Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00088 006123 13848791 na godz. na dobę w sumie
Szczególne dziedziny prawa karnego. Prawo karne wojskowe, skarbowe i pozakodeksowe. Tom 11 - ebook/pdf
Szczególne dziedziny prawa karnego. Prawo karne wojskowe, skarbowe i pozakodeksowe. Tom 11 - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 1208
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-5368-5 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> karne
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).

Planowany termin wydania: luty 2014 r.

Tom 11 Systemu Prawa Karnego, pod redakcją prof. dr hab. Marka Bojarskiego, pt. Szczególne dziedziny prawa Karnego prezentuje w sposób wyczerpujący problematykę prawa karnego skarbowego, prawa karnego wojskowego oraz pozakodeksowego prawa karnego.

W niniejszej publikacji, składającej się z 11 rozdziałów kompleksowo i precyzyjnie, w oparciu o najnowszy stan prawny (ale również dokonując analizy prawno-porównawczej)

i aktualne orzecznictwo omówiona została tematyka:

Prezentowana książka, odnosząca się do kluczowych kwestii dotyczących istoty przestępstwa  skarbowego, wojskowego oraz przestępstw pozakodeksowych napisana została przez 11 wybitnych Autorów, praktyków, specjalistów z dziedziny prawa karnego. Dużym walorem jest fakt, iż reprezentują oni różne ośrodki naukowe i różne pokolenia prawników, wyrażając  często odmienne, polemiczne poglądy na prezentowane zagadnienia, co pozwala zapoznać się Czytelnikowi z przekrojowym spojrzenie na dany problem.  Ze względu na niezwykle ważną dla nauki prawa karnego tematykę, niniejsze Działo stanowi niezbędnik każdego karnisty. Skierowane jest ono zarówno do praktyków prawa: adwokatów, radców prawnych, notariuszy oraz sędziów i prokuratorów, jak również teoretyków, a także młodych adeptów zawodów prawniczych - doktorantów i aplikantów oraz studentów pragnących pogłębić swoją wiedzę.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Prawo karne skarbowe Spis treści § 1. Zagadnienia wprowadzające i ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I. Separacja prawa karnego skarbowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II. Przedmiot ochrony prawa karnego skarbowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . III. Pojęcie przestępstwa skarbowego i wykroczenia skarbowego . . . . . . . IV. Specyfika konstrukcji Kodeksu karnego skarbowego . . . . . . . . . . . . . § 2. Przepisy prawa karnego skarbowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I. Źródła prawa karnego skarbowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II. Struktura i konstrukcja przepisów prawa karnego skarbowego . . . . . . III. Wykładnia i analogia w prawie karnym skarbowym . . . . . . . . . . . . . . IV. Obowiązywanie przepisów prawa karnego skarbowego w czasie . . . . V. Obowiązywanie przepisów prawa karnego skarbowego w miejscu . . . § 3. Naczelne założenia odpowiedzialności karnej skarbowej oraz odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . I. Odpowiedzialność karna skarbowa a odpowiedzialność Nb 1 1 9 18 29 39 39 43 47 50 58 66 66 70 76 86 88 92 za wykroczenie skarbowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II. Czyn zabroniony w prawie karnym skarbowym . . . . . . . . . . . . . . . . . III. Rodzaje czynów zabronionych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . IV. Ustawowe znamiona czynu zabronionego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . V. Społeczna szkodliwość czynu zabronionego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . VI. Zdolność podmiotu do ponoszenia odpowiedzialności karnej skarbowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . VII. Bezprawność czynu zabronionego i kontratypy w prawie karnym skarbowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 VIII. Kontratyp błędu w prawie karnym skarbowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 IX. Jedność i wielość czynów zabronionych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 X. Zbieg ocen prawnych czynu zabronionego oraz zbieg przepisów . . . . 119 XI. Czyn ciągły skarbowy i ciąg przestępstw skarbowych . . . . . . . . . . . . . 128 § 4. Wspólnota (osobowa i rzeczowa) czynu zabronionego . . . . . . . . . . 132 I. Stadia realizacji czynu zabronionego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 II. Sprawstwo i współsprawstwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 III. Podżeganie i pomocnictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 IV. Współdziałanie przestępcze a grupa przestępcza . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 V. Recydywa skarbowa jako ponowienie czynu zabronionego oparte na jego tożsamości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 § 5. Zaniechanie ukarania sprawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 I. Zagadnienia wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 II. Czynny żal w prawie karnym skarbowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 III. Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 IV. Odstąpienie od wymierzenia kary lub środka karnego . . . . . . . . . . . . . 176 V. Ekspiacja podatkowa w formie korekty deklaracji podatkowej . . . . . . 180 Prusak 1 § 6. System karania w prawie karnym skarbowym . . . . . . . . . . . . . . . . 184 I. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 II. Założenia systemu karania skarbowych czynów zabronionych . . . . . . 190 III. Rygory stosowania kary i środków karnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 IV. Ustawowy i sędziowski wymiar kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 V. Nadzwyczajne obostrzenie kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 VI. Nadzwyczajne złagodzenie kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 § 7. Kary w prawie karnym skarbowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 I. Schematy strukturalne sankcji karnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 II. Kara grzywny w systemie karania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 III. Kara ograniczenia wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 IV. Kara pozbawienia wolności w systemie karnym skarbowym . . . . . . . 237 V. Kara łączna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 § 8. Środki karne w prawie karnym skarbowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 I. Zagadnienia wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 II. Przepadek przedmiotów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 III. Ściągnięcie równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów . . . . . 251 IV. Przepadek korzyści majątkowej i ściągnięcie równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 V. Zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej . . . . . . . . . . 260 VI. Zakaz wykonywania określonego zawodu oraz zakaz zajmowania określonego stanowiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 VII. Podanie wyroku do publicznej wiadomości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 VIII. Pozbawienie praw publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 IX. Środki karne o charakterze probacyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268 § 9. Środki zabezpieczające w prawie karnym skarbowym . . . . . . . . . . 273 I. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 II. Środki zabezpieczające o charakterze leczniczym . . . . . . . . . . . . . . . . 275 III. Środki zabezpieczające o charakterze administracyjnym . . . . . . . . . . . 277 § 10. Środki kompensacji skarbowej w prawie karnym skarbowym . . . 280 I. Zagadnienia wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 280 II. Charakter kompensacyjny poszczególnych środków karnych w prawie karnym skarbowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 III. Ustawowy obowiązek kompensacji skarbowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 IV. Obowiązek zapłaty należności pieniężnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 V. Środki karne o charakterze egzekucji pieniężnej . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 § 11. Odpowiedzialność osób trzecich w prawie karnym skarbowym . . 289 I. Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 II. Odpowiedzialność posiłkowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290 III. Odpowiedzialność za zwrot korzyści majątkowej . . . . . . . . . . . . . . . . 294 IV. Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych w kontekście odpowiedzialności karnej skarbowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296 § 12. Stratyfikacja rodzajowa skarbowych czynów zabronionych . . . . . 302 I. Uwarunkowania ogólne dyferencjacji skarbowych czynów zabronionych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 II. Zróżnicowanie przedmiotowe skarbowych czynów zabronionych . . . 305 § 13. Przestępstwa skarbowe oraz wykroczenia skarbowe przeciwko obowiązkom podatkowym oraz rozliczeniom z tytułu dotacji lub subwencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 I. Zagadnienia wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 II. Istota i charakter podatkowych czynów zabronionych . . . . . . . . . . . . . 311 Prusak 2 Rozdział I. Prawo karne skarbowe Rozdział I. Prawo karne skarbowe III. Klasyczne przestępstwa podatkowe i wykroczenia podatkowe (art. 54–57 KKS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 IV. Utrudnianie procedury opodatkowania (art. 60–62 KKS) . . . . . . . . . . 319 V. Przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe polegające na naruszeniu przepisów ustawy o podatku akcyzowym (art. 63–75 KKS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 VI. Wyłudzenia zwrotu podatku, dotacji budżetowej, subwencji lub poniesionych wydatków (art. 76–76b i 82 KKS) . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 VII. Służbowe przestępstwa podatkowe i wykroczenia podatkowe (art. 77–81 oraz 83–84 KKS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 VIII. Przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe skierowane przeciwko zasadom podatkowym przy podatku od wydobycia niektórych kopalin (art. 75a, 75b, 75c KKS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 § 14. Przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe przeciwko obowiązkom celnym oraz zasadom obrotu z zagranicą towarami i usługami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 I. Istota i charakter celnych czynów zabronionych . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 II. Wyłudzenie pozwolenia celnego (art. 85 KKS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371 III. Uszczuplenie lub narażenie na uszczuplenie należności celnej (art. 86–88 KKS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 IV. Naruszenie warunków zwolnienia celnego albo zwolnienia od ograniczeń celnych (art. 89 KKS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 380 V. Naruszenie rygorów procedury celnej (art. 90, 93–96 KKS) . . . . . . . . 382 VI. Paserstwo celne (art. 91 KKS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 VII. Narażenie na nienależny zwrot należności celnej (art. 92 KKS) . . . . . 391 § 15. Przestępstwa skarbowe oraz wykroczenia skarbowe skierowane przeciwko obrotowi dewizowemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 I. Zagadnienia wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 II. Wyłudzenie zezwolenia dewizowego oraz posługiwanie się nim (art. 97 KKS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397 III. Nielegalny obrót dewizowy i naruszenia ograniczeń dewizowych (art. 100–106d, 106j KKS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 401 IV. Niepoddawanie się kontroli dewizowej (art. 106e, 106f i 106h KKS) . 411 V. Uchybienie rygorom dewizowym w zakresie nadzoru (art. 106k–106ł KKS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416 § 16. Przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe przeciwko organizacji gier hazardowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 421 I. Zagadnienia wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 421 II. Nielegalne urządzanie i prowadzenie gier hazardowych oraz uczestnictwo w nich oraz urządzanie i prowadzenie gier hazardowych bez urzędowych zabezpieczeń (art. 107, 107a, 108, 109 i 110b KKS) . 422 III. Niedopełnienie obowiązku zawiadomienia właściwego organu o zniszczeniu losów lub innych dowodów udziału w określonych grach losowych bądź o zniszczeniu lub kradzieży automatu lub urządzenia do gier (art. 107b i 107c KKS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 428 IV. Nielegalna sprzedaż losów i innych dowodów udziału w grze hazardowej (art. 110 KKS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 431 V. Nielegalna reklama, promocja i informowanie o sponsorowaniu gier cylindrycznych, gier na automatach, gier w karty, gier w kości lub zakładów wzajemnych (art. 110a KKS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 433 VI. Dopuszczenie do popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego w zakresie organizacji gier hazardowych przez niedopełnienie obowiązku nadzoru (art. 111 KKS) . . . . . . . . . . 434 Prusak 3 Literatura: J. Bafia, Prawo karne skarbowe, Warszawa 1980; S. Baniak, Prawo karne skarbowe, Kraków 2005; A. Bartosiewicz, Społeczna szkodliwość czynu w prawie karnym skarbowym – uwagi praktyczne, PPod 2008, Nr 6; A. Bartosiewicz, R. Kubacki, Kodeks karny skarbowy. Prze- stępstwa i wykroczenia podatkowe oraz dewizowe, Warszawa 2010; ciż, Zaniechanie ukarania sprawcy przestępstwa skarbowego, Warszawa 2003; A. Bieniek-Kosikowska, C. Kosikowski, Pra- wo karne skarbowe czy prawo karne finansowe, NP 1967, Nr 12; G. Bogdan, Jedność i wielość zachowań i ocen prawnych w nowelizacji Kodeksu karnego skarbowego, CzPKiNP 2006, Nr 1; tenże, Relacja pojęć przestępstwa i przestępstwa skarbowego w polskim prawie karnym, PS 1997, Nr 5; tenże, Rola kontratypów w prawie karnym skarbowym, CzPKiNP 1998, Nr 1–2; tenże, Spe- cyfika czynnego żalu w prawie karnym skarbowym, w: Państwo prawa i prawo karne. Księga ju- bileuszowa Profesora Andrzeja Zolla, t. 2 (pod red. P. Kardasa, T. Sroki, W. Wróbla), Warszawa 2012; tenże, Zasady odpowiedzialności za przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe – próba oceny i kierunki zmian, w: Kodeks karny skarbowy po dziesięciu latach obowiązywania – ocena i perspektywy zmian (Wrocław, 17.XII.2010) (pod red. Z. Siwika), Wrocław 2010; G. Bogdan, A. Nita, Z. Radzikowska, A. R. Światłowski, Kodeks karny skarbowy z komentarzem, Gdańsk 2000; G. Bogdan, A. Nita, J. Raglewski, A. R. Światłowski, Kodeks karny skarbowy. Ko- mentarz, Gdańsk 2007; J. Duda, Glosa do uchwały 7 sędziów SN z 24.1.2013 r., I KZP 19/12 (dot. zbiegu przepisów i czynów zabronionych na gruncie prawa karnego i prawa karnego skar- bowego), CzPKiNP 2013, Nr 1; S. Dudziak, Korekta deklaracji podatkowej a odpowiedzialność karna skarbowa – uwagi do art. 16a KKS, MoPod 2013, Nr 3; J. Duży, Glosa do wyroku SA w Ka- towicach z 3.2.2011 r., II AKa 476/10 (dot. kwalifikacji prawnej „faktury nierzetelnej” i „faktury fikcyjnej” w ustawie o VAT i kodeksie karnym skarbowym), Prok. i Pr. 2013, Nr 5; E. Filipow- ska, Historyczne konotacje prawa karnego skarbowego, ZNWSHiP Prawo 2003, Nr 7; K. Frąc- kowiak, Zasada ustalania pojedynczej stawki dziennej kary grzywny w kontekście odpowiedzial- ności posiłkowej (subsydiarnej) w prawie karnym skarbowym, SP 2012, t. 15; D. Gajdus, Czynny żal w polskim prawie karnym skarbowym, AUNC Prawo 1979, Nr 17; M. Gajewski, Kara grzywny za wykroczenia skarbowe, MoP 2001, Nr 15; P. Gensikowski, Odstąpienie od wy- mierzenia kary w polskim prawie karnym, Warszawa 2011; Z. Gostyński, J. Michalski, Komen- tarz do kodeksu karnego skarbowego, Warszawa 2000; T. Grzegorczyk, Czyn ciągły i ciąg prze- stępstw w znowelizowanym kodeksie karnym skarbowym, Pal. 2006, Nr 3–4; tenże, Instytucja czynnego żalu w ustawie karnej skarbowej i projektach nowej ustawy karnej skarbowej, Pal. 1996, Nr 9–10; tenże, Instytucja dobrowolnego poddania się karze w procesie karnym skarbo- wym de lege lata i de lege ferenda, AUL FI 1997, Nr 65; tenże, Kodeks karny skarbowy: komen- tarz, Warszawa 2009; P. Kaczmarek, G. Łabuda, T. Razowski, Retroaktywność prawa karnego skarbowego – wybrana problematyka: artykuł dyskusyjny, Prok. i Pr. 2005, Nr 5; J. Kanarek, Glosa do uchwały 7 sędziów SN z 24.1.2013 r., I KZP 19/12 (dot. idealnego zbiegu czynów za- bronionych na gruncie prawa karnego skarbowego), Pal. 2013, Nr 7–8; P. Kardas, G. Łabuda, Kryminalizacja oszustwa podatkowego w prawie karnym skarbowym, Prok. i Pr. 2003, Nr 3; ciż, Kumulatywny zbieg przepisów ustawy w prawie karnym skarbowym, cz. I, Prok. i Pr. 2001, Nr 9, cz. II, Prok. i Pr. 2001, Nr 10; P. Kardas, G. Łabuda, T. Razowski, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, Warszawa 2012; K. Kasperczyk, Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego w zakre- sie części ogólnej kodeksu karnego skarbowego, Prz.Orz.Podatk. 2013, Nr 2; B. Koch, Przestęp- stwa i wykroczenia dewizowe, Warszawa 1975; tenże, Wina nieumyślna i błąd przy przestęp- stwach dewizowych, Pal. 1969, Nr 4–5; tenże, Z problematyki przepisów blankietowych w prawie karnym, AUNC Prawo 1978, Nr 16; Kodeks karny skarbowy po dziesięciu latach obo- wiązywania: ocena i perspektywy zmian, w: Materiały z ogólnopolskiej konferencji naukowo- -szkoleniowej zorganizowanej przez Katedrę Kryminologii i Prawa Karnego Gospodarczego Uniwersytetu Wrocławskiego 17 grudnia 2010 roku (pod red. Z. Siwika), Wrocław 2010; D. Kor- czyński, Fiskalna funkcja prawa karnego skarbowego. PL 2012, Nr 3; V. Konarska-Wrzosek, T. Oczkowski, Prawo karne skarbowe. Zagadnienia materialnoprawne i wykonawcze, Toruń 2005; V. Konarska-Wrzosek, T. Oczkowski, J. Skorupka, Prawo i postępowanie karne skarbowe, 4 Prusak Rozdział I. Prawo karne skarbowe Rozdział I. Prawo karne skarbowe Warszawa 2013; W. Kotowski, B. Kurzępa, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, Warszawa 2007; S. Kowalski, Krytycznie o nowelizacji Kodeksu karnego skarbowego z 8.4.2012 r., MoP 2012, Nr 21; R. Kubacki, A. Bartosiewicz, Kodeks karny skarbowy. Przestępstwa i wykroczenia skarbowe, Warszawa 2002; K. Kurowska, Instytucje dobrowolnego poddania się karze i skazania bez rozprawy w praktyce warszawskich sądów, WPP 2003, Nr 2; B. Kurzępa, Nowe przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe wprowadzone ustawą o podatku od wydobycia niektórych ko- palin, Prok. i Pr. 2013, Nr 4; tenże, Przestępstwa i wykroczenia akcyzowe, WPP 2001, Nr 3–4; tenże, Przestępstwa i wykroczenia przeciwko obrotowi dewizowemu, Prok. i Pr. 2000, Nr 7–8; A. Legutko-Kasica, Czynny żal w kodeksie karnym skarbowym, Prok. i Pr. 2012, Nr 4; P. Lew- czyk, Glosa do wyroku SN z 9.1.2012 r., V KK 327/11 (dot. prawa karnego skarbowego; warun- ków nałożenia obowiązku uiszczenia uszczuplonej należności publicznoprawnej), OSP 2012, Nr 7–8, poz. 81 k.; tenże, Usiłowanie przestępstwa karnego skarbowego, Prok. i Pr. 2012, Nr 7–8; G. Łabuda, Z problematyki narażenia na niebezpieczeństwo uszczuplenia należności publiczno- prawnej w prawie karnym skarbowym, Prok. i Pr. 2000, Nr 11; G. Łabuda, T. Razowski, Czynny żal w Kodeksie karnym skarbowym, Prok. i Pr. 2007, Nr 2; N. Muszyński, Zaniechanie ścigania w sprawie karnej skarbowej (dobrodziejstwo ustawy, czy kalkulacja organów procesowych), w: Problemy z sądową ochroną praw człowieka, t. 2 (pod red. J. Krzywkowskiej, R. Sztychmile- ra), t. 2, Olsztyn 2012; P. Ogiński, Zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania po- datkowego na skutek wszczęcia postępowania karnego skarbowego – uwagi na tle wyroku Try- bunału Konstytucyjnego z dnia 17.7.2012 r. P 30/11, PPod 2012, Nr 12; R. Olszewski, Pozycja podmiotu pociągniętego do odpowiedzialności posiłkowej w prawie karnym skarbowym, SPE 2010, Nr 82; S. Pawela, Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu oraz przestępstwa i wykroczenia skarbowe, Warszawa 1998; F. Prusak, Kodeks karny skarbowy, t. 1, Komentarz do art. 1–53, t. 2, Komentarz do art. 54–191, Kraków 2006; tenże, Nowelizacja kodeksu karnego skarbowego albo rekodyfikacja prawa i postępowania karnego skarbowego, ZNWSZiP 2005, Nr 4; tenże, Prawo i postępowanie karne skarbowe, Warszawa 2002; tenże, Prawo karne skarbo- we, Warszawa 2008; tenże, Ustawa karna skarbowa z komentarzem, Warszawa 1992, 1994, 1995; tenże, Zakres związania polskiego prawa karnego konwencją Unii Europejskiej w zakresie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, Prok. i Pr. 2009, Nr 6; F. Prusak, W. Świda, Prawo karne skarbowe, Warszawa 1989; Z. Radzikowska, Założenia systemu wymiaru kary w polskim prawie karno-skarbowym, Kraków 1986; J. Raglewski, Przepadek osiągniętych korzyści majątkowych jako nowy środek karny, Pal. 1999, Nr 3–4; tenże, Relacja pojęć „prze- stępstwo”, „przestępstwo skarbowe” oraz „wykroczenie”, „wykroczenie skarbowe” w polskim systemie prawa karnego materialnego, Prok. i Pr. 1998, Nr 5; J. Sawicki, Zaniechanie ukarania jako element polityki karnej w prawie karnym skarbowym, Wrocław 2011; tenże, Zarys prawa karnego skarbowego, Warszawa 2007; tenże, Znaczenie czynnego żalu w prawie karnym skarbo- wym, Prok. i Pr. 2013, Nr 6; Z. Siwik, Podstawy prawa karnego skarbowego, Wrocław 1983; ten- że, Systematyczny komentarz do ustawy karnej skarbowej. Część ogólna, Wrocław 1993; tenże, Wspólne zasady odpowiedzialności za przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe de lege lata i de lege ferenda, FK 2005, Nr 5; J. Skorupka, Podstawy karnoprawnej ochrony interesów finansowych wspólnot europejskich, Prok. i Pr. 2004, Nr 6; A. Skowron, Czyn ciągły na gruncie kodeksu karnego skarbowego, PS 2000, Nr 11–12; G. Skowronek, Dobrowolne poddanie się od- powiedzialności na gruncie Kodeksu karnego skarbowego, Prok. i Pr. 2005, Nr 3; H. Skwarczyń- ski, Czynny żal w prawie karnym skarbowym, MoPod 2006, Nr 2; tenże, Odpowiedzialność pod- miotów zbiorowych za przestępstwa skarbowe, WPP 2003, Nr 4; tenże, Odpowiedzialność posiłkowa w prawie karnym skarbowym, PUG 2006, Nr 6; M. Staszek, Kolizja obowiązków w pra- wie karnym skarbowym, R.Pr. 2012, Nr 124 dodatek naukowy; D. Strzelecki, Charakter jury- dyczny wykroczenia skarbowego z art. 57 § 1 k.k.s., Prok. i Pr. 2013, Nr 9; M. Szwarczyk, Prawo karne skarbowe i jego pozycja w systemie prawa, SIL 2003, t. 1; D. Świecki, Dobrowolne podda- nie się odpowiedzialności w kodeksie karnym skarbowym, PS 2001, Nr 3; L. Wilk, Glosa do wy- roku SN z 9.1.2012 r. V KK 327/11 (dot. prawa karnego skarbowego; warunków nałożenia obo- Prusak 5 wiązku uiszczenia uszczuplonej należności publicznoprawnej), OSP 2012, Nr 7–8, poz. 81; tenże, Glosa do uchwały 7 sędziów SN z 24.1.2013 r., I KZP 19/12 (dot. idealnego zbiegu prze- stępstw w prawie karnym skarbowym), OSP 2013, Nr 7–8, poz. 84; tenże, Kary pieniężne w usta- wie o grach hazardowych, Prok. i Pr. 2011, Nr 1; tenże, Odpowiedzialność za przestępstwa i wy- kroczenia skarbowe w świetle kodeksu karnego skarbowego, PPK 2001, Nr 24; tenże, Prawo karne skarbowe jako instrument egzekwowania podatków, Pal. 2010, Nr 3; tenże, Szczególne ce- chy odpowiedzialności za przestępstwa i wykroczenia podatkowe, Katowice 2006; tenże, W spra- wie autonomii materialnego prawa karnego skarbowego, PiP 2009, Nr 8; tenże, Wina i strona podmiotowa czynu w prawie karnym, PiP 2001, Nr 4; tenże, Zasada priorytetu egzekucji nad re- presją w prawie karnym skarbowym, Prok. i Pr. 2012, Nr 7–8; tenże, Zasada subsydiarności w prawie karnym skarbowym, Prok. i Pr. 2000, Nr 6; L. Wilk, J. Zagrodnik, Kodeks karny skar- bowy. Komentarz, Warszawa 2007; ciż, Prawo karne skarbowe, Warszawa 2009; A. Wiśniewski, Zagadnienie odrębności prawa karnego skarbowego, Szczecin 2012; O. Włodkowski, Reguła wy- łączności polskiego ustawodawstwa karnego skarbowego w zakresie typizacji czynu zabronione- go jako „przestępstwa skarbowego” lub wykroczenia skarbowego, RPEiS 2013, Nr 2, s. 123–138; tenże, Znaczenie słowniczka tekstu aktu prawnego na przykładzie kodeksu karnego skarbowego, AUwr 2012, Nr 91; I. Zduński, Kontratypy w prawie karnym skarbowym, Prok. i Pr. 2012, Nr 4; I. Zgoliński, Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności w prawie karnym skarbowym, War- szawa 2011. § 1. Zagadnienia wprowadzające i ogólne I. Separacja prawa karnego skarbowego 1 2 3 Prawo karne skarbowe w Polsce jest częścią polskiego systemu prawa karnego. Jest ono całkowicie wyodrębnione w osobnym Kodeksie karnym skarbowym1. Takiej separacji w zasadzie nie ma w innych krajach, gdzie zazwyczaj w ustawach prawa po- datkowego i prawa celnego zawarte są odnośne przepisy karne. Wyodrębnione ono zo- stało przede wszystkim ze względu na szczególny przedmiot ochrony jakim jest interes finansowy Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, a obecnie także UE. Posiada ono charakter autonomiczny. Recepcja przepisów Kodeksu karnego2 i Ko- deksu wykroczeń3 została maksymalnie ograniczona (art. 20 § 2 KKS). Odrębność pra- wa karnego skarbowego w Polsce wyraża się w odrębnej regulacji kodeksowej zwłasz- cza w autonomii części ogólnej oraz w istnieniu własnej części szczególnej z własną typologią czynów skarbowych. W swej części materialnoprawnej samodzielnie reguluje zasady odpowiedzialności za przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe (celne, dewizowe, podatkowe oraz hazardowe). Separacja prawa karnego skarbowego znajduje usprawiedliwienie w odmienno- ści spowodowanej istniejącym uprzednio jego administracyjnym formatem. Skarbowe czyny zabronione wcześniej znajdowały się przecież w obszarze dyspozycji ministra finansów i handlu zagranicznego, a orzecznictwo podległych im organów miało admi- nistracyjno-karny wymiar. Wszystkie przedwojenne akty prawa karnego skarbowego, 1 Ustawa z 10.9.1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 186 ze zm.). 2 Ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.). 3 Ustawa z 20.5.1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 482 ze zm.). 6 Prusak Rozdział I. Prawo karne skarbowe 4 5 6 7 § 1. Zagadnienia wprowadzające i ogólne a także odnośne ustawy powojenne poddawały zabronione czyny skarbowe orzecznic- twu organów administracji finansowej. Stworzyło to asumpt do odmiennego traktowania przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych oraz różnicowania ich od przestępstw powszechnych (pospolitych) i wykroczeń. Zmiana istniejącego administracyjnego modelu orzeczniczego w sprawach o skar- bowe czyny zabronione została przesądzona przez nową Konstytucję RP z 1997 r.4 i przez poddanie europejskim wymaganiom orzecznictwa sądów we wszystkich spra- wach o przestępstwa i wykroczenia. Wyzwoliło to akcelerację zmian legislacyjnych na gruncie prawa karnego skarbowego, które podporządkowano formalnie orzecznictwu sądowemu z likwidacją wcześniejszych prerogatyw nadzorczych jakie przysługiwały ministrom wskazanych resortów finansów i handlu. Separacja prawa karnego skarbowego, nie oznacza pełnej jego secesji w systemie prawa karnego. Autonomia rozwiązań przyjętych w Kodeksie karnym skarbowym po- nadto nie unika potrzeby recepcji przepisów innych działów prawa karnego. Subsydiar- ność prawa karnego skarbowego względem prawa skarbowego, jest wyznaczona koniecznością zabezpieczenia za pomocą sankcji karnych respektowania norm prawa skarbowego (podatkowego, celnego, dewizowego, hazardowego), albowiem prawo skarbowe nie dysponuje wystarczająco środkami przymuszania respektowościowego. Usytuowanie prawa karnego skarbowego w systemie prawa karnego budzi liczne wątpliwości właśnie z podanych powodów oraz ze względu na liczne trudności konwer- gencyjne wyzwalane na płaszczyźnie transformacji modelu administracyjnego w mo- del sądowy. Spory w doktrynie oraz wątpliwości wyrażane przez SN5 wyzwalają potrzebę wska- zania odrębności konstrukcyjnych. Recepcja przepisów Części ogólnej Kodeksu karnego istnieje w ograniczonym za- kresie (art. 20 § 2–6, art. 21 § 3, art. 26 § 4, art. 39 § 2, art. 40 § 1 i art. 45 § 1 i 2 KKS). Prawo karne skarbowe jest dziedziną w pełni autonomiczną, która zastr zega sobie wy- łączność na statuowanie zabronionych czynów skarbowych, oraz która odpowiedzial- ność za przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe opiera się na własnych zasa- dach. Kodeks karny skarbowy wyraża autonomiczność kiedy formalnie rozgranicza w prawie karnym pojęcie „przestępstwa skarbowego” i pojęcie „przestępstwa” (na co zwrócono uwagę w uchw. SN z 4.4.2005 r.)6. W uchw. SN z 4.4.2005 r. stwierdzono bowiem, że istniejąca zawsze całkowita au- tonomiczność prawa karnego skarbowego w granicach systemu prawa karnego wynika z odmiennych rodzajowo, merytorycznych i aksjologicznych podstaw odpowiedzialno- ści, co stało się w konsekwencji przyczyną sformalizowania tej odrębności w postaci własnej ustawy karnej i katalogiem czynów zabronionych i ich nazewnictwem. Odręb- ność ta mogłaby zostać zniesiona tylko w wypadku wyrażenia w przepisie tej ustawy normy, zgodnie z którą przestępstwa skarbowe zostałyby uznane za przestępstwa w ro- zumieniu Kodeksu karnego, czego ustawodawca do tej pory nie dokonał. 4 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i ze zm.). 5 M.in. w uchw. SN z 4.4.2005 r., I KZP 7/05, OSNK 2005, Nr 5, poz. 44 oraz w uchw. SN(7) z 23.3.2011 r., I KZP 31/10, OSN 2011, Nr 3, poz. 23. 6 I KZP 7/05, OSNK 2005, Nr 5, poz. 44. Prusak 7 8 9 10 11 12 Wprowadzone założenia ogólne odpowiedzialności karnej skarbowej wywodzą się z powszechnego prawa karnego, jednak występujące w prawie karnym skarbowym liczne osobliwości są uwarunkowane również przedmiotem ochrony karnej skarbowej. Wyrazem tych osobliwości są m.in.: wprowadzenie wyraźnego fiskalizmu we własnych konstrukcjach prawnych oraz dominacja kary grzywny, majątkowy charakter karania oraz wyjątkowość kary pozbawienia wolności, multiplikacja prawnych ocen czynu za- bronionego, recypowanie cywilistycznych konstrukcji. II. Przedmiot ochrony prawa karnego skarbowego Przedmiotem ochrony prawa karnego skarbowego jest interes i porządek finanso- wy Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego oraz UE. W zasadzie to przedmiot ochrony przesądza o odrębności prawa karnego skarbowego od prawa kar- nego powszechnego. Prawo karne skarbowe pozostaje w ścisłym związku z prawem skarbowym (finansowym), bowiem normuje karalność naruszenia jego nakazów i za- kazów. Odnośne przepisy Części szczególnej Kodeksu karnego skarbowego funkcjonu- ją w takim zakresie, w jaki te nakazy i zakazy są obowiązujące, aczkolwiek nie każde naruszenie normy prawa skarbowego musi być penalizowane. Pojęcie interesu finansowego jest klauzulą generalizującą określone dobra i intere- sy związane z egzekwowaniem danin publicznych w sferze podatków, ceł, monopolu dewizowego i hazardowego. Pojęcie „interesu finansowego” znacznie wykracza poza zakres uregulowań Ko- deksu karnego skarbowego. Państwo w sferze swoich interesów majątkowych bowiem oprócz działań niefinansowych (rzeczowych, osobowych) prowadzi szeroki zakres spraw związanych z obrotem pieniądzem, czyli mających charakter niefinansowy. Prawo karne skarbowe w tym sensie niemal w ogóle nie chroni interesów finanso- wych Skarbu Państwa prowadzącego działalność w rozumieniu „kasjer”, czy „bankier” (N. Gajl). Pojawiają się opinie, iż prawo karne skarbowe powinno zostać nazwane prawem kar- nym finansowym (C. Kosikowski), lub prawem karnym finansów publicznych (G. Bog- dan, Z. Radzikowska, R. A. Światłowski), albowiem obecna nazwa jest nieadekwatna do zmian, które zaszły w prawie finansowym. Opinie te nie mogą być w pełni uwzględnio- ne, gdyż zakres finansów publicznych został określony w Konstytucji RP oraz w ustawie z 27.8.2009 r. o finansach publicznych7 i jest znacznie szerszy, niż przedmiot ochrony prawa karnego skarbowego. Poza zakresem dochodów budżetowych bowiem w węż- szym zakresie – co do udzielanych dotacji i subwencji, prawo karne skarbowe nie wkra- cza w zakres pojęcia „finansów publicznych”. Część przestępstw skarbowych zresztą chroni interes finansowy państwa dopiero jako dalszego przedmiotu ochrony, pierwot- nie chroniąc jedynie interes porządkowy (wadliwe lub nierzetelne prowadzenie ksiąg rachunkowych, organizowanie gier losowych i zakładów wzajemnych bez zezwole- nia). Powyższe prowadzi do sprecyzowania, że przedmiotem ochrony prawa karnego skarbowego jest interes finansowy państwa w zakresie zapewnienia budżetowi pań- stwa i samorządu terytorialnego oraz UE dochodów oraz ochrony przed udzielaniem 7 Tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm. 8 Prusak Rozdział I. Prawo karne skarbowe § 1. Zagadnienia wprowadzające i ogólne nienależnych dotacji lub subwencji oraz w węższym zakresie przedmiotu ochrony jest porządek finansowy w zakresie spełniania obowiązków rachunkowych, identyfikacyj- nych i notyfikacyjnych. Przedmiot ochrony prawa karnego skarbowego ze swoim aspektem ekonomicznym wywodzącym się z prawa daninowego nie ma podbudowy historyczno-moralnej. W opi- nii społecznej naruszenie norm prawa skarbowego nie jest postrzegane na poziomie na- ganności naruszenia norm prawa karnego powszechnego. Specyficzny przedmiot (o charakterze ekonomicznym) ochrony prawa karnego skar- bowego sprawia, że przepisy tej gałęzi prawa określają zasady odpowiedzialności i kara- nia za przestępstwa i wykroczenia skarbowe jako naruszenia norm prawa finansowego, w wyniku których następuje bezpośrednie lub pośrednie uszczuplenie majątku Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub UE, a także określają reguły postępo- wania przed organami rozstrzygającymi oraz zasady i sposób wykonania rozstrzygnięć. Z tym specyficznym przedmiotem ochrony ściśle związane jest pojęcie należności publicznoprawnej. Zgodnie z art. 53 § 26 KKS, należnością publicznoprawną jest na- leżność państwowa lub samorządowa, będąca przedmiotem przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego; należnością państwową jest podatek stanowiący dochód budżetu państwa, należność z tytułu rozliczenia udzielonej dotacji lub subwencji lub należność celna, a należnością samorządową – podatek stanowiący dochód jednostki samorządu terytorialnego lub należność z tytułu rozliczenia udzielonej dotacji lub sub- wencji. Rozszerzenie użytej w Kodeksie karnym skarbowym definicji „należności publicz- noprawnej” nastąpiło z dniem przystąpienia Polski do struktur UE. Przepis art. 53 § 26a został dodany ustawą z 24.7.2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny skarbowy8. W ro- zumieniu art. 53 § 26a KKS należnością publicznoprawną, w tym podatkiem, jest także „należność stanowiąca przychód budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich lub budżetu zarządzanego przez Wspólnoty Europejskie lub w ich imieniu, w rozumieniu wiążących Rzeczpospolitą Polską przepisów prawa Unii Europejskiej, będąca przedmiotem prze- stępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego”. Nowelizacja ta dostosowała przepisy Kodeksu karnego skarbowego do ustawodaw- stwa państw UE w celu zapewnienia ochrony interesów finansowych UE. Zobowiązanie do karnoprawnej ochrony interesów finansowych UE wynika z Konwencji o ochronie interesów Wspólnot Europejskich z 26.7.1995 r.9 ustanowionej na podstawie art. K3 Traktatu o Unii Europejskiej10. 13 14 15 16 17 III. Pojęcie przestępstwa skarbowego i wykroczenia skarbowego Podstawowym aktem normatywnym regulującym problematykę odpowiedzialno- ści karnej skarbowej jest Kodeks karny skarbowy (który do końca 2013 r. był 46 razy nowelizowany). 18 8 Dz.U. Nr 162, poz. 1569. 9 Dz.U. z 2009 r. Nr 208, poz. 1603. 10 Wersja skonsolidowana: Dz.Urz. UE C Nr 326 z 2012 r., s. 13. Prusak 9 19 20 21 22 23 24 Wprawdzie podstawowe zasady odpowiedzialności (art. 1–19 KKS) za przestęp- stwa skarbowe i za wykroczenia skarbowe są wspólne zarówno dla przestępstw skar- bowych, jak i wykroczeń skarbowych, jednak ustawodawca statuuje odpowiedzialność za przestępstwa skarbowe jako, odpowiedzialność karną skarbową za przestępstwo skarbowe, a odpowiedzialność za wykroczenia skarbowe określa ogólnie jako odpo- wiedzialność za wykroczenie skarbowe (art. 1 KKS). Kodeks karny skarbowy w odróżnieniu od Kodeksu karnego (art. 116 KK), ma cha- rakter zamknięty, tzn., że przepisy ogólne mają zastosowanie tylko do czynów zabro- nionych w nim określonych, nie zaś do przestępstw czy wykroczeń, chociażby również naruszających interes finansowy Skarbu Państwa, lecz określonych w innych ustawach. Kodeks karny skarbowy przewiduje dualizm czynów zabronionych – przestęp- stwa skarbowe i wykroczenia skarbowe. Przestępstwem skarbowym oraz wykroczeniem skarbowym jest czyn zabroniony przez ten kodeks. W Kodeksie karnym skarbowym nie ma odesłania do innych ustaw zawierających przepisy karne skarbowe, zatem żadne przestępstwo lub wykroczenie skarbowe nie może być regulowane poza nim. Inaczej rzecz ujmując można powiedzieć, że prawem karnym skarbowym jest tylko i wyłącznie to co jest zawarte w Kodeksie karnym skarbowym. Obowiązujący obecnie podział normatywny na przestępstwa skarbowe i wykrocze- nia skarbowe został ukształtowany w ustawie karnej skarbowej z 26.10.1971 r.11, która dostosowała podział czynów zabronionych z zakresu prawa skarbowego do struktury powszechnej. Konstrukcja prawa karnego skarbowego uległa jednak zmianie w Kodek- sie karnym skarbowym z 1999 r. zaś jego odrębność (jako aktu prawnego) uzasadniano wprawdzie jedynie tradycją i finansowym charakterem przedmiotu regulacji, ale mimo to dokonano w nim zmiany o generalnym charakterze. Wskazania na odmienność źródeł i podstaw odpowiedzialności należy uzupełnić – dalej jeszcze idącym w charakterystyce materialnej specyfiki („inności”) prawa skarbo- wego, stwierdzeniem odnoszącym się do wysokiego stopnia niestabilności źródeł od- powiedzialności skarbowej, wynikającej ze zmienności realiów ekonomicznych nawet w ramach określonego ustroju społecznego, pozostającego przecież współcześnie pod stałym wpływem zewnętrznych rynków gospodarczych. Kodeks karny skarbowy określa dwa rodzaje czynów zabronionych: przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe. Przestępstwem skarbowym jest czyn zabroniony przez kodeks pod groźbą kary grzywny w stawkach dziennych, kary ograniczenia wol- ności lub kary pozbawienia wolności (art. 53 § 2 KKS). Wykroczeniem skarbowym jest czyn zabroniony przez Kodeks pod groźbą kary grzywny określonej kwotowo, je- żeli kwota uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej albo wartość przedmiotu czynu nie przekracza pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia w czasie jego popełnienia. Wykroczeniem skarbowym jest także inny czyn zabroniony, jeżeli Kodeks tak stanowi (art. 53 § 3 KKS). 25 Przestępstwem skarbowym jest tylko taki czyn społecznie szkodliwy i zagrożo- ny karą, który jest zabroniony przez Kodeks karny skarbowy oraz który jednocześnie 11 Tekst jedn. Dz.U. z 1984 r. Nr 22, poz. 103 ze zm. Prusak 10 Rozdział I. Prawo karne skarbowe § 1. Zagadnienia wprowadzające i ogólne polega na naruszeniu przepisów m.in. w zakresie prawa podatkowego, prawa celnego, prawa dewizowego czy prawa hazardowego. Podstawy odpowiedzialności karnej za przestępstwa skarbowe oraz odpowiedzial- ności za wykroczenia skarbowe przedstawia przepis art. 1 KKS. Generalnie są one iden- tyczne z zasadami wyrażonymi w Kodeksie karnym z tym, że w tym przepisie wpro- wadzono pojęcie czynu społecznie szkodliwego, czego Kodeks karny nie wprowadził wprost. Pojęcie przestępstwa skarbowego (również wykroczenia skarbowego) i jego usytu- owanie w systemie prawa karnego budzi wątpliwości. Spory w doktrynie oraz wątpliwo- ści wyrażane przez SN12 wyzwalają potrzebę dookreślenia czy przestępstwo skarbowe należy zaliczyć do przestępstw w rozumieniu ogólnym tego pojęcia czy też potraktować je jako odrębny byt od pojęcia przestępstwa. Uchwała SN z 4.4.2005 r. zwraca uwagę, że: Kodeks karny skarbowy nie poprze- staje też na samym zdefiniowaniu obu tych kategorii czynów (art. 53 § 2 i 3 KKS), ale sam określa też dla potrzeb Kodeksu karnego skarbowego pojęcie „czynu zabronione- go” (art. 53 § 1), warunków odpowiedzialności (art. 1) i dokładnie normuje jej zasady bez odwoływania się do przepisów innych kodeksów (art. 1–19). I choć są one – gdy chodzi o przestępstwa skarbowe – zbliżone do zasad wskazanych w Kodeksie karnym, to można dziś mówić jedynie, że są to zasady podobne jak w tym Kodeksie, ale już nie, że są to te same reguły odpowiedzialności. Kontrowersję czy „przestępstwo skarbowe” jest pojęciem autonomicznym w sto- sunku do pojęcia „przestępstwo” w znaczeniu, w jakim pojęcie to jest używane w Ko- deksie karnym, czy jest kategorią podrzędną, mieszczącą się w rodzajowym pojęciu „przestępstwo” wraz z wejściem w życie Kodeksu karnego skarbowego rozstrzygnięto na rzecz pełnej autonomii ustawy karnej skarbowej i pojęcia „przestępstwo skarbowe”. Dokonana zmiana nie ma jednak charakteru zasadniczego zwrotu, czy przełomu w sys- temie prawa karnego; zmiana ta ma charakter porządkujący. W powołanej uchwale SN przyjęto, że pojęcie „przestępstwo” nie obejmuje przestępstwa skarbowego podobnie jak pojęcie wykroczenia nie obejmuje wykroczenia skarbowego albowiem Kodeks kar- ny skarbowy wyraża pełną autonomię prawa karnego skarbowego. Dla porządku rzeczy i pełni obrazu należy uzupełniająco podnieść, że w literaturze wskazuje się (O. Górniok), że państwa zachodnioeuropejskie odchodzą od wyodrębnia- nia przestępstw skarbowych z ogólnego pojęcia „przestępstwa”. Konwencja o ochronie interesów finansowych posługuje się tylko pojęciem „przestępstwa”. Jeśli uznamy, że przestępstwo skarbowe jest pojęciem odrębnym od przestępstwa, wówczas wykładnia norm unijnych posługujących się jedynie pojęciem „przestępstwa” nie będzie dotyczyła norm prawa karnego skarbowego. Dla przykładu, oszustwo finansowe będziemy trakto- wać jako przestępstwo powszechne. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy używają pojęcia „przestępstwo, w tym przestępstwo skarbowe”. 26 27 Pojęcie „przestępstwa skarbowego” pojawiło się stosunkowo późno, bo do- piero w dekrecie Prezydenta Rzeczypospolitej z 3.11.1936 r. – Prawo karne skarbo- 28 12 M.in. w uchw. z 4.4.2005 r., I KZP 7/05, OSNK 2005, Nr 5, poz. 44. Prusak 11 we13, a wcześniej ustawa karna skarbowa z 2.8.1926 r.14 i ustawa karna skarbowa z 18.3.1932 r.15 posługiwały się pojęciem „przestępstwa”. Pierwsze ustawy karne skar- bowe były zatem ustawami dodatkowymi (pozakodeksowymi) i jak wskazuje uzasad- nienie projektu odnośnych ustaw, nie udało się wówczas ustalić zakresu pojęcia „prze- stępstwa skarbowego”. W 1936 r. pojęcie to skonstruowano zresztą tylko w odniesieniu do zakresu przedmiotowego dekretu, jako przestępstwa w zakresie naruszeń przepisów o…, wyliczających zakres regulacji dekretu. Dopiero później w doktrynie zaczęto kon- struować cechy różnicujące przestępstwo skarbowe od przestępstwa. IV. Specyfika konstrukcji Kodeksu karnego skarbowego Zasadniczy akt prawny regulujący problematykę prawa karnego skarbowego sta- nowi ustawa z 10.9.1999 r. – Kodeks karny skarbowy. Kodeks karny skarbowy jest siód- mym z kolei aktem prawnym regulującym materię odpowiedzialności karnej skarbowej. Ustawa ta do końca 2013 r. była aż 46 razy nowelizowana. Skodyfikowanie prawa kar- nego skarbowego bynajmniej nie oznacza więc stabilizacji przepisów w tej dziedzinie prawa. Sytuacji tej nie można uznać za zadowalającą, mimo że autorzy projektu kodek- sowego ulegają samouspokojeniu16. Specyfika konstrukcji Kodeksu karnego skarbowego wyraża się w jego separacji oraz kompleksowym ujęciu tej dziedziny prawa, a także w samoistnej regulacji norma- tywnej. Samoistność Kodeksu karnego skarbowego wynika również stąd, że unormo- wania prawa karnego skarbowego są suwerenne. Rozwiązania Kodeksu karnego mają zastosowanie tylko o tyle, o ile ustawa wyraźnie je powołuje, i to w zakresie przez siebie oznaczonym (art. 20 KKS) oraz że do wykroczeń skarbowych zasadniczo nie mają za- stosowania przepisy części ogólnej Kodeksu wykroczeń (art. 46 KKS). Autonomiczność prawa karnego skarbowego w granicach systemu prawa karnego wynika z odmiennych rodzajowo, merytorycznych i aksjologicznych podstaw odpowiedzialności. Odrębność tę odzwierciedlają nie tylko specyficzne, właściwe tylko temu prawu, odmienne poza tym rozwiązania istotnej części regulacji ogólnych zasad odpowiedzial- ności, lecz przede wszystkim charakter czynów zabronionych określonych w części szczególnej. Oba te czynniki zawsze przesądzały o samodzielności prawa skarbowego i regulujących je ustaw, choć stanowiło ono zawsze – czego nie sposób kwestionować – jedną z części prawa karnego. Autonomia prawa karnego skarbowego względem powszechnego prawa karnego oznacza generalizującą rezygnację z recepcji odnośnych przepisów Kodeksu karnego, przy czym wyjątkowość (art. 20 § 1 i 2 KKS) ma charakter wysoce ograniczony. Generalne założenie autonomii regulacji prawnej Kodeksu karnego skarbowego (wyrażone w art. 20 KKS) ma charakter deklaratoryjny, bowiem jednocześnie dopusz- 13 Dz.U. Nr 84, poz. 581 ze zm. – akt nieobowiązujący. 14 Dz.U. Nr 105, poz. 609 ze zm. 15 Dz.U. Nr 34, poz. 355 ze zm. 16 Zob. Kodeks karny skarbowy po dziesięciu latach obowiązywania: ocena i perspektywy zmian, w: Ma- teriały z ogólnopolskiej konferencji naukowo-szkoleniowej zorganizowanej przez Katedrę Kryminologii i Pra- wa Karnego Gospodarczego Uniwersytetu Wrocławskiego 17.12.2010 r. (pod red. Z. Siwika), Wrocław 2010, Konferencja z okazji 10-lecia. 12 Prusak 29 30 31 32 33 Rozdział I. Prawo karne skarbowe § 1. Zagadnienia wprowadzające i ogólne cza się recepcję wyliczonych ustawowo przepisów Kodeksu karnego. Przewiduje się ponadto recepcję przepisów Kodeksu postępowania karnego (art. 113 KKS), a także re- cepcję przepisów Kodeksu karnego wykonawczego17 (art. 178 KKS). Uzasadnienie rządowe do projektu ustawy w tym względzie przyjmuje, że Kodeks karny skarbowy w art. 20 „recypuje” w zasadzie te przepisy ogólne Kodeksu karnego, których utrzymanie poza Kodeksem karnym skarbowym jest merytorycznie uzasadnio- ne i które nie wymagają istotnej modyfikacji w zakresie przestępstw skarbowych (naj- częściej przepisy o charakterze uniwersalnym niezależnie od kategorii przestępstwa; pospolite czy skarbowe). Recypowane przepisy z części ogólnej Kodeksu karnego dotyczą takich kwestii uniwersalnych, jak m.in.: formy realizacji przestępstwa (usiłowanie udolne i nieudol- ne), formy zjawiskowe przestępstwa (podżeganie, pomocnictwo, odpowiedzialność współdziałającego), wyłączenie odpowiedzialności karnej (dopuszczalne ryzyko no- watorskie), kara ograniczenia wolności, istota pozbawienia praw publicznych, ogólne przesłanki orzekania niektórych zakazów i praw, kolizja podstaw nadzwyczajnego zła- godzenia i obostrzenia, dyrektywa wymiaru kar niepolegających na pozbawieniu wol- ności, przesłanki stosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary, rygor odbywania kary pozbawienia wolności, zaliczanie tymczasowego aresztowania na poczet orzeczonej kary, zasady karania sprawcy, który z popełnienia przestępstw uczynił sobie stałe źródło dochodu lub popełnia przestępstwo, działając w zorganizowanej grupie albo w związku mającym na celu popełnianie przestępstw, przesłanki warunkowego umorzenia postępo- wania karnego, przesłanki warunkowego skazania, przesłanki warunkowego zwolnie- nia, skrócenie odbywania kary ograniczenia wolności, wymiar kary łącznej, stosowanie środków zabezpieczających, przedawnienie wykonania kary, spoczywanie przedaw- nienia, zatarcie skazania, zaliczenie kary wykonanej za granicą. W zasadzie bez żadnej zmiany (»wprost«) lub tylko z niewielkimi zmianami stosowane będą te ogólne prze- pisy Kodeksu karnego w zakresie przestępstw skarbowych”. W podobny sposób usta- wodawca odniósł się do mających uniwersalny charakter instytucji procesowych oraz związanych z wykonywaniem orzeczeń. Kompleksowość normatywna prawa karnego skarbowego oznacza, że posiada ono własne wyodrębnione części: materialną, proceduralną i wykonawczą. Odpo- wiada więc podziałowi kodeksów prawa karnego uwidocznionemu w kodyfikacji kar- nej z 1997 r. Jeśli więc spełniono ten warunek, a ponadto ze względu na to, że nowa regulacja karna skarbowa została uchwalona w 1999 r. (wkrótce po wejściu w życie w 1998 r. kompleksowej kodyfikacji karnej), to widoczne jest, że intencją ustawodaw- cy było pozostawienie prawa karnego skarbowego poza wskazaną kodyfikacją karną powszechną. W Kodeksie karnym skarbowym (inaczej niż w Kodeksie karnym) nie ma odesłania do innych ustaw zawierających przepisy karne skarbowe, zatem żadne prze- stępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie powinno być uregulowane poza Ko- deksem karnym skarbowym. 34 35 36 Istnieją również regulacje odmiennie normujące określoną kwestię niż Kodeks kar- ny, lub też regulujące instytucje nieznane nawet prawu karnemu powszechnemu (np. odpowiedzialność posiłkowa, interwencja). W znacznej mierze jednak dorobek doktry- 37 17 Ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 ze zm.). Prusak 13 38 39 40 ny i orzecznictwa dotyczący Części ogólnej Kodeksu karnego, zachowuje swoją aktu- alność także na gruncie Części ogólnej Kodeksu karnego skarbowego. Związki prawa karnego skarbowego z prawem skarbowym (podatkowym, celnym, dewizowym i hazardowym) znajdują odzwierciedlenie w specyficznej technice legisla- cyjnej, jaką stanowi blankietowość budowy jego przepisów przez odesłanie do odno- śnych przepisów prawa skarbowego. Sposób takiego odesłania blankietowego wyraża się w dookreśleniu opisu znamion czynu zabronionego albo do podania sposobu rozu- mienia istotnych pojęć prawa skarbowego, albo nawet do generalnego wskazania od- nośnej ustawy prawa skarbowego w sensie respektowania jej nakazów, czy zakazów. § 2. Przepisy prawa karnego skarbowego I. Źródła prawa karnego skarbowego Źródła prawa karnego skarbowego nie są jednorodne. W zakresie określania przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych źródłem prawa karnego skarbowego mogą być wyłącznie akty normatywne władzy ustawodawczej w postaci ustawy (art. 1 § 1 KKS). Pojęcie „ustawa” w rozumieniu Kodeksu karnego skarbowego należy ro- zumieć jako całokształt przepisów uzasadniających odpowiedzialność karną. Przepisy prawa skarbowego (podatkowego, celnego, dewizowego i hazardowego) wypełniające blankietowe dyspozycje Części szczególnej Kodeksu karnego skarbowego są również w ten sposób częścią prawa karnego skarbowego. Podstawowym źródłem obowiązującego prawa karnego skarbowego jest ustawa – Kodeks karny skarbowy. Ustawa ta stanowi wydzieloną regulację prawną przedmioto- wej materii. Orzecznictwo TK przyjmuje, że w świetle konstytucyjnego podziału materii między ustawy oraz akty wykonawcze, podstawowe elementy zarówno czynu, jak i kary mu- szą być określone w samej ustawie, a nie mogą być w sposób blankietowy pozostawio- ne do unormowania w akcie wykonawczym do ustawy. Dotyczy to zarówno przepisów karnych sensu stricto, jak i wszystkich przepisów o charakterze represyjnym (sankcjo- nująco-dyscyplinującym), a więc wszystkich przepisów, których celem jest określenie nakazu lub zakazu zachowania. Dopuszczalne jest doprecyzowanie elementów pod- staw odpowiedzialności w aktach wykonawczych wydanych w zgodzie z art. 92 Kon- stytucji RP. W wyr. z 20.2.2001 r.18 (P 2/00) TK przyjął, że zasada nullum crimen sine lege za- sadniczo stanowi przedmiot zainteresowań prawa karnego materialnego, kiedy stwier- dza się, że: „w demokratycznym państwie prawnym prawo karne musi być oparte przy- najmniej na dwóch podstawowych zasadach: określoności czynów zabronionych pod groźbą kary (nullum crimen sine lege, nulla poena sine lege) oraz na zakazie wstecznego działania ustawy wprowadzającej lub zaostrzającej odpowiedzialność karną”19. Rozwi- jając pojęcie „określoności” czynu zabronionego TK przyjął, że: „materialne elementy 18 OTK 2001, Nr 2, poz. 32. 19 Zob. także post. TK z 25.9.1991 r., S 6/91, OTK 1991, Nr 1, poz. 34. 14 Prusak Rozdział I. Prawo karne skarbowe § 2. Przepisy prawa karnego skarbowego czynu, uznanego za przestępczy, muszą być zdefiniowane w ustawie (zgodnie z kon- stytucyjną zasadą wyłączności ustawy) w sposób kompletny, precyzyjny i jednoznacz- ny”20. Trybunał wyjaśnił, że: „podstawowe elementy zarówno czynu, jak i kary muszą być określone w ustawie, a nie mogą być – w sposób blankietowy – pozostawione do unormowania w akcie wykonawczym”. W innym orzeczeniu TK podkreślił konieczność uregulowania w ustawie zakresu osób, które są adresatami przepisu karnego uznając, że: „ustawa musi więc w sposób kompletny wyznaczać kategorie osób, które mogą ponosić odpowiedzialność za dany czyn”21. Istnieje zatem konieczność ustawowego określenia dobra chronionego i – w konsekwencji – strony przedmiotowej przestępstwa oraz pod- miotu i strony podmiotowej. Pod rządami Konstytucji RP z 1997 r. TK wyjaśnił, że z zasady nullum crimen sine lege wynikają postulaty skierowane do ustawodawcy: nakaz typizacji czynów zabro- nionych w drodze ustawy i maksymalnej określoności tworzonych typów oraz do osób stosujących prawo – zakaz stosowania analogii i wykładni rozszerzającej22. Interpretację dokonywaną przez TK trzeba uzupełnić stwierdzeniem, że: „akt praw- ny niższego niż ustawa rzędu nie może ustanawiać nakazów i zakazów prawnokarnych ani kar grożących za ich złamanie”. Wyrok TK z 20.2.2001 r., P 2/00, OTK 2001, Nr 2, poz. 32. Przepisy podustawowe mogą jedynie dopełniać dyspozycję przepisów ustawy karnej. Ustawodawca sam musi określić znamiona czynu zabronionego, zaś ich spre- cyzowanie może być przekazane władzy wykonawczej. Trybunał Konstytucyjny przeciwstawia się jednocześnie takiej interpretacji art. 42 ust. 1 Konstytucji RP, która pojęcie ustawy rozszerza na wszystkie rozporządzenia wy- dane zgodnie z art. 92 Konstytucji RP. Dopuszczalne jest doprecyzowanie takich ele- mentów jak podmiot i znamiona przedmiotowe w aktach wykonawczych wydanych w zgodzie z art. 92 Konstytucji RP. 41 42 Konieczność posługiwania się przepisami aktu prawnego rangi rozporządzenia wy- nika np. z art. 53 § 6 KKS (w zw. z art. 53 § 3 KKS oraz w zw. z ustawą z 10.10.2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę23), który to przepis wprowadza bowiem poję- cia „próg ustawowy”, który jest równy kwocie określonej jako pięciokrotne minimalne wynagrodzenie pracowników. W świetle powyższego należy poczynić pewne zastrzeżenie co do zgodności z Kon- stytucją RP techniki regulowania wysokości minimalnego wynagrodzenia w rozpo- rządzeniu na podstawie delegacji kodeksowej, a która to wysokość minimalnego wy- nagrodzenia następnie decyduje m.in. o progu przepołowienia skarbowego czynu zabronionego (o tym, czy dane zachowanie wyczerpuje znamiona przestępstwa skar- bowego, czy jest tylko wykroczeniem skarbowym). Mianowicie, stosownie do art. 53 § 3 KKS, jednym z kryteriów rozgraniczenia przestępstw skarbowych i wykroczeń skar- bowych jest „kwota uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicz- noprawnej albo wartość przedmiotu czynu”. Granicę stanowi „pięciokrotna wartość najniższego miesięcznego wynagrodzenia” obowiązująca w czasie popełnienia czynu. Może być mowa o wykroczeniu, jeśli „kwota uszczuplona lub narażona na uszczuple- 20 Post. TK z 13.6.1994 r., S 1/94, OTK 1994, Nr 1, poz. 28, s. 271. 21 Orz. TK z 26.4.1995 r., K 11/94, OTK 1995, poz. 12. 22 Wyr. TK z 6.7.1999 r., P 2/99, OTK 1999, Nr 5, poz. 103. 23 Dz.U. Nr 200, poz. 1679 ze zm. Prusak 15 nie” nie przekracza tego progu. Kodeks karny skarbowy nie określa jednak, co oczy- wiste, ani należnych kwot podatku akcyzowego, ani wysokości minimalnego wynagro- dzenia, a w przypadku najniższego wynagrodzenia (art. 53 § 4 KKS) odsyła do prawa pracy i regulacji odnoszących się do minimalnego wynagrodzenia za pracę24. Okazuje się, że dla dokonania oceny, jakie czyny zabronione w danym memencie stanowią wy- kroczenia skarbowe, a jakie są przestępstwami, trzeba sięgać do aktów niższej rangi niż ustawa. Konieczność posługiwania się przepisami rozporządzenia wynika także z art. 53 § 6 KKS. Przepis ten wprowadza bowiem pojęcie „progu ustawowego” równego kwo- cie określonej jako pięciokrotne najniższe wynagrodzenie pracowników. Ten właśnie próg decyduje o kwalifikacji czynów zabronionych regulowanych w części szczególnej Kodeksu karnego skarbowego. II. Struktura i konstrukcja przepisów prawa karnego skarbowego Omawiając zagadnienie struktury przepisów prawa karnego skarbowego należy wspomnieć, że każda norma prawna składa się zasadniczo z dwóch podstawowych części składowych: hipotezy oraz dyspozycji. Hipotezą jest ta część normy, która wska- zuje jej adresatów oraz okoliczności, w jakich mają się oni zachować w sposób wskaza- ny w normie. Inaczej mówiąc, hipoteza określa adresata normy oraz warunki lub oko- liczności, w których adresatowi temu jest coś nakazane czynić oraz coś czynić jest mu dozwolone lub jest zakazane. Dyspozycja jest najważniejszą częścią normy. Wskazuje ona sposób postępowania, jakiego od adresatów normy oczekuje ustawodawca. Ina- czej mówiąc, dyspozycja to jest ta część normy prawnej, która określa treść zachowa- nia zakazanego, nakazanego lub dozwolonego, albo treść decyzji, którą należy podjąć w związku z zaistnieniem pewnych faktów. Sporne jest czy sankcja czyli określenie konsekwencji jakie grożą za zachowanie niezgodne z dyspozycją normy jest trzecim składnikiem budowy normy prawnej. Wyróżniane są w związku z tym normy: sankcjonowane i sankcjonujące. Normy sankcjonowane to takie, które nakazują bądź też zakazują określonych zachowań. Z ko- lei normy sankcjonujące określają jakiego rodzaju konsekwencje grożą za naruszenie norm sankcjonowanych. Normy sankcjonujące przesądzają więc o karalności danych zachowań. Przepisy Części ogólnej prawa karnego skarbowego (Kodeks karny skarbowy) są przepisami niesamodzielnymi albowiem, ich stosowanie następuje w połączeniu z prze- pisami szczególnymi Kodeksu karnego skarbowego. Istotne zagadnienie w prawie kar- nym skarbowym stanowi kwestia opisu czynu karnoskarbowego. Wyróżnić można następujące rodzaje przepisów karnych określające zakazy karne: zupełne i niezupełne. Wśród niezupełnych zakazów znajdują się przepisy odsyłają- ce i blankietowe. Normy prawa karnego skarbowego mają charakter subsydiarny w stosunku do norm prawa podatkowego, prawa celnego, prawa dewizowego, oraz organizacji gier hazardowych. Celem prawa karnego skarbowego jest zabezpieczenie norm prawa skar- bowego (podatkowego, celnego, dewizowego, oraz hazardowego). Prawo skarbowe nie 43 44 45 46 24 Por. art. 53 § 4 KKS. 16 Prusak Rozdział I. Prawo karne skarbowe § 2. Przepisy prawa karnego skarbowego dysponuje normami sankcjonującymi, wymaga więc wsparcia ze strony prawa karnego skarbowego w celu zapewnienia przestrzegania norm finansowych. Konstrukcja norm prawa karnego skarbowego opiera się na założeniu, że sam Ko- deks karny skarbowy uzupełnia własne przepisy dwiema dyrektywami: normatywną techniką legislacyjną dopuszczającą recepcję oraz blankietowość własnych przepi- sów Części szczególnej. Obowiązujące zasady techniki prawodawczej dopuszczają, że w ustawie można posłużyć się odwołaniami do przepisów innej lub tej samej ustawy. Kodeks karny skarbowy nie zawsze posługuje się samodzielną dyspozycją. Często nie określa się pełnego zestawu ustawowych znamion czynu zabronionego. Blankieto- wość dyspozycji powoduje, że czyn zabroniony może być określony w różny sposób. Przepisy materialne Części szczególnej Kodeksu karnego skarbowego są zbudowa- ne według swoistego założenia konstrukcyjnego, a mianowicie: dyspozycje ich bowiem mają postać uproszczoną przez odesłania do nakazów i zakazów wyrażonych, zwłaszcza w prawie dewizowym, w prawie celnym, czy w prawie podatkowym. Blankietowość tego rodzaju jest najczęściej uzasadniona kazuistyką systemu podatkowego, celnego, dewizowego. Z drugiej strony jednak, blankietowość taka osłabia kardynalny wymóg precyzji legislacyjnej w określaniu znamion czynów zabronionych. Najczęściej mamy do czynienia z dyspozycjami opisowymi (przeważnie kazu- istycznymi). Poza tym jednak operuje się często dyspozycjami blankietowymi. Blankietowość w prawie karnym skarbowym wyzwolona została powiązaniami tego prawa z prawem skarbowym. Blankietowość polega na umieszczeniu w tekście ustawy przepisu, który w celu zrekonstruowania normy wymaga odwołania się do przepisów innej ustawy, które dookreślają daną materię (wyrażają to następujące zwroty: „wbrew przepisom ustawy” (art. 63 § 1 KKS), czy „wbrew obowiązkowi” (art. 62 § 1, art. 81 § 1 KKS). Odesłanie z kolei polega na umieszczeniu w tekście ustawy przepisu odsyłającego do ściśle określonego przepisu innej ustawy w celu odtworzenia właściwej normy praw- nej. Zastosowanie odesłania podyktowane jest potrzebą zapewnienia spójności okreś- lonych instytucji prawnych. W Kodeksie karnym skarbowym występuje wiele odesłań do tekstów innych aktów prawnych, ściślej – do konkretnych przepisów lub też całych tekstów stosowanych odpowiednio lub wprost. Niezastosowanie tego typu techniki wy- magałoby rozbudowania tekstu ustawy, co wobec zmienności regulacji prawa finanso- wego byłoby niewystarczające. III. Wykładnia i analogia w prawie karnym skarbowym Wykładnię (interpretację) rozumie się jako proces ustalania właściwego znacze- nia przepisów prawnych. Wykładnia jest czynnością wiążącą się z wyprowadzaniem treści norm prawnych z przepisów. Przyjmując zróżnicowanie wykładni ze względu na podmiot jej dokonujący, wy- różnia się wykładnię autentyczną, wykładnię legalną, wykładnię legalną delegowaną, wykładnię operatywną, wykładnią doktrynalną. Wykładnia prawa może być także zróżnicowana ze względu na sposób dokonywa- nia wykładni. Występują tu następujące rodzaje wykładni: wykładnia językowa, wy- kładnia systemowa, wykładnia funkcjonalna, wykładnia porównawcza. 47 Prusak 17
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Szczególne dziedziny prawa karnego. Prawo karne wojskowe, skarbowe i pozakodeksowe. Tom 11
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: