Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00417 007308 11067809 na godz. na dobę w sumie
Szkoła wolna od dyskryminacji. Materiały dla wychowawców i pedagogów szkolnych ze scenariuszami lekcji wychowawczych.  - ebook/pdf
Szkoła wolna od dyskryminacji. Materiały dla wychowawców i pedagogów szkolnych ze scenariuszami lekcji wychowawczych. - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 160
Wydawca: Wiedza i Praktyka Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-269-2086-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Szkoła wolna od dyskryminacji to publikacja skierowana do wychowawców i pedagogów szkolnych. Edukacja i przeciwdziałanie dyskryminacji z uwagi na różne czynniki to trudne wyzwanie dla wychowawców i wychowawczyń klas. Dlatego książka oprócz omówienia zagadnień związanych z przeciwdziałaniem dyskryminacji w szkole, zawiera starannie przygotowane scenariusze lekcji wychowawczych dla szkół podstawowych i gimnazjów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Szkoła wolna od dyskryminacji Materiały dla wychowawców i pedagogów szkolnych ze scenariuszami lekcji wychowawczych Kamila Raczyńska Alina Synakiewicz b i b l i o t e k a a Szkoła wolna od dyskryminacji Materiały dla wychowawców i pedagogów szkolnych ze scenariuszami lekcji wychowawczych Szkoła wolna od dyskryminacji. Materiały dla wychowawców i pedagogów szkolnych ze scenariuszami lekcji Seria Biblioteka Mentora Autorki: Kamila Raczyńska Alina Synakiewicz Redakcja: Katarzyna Krysztofiak Korekta: Zespół Skład i łamanie: 6AN Studio Projekt okładki: Tomasz Jakóbiak Copyright © by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka Sp. z o.o., Warszawa 2013 Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przedrukowywanie i rozpo- wszechnianie całości lub fragmentów niniejszej pracy bez zgody wydawcy zabronione. ISBN 978-83-269-2086-8 Wydawnictwo Wiedza i Praktyka Sp. z o.o. ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa Dystrybucja: tel.: 22 518 29 29 faks: 22 617 60 10 e-mail: cok@wip.pl Szkoła wolna od dyskryminacji Spis treści Wstęp Co trzeba wiedzieć o dyskryminacji, czyli jak rozpocząć działania zapobiegawcze ■ Konieczna profilaktyka antydyskryminacyjna ■ Edukacyjne skutki dyskryminacji ■ Nienawistny język a przemoc ■ ABC antydyskryminacji – przydatne definicje ■ Rodzaje dyskryminacji ■ Pomysły na działania antydyskryminacyjne w szkole Przeciw dyskryminacji. Scenariusze lekcji wychowawczych ■ Co oznacza termin dyskryminacja? ■ Od stereotypu do dyskryminacji ■ Biały charakter ■ Przybysze z innej planety Równość płci w szkole? ■ Prawa człowieka a prawa kobiet ■ Równe prawa dla kobiet, ale… ■■ Lepka■podłoga■i szklany■sufit ■ Mężczyźni w kobiecych zawodach ■ Kobiety częściej żyją w ubóstwie ■ Na dwóch etatach ■ W pułapce stereotypów płci ■ Podział już od kołyski ■ Chłopcy i dziewczynki w podręcznikach szkolnych ■ Męski znaczy ogólnoludzki ■ A może równość na WDŻ? ■ Dziewczynko! Znaj swoje miejsce! ■ Co można zrobić, aby promować równość płci w swojej szkole? ■ Przykłady dobrych praktyk prorównościowych z Polski i zagranicy ■ Przydatne pojęcia Uwaga na stereotypy płci! Scenariusze lekcji wychowawczych ■ Co to są stereotypy płci? ■ Mężczyzna też może być pielęgniarzem, a kobieta hydrauliczką ■ Na przekór stereotypom płci W klatce męskości ■ Silni i zdecydowani − stereotyp męskości ■ Program ukryty szkoły ■ Wpływ stereotypu na rozwój chłopców ■ Przemoc wobec chłopców 5 9 23 41 53 69 Biblioteka Mentora 3 Szkoła wolna od dyskryminacji ■ Wzorzec relacji z dziewczętami ■ Jak tworzyć wzorce osobowe wolne od stereotypu? ■ Niezbędna promocja równości i partnerstwa w edukacji i wychowaniu Stereotypy męskości. Scenariusze lekcji wychowawczych ■ Dla kogo lalki, dla kogo kolejka? ■ Czy naprawdę chłopaki nie płaczą? ■ Maski, jakie nakłada nam społeczeństwo Ubóstwo jak piętno. Jak zapobiegać klasizmowi w szkole? ■ Ubóstwo napiętnowane ■ Język klasizmu ■ Program ukryty a klasizm ■ Skutki segregacji ■ W kierunku zmiany Nie chcemy dyskryminacji powodowanej ubóstwem. Scenariusze lekcji wychowawczych ■ Biedny nie znaczy gorszy ■ Oblicza ubóstwa ■ Ubóstwo i klasizm może dotyczyć każdego Uczniowie w pułapce atrakcyjnego wyglądu ■ Niedostrzegany problem ■ Ładny znaczy dobry ■ Być pięknym, być akceptowanym ■ Akcje i kampanie skierowane przeciwko atrakcjonizmowi Czym jest ładny wygląd? Scenariusze lekcji wychowawczych ■ Piękne brzydactwo ■ Zasady zdrowego odżywiania ■ Zdrowe odżywianie a nasz wygląd Agresja na tle homofobii − ukryta rzeczywistość w polskie szkole ■ Czym jest orientacja psychoseksualna? ■ Homofobia w szkole ■ Niebezpieczne skutki przyzwolenia na przemoc ■ Wolni od homofobii, czyli co może szkoła Porozmawiajmy o homofobii. Scenariusze lekcji wychowawczych ■ Obawy i tajemnice. Rozmowy o homofobii część I ■ Trudne pytania. Rozmowy o homofobii część II Pomocnik antydyskryminacyjny 77 91 99 113 121 137 145 155 4 Biblioteka Mentora Szkoła wolna od dyskryminacji Wstęp O dyskryminacji i mowie nienawiści staje się głośno, gdy w prze- strzeni publicznej dochodzi do działań lub wypowiedzi obraża- jących lub poniżających konkretne osoby czy grupy społeczne. Wydarzenia w Sejmie w związku z pracami nad ustawą o związ- kach partnerskich, komentarze prezenterów radiowych na temat kobiet, coroczne bijatyki na ulicach podczas Święta Niepodległo- ści pokazują prawdziwe oblicze polskiego społeczeństwa. Gorsze traktowanie z uwagi na przynależność narodową, etniczną, reli- gię, płeć, status społeczny, orientację seksualną i wiele innych to przejaw dyskryminacji. Chociaż tolerancję i otwartość deklaruje wiele osób to obserwacja codziennego życia pozwala dostrzec, jak bardzo Polacy są niechętni wobec tych, którzy odstają od tak zwanej średniej. Stereotypy są głęboko zakorzenione w świadomości społecznej i trudno nawet zdawać sobie sprawę, jak często się im ulega. Sta- nowią swego rodzaju okulary, przez które ludzie patrzą na świat, a które zniekształcają obraz otaczającej rzeczywistości i powo- dują, że sytuacje noszące znamiona dyskryminacji nie budzą niepokoju i są postrzegane jako normalne, naturalne, zwyczajne. Przejawiają się w języku, postawach, relacjach pomiędzy ludź- mi. Najpowszechniejszymi, a zarazem najmniej dostrzeganymi, są wszechobecne stereotypy płci, które już w najwcześniejszym dzieciństwie przypisują ludziom określone role, zachowania i atrybuty. Mogą mieć one niekorzystny wpływ na rozwój inte- lektualny oraz psychospołeczny dzieci i młodzieży. Jeśli bowiem dziecko od najmłodszych lat traktowane jest zgodnie ze stereo- typem, maleją jego szanse na twórczy rozwój i wyjście poza to, co ze stereotypem jest niezgodne. Zazwyczaj gdy mówi się o nierówności płci w systemie edu- kacji formalnej, myśli się o dyskryminacji kobiet i dziewcząt. Rzeczywiście, doświadczają one dyskryminacji ze względu na Biblioteka Mentora 5 Szkoła wolna od dyskryminacji płeć w sposób wyraźniejszy. Jednak także chłopcy są ofiarami stereotypowego spojrzenia na płeć i role społeczne. Wymaga się od nich określonych cech i zachowań, jeśli mają być uznawani za prawdziwych mężczyzn. Jakże często padają sformułowania: chłopcy■nie■płaczą,■chłopak■−■a■mazgaj,■jesteś■przecież■silnym■ mężczyzną. Tak więc już nawet mali chłopcy muszą się mierzyć ze stereotypem macho. Pojęcie polityka równościowa wciąż jeszcze wzbudza u wielu osób uśmiech politowania. O co tyle krzyku − przecież wszyscy obywatele mają takie same prawa. Niestety, także szkoła przy- czynia się do praktyk dyskryminacyjnych i powiela stereotypy, na przykład w podręcznikach szkolnych, w których większość tekstów ma męską formę narracji, polecenia, pytania są for- mułowane w formie męskoosobowej. Choć jest ona poprawna gramatycznie i uznawana za uniwersalną, służy wykluczeniu. W publikacji tej zwracamy uwagę na formy dyskryminacji, które są obecne w większości szkół. Niejednokrotnie niedostrzegane, gdyż zakorzenione w świadomości, przynoszą bolesne, a czę- sto tragiczne skutki. W okresie edukacji szkolnej, kiedy buduje się osobowość człowieka i relacje z innymi członkami grupy, dochodzi do destrukcyjnego wpływu na jednostkę z przyczyn niezależnych od jej działania. Dyskryminacja z uwagi na status społeczny pochodzenie lub wygląd jest często niezauważalna przez dorosłych. Paradoksalnie sprawniejszymi niż nauczyciele i nauczycielki obserwatorami na przykład statusu ekonomiczne- go uczniów i uczennic są rówieśnicy, którzy potrafią w sposób brutalny segregować swoich kolegów i koleżanki. W szkole nierówne traktowanie z powodu wyglądu zdarza się rzadko. Nauczyciele i nauczycielki sami często nie dostrzegają, że są skłonni faworyzować te osoby w klasie, które są ładne lub zadbane. Przypisują im pozytywne cechy, na przykład inteligen- cję, grzeczne zachowanie, zdolności. Wśród dzieci i młodzieży 6 Biblioteka Mentora Szkoła wolna od dyskryminacji problem dyskryminacji z uwagi na wygląd jawi się szczególnie wyraźnie. Naznaczają i szykanują między innymi przezwiska- mi, takimi jak syf lub bida. Zjawisko to jest podsycane przez kulturę masową, która oprócz tego, że pokazuje, jak trzeba się ubierać i wyglądać, dodatkowo dyktuje, jakie ciało jest atrak- cyjne, a jakie nie. Milczeniem są pomijane w szkołach zagrożenia związane z po- stawami homofobicznymi. A to właśnie placówki edukacyjne są wymieniane przez osoby homoseksualne jako miejsca, w któ- rych najczęściej dochodzi do aktów przemocy na tle orienta- cji seksualnej. Praca z klasą na temat homofobii jest jednym z większych wyzwań edukacyjnych, gdyż z jednej strony dotyka ludzkiej intymności, a z drugiej − w większości przypadków − zmusza uczniów i uczennice do kwestionowania postaw i norm wyniesionych z domu rodzinnego oraz grup rówieśniczych. Szkoła, ze swoją wyjątkową misją społeczną, musi być wrażliwa na zjawiska dyskryminacji, tym bardziej że prowadzą one do wykluczania konkretnych osób. Jednak przeciwdziałanie dys- kryminacji z uwagi na różne czynniki to trudne wyzwanie dla wychowawców i wychowawczyń klas. Dlatego w tej publikacji, obok omówienia zagadnień związanych z przeciwdziałaniem dyskryminacji w szkole, przygotowaliśmy konkretne propozycje pracy z klasami podczas lekcji wychowawczych. Biblioteka Mentora 7 b i b l i o t e k a a 8 Biblioteka Mentora Co trzeba wiedzieć o dyskryminacji Co trzeba wiedzieć o dyskryminacji, czyli jak rozpocząć działania zapobiegawcze Tolerancja oraz otwartość na wszelkiego rodzaju inność występuje w polskim społeczeństwie najczęściej tylko w formie deklaratywnej. Nawet pobieżna obserwacja życia społecznego pozwala dostrzec, jak bardzo Polacy są przesiąk- nięci niechęcią do wszelkich grup społecznych odstających od tak zwanej średniej, czyli do mniejszości etnicznych, naro- dowych, religijnych, seksualnych, a także do imigrantów, niepełnosprawnych, osób o niskim statusie ekonomicznym, zakażonych HIV, bezdomnych itp. Światopogląd dzieci i mło- dzieży w dużej mierze odzwierciedla poglądy dorosłych. Biblioteka Mentora I 9 I Co trzeba wiedzieć o dyskryminacji Konieczna profilaktyka antydyskryminacyjna Wrażliwi na problemy społeczne praktycy i praktyczki edukacji i wychowania biją na alarm – w polskich szkołach uczniowie i uczennice należący do jakiejś mniejszości spotykają się z szy- kanami, a często z bezpośrednią przemocą ze strony swoich ko- legów i koleżanek. Nośnikiem uprzedzeń i dyskryminujących postaw, niestety, jest nierzadko kadra nauczycielska. Nie wynika to zazwyczaj ze złej woli, lecz z niewiedzy lub braku świadomości i wrażliwości. Dlatego nauczyciele i nauczycielki, którzy chcą uczulać młodzież na problematykę antydyskryminacyjną, mu- szą sami zapoznać się z tematem, zwłaszcza że skutki praktyk dyskryminacyjnych w murach szkolnych mogą być poważne. Edukacyjne skutki dyskryminacji Badania psychologiczne pokazują, że dyskryminowanie prowa- dzi do obniżenia poczucia własnej wartości u przedstawicieli i przedstawicielek grup dotkniętych tym zjawiskiem. Na przykład dziewczęta, którym wpajało się, że są gorsze od chłopców w nauce przedmiotów ścisłych czy technicznych, lub osoby z rodzin o ni- skim statusie ekonomicznym − uważane za mniej zdolne w nauce − oceniając rezultaty własnych działań, skłonne były uznać je za gorsze niż takie same wyniki osiągnięte przez pozostałe osoby w klasie. Oznacza to, że przyswoiły one wiedzę, gdzie jest ich miejsce i zaczęły same siebie postrzegać jako gorsze. Wpływ dyskryminacji może być jednak jeszcze bardziej szkod- liwy, ponieważ nie tylko powoduje obniżenie własnej wartości uczniów i uczennic, ale także obejmuje sferę rzeczywistego dzia- łania jednostki. Badania potwierdzają, że jeśli ktoś nawet przez krótki czas zajmuje niską pozycję w grupie, to osiąga gorsze rezultaty w wykonywaniu zadań. Już samo przydzielenie ucz- niowi lub uczennicy etykietki gorszego/gorszej ma wystarczająco 10 Biblioteka Mentora Co trzeba wiedzieć o dyskryminacji I destrukcyjny wpływ i może wpływać na rzeczywiste wyniki w nauce. Nienawistny język a przemoc Szeroko rozumiany dyskurs społeczny obfituje w wypowiedzi krzywdzące, oskarżające czy poniżające określone grupy społecz- ne. Kodeks karny określa wszelkie wypowiedzi, wizerunki gra- ficzne, które prowadzą do publicznego■znieważenia■grupy■ludności■ lub■poszczególnej■osoby■z■powodu■jej■przynależności■narodowej,■ etnicznej,■rasowej,■wyznaniowej■albo■z■powodu■jej■bezwyznaniowo- ści, mianem mowy nienawiści. Centrum Badania Opinii Społecz- nej, badając w 2007 roku świadomość społeczną dotyczącą mowy nienawiści, rozszerzyło jej definicję i dodało następujące cechy: orientację psychoseksualną, płeć, pochodzenie społeczne i nie- pełnosprawność. Mowa nienawiści jest bardzo niebezpiecznym zjawiskiem, ponieważ nawołuje do szykan w stosunku do człon- ków i członkiń określonych grup społecznych, a w konsekwencji może prowadzić do przestępstw z nienawiści, czyli na przykład odebrania komuś mienia, zdrowia czy nawet życia. Piramida nienawiści Gordona Allporta z 1954 r. pokazuje w do- bitny sposób, jak szkodliwa może być mowa nienawiści. Model Biblioteka Mentora 11 I Co trzeba wiedzieć o dyskryminacji ten prezentuje, jaki może być rozwój wypadków, gdy zignoru- jemy pierwsze symptomy – nienawistne komentarze. Po nich przychodzi unikanie, na przykład segregacja, separacja, potem dyskryminacja, na aktach przemocy i eksterminacji skończyw- szy. Historia ludzkości pokazuje, że model ten był realizowany nieskończenie wiele razy, wystarczy przyjrzeć się wydarzeniom w XX wieku, takim jak Holokaust, apartheid w RPA, ludobój- stwo w Rwandzie, konflikty w krajach byłej Jugosławii. Dlatego szkoła tym bardziej powinna być miejscem, w którym piętnuje wszelkie z pozoru niewinne zachowania − obraźliwe, krzyw- dzące komentarze na temat przedstawicieli i przedstawicielek określonych grup społecznych. ABC antydyskryminacji – przydatne definicje Równouprawnienie Nieodłączny element praw człowieka. Pojęcie wywodzące się z epoki oświecenia. Jest terminem prawnym i oznacza równość różnych podmiotów prawnych w ramach określonego systemu prawnego. Jest to proces prawnego zrównywania do tej pory nie- równouprawnionych podmiotów prawnych w ramach danego systemu prawnego. Możemy mówić, na przykład, o równoupraw- nieniu kobiet, osób niepełnosprawnych, mniejszości religijnych. Jednak termin „równouprawnienie” odnosi się do stanu formal- nego, dotyczącego brzmienia przepisów prawnych. Pojęcie to nie mówi nic o praktyce społecznej, o realnej możliwości korzystania przez dane grupy czy jednostki z zapisanych uprawnień. Równość Termin szerszy niż równouprawnienie. Oznacza realną sytuację, w której możemy faktycznie korzystać z przysługujących nam równych praw. Równość nie pojawia się automatycznie wraz z wprowadzeniem równouprawnienia w przepisach prawnych. Nierówności wynikają bowiem nie tylko z przepisów prawa, ale przede wszystkim z nieformalnych czynników głęboko zako- 12 Biblioteka Mentora Co trzeba wiedzieć o dyskryminacji I rzenionych w kulturze danego społeczeństwa, między innymi tradycji, nawyków i przekonań. Dlatego droga do prawdziwej równości wiąże się z przeciwdziałaniem stereotypom, które pro- wadzą do uprzedzeń i dyskryminacji określonych grup społecz- nych i osób. Stereotyp Skrajnie przejaskrawiony obraz danej grupy, traktujący wszyst- kich jej członków w sposób niezróżnicowany, niezależnie od ich cech indywidualnych. Stereotypy często oparte są na niepew- nej lub fałszywej wiedzy o świecie, utrwalonej przed tradycję i trudno podlegają zmianom. Stereotypy cechują: jednostron- ność, sztywność, żywotność, nieprzemakalność (odporność na argumenty i fakty). Uprzedzenie Negatywne opinie lub uczucia wobec innych grup społecznych żywione z powodu samej przynależności do danej grupy. To także nieprzychylna ocena, osąd dokonany na podstawie ste- reotypowych przekonań. Dyskryminacja Traktowanie kogoś gorzej niż innych w tej samej sytuacji. Dys- kryminuje się ludzi z różnych powodów, na przykład ze względu na płeć, rasę, wiek, status materialny, wyznanie czy orientację seksualną. Dyskryminacja może przejawiać się w sposób jaw- ny i wówczas mówimy o dyskryminacji bezpośredniej. Może ona jednak także przyjmować ukrytą formę, kiedy pozornie neutralne warunki, kryteria lub praktyki są niekorzystne dla pewnych grup i osób. Wówczas mówimy o dyskryminacji po- średniej. Niekiedy dyskryminacja ta jest tak „przezroczysta”, że dyskryminowane osoby nie zdają sobie z niej sprawy. Dyskryminacją bezpośrednią w szkole jest na przykład orga- nizowanie zajęć technicznych w taki sposób, że dziewczęta Biblioteka Mentora 13 I Co trzeba wiedzieć o dyskryminacji uczestniczą wyłącznie w zajęciach z gotowania, a chłopcy uczą się programowania komputerów. Do dyskryminacji pośredniej w szkole dochodzi między innymi wtedy, gdy dodatkowe zajęcia w ramach kółek zainteresowań − otwarte dla wszystkich − są organizowane w budynku szkolnym na trzecim piętrze bez windy, co sprawia, że uczniowie/uczen- nice poruszający się na wózkach inwalidzkich nie są stanie na nie dotrzeć. Samospełniające się proroctwo Zjawisko polegające na tym, że ludzie mają określone oczeki- wania dotyczące innej osoby, co wpływa na ich postępowanie względem niej. To z kolei powoduje, że osoba ta zachowuje się w sposób zgodny z ich wyjściowymi oczekiwaniami. Przykładem może być sytuacja, kiedy nauczyciel jest przekonany, że uczeń pochodzący z rodziny dysfunkcyjnej jest mniej zdolny. Jednocześnie działania nauczyciela odzwierciedlają to przeko- nanie (nie poświęca mu czasu, nie dopuszcza do głosu na lekcji, nie motywuje do nauki itp.). Efekt jest taki, że uczeń zaczyna podzielać przekonania nauczyciela na swój temat, ma mniejszą motywację do nauki i faktycznie osiąga gorsze rezultaty w nauce w porównaniu do swoich kolegów i koleżanek. Rodzaje dyskryminacji Ageizm (czyt. ejdżyzm) Dyskryminacja oraz wyznawanie irracjonalnych poglądów i przesądów dotyczących jednostek lub grup społecznych opartych na ich wieku. Przyjmuje się stereotypowe założenia na temat fizycznych lub umysłowych cech ludzi z określonej grupy wiekowej i zwykle wyraża się je w sposób poniżający. 14 Biblioteka Mentora Co trzeba wiedzieć o dyskryminacji I Przykłady: • Wypowiadanie stereotypowych krzywdzących opinii na temat osób starszych, na przykład: A■po■co■pani■w■tym■wieku■znajo- mość■obsługi■komputera? • Lekceważenie głosu i opinii osób młodych: Dzieci■i■ryby■głosu■ nie■mają. Ableizm (czyt. ableizm) Przekonanie, że niepełnosprawność jest czymś negatywnym, co w miarę możliwości powinno być leczone, naprawiane lub eliminowane. Jest to także zestaw przekonań i zachowań, któ- re zmierzają do nierównego traktowania osoby ze względu na faktyczną bądź spodziewaną niepełnosprawność. Przykłady: • Większość pociągów w Polsce nie jest w stanie obsłużyć klien- tów niesprawnych ruchowo. Osoba podróżująca na wózku inwalidzkim nie może samodzielnie wsiąść do wagonu ani skorzystać z toalety. • Dyskryminacja uczniów i uczennic niepełnosprawnych w sy- stemie edukacyjnym − większość uczniów i uczennic niepełno- sprawnych uczy się indywidualnie lub w szkołach specjalnych, co prowadzi do izolacji tych osób od rówieśników. Antysemityzm Postawa wyrażająca uprzedzenie, niechęć, wrogość oraz dyskry- minująca Żydów oraz osoby pochodzenia żydowskiego. Ekstre- malny antysemityzm głosiła ideologia niemieckiego nazizmu, doprowadzając do próby wyniszczenia narodu żydowskiego w Europie podczas II wojny światowej. Przykłady: • Wypowiedzi zaprzeczające Holokaustowi lub umniejszające związane z nim fakty. • Antyżydowskie akty wandalizmu i przemocy, np. malowanie na cmentarzach żydowskich swastyk albo gwiazdy Dawida na szubienicy. Biblioteka Mentora 15
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Szkoła wolna od dyskryminacji. Materiały dla wychowawców i pedagogów szkolnych ze scenariuszami lekcji wychowawczych.
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: