XIIIIIIIIY 9rsnlwqkvlntr0 9zppzpp+pzpp0 9-+-+-+-+0 9+-+-+-+-0 9-+-wQP+-+0 9+-+-+-+-0 9PzPP+-zPPzP0 9tRNvL-mKLsNR0 xiiiiiiiiy 3...¤c6 4.£e3 Najsilniejsze. Po 4.£a4 ¤f6 5.¥g5 ¥e7 6.¤c3 0–0 7.¤f3 d6 8.0–0–0 ¥d7 czarne bez trudu wyrównują grę. 4...¤f6 Ważny jest szybki rozwój figur. Po 4...¥b4+ poleca się 5.¤c3 z przej- ściem do głównego wariantu. 5.¤c3 ¥b4 Można oczywiście rozwinąć gońca na e7: 5...¥e7 6.¥d2 d5 z równą grą. 6.¥d2 0–0 7.0–0–0 ¦e8 18 Szachy dla przyszłych mistrzów XIIIIIIIIY 9r+lwqr+k+0 9zppzpp+pzpp0 9-+n+-sn-+0 9+-+-+-+-0 9-vl-+P+-+0 9+-sN-wQ-+-0 9PzPPvL-zPPzP0 9+-mKR+LsNR0 xiiiiiiiiy W tej krytycznej pozycji białe mają do wyboru dwa plany gry: A. 8.¥c4 d6 Trzeba grać bardzo uważnie. Po 8...¥:c3 9.¥:c3 ¤:e4 10.£f4 ¤f6 11.¤f3 d6 12.¤g5 ¥e6 13.¥d3 h6 14.h4! białe uzyskują silny atak. Zo- baczmy taki oto przykładowy wa- riant: 14...h:g5 15.h:g5 ¤d5 16.¦h8+! ¢:h8 17.£h4+ ¢g8 18.¥:g7! ¢:g7 19.£h6+ ¢g8 20.¦h1 f5 21.£h8+ ¢f7 22.¦h7+ ¢g6 23.£g7#. 9.f3 ¤e5 10.¥b3 ¥e6 11.¥:e6 ¦:e6 12.¤ge2 ¥c5 13.£g5 ¤c4 i czarne mają dobre kontrszanse. B. 8.£g3 ¦:e4! Najsilniejsze. Po 8...d6 9.f3 ¤e5 10.h4 c6 11.h5 białe mogą rozwinąć silny atak na króla. 9.a3 Słabe jest 9.¤:e4? ¤:e4 10.£e3 ¥:d2+ 11.¦:d2 ¤:d2 12.£:d2 d5 i czarne mają pionka więcej. 9...¥d6 10.f4 ¦e8 11.¥d3 ¥f8 12.¤f3 d5 z aktywną grą czarnych. Podsumowanie: białe starają się zorganizować atak na króla, natomiast czarne kontrują w centrum. Głów- nym obiektem ich ataku jest pionek e4. W tym otwarciu obie strony mają równe szanse. Gambit północny 1.e4 e5 2.d4 e:d4 3.c3 Gambitem nazywamy takie otwar- cie, w którym jedna ze stron po- święca mate riał (pionki lub figury), aby osiąg nąć określony cel, np. atak na króla, wyprzedzenie przeciwnika w rozwoju itd. Ruch 3.c3 charaktery- zuje gambit północny. Białe są goto- we ofiarować pionka lub nawet dwa za szybką mobilizację figur z planem przejęcia inicjatywy. Oczywiście gam- bit jest związany z dużym ryzykiem, ponieważ czarne mają realne moż- liwości obrony i skierowania gry na korzystniejsze dla siebie tory. XIIIIIIIIY 9rsnlwqkvlntr0 9zppzpp+pzpp0 9-+-+-+-+0 9+-+-+-+-0 9-+-zpP+-+0 9+-zP-+-+-0 9PzP-+-zPPzP0 9tRNvLQmKLsNR0 xiiiiiiiiy 3...d:c3 Pryncypialna odpowiedź: jeśli białe od dają pionka, to trzeba go bić! Wa- riant po 3...d5 4.e:d5 ¤f6 5.¥b5+ c6 6.d:c6 b:c6 7.¥c4 ¥c5 8.£e2+ jest korzystniejszy dla białych. 4.¥c4 Białe konsekwentnie są gotowe oddać kolejnego pionka. Po 4.¤:c3
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Szachy dla przyszłych mistrzów
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: