Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00368 010346 11217042 na godz. na dobę w sumie
Sztuka nowoczesna. Krótkie Wprowadzenie 9 - ebook/pdf
Sztuka nowoczesna. Krótkie Wprowadzenie 9 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 196
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3808-8670-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> kultura, sztuka, media >> sztuki plastyczne
Porównaj ceny (książka, ebook (-22%), audiobook).

> KRÓTKIE WPROWADZENIE

- książki, które zmieniają sposób myślenia!

 

Książka w przystępny sposób wyjaśnia skomplikowane zagadnienia nowoczesnych trendów w sztuce, począwszy od Maneta i Picassa, a skończywszy na najnowszych przykładach sztuki performatywnej.

Kiedy możemy mówić o sztuce nowoczesnej? Jakie relacje zachodzą między sztuką nowoczesną a współczesną? Jaką rolę w sztuce nowoczesnej odgrywa handel dziełami sztuki?

 

*

 

Interdyscyplinarna seria KRÓTKIE WPROWADZENIE piórem uznanych ekspertów skupionych wokół Uniwersytetu Oksfordzkiego przybliża aktualną wiedzę na temat współczesnego świata i pomaga go zrozumieć. W atrakcyjny sposób prezentuje najważniejsze zagadnienia XXI w. - od kultury, religii, historii przez nauki przyrodnicze po technikę. To publikacje popularnonaukowe, które w formule przystępnej, dalekiej od akademickiego wykładu, prezentują wybrane kwestie.

Książki idealne zarówno jako wprowadzenie do nowych tematów, jak i uzupełnienie wiedzy o tym, co nas pasjonuje. Najnowsze fakty, analizy ekspertów, błyskotliwe interpretacje.

Opiekę merytoryczną nad polską edycją serii sprawują naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego: prof. Krystyna Kujawińska Courtney, prof. Ewa Gajewska, prof. Aneta Pawłowska, prof. Jerzy Gajdka, prof. Piotr Stalmaszczyk.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginału: Modern Art: A Very Short Introduction Rada Naukowa serii Krótkie Wprowadzenie Jerzy Gajdka, Ewa Gajewska, Krystyna Kujawińska Courtney Aneta Pawłowska, Piotr Stalmaszczyk Redaktorzy inicjujący serii Krótkie Wprowadzenie Urszula Dzieciątkowska, Agnieszka Kałowska Tłumaczenie Jarosław Pawłowski Redakcja naukowa Aneta Pawłowska Redakcja i korekta Dorota Stępień Skład i łamanie AGENT PR Projekt typograficzny serii Tomasz Przybył Projekt okładki Katarzyna Turkowska Modern Art: A Very Short Introduction was originally published in English in 2005 This translation is published by arrangement with Oxford University Press Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego is responsible for this translation from the original work and Oxford University Press shall have no liability for any errors, omissions or inaccuracies or ambiguities in such translation or for any losses caused by reliance thereon © Copyright by David Cottington 2005 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2017 © Copyright for Polish translation by Jarosław Pawłowski, Łódź 2017 Publikacja sfinansowana ze środków Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07581.16.0.M Ark. wyd. 8,1; ark. druk. 12,25 Paperback ISBN Oxford University Press: 978-0-19-280364-6 ISBN 978-83-8088-669-8 e-ISBN 978-83-8088-670-4 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Spis treści Spis ilustracji Wprowadzenie: sztuka nowoczesna – pomnik czy kpina? 1. W poszukiwaniu awangardy 2. Nowoczesne media, nowoczesne przesłania 3. Od Picassa do idoli pop: wybitność artysty 4. Alchemiczne praktyki: sztuka nowoczesna i konsumpcjonizm 5. Przekroczenie progu: co dalej? Dalsze lektury Posłowie Indeks 7 11 29 59 91 121 153 173 181 189 Spis ilustracji 1. Damien Hirst, Fizyczna niemożliwość śmierci w umyśle istoty żyjącej (1991) © Damien Hirst, Courtesy of Jay Jopling/White Cube Gallery, London 2. Klatka z filmu Un Chien andalou [Pies andaluzyjski] (1928), reż. Luis Buñuel i Salvador Dali Ronald Grant Archive 18 19 3. Edouard Manet, Le Déjeuner sur l’Herbe [Śniadanie na trawie] (1863) 24 Musée d’Orsay, Paris, www.bridgeman.co.uk 4. Marcel Duchamp, Suszarka do butelek (1914) © Succession Marcel Duchamp/ADAGP, Paris/DACS, London 2005. Private collection, www.bridgeman.co.uk 5. Władimir Tatlin, Pomnik Trzeciej Międzynarodówki (1920) © DACS 2005, The Arts Council of Great Britain 6. Wykres przygotowany przez Alfreda H. Barra, Jr. do katalogu wystawy z 1936 r., Kubizm i sztuka abstrakcyjna (Cubism and Abstract Art), Museum of Modern Art, New York/Scala, Florence, za: A. Kotula, P. Krakowski, Malarstwo, rzeźba, architektura: wybrane zagadnienia plastyki współczesnej, t. 1, PWN, Warszawa 1972, s. 12 7. Jackson Pollock przy pracy nad kompozycją Numer 32 (1950) National Portrait Gallery, Smithsonian Institute, Washington/Scala, Florence. Photo: Hans Namuth 8. Frank Stella (ur. 1936), Takht-I Sulayman I z Serii z Kątomierza (1967). Akryl i akryl fluorescencyjny na płótnie ARS, New York/DACS, London 2005. Present whereabouts unknown Spis ilustracji 35 36 45 66 72 7 9. Gerhard Richter, Betty (1988) © Gerhard Richter, The Saint Louis Art Museum. Funds given by Mr. and Mrs. R. Crosby Kemper Jr., through the Crosby Kemper Foundation, The Arthur and Helen Baer Charitable Foundation, Mr. and Mrs. Van-Lear Black III, Anabeth Calkins and John Weil, Mr. and Mrs. Gary Wolff, the Honorable and Mrs. Thomas F. Eagleton; Museum Purchase, Dr. and Mrs. Harold J. Joseph, and Mrs. Edward Mallinckrodt, by exchange 10. Pablo Picasso, Martwa natura (1914) © Succession Picasso/DACS 2005, Tate Gallery, London 2004 11. Pablo Picasso, Martwa natura z owocem, kieliszkiem do wina i gazetą (1914) © Succession Picasso/DACS 2005, The Kreeger Museum, Washington, DC 12. Robert Rauschenberg, Monogram (1959) © Robert Rauschenberg/VAGA, New York/DACS, London 2005, Moderna Museet, Stockholm 13. Robert Morris, Bez tytułu (1965) © ARS, New York/DACS, London 2005, Tate Modern, London 2004 14. Cindy Sherman, Bez tytułu. Klatka z filmu #15 (1978) © Cindy Sherman, Metro Pictures, New York 15. Judy Chicago, Przyjęcie obiadowe (1979) © ARS, New York/DACS, London 2005, The Brooklyn Museum of Art, New York. Gift of the Elizabeth A. Sackler Foundation. Photo: Donald Woodman 16. Eva Hesse, Bez tytułu lub Jeszcze nie (1967) © The Estate of Eva Hesse, Hauser Wirth, Zurich/London. Photo: © Christie’s Images 17. David Smith, Cubi XXVII (1965) © Estate of David Smith/VAGA, New York/DACS, London 2005. The Solomon R. Guggenheim Museum, New York, by exchange, 1967 18. Bill Woodrow, Drzwi samochodu, fotel i wypadek (1981) © Bill Woodrow, private collection. Photo: Lisson Gallery, London 19. James Rosenquist, F-111 (1965) (fragment) © James Rosenquist/VAGA, New York/DACS, London 2005, Leo Castelli Gallery, New York 20. Leon Golub, Najemnicy II (1979) © VAGA, New York/DACS, London 2005, Montreal Museum of Fine Arts 76 77 78 81 85 101 103 106 127 129 136 148 8 Sztuka nowoczesna 21. Tomoko Takahashi, Beaconsfield (1997) © Tomoko Takahashi. Various locations. Photo: Christie’s Images 22. Sekine Nobuo, Faza: matka Ziemia (1968) © Sekine Nobuo, Kettle’s Yard, Cambridge I. Rachel Whiteread, Pomnik (2001) © Rachel Whiteread, Anthony d’Offay Gallery, London. Photo courtesy of Gagosian Gallery, London II. Georges Seurat, Niedzielne popołudnie na wyspie Grande Jatte (1884–1886) Art Institute of Chicago, www.bridgeman.co.uk III. Henri Matisse, Harmonia w czerwieni (1908) © Succession H. Matisse/DACS 2005, The State Hermitage Museum, St. Petersburg IV. Tracey Emin, Autoportret (2001). Drewno odpadowe i wróbel, 366 × 356 cm © Tracy Emin, Courtesy of Jay Jopling/White Cube Gallery, London V. Edward Kienholz, Przenośny pomnik wojenny (1968) © Edward Kienholz, Museum Ludwig, Cologne. Photo: Rheinisches Bildarchiv VI. Chéri Samba, Quel avenir pour notre art? [Jaka jest przyszłość dla naszej sztuki?] (1997). Farby akrylowe, brokat na płótnie © Chéri Samba Courtesy of CAAC/Pigozzi Collection, Geneva. Photo: Claude Postel/Chéri Samba 158 165 10 28 58 90 120 150 Wydawca i autor przepraszają za ewentualne pominięcia lub błędy i proszą o kontakt osoby, które nie zostały wymienione. I. Rachel Whiteread, Pomnik (2001) Wprowadzenie: sztuka nowoczesna – pomnik czy kpina? Kiedy 4 czerwca 2001 roku rzeźba zatytułowana bardzo zwyczajnie – Pomnik (ilustracja I), autorstwa rzeźbiarki Rachel Whiteread, została po raz pierwszy zainstalowana na pustym czwartym cokole na Placu Trafalgarskim w Londynie, reakcja opinii publicznej zaprezentowana następnego dnia w uznanych brytyjskich czasopismach była całkowicie do przewidzenia. Po- dobnie jak dwóch wcześniejszych tymczasowych beneficjentów tego miejsca (którymi były dzieła autorstwa współczesnych ar- tystów Marka Wallingera i Billa Woodrowa), Pomnik – prze- zroczysty, wykonany z żywicy, dokładny odlew cokołu, odwró- cony i umieszczony na jego szczycie – natychmiast wystawiono na pośmiewisko i pod pręgierz opinii publicznej. Przez gazetę „Daily Mail” został potępiony i skazany za to, że jest „banalny i prozaiczny”, „płytki i wymyślny” oraz „bezsensowny i bez zna- czenia”. Ponadto według czasopisma „Times” widzowie porów- nywali go pogardliwie do akwarium i kabiny toaletowej. Niektó- re gazety cytowały nawet pochlebne – ale jednocześnie bardzo mgliste i defensywne – komentarze członków różnych instytucji kultury. Sekretarz ds. kultury w tamtym czasie, Chris Smith, dyrektor Galerii Sztuki Nowoczesnej Tate Modern, Lars Nittve oraz dyrektor programowy Galerii Tate, Sandy Nairne, wychwa- lali Pomnik, używając takich wymyślnych określeń, jak: „piękny”, „inteligentny” oraz „olśniewający” i „zachwycający” w swojej pro- stocie i konceptualnej czystości. Nie próbowali jednak w żadnym stopniu odpowiedzieć na stawiane mu zarzuty. Nie wskazywali 11 Wprowadzenie: sztuka nowoczesna – pomnik czy kpina? również na znaczenie pomników i ich cele, do których dzieło Whitehead prowokacyjnie nawiązywało poprzez powtórzenie i odwrócenie motywu cokołu. Tego typu dysharmonia pomiędzy publicznymi kpinami z dzieł sztuki przy zachowaniu jednoczesnej obronnej postawy kulturalnego establishmentu była charakterystyczna dla sztuki nowoczesnej i jej odbioru przez masową, słabo zorientowaną publiczność, odkąd można tylko sięgnąć pamięcią. Niedaw- ne przykłady, takie jak dzieło Tracey Emin zatytułowane Moje łóżko czy torby na śmieci zaproponowane przez Gavina Turka, stanowią zaledwie powtórkę „skandali” poprzednich generacji. Zamieszanie związane z zakupem w 1976 roku przez Galerię Tate dzieła Carla Andre, składającego się wyłącznie ze stosu ogniotrwałej cegły, zatytułowanego Równoważnik VIII (1966) lub, żeby cofnąć się jeszcze dalej, zgłoszenie na wystawę rzeźby w Nowym Jorku w 1918 roku dzieła Marcela Duchampa, czyli pisuaru, to chyba najgłośniejsze, owiane złą sławą wydarzenia. Jednak oszałamiający wzrost liczby osób zwiedzających wysta- wy i muzea ze sztuką współczesną, świadczy o tym, że jej popu- larność nigdy dotąd nie była większa. W okresie między 1996 a 2000 rokiem liczba gości zwiedzających doroczną wystawę Turner Prize w Galerii Tate zwiększyła się ponad dwukrotnie, a niedawna wystawa prac Matissa i Picassa pobiła rekord fre- kwencji Galerii Tate. Ponadto otwarcie Galerii Tate Modern (ze sztuką nowoczesną) w maju 2000 roku było wielkim wydarze- niem na rynku sztuki w roku milenijnym. Nowe muzea i galerie sztuki są otwierane wszędzie i są entuzjastycznie witane przez imponującą liczbę zwiedzających. Dlaczego z jednej strony dochodzi do konsternacji przecho- dzącej w pogardę wobec wszelkich najnowszych przykładów „sztuki nowoczesnej”, a z drugiej – widać rosnące zainteresowa- nie i chęć przeżywania tej sztuki? Skąd bierze się ta sprzeczność? Są to główne kwestie, które próbuję omówić w tej książce, a ich głównym celem jest pobudzenie do refleksji nad samą koncepcją sztuki nowoczesnej – po co powstała, co oznacza i co czyni ją nowoczesną. Odpowiedzi na te pytania wiodą nas ku następnym 12 Sztuka nowoczesna pytaniom. Nie wszystko bowiem, co zostało wytworzone w cią- gu ostatnich 100 lat, uważa się za sztukę nowoczesną. Musimy przeanalizować skomplikowane zagadnienie, w jaki sposób sztu- ka – traktowana jako nowoczesna i do końca XX wieku defi- niowana jako „modernistyczna” – odnosi się do dynamicznych, kulturowych, społecznych, ekonomicznych i politycznych zmian w świecie zachodnim, które były postrzegane jako „nowocze- sność” przez ostatnie 150 lat. Co pozwalało zakwalifikować dane dzieło sztuki jako modernistyczne lub uniemożliwiało zakwalifi- kowanie go do tej kategorii? Kto i na jakiej podstawie dokonuje tej selekcji? Czy nadal tak jest (jaka jest współzależność między nowoczesną a współczesną sztuką)? Czyją nowoczesność repre- zentuje lub na czyją nowoczesność ta sztuka odpowiada? Wresz- cie modne pojęcie „postmodernizm”. Cóż ono oznacza w odnie- sieniu do sztuki? Czy sztuka „postmodernistyczna” nie jest już nowoczesna, czy tylko nie jest już modernistyczna – w jednym i drugim przypadku, co to stwierdzenie oznacza zarówno dla sztuki, jak i dla idei „nowoczesności”? Gdy tylko zaczniemy analizować ten zestaw pytań, jedna sprawa staje się całkiem oczywista: powszechne zdumienie i dez- orientacja w odniesieniu do sztuki nowoczesnej były zjawiskiem niezmiennym od ponad 150 lat – od momentu, kiedy artyści awangardowi zaczęli kwestionować tradycyjną sztukę w rady- kalny i powodujący zażenowanie sposób. Dlatego oba te zwroty można stosować wymiennie – sztuka nowoczesna jest z definicji awangardowa, biorąc pod uwagę jej cechy, aspiracje i skojarzenia, podczas gdy to, co wytwarza awangarda jest nieodzownie sztuką nowoczesną. To powiązanie jest kluczowe i rozstrzygające, więc warto przyjąć jako punkt początkowy naszych rozważań kwestię pochodzenia i znaczenia słowa „awangarda”. Pierwszy aspekt po- jęcia „awangarda”, na który powinniśmy zwrócić uwagę, to fakt, że termin ten stosujemy zarówno jako rzeczownik „awangarda”, jak i przymiotnik „awangardowy”. Przymiotnik „awangardowy” odnosi się do cech, a rzeczownik „awangarda” – do hipotetycznej wspólnoty wywołujących zażenowanie, estetycznie radykalnych artystów. Rozróżnienie między tymi dwoma terminami pozwoli 13 Wprowadzenie: sztuka nowoczesna – pomnik czy kpina? nam je lepiej zrozumieć. Historycznie rzecz ujmując (aby wyjaśnić to najprościej), przymiotnik „awangardowy” pojawił się wcześniej niż rzeczownik „awangarda”. Znaczy to, że cechy i aspiracje sztu- ki, którą nazywamy awangardową, sztuki, która starała się prze- kazać coś nowego w swoim czasie, żeby potwierdzić możliwości nowych środków wyrazu, zaryzykować postawienie roszczenia estetycznej niezależności lub zakwestionować obowiązujące war- tości – pojawiły się w połowie XIX wieku, zanim utworzyła się wystarczająco liczna grupa estetycznie radykalnych artystów, aby móc stworzyć jakąś wspólnotę. Wspólnota awangardowa poja- wiła się na progu XX wieku i to jest właśnie ten moment, kiedy słowo „awangarda” po raz pierwszy zostało skojarzone ze sztu- ką nowoczesną zarówno przez jej krytyków, jak i wyznawców. Wspólnota awangardowa szybko stała się punktem odniesienia dla tego rodzaju sztuki. Co więcej, samo jej istnienie wpływało – w różny sposób, który postaramy się przeanalizować – na for- mę, jaką przybrała i na znaczenie, jakie zostało jej przypisane. Powody, dla których pewni artyści zaczęli przejawiać „awan- gardowe” aspiracje i dążenia w połowie XIX wieku, są skompli- kowane. Podsumowując ten wątek, można uznać, że rozwój ka- pitalizmu w nowoczesnych zachodnich społeczeństwach w ciągu całego XIX wieku i nieustanne przenikanie wartości komercyj- nych do wszystkich aspektów praktyk kulturowych społeczeń- stwa skłoniły niektórych artystów do poszukiwania drogi ucieczki od konwencji, uznawania sztuki za towar oraz samozadowolenia sztuki „establishmentowej”, w którą wpisane były te wartości. Pi- sarze, tacy jak Baudelaire i Flaubert oraz malarze, tacy jak Manet, nie chcieli być jedynie częścią materialistycznej, walczącej o po- zycję społeczną burżuazji. Obrzydzenie i wstręt do owych mer- kantylnych wartości izolowały ich od istniejących społecznych i artystycznych instytucji, a także wywoływały głębokie poczucie psychicznej alienacji i wyobcowania. Uważa się, że właśnie ta po- dwójna alienacja stanowiła źródło awangardowości, ale były rów- nież inne przyczyny. Nie jest to przypadek ani zbieg okoliczno- ści, że wszyscy trzej wymienieni twórcy byli Francuzami. Mimo że Francja nie była jedynym szybko modernizującym się krajem 14 Sztuka nowoczesna na świecie, to Paryż uznawano powszechnie za kulturalną sto- licę Europy, która posiada bezkonkurencyjne instytucje kultury, szkoły i uczelnie wyższe o profilu artystycznym oraz umożliwia systematyczne budowanie artystycznej kariery. Aspirujący artyści i pisarze z całego świata tłumnie przybywali do Paryża w nadziei, że uda im się zdobyć pożądane, olśniewające nagrody i trofea. Większość niestety ponosiła klęskę i wówczas zauważała z roz- czarowaniem, że droga ku sławie jest zapchana przez tłum in- nych artystów oraz rozmaite formalne i nieformalne przywileje. Poszukiwali zatem alternatywnych możliwości awansu artystycz- nego, wystawiali swoje prace wspólnie w nieformalnych ugrupo- waniach, pokrywali kraj siecią mnożących się środowisk i koterii artystycznych umiejscowionych w kawiarniach, aby promować, porównywać, kwestionować, a także rywalizować w dziedzinie nowych idei i praktyk artystycznych, o których pisali w coraz liczniejszych efemerycznych, małych czasopismach. Konsekwen- cje i skutki tych działań zostaną zbadane w rozdziale 1, bowiem ten właśnie tygiel artystyczny doprowadził do powstania sztuki i społeczności awangardowej. Alienacja odczuwana przez awangardę nie była zjawiskiem jednokierunkowym. Fundamentalną sprawą związaną z dez- orientacją szerokiej publiczności w odbiorze sztuki nowoczesnej było jej wyraźne podejrzenie o brak uczciwości oraz przekona- nie, że widz jest „oszukiwany”, ponieważ czuje się zbyt głupi czy zagubiony w kontakcie ze sztuką tworzoną przez artystów po- żądających złej sławy, a sprzedawanej przez marszandów zain- teresowanych wyłącznie pieniędzmi. Podejrzenia te były tylko wzmacniane rewelacjami dotyczącymi roli podejrzanych mar- szandów sztuki i/lub kolekcjonerów, takich jak Charles Saatchi, zaangażowanych w jej promocję i prezentowanie. Nie jest rów- nież zbiegiem okoliczności, że rynek sztuki nowoczesnej, który pojawił się na początku XX wieku, powstał równocześnie z na- rodzinami sztuki awangardowej i samej awangardy jako istotny czynnik wsparcia dla nich obu oraz ten właśnie rynek powinien być zarządzany przez kapitalistów inwestujących w ryzykow- ne aktywa. Siłami napędzającymi jego powstanie nie były tak 15 Wprowadzenie: sztuka nowoczesna – pomnik czy kpina?
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Sztuka nowoczesna. Krótkie Wprowadzenie 9
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: