Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00628 007679 11066057 na godz. na dobę w sumie
Sztuka roztropności. Podręczna wyrocznia - ebook/pdf
Sztuka roztropności. Podręczna wyrocznia - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 248
Wydawca: Sensus Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-9099-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia >> życiowe filozofie
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

„Nikt nie rodzi się idealny; pracuj nad sobą i swoimi czynami dzień po dniu, aż staniesz się naprawdę doskonałą istotą, a Twoje talenty i cechy charakteru zostaną doprowadzone do perfekcji. ”

Źródło życiowej mądrości. Baltasar Gracián w interpretacji Jeremy’ego Robbinsa

Baltasar Gracián był jezuickim mnichem i jednym z najważniejszych pisarzy XVII-wiecznej Hiszpanii. Jako człowiek światły i wykształcony miał okazję obserwować i analizować imponujący rozwój, a następnie stopniową utratę potęgi swego kraju. Był blisko sfer rządzących, a jednocześnie pozostał otwarty na ludzi. Pozostawił po sobie wiele tekstów, które zaskakują przenikliwością i uniwersalnością przekazu. Jednym z najsłynniejszych jest ten, który dziś trafia w Twoje ręce.

Oto stworzony ponad 350 lat temu zbiór 300 pomysłowych, zmuszających do refleksji aforyzmów. Znajdujące się tutaj maksymy zostały napisane tak, by służyć jako przewodnik po życiu. Sprawdź, co Gracián ma do powiedzenia, i odkryj, jak dbać o to, by los Ci sprzyjał. Dowiedz się więcej na temat zalet ostrożności i rozwijania dobrego smaku, a także naucz się odmawiać, kiedy trzeba. Pozwól sobie wskazać bezcelowość narzekania i zdobądź wiedzę, która pozwoli Ci kontrolować własne namiętności. Baltasar Gracián chciał, by te pragmatyczne aforyzmy były wyzwaniem dla umysłu. Miał jednak świadomość tego, że tylko nieliczni będą potrafili zastosować je w praktyce.

Niniejsza książka jest interpretacją dzieła Baltasara Graciána, która znacząco różni się od wydanej wcześniej Sztuki doczesnej mądrości. Tłumaczenie na język angielski, wstęp oraz przypisy — Jeremy Robbins.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginału: The Pocket Oracle and Art of Prudence Tłumaczenie: Krzysztof Krzyżanowski Projekt okładki: Jan Paluch Materiały graficzne na okładce zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock Images LLC. ISBN: 978-83-246-9092-3 First published in 1647. This translation first published by Penguin Books Ltd, London. Translation and editorial matter copyright © Jeremy Robbins, 2011. The moral right of the translator has been asserted. All rights reserved. All rights reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage retrieval system, without permission from the Publisher. Polish edition copyright © 2015 by Helion S.A. All rights reserved. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://sensus.pl/user/opinie/sztroz Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: sensus@sensus.pl WWW: http://sensus.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność 5 Spis tre(cid:258)ci Baltasar Gracián ...................................................................7 Jeremy Robbins .....................................................................8 Podzi(cid:218)kowania ......................................................................9 Skróty .....................................................................................9 Chronologia ........................................................................10 Wst(cid:218)p ....................................................................................16 (cid:191)ycie Graciána i realia jego czasów ......................................16 Podr(cid:218)czna wyrocznia... — styl i tematyka ...........................20 Sztuka roztropno(cid:258)ci ................................................................35 Dodatkowe (cid:283)ród(cid:239)a informacji ...........................................55 Od autora przek(cid:239)adu na j(cid:218)zyk angielski ..........................57 Aforyzmy ..............................................................................59 Kup książkęPoleć książkę 6 Kup książkęPoleć książkę 93 zaczynaj(cid:200) w bardzo korzystnych okoliczno(cid:258)ciach, a ko(cid:241)- cz(cid:200) naprawd(cid:218) tragicznie. Celem nie jest wcale wej(cid:258)cie na scen(cid:218) w(cid:258)ród aplauzu mot(cid:239)ochu, gdy(cid:285) w taki sposób witany jest praktycznie ka(cid:285)dy cz(cid:239)owiek. To, co si(cid:218) liczy, to ogólne wra(cid:285)enie, jakie wywo(cid:239)a Twoje odej(cid:258)cie, gdy(cid:285) t(cid:218)sknot(cid:218) wzbu- dzaj(cid:200) jedynie nieliczni spo(cid:258)ród tych, których ju(cid:285) nie ma. Los rzadko sprzyja tym, którzy odchodz(cid:200) — jest tak samo uprzejmy wobec tych, którzy dopiero przyszli, co niegrzeczny w stosunku do tych, którzy zmierzaj(cid:200) do wyj(cid:258)cia. 60: Dobry os(cid:200)d. Niektórzy obdarzeni s(cid:200) wrodzon(cid:200) roztropno(cid:258)ci(cid:200). Pojawiaj(cid:200) si(cid:218) na tym (cid:258)wiecie, dys- ponuj(cid:200)c przewag(cid:200) pod postaci(cid:200) naturalnego poczucia mo- ralno(cid:258)ci typowego dla m(cid:218)drca22, i znajduj(cid:200) si(cid:218) dzi(cid:218)ki temu w po(cid:239)owie drogi do sukcesu. Wraz z wiekiem i zdobywa- nym do(cid:258)wiadczeniem ich roztropno(cid:258)(cid:202) osi(cid:200)ga pe(cid:239)n(cid:200) doj- rza(cid:239)o(cid:258)(cid:202), a oni mog(cid:200) si(cid:218) cieszy(cid:202) ca(cid:239)kowicie zrównowa(cid:285)onym os(cid:200)dem. Tacy ludzie nie znosz(cid:200) przelotnych koncepcji — traktuj(cid:200) je jako zachcianki stanowi(cid:200)ce pokus(cid:218) dla zdro- wego rozs(cid:200)dku i unikaj(cid:200) ich zw(cid:239)aszcza w kwestiach doty- cz(cid:200)cych losów pa(cid:241)stwa, a wi(cid:218)c sprawach, które ze wzgl(cid:218)du na swoj(cid:200) powag(cid:218) wymagaj(cid:200) poczucia ca(cid:239)kowitej pewno(cid:258)ci. Takie osoby zas(cid:239)uguj(cid:200) na to, by by(cid:202) u steru w(cid:239)adzy, czy to bezpo(cid:258)rednio, czy te(cid:285) w roli doradców. 61: S(cid:239)awa w tym, co najlepsze: szczególna rzadko(cid:258)(cid:202) w(cid:258)ród licznych oblicz doskona(cid:239)o(cid:258)ci. (cid:191)aden boha- ter nie mo(cid:285)e si(cid:218) oby(cid:202) bez jakiego(cid:258) wznios(cid:239)ego przymiotu; 22 Poczucie moralno(cid:258)ci: synteresis: termin, który zosta(cid:239) omó- wiony w przypisie numer 9. Kup książkęPoleć książkę 94 mierno(cid:258)(cid:202) nigdy nie wzbudza aplauzu. Wybitno(cid:258)(cid:202) w wa(cid:285)- nej dziedzinie uchroni Ci(cid:218) od powszechnej przeci(cid:218)tno(cid:258)ci i wyniesie Ci(cid:218) do rangi kogo(cid:258) wyj(cid:200)tkowego. Osi(cid:200)gni(cid:218)cie s(cid:239)awy w zwyczajnym zawodzie to zdobycie uznania w ma(cid:239)o wa(cid:285)nej kwestii — im wi(cid:218)cej przyjemno(cid:258)ci co(cid:258) przynosi, tym mniejszy jest to powód do chluby. Status postaci wybitnej w wy(cid:285)szych sprawach jest oznak(cid:200) w(cid:239)adzy: budzi podziw i staje si(cid:218) (cid:283)ród(cid:239)em sympatii. 62: Dzia(cid:239)aj, korzystaj(cid:200)c z w(cid:239)a(cid:258)ciwych narz(cid:218)dzi. Nie- którzy pragn(cid:200), by przeci(cid:218)tno(cid:258)(cid:202) wykorzystywa- nych przez nich narz(cid:218)dzi stanowi(cid:239)a dowód wyj(cid:200)tkowej subtelno(cid:258)ci ich umys(cid:239)ów. Ten niebezpieczny sposób szuka- nia satysfakcji zas(cid:239)uguje na surow(cid:200) kar(cid:218). Warto(cid:258)(cid:202) ministra nigdy nie umniejsza wielko(cid:258)ci jego prze(cid:239)o(cid:285)onego. Jest ca(cid:239)- kiem inaczej — uznanie zwi(cid:200)zane z sukcesem kierowane jest pod adresem zwierzchnika, podobny proces zachodzi te(cid:285) podczas szukania winnego pora(cid:285)ki. Rozg(cid:239)os zawsze sku- pia si(cid:218) na prze(cid:239)o(cid:285)onych. Nie oznajmia on nigdy: „Ta osoba ma dobrych lub z(cid:239)ych ministrów”, g(cid:239)osi natomiast: „Ta osoba dobrze lub (cid:283)le dobra(cid:239)a podw(cid:239)adnych”. Dokonuj selekcji swoich ludzi i poddawaj ich próbom, gdy(cid:285) to od nich b(cid:218)dzie zale(cid:285)a(cid:239)a nie(cid:258)miertelno(cid:258)(cid:202) Twojej reputacji. 63: Doskona(cid:239)o(cid:258)(cid:202) bycia pierwszym. Je(cid:258)li dotyczy to jakiej(cid:258) istotnej dziedziny, ma podwójne znacze- nie. Gdy dwie osoby czy te(cid:285) rzeczy dorównuj(cid:200) sobie w ka(cid:285)- dym wzgl(cid:218)dzie, bycie pierwszym pozwala zyska(cid:202) ogromn(cid:200) przewag(cid:218). Nie brakuje ludzi, którzy w swoich dziedzinach byliby wybitnymi osobowo(cid:258)ciami, gdyby kto(cid:258) wcze(cid:258)niej Kup książkęPoleć książkę 95 nie zaj(cid:200)(cid:239) ju(cid:285) tego miejsca. S(cid:239)awa jest przekazywana niczym majorat23, a ten, który przychodzi pierwszy, zgarnia j(cid:200) dla siebie; dla tych, którzy pojawili si(cid:218) pó(cid:283)niej, zostaj(cid:200) jedynie dyskusje nad resztkami, a niezale(cid:285)nie od tego, jak bardzo by si(cid:218) nie starali, nie zdo(cid:239)aj(cid:200) rozwia(cid:202) ordynarnego wra- (cid:285)enia na(cid:258)ladownictwa. Wyj(cid:200)tkowe talenty zawsze znaj- dowa(cid:239)y w subtelny sposób nowe metody zdobywania s(cid:239)awy — przynajmniej dopóki zdrowy rozs(cid:200)dek zapewnia(cid:239) por(cid:218)czenie takim próbom. Cz(cid:239)owiek obdarzony m(cid:200)dro- (cid:258)ci(cid:200) zagwarantuje sobie miejsce w anna(cid:239)ach opisuj(cid:200)cych wybitnych ludzi dzi(cid:218)ki oryginalno(cid:258)ci podejmowanych przez siebie stara(cid:241). Niektórzy wol(cid:200) by(cid:202) pierwszymi w czym(cid:258) drugorz(cid:218)dnym ni(cid:285) drugimi w tym, co pierwszoplanowe. 64: Wiedz, w jaki sposób oszcz(cid:218)dza(cid:202) sobie zmartwie(cid:241). Unikanie przygn(cid:218)bienia jest korzystne, cho(cid:202) wy- maga zdrowego rozs(cid:200)dku. Roztropno(cid:258)(cid:202) chroni przed wie- loma takimi sprawami: to Lucyna24 sprzyjaj(cid:200)cego losu, a zarazem szcz(cid:218)(cid:258)cia. Nigdy nie przekazuj z(cid:239)ych wie(cid:258)ci, a tym bardziej ich nie przyjmuj. Powiniene(cid:258) zaryglowa(cid:202) swoje drzwi przed takimi wiadomo(cid:258)ciami, chyba (cid:285)e przynosz(cid:200) one jakie(cid:258) wytchnienie. To, co s(cid:239)ysz(cid:200) niektórzy ludzie, jest 23 S(cid:239)awa jest przekazywana: Gracián postanowi(cid:239) zwi(cid:218)kszy(cid:202) wra(cid:285)enie wywo(cid:239)ywane przez ten aforyzm na wykszta(cid:239)conych czytelnikach, do których kierowa(cid:239) te s(cid:239)owa — zilustrowa(cid:239) swój pogl(cid:200)d odwo(cid:239)aniem do terminu mayorazgo, a wi(cid:218)c systemu, za spraw(cid:200) którego dziedziczone maj(cid:200)tki ziemskie przekazywane by(cid:239)y pierworodnemu potomkowi rodu, a reszta dzieci otrzymywa(cid:239)a bardzo niewiele lub wr(cid:218)cz nie dostawa(cid:239)a niczego. 24 Lucyna: rzymska bogini narodzin. Kup książkęPoleć książkę 96 wypaczone, gdy(cid:285) do ich uszu dociera(cid:239)y jedynie s(cid:239)odkie pochlebstwa; inni mieli kontakt tylko z gorycz(cid:200) plotek; s(cid:200) te(cid:285) i tacy, którzy nie potrafi(cid:200) (cid:285)y(cid:202) bez codziennej dawki nieprzyjemno(cid:258)ci tak jak Mitrydates bez porcji trucizny25. Ch(cid:218)(cid:202) wzi(cid:218)cia na swoje barki (cid:285)yciowego problemu tylko po to, by sprawi(cid:202) komu(cid:258) przyjemno(cid:258)(cid:202), jest post(cid:218)powaniem sprzecznym z instynktem samozachowawczym, nawet je(cid:258)li chodzi(cid:239)oby tu o kogo(cid:258) bliskiego. Nigdy nie nale(cid:285)y grzeszy(cid:202) przeciwko w(cid:239)asnemu szcz(cid:218)(cid:258)ciu, by zapewni(cid:202) rado(cid:258)(cid:202) komu(cid:258), kto udziela rad, ale trzyma si(cid:218) na uboczu. W ka(cid:285)dej sytuacji, w której obdarzenie kogo(cid:258) przyjemno(cid:258)ci(cid:200) (cid:258)ci(cid:200)ga na Ciebie zgryzot(cid:218), dobrze jest wiedzie(cid:202), (cid:285)e lepiej przysporzy(cid:202) teraz takiej osobie zmartwie(cid:241), ni(cid:285) zmaga(cid:202) si(cid:218) z nimi samemu w przysz(cid:239)o(cid:258)ci, gdy sprawa stanie si(cid:218) niemo(cid:285)liwa do roz- wi(cid:200)zania. 65: Wyj(cid:200)tkowo dobry gust. Dobry smak mo(cid:285)na roz- wija(cid:202) podobnie jak pomys(cid:239)owo(cid:258)(cid:202). Doskona(cid:239)e zro- zumienie jest czynnikiem pot(cid:218)guj(cid:200)cym apetyt pragnie(cid:241), a tym samym rado(cid:258)(cid:202) z posiadania. Wznios(cid:239)o(cid:258)(cid:202) czyjego(cid:258) gustu ujawnia rozmiary talentu tej osoby. Tylko wyj(cid:200)tkowy obiekt zdo(cid:239)a zadowoli(cid:202) wybitny umys(cid:239); podobnie jak du(cid:285)e k(cid:218)sy pozwalaj(cid:200) zaspokoi(cid:202) du(cid:285)y apetyt, tak i podnios(cid:239)e zagadnienia przeznaczone s(cid:200) dla wysublimowanych osób. Wyrobiony gust nape(cid:239)nia boja(cid:283)ni(cid:200) nawet najbardziej wznio- s(cid:239)y materia(cid:239), a ten absolutnie doskona(cid:239)y traci swoj(cid:200) pew- 25 Nie potrafi(cid:200) (cid:285)y(cid:202) [...] bez porcji trucizny: Mitrydates VI Eupator, król Pontu, przyjmowa(cid:239) codziennie trucizn(cid:218), aby uodporni(cid:202) si(cid:218) w ten sposób na jej dzia(cid:239)anie (patrz: np. Pliniusz Starszy, Historia naturalna, XXV 5 – 6). Kup książkęPoleć książkę 97 no(cid:258)(cid:202) siebie. Wyj(cid:200)tkowe zdolno(cid:258)ci spotyka si(cid:218) rzadko, warto wi(cid:218)c oszcz(cid:218)dza(cid:202) uznanie. Gust mo(cid:285)na rozwija(cid:202) dzi(cid:218)ki obco- waniu z innymi lud(cid:283)mi, a zyskuje si(cid:218) go poprzez ci(cid:200)g(cid:239)e u(cid:285)ywanie: natrafienie na kogo(cid:258) obdarzonego doskona(cid:239)ym smakiem to wyj(cid:200)tkowo szcz(cid:218)(cid:258)liwy traf. Nie nale(cid:285)y jednak wyrabia(cid:202) sobie nawyku podchodzenia do wszystkiego z niech(cid:218)ci(cid:200). Takie zachowanie jest przejawem g(cid:239)upiego posuni(cid:218)cia si(cid:218) do skrajno(cid:258)ci, a staje si(cid:218) podwójnie obrzy- dliwe, je(cid:285)eli jest tylko poz(cid:200), a nie naturalnym usposobie- niem. Niektórzy chcieliby, (cid:285)eby Bóg stworzy(cid:239) jeszcze jeden (cid:258)wiat i odmienn(cid:200) doskona(cid:239)o(cid:258)(cid:202), zaspokajaj(cid:200)c w ten sposób ich wygórowane wyobra(cid:285)enia. 66: Upewnij si(cid:218), (cid:285)e uzyskasz pozytywne rezultaty. Niektórzy bardziej skupiaj(cid:200) si(cid:218) na zajmowaniu si(cid:218) sprawami we w(cid:239)a(cid:258)ciwy sposób ni(cid:285) na osi(cid:200)gni(cid:218)ciu celu — ujma zwi(cid:200)zana z pora(cid:285)k(cid:200) przewa(cid:285)a jednak nad zas(cid:239)ugami wynikaj(cid:200)cymi z takiej pilno(cid:258)ci. Ten, kto zwyci(cid:218)(cid:285)a, nie musi si(cid:218) t(cid:239)umaczy(cid:202)26. Wi(cid:218)kszo(cid:258)(cid:202) ludzi nie dostrzega precyzyjnie okoliczno(cid:258)ci, widz(cid:200) oni jedynie dobre lub z(cid:239)e rezultaty — nie straci wi(cid:218)c reputacji ten, kto osi(cid:200)ga swoje cele. Zako(cid:241)- czenie zwie(cid:241)czone sukcesem pokrywa wszystko poz(cid:239)ot(cid:200), nawet je(cid:258)li u(cid:285)yto przy okazji niew(cid:239)a(cid:258)ciwych (cid:258)rodków27. 26 Ten, kto zwyci(cid:218)(cid:285)a, nie musi si(cid:218) t(cid:239)umaczy(cid:202): patrz: Tacyt, Dzieje, ksi(cid:218)ga IV, 14. 27 Niew(cid:239)a(cid:258)ciwe (cid:258)rodki: rozwa(cid:285)ania na temat wykorzystanych (cid:258)rodków i rezultatów ko(cid:241)cowych mog(cid:239)y w czasach Graciána przywodzi(cid:202) na my(cid:258)l jedn(cid:200) z najbardziej kontrowersyjnych kon- cepcji Machiavellego: „Kiedy ludzie oceniaj(cid:200) czyje(cid:258) dokonania, bior(cid:200) pod uwag(cid:218) ostateczne rezultaty — w szczególnej mierze Kup książkęPoleć książkę 98 To oznacza, (cid:285)e je(cid:258)li post(cid:218)powanie wbrew otrzymanej m(cid:200)dro(cid:258)ci jest jedyn(cid:200) drog(cid:200) pozwalaj(cid:200)c(cid:200) uzyska(cid:202) pozy- tywne rezultaty, staje si(cid:218) ono przejawem rozs(cid:200)dku. 67: Wybieraj zaj(cid:218)cia, które s(cid:200) cenione. Wi(cid:218)kszo(cid:258)(cid:202) spraw zale(cid:285)y od zapewnienia innym zadowole- nia. Szacunek jest dla doskona(cid:239)o(cid:258)ci tym, czym Fawoniusz28 dla kwiatów: oddechem i (cid:285)yciem. Istniej(cid:200) zaj(cid:218)cia ciesz(cid:200)ce si(cid:218) powszechnym powa(cid:285)aniem oraz prace, które cho(cid:202) wa(cid:285)- niejsze, pozostaj(cid:200) dla uznania ca(cid:239)kowicie niewidoczne. Te pierwsze zyskuj(cid:200) przychylno(cid:258)(cid:202) ludzi, gdy(cid:285) odbywaj(cid:200) si(cid:218) dotyczy to w(cid:239)adców, którzy nie t(cid:239)umacz(cid:200) si(cid:218) ze swoich czynów. Je(cid:285)eli przywódca robi wi(cid:218)c to, co koniczne, by zdoby(cid:202) i utrzyma(cid:202) w(cid:239)adz(cid:218), jego metody zawsze b(cid:218)d(cid:200) uznawane za honorowe, b(cid:218)d(cid:200) te(cid:285) wzbudza(cid:202) powszechne uznanie. Przychylno(cid:258)(cid:202) t(cid:239)umu mo(cid:285)na zyska(cid:202) dzi(cid:218)ki pozorom oraz ostatecznym rezultatom” (patrz: Nic- colò Machiavelli, Ksi(cid:200)(cid:285)(cid:218), rozdzia(cid:239) XVIII). Koncepcja wykorzysty- wania celu do usprawiedliwiania u(cid:285)ytych (cid:258)rodków by(cid:239)a w Hisz- panii otwarcie pot(cid:218)piana — patrz np. Diego de Saavedra Fajardo (1584 – 1648), Idea de un principe politico cristiano (1640 – 1642), 43. Niezale(cid:285)nie od tego faktu wi(cid:218)kszo(cid:258)(cid:202) przeciwników filozofii Machiavellego zajmowa(cid:239)a stanowisko, w my(cid:258)l którego niektóre formy podst(cid:218)pu by(cid:239)y dopuszczalne, je(cid:285)eli czego(cid:258) takiego wyma- ga(cid:239)o dobro kraju — w ten sposób w milcz(cid:200)cy sposób akcepto- wano stosowanie celu do u(cid:258)wi(cid:218)cania (cid:258)rodków, które w innych okoliczno(cid:258)ciach by(cid:239)yby niemo(cid:285)liwe do przyj(cid:218)cia. Gracián w(cid:239)(cid:200)- czy(cid:239) si(cid:218) tutaj do pe(cid:239)nej napi(cid:218)cia dyskusji, a punktem wyj(cid:258)cia by(cid:239)o dla niego wyra(cid:285)enie przestrogi przed byciem drobiazgowym w kwestii wykorzystywanych (cid:258)rodków, gdy(cid:285) mo(cid:285)e to doprowa- dzi(cid:202) do utraty z oczu samego celu. 28 Fawoniusz: rzymski bóg zachodniego wiatru. Kup książkęPoleć książkę 99 na oczach wszystkich; te drugie, chocia(cid:285) lepsze i bardziej elitarne, pozostaj(cid:200) ukryte i niezauwa(cid:285)ane; s(cid:200) podziwiane, ale nie budz(cid:200) sympatii. Najs(cid:239)awniejszymi monarchami s(cid:200) ci, którzy odnosz(cid:200) zwyci(cid:218)stwa, dlatego te(cid:285) królowie Aragonii zdobyli uznanie jako wojownicy, zdobywcy i wspania(cid:239)o- my(cid:258)lni w(cid:239)adcy29. Cz(cid:239)owiek wybitny powinien zajmowa(cid:202) si(cid:218) tym, co wszyscy b(cid:218)d(cid:200) mogli zobaczy(cid:202) i z nim dzieli(cid:202). W ten sposób dzi(cid:218)ki powszechnemu uznaniu mo(cid:285)e zyska(cid:202) nie- (cid:258)miertelno(cid:258)(cid:202). 68: Spraw, by inni Ci(cid:218) zrozumieli. Takie post(cid:218)powa- nie jest lepsze od sk(cid:239)onienia ludzi do pami(cid:218)tania, gdy(cid:285) zrozumienie jest lepsze od zapami(cid:218)tywania. Czasem b(cid:218)dzie trzeba co(cid:258) komu(cid:258) przypomnie(cid:202), innym razem — doradzi(cid:202). Niektórzy nie robi(cid:200) rzeczy, które dojrza(cid:239)y ju(cid:285) do zrobienia, gdy(cid:285) nie dostrzegaj(cid:200) tego faktu — przyjazna porada powinna im pomóc dostrzec zalety przyst(cid:200)pienia do dzia(cid:239)ania. Jedn(cid:200) z najwa(cid:285)niejszych cech umys(cid:239)u jest to, (cid:285)e jest on w stanie zrozumie(cid:202) istotne rzeczy. Brak (cid:258)wiado- mo(cid:258)ci tego faktu sprawia, (cid:285)e liczne sukcesy pozostaj(cid:200) nie- zauwa(cid:285)one. Pozwól, by cz(cid:239)owiek dysponuj(cid:200)cy spostrze- (cid:285)eniami dzieli(cid:239) si(cid:218) nimi, a kto(cid:258) pozbawiony takiej wiedzy stara(cid:239) si(cid:218) j(cid:200) znale(cid:283)(cid:202) — niech pierwsza z tych osób post(cid:218)- puje ostro(cid:285)nie, a druga dyskretnie, a nadarzy si(cid:218) okazja, by przekaza(cid:202) dalej wiedz(cid:218). Taka subtelno(cid:258)(cid:202) jest konieczna, gdy w gr(cid:218) wchodz(cid:200) interesy osoby przekazuj(cid:200)cej rezultaty 29 Wojownicy, zdobywcy i wspania(cid:239)omy(cid:258)lni w(cid:239)adcy: jest to aluzja Graciána do Jakuba I Zdobywcy (1208 – 1276) oraz Alfonsa V Arago(cid:241)skiego (1396 – 1458). Kup książkęPoleć książkę 100 swoich obserwacji. Je(cid:258)li to nie wystarczy, oka(cid:285) takt i b(cid:200)d(cid:283) bardziej bezpo(cid:258)redni: kiedy us(cid:239)yszysz „nie”, postaraj si(cid:218) umiej(cid:218)tnie osi(cid:200)gn(cid:200)(cid:202) „tak”, gdy(cid:285) cz(cid:218)sto bywa tak, (cid:285)e czego(cid:258) nie udaje si(cid:218) uzyska(cid:202) tylko dlatego, (cid:285)e nikt nie podj(cid:200)(cid:239) sto- sownych prób. 69: Nie poddawaj si(cid:218) ordynarnym nastrojom. Cz(cid:239)o- wiek wybitny to kto(cid:258), kto nigdy nie ulega przelot- nym zachciankom. Dobrze jest zastanowi(cid:202) si(cid:218) nad sob(cid:200), by zrozumie(cid:202) swoje rzeczywiste usposobienie i móc je uprzedzi(cid:202) czy nawet pod(cid:200)(cid:285)y(cid:202) w stron(cid:218) przeciwnej skraj- no(cid:258)ci, osi(cid:200)gaj(cid:200)c tym samym wymagan(cid:200) przez poczucie moralno(cid:258)ci równowag(cid:218) pomi(cid:218)dzy natur(cid:200) a sztuk(cid:200)30. Zrozu- mienie siebie jest pierwszym krokiem w pracy nad sob(cid:200). Czasem spotyka si(cid:218) wyj(cid:200)tkowo osobliwych ludzi, którzy zawsze znajduj(cid:200) si(cid:218) w szponach którego(cid:258) ze swoich nastro- jów przychodz(cid:200)cych po sobie jeden za drugim. Takie osoby tkwi(cid:200) w grz(cid:218)zawisku sprzeczno(cid:258)ci, nieustannie wleczone gdzie(cid:258) przez ten ordynarny nie(cid:239)ad. Tego rodzaju ekscesy nie tylko szkodz(cid:200) ich woli, ale równie(cid:285) os(cid:200)dom, zniekszta(cid:239)ca- j(cid:200)c zarówno pragnienia tych osób, jak równie(cid:285) ich zdol- no(cid:258)(cid:202) rozumienia. 70: Wiedz, w jaki sposób odmawia(cid:202). Nie na wszystko trzeba si(cid:218) zgadza(cid:202), nie nale(cid:285)y te(cid:285) spe(cid:239)nia(cid:202) pró(cid:258)b ka(cid:285)dej napotkanej osoby. Zdolno(cid:258)(cid:202) do odmawiania jest tak samo wa(cid:285)na jak umiej(cid:218)tno(cid:258)(cid:202) godzenia si(cid:218) na co(cid:258) — koniecznie powinny to zrozumie(cid:202) osoby znajduj(cid:200)ce si(cid:218) 30 Poczucie moralno(cid:258)ci: synteresis: termin, który zosta(cid:239) omó- wiony w przypisie numer 9. Kup książkęPoleć książkę 101 u w(cid:239)adzy. Istotne jest tutaj Twoje zachowanie: odmowa jednej osoby ceniona jest wy(cid:285)ej ni(cid:285) zgoda kogo(cid:258) innego, poniewa(cid:285) ozdobione poz(cid:239)ot(cid:200) „nie” sprawia wi(cid:218)cej przy- jemno(cid:258)ci ni(cid:285) bezceremonialne „tak”. Nie brakuje osób, które zawsze s(cid:200) gotowe odmówi(cid:202) i nadaj(cid:200) wszystkiemu cierpki posmak. „Nie” stanowi zawsze ich pierwsz(cid:200) reakcj(cid:218), a chocia(cid:285) pó(cid:283)niej na wszystko si(cid:218) zgadzaj(cid:200), nikt ich nie szanuje, gdy(cid:285) pocz(cid:200)tkowa negatywna odpowied(cid:283) pozo- stawia po sobie niesmak. Odmowa nie powinna by(cid:202) na- tychmiastowa; pozwól, by Twój rozmówca stopniowo godzi(cid:239) si(cid:218) z rozczarowaniem. Nie nale(cid:285)y równie(cid:285) odrzuca(cid:202) pró(cid:258)b w sposób kategoryczny, gdy(cid:285) osoba zale(cid:285)na od Ciebie porzuci wtedy wszelk(cid:200) nadziej(cid:218). Zawsze pozwól sobie na pozostawienie kilku okruchów nadziei, by z(cid:239)agodzi(cid:202) gorycz odmowy. Niechaj uprzejmo(cid:258)(cid:202) rekompensuje brak przychyl- no(cid:258)ci, a g(cid:239)adkie s(cid:239)ówka — brak czynów. „Tak” i „nie” mo(cid:285)na wypowiedzie(cid:202) szybko, ale wcze(cid:258)niej trzeba si(cid:218) dobrze zastanowi(cid:202)31. 31 Wiedz, w jaki sposób odmawia(cid:202) [...] wcze(cid:258)niej trzeba si(cid:218) dobrze zastanowi(cid:202): w pierwszym opublikowanym (cid:285)ywocie (cid:258)wi(cid:218)- tego Ignacego Loyoli (wydanie (cid:239)aci(cid:241)skie pochodzi z roku 1572, wydanie hiszpa(cid:241)skie pojawi(cid:239)o si(cid:218) w roku 1583) Pedro de Riba- deneira (1526 – 1611) stwierdzi(cid:239), (cid:285)e umiej(cid:218)tno(cid:258)(cid:202) odmawiania by(cid:239)a jednym z zagadnie(cid:241), na które za(cid:239)o(cid:285)yciel zakonu jezuitów k(cid:239)ad(cid:239) szczególny nacisk (patrz: Life of Ignatius de Loyola, V, 11). Patrz równie(cid:285): Pedro de Ribadeneira, Ignatius’ Way of Governing, 3, 4, a tak(cid:285)e Luís Gonçalves da Câmara, Memoriale czyli diariusz o (cid:258)w. Ignacym Loyoli, 236b i 281b. Kup książkęPoleć książkę 102 71: Unikaj braku równowagi oraz niekonsekwencji w swoich czynach: niewa(cid:285)ne, czy mia(cid:239)yby one wynika(cid:202) z Twoich sk(cid:239)onno(cid:258)ci, czy te(cid:285) by(cid:239)yby wynikiem (cid:258)wiadomego wyboru. Cz(cid:239)owiek obdarzony rozs(cid:200)dkiem zawsze zachowuje si(cid:218) jednakowo we wszystkich obszarach doskona(cid:239)o(cid:258)ci, gdy(cid:285) takie post(cid:218)powanie jest oznak(cid:200) inte- ligencji, a odej(cid:258)cie od tej zasady mo(cid:285)e wynika(cid:202) jedynie z wymogów konkretnej sytuacji. Tam, gdzie w gr(cid:218) wchodzi zdrowy rozs(cid:200)dek, ró(cid:285)norodno(cid:258)(cid:202) jest czym(cid:258) niepo(cid:285)(cid:200)danym. Niektórzy ludzie zmieniaj(cid:200) si(cid:218) ka(cid:285)dego dnia; s(cid:200) niekonse- kwentni w swoim rozumowaniu, nieustannym przekszta(cid:239)- ceniom podlega te(cid:285) ich wola oraz towarzysz(cid:200)ca im przy- chylno(cid:258)(cid:202) losu. Odrzucaj(cid:200) dzi(cid:258) to, co zaakceptowali wczoraj, wiecznie podkopuj(cid:200)c w(cid:239)asn(cid:200) reputacj(cid:218) i dyskredytuj(cid:200)c cudze opinie na w(cid:239)asny temat. 72: Osoba pe(cid:239)na zdecydowania. Kiepska realizacja planu jest mniej szkodliwa ni(cid:285) niezdecydowa- nie. Je(cid:258)li co(cid:258) znajduje si(cid:218) w ruchu, sprawy pogarszaj(cid:200) si(cid:218) w mniejszym stopniu ni(cid:285) wtedy, kiedy wszystko stoi w miejscu. Nie brakuje na (cid:258)wiecie niezdecydowanych ludzi, których kto(cid:258) musi pchn(cid:200)(cid:202) do dzia(cid:239)ania. Takie osoby pra- wid(cid:239)owo oceniaj(cid:200) sytuacj(cid:218), wi(cid:218)c ich niezdecydowanie nie- jednokrotnie wynika nie tyle z wewn(cid:218)trznego rozdarcia, ile z bezw(cid:239)adu. Pi(cid:218)trzenie trudno(cid:258)ci traktowane jest cz(cid:218)sto jako przejaw pomys(cid:239)owo(cid:258)ci, cho(cid:202) jeszcze bardziej kre- atywne jest wynajdowanie dróg pozwalaj(cid:200)cych omin(cid:200)(cid:202) problemy. Inne osoby obdarzone wspania(cid:239)ym i stanowczym os(cid:200)dem nie pozwalaj(cid:200), by co(cid:258) je powstrzyma(cid:239)o. Tacy ludzie urodzili si(cid:218) do wielkich zada(cid:241), poniewa(cid:285) dzi(cid:218)ki sprawnemu Kup książkęPoleć książkę 103 rozumowaniu mog(cid:200) bezzw(cid:239)ocznie przechodzi(cid:202) do dzia- (cid:239)ania i odnosi(cid:202) sukcesy. Wszystko zostaje natychmiast doprowadzone do ko(cid:241)ca, a kiedy kto(cid:258) taki upora si(cid:218) ju(cid:285) z jednym (cid:258)wiatem32, ma jeszcze czas, by zaj(cid:200)(cid:202) si(cid:218) kolejnym. Gdy takim ludziom sprzyja los, z wielk(cid:200) pewno(cid:258)ci(cid:200) siebie podejmuj(cid:200) dalsze dzia(cid:239)ania. 73: Naucz si(cid:218) stosowa(cid:202) uniki. To metoda ucieczki sto- sowana przez ludzi obdarzonych rozs(cid:200)dkiem. Wykorzystuj(cid:200)c urok b(cid:239)yskotliwego powiedzenia, potrafi(cid:200) oni znale(cid:283)(cid:202) drog(cid:218) wyj(cid:258)cia nawet z najbardziej zagmatwa- nego labiryntu. Unikaj(cid:200) najtrudniejszych konfrontacji, si(cid:218)- gaj(cid:200)c po u(cid:258)miech; to w(cid:239)a(cid:258)nie na tym opiera(cid:239)a si(cid:218) odwaga najwybitniejszego spo(cid:258)ród wielkich kapitanów33. Zmiana tematu to uprzejma metoda przekazania odmowy, a trudno znale(cid:283)(cid:202) lepszy przyk(cid:239)ad ostro(cid:285)no(cid:258)ci ni(cid:285) ukrycie faktu dostrze- (cid:285)enia tej taktyki. 32 Kiedy kto(cid:258) taki upora si(cid:218) ju(cid:285) z jednym (cid:258)wiatem: przypuszczal- nie jest to odniesienie do Ferdynanda II Arago(cid:241)skiego (1452 – 1516), który w 1492 r. podbi(cid:239) muzu(cid:239)ma(cid:241)ski Emirat Granady oraz sfinan- sowa(cid:239) wypraw(cid:218) Kolumba, której efektem by(cid:239)o odkrycie Ameryki. 33 Najwybitniejszy spo(cid:258)ród wielkich kapitanów: wspomniana posta(cid:202) to Gonzalo Fernández de Córdoba (1453 – 1515) nazywany Wielkim Kapitanem — dowodzi(cid:239) on wojskami Królów Katolickich, a wi(cid:218)c Ferdynanda II Arago(cid:241)skiego oraz Izabeli I Kastylijskiej (1451 – 1504), odbi(cid:239) równie(cid:285) dla Hiszpanów Królestwo Neapolu z r(cid:200)k Francuzów. Kup książkęPoleć książkę 104 74: Nie b(cid:200)d(cid:283) osob(cid:200), z któr(cid:200) nie mo(cid:285)na sobie pora- dzi(cid:202). Najdziksze zwierz(cid:218)ta naj(cid:239)atwiej znale(cid:283)(cid:202) na najg(cid:218)(cid:258)ciej zaludnionych obszarach. Nieprzyst(cid:218)pno(cid:258)(cid:202) to przy- wara osób o niskiej samo(cid:258)wiadomo(cid:258)ci — ludzi, których charakter zmienia si(cid:218) wraz z dost(cid:218)powaniem zaszczytów. Zaczynanie dzia(cid:239)a(cid:241) od obra(cid:285)ania innych nie jest najlepsz(cid:200) metod(cid:200) zdobywania szacunku. Jaki(cid:285) widok stanowi(cid:200) takie niezno(cid:258)ne bestie, które balansuj(cid:200) nieustannie na kraw(cid:218)dzi niestosownego okrucie(cid:241)stwa! Ich nieszcz(cid:218)(cid:258)ni podw(cid:239)adni udaj(cid:200) si(cid:218) na rozmow(cid:218) z nimi tak, jakby ruszali do walki z tygrysem, uzbrojeni w podobnej mierze w ostro(cid:285)no(cid:258)(cid:202), jak i w obawy. Chc(cid:200)c znale(cid:283)(cid:202) si(cid:218) na szczycie, te potwory sprawia(cid:239)y wszystkim przyjemno(cid:258)(cid:202); po zdobyciu upragnio- nej pozycji chc(cid:200) wyrówna(cid:202) rachunki, czepiaj(cid:200)c si(cid:218) ka(cid:285)dego. Ze wzgl(cid:218)du na zajmowane przez siebie stanowiska osoby te musz(cid:200) si(cid:218) kontaktowa(cid:202) z wieloma lud(cid:283)mi, ale ich szorst- ko(cid:258)(cid:202) czy te(cid:285) arogancja sprawia, (cid:285)e staj(cid:200) si(cid:218) one nieprzy- st(cid:218)pne. Kulturaln(cid:200) metod(cid:200) ukarania ich jest zostawienie ich samym sobie i pozbawienie ich zdrowego rozs(cid:200)dku, jaki zapewnia kontakt z otoczeniem. 75: Wybierz bohaterski wzorzec, a nast(cid:218)pnie staraj si(cid:218) mu dorówna(cid:202), cho(cid:202) niekoniecznie oznacza to na(cid:258)ladownictwo. Wokó(cid:239) nas nie brakuje przyk(cid:239)adów wiel- ko(cid:258)ci czy te(cid:285) (cid:285)ywych legend. Wybierz najlepszy wzorzec ze swojej dziedziny, ale nie staraj si(cid:218) go na(cid:258)ladowa(cid:202), spróbuj go za to przewy(cid:285)szy(cid:202). Aleksander, p(cid:239)acz(cid:200)c nad grobem Achillesa, nie roni(cid:239) (cid:239)ez nad losem tego herosa, rozpacza(cid:239) natomiast nad tym, (cid:285)e sam jeszcze nie osi(cid:200)gn(cid:200)(cid:239) powszech- Kup książkęPoleć książkę 105 nej s(cid:239)awy34. Nic tak nie pobudza ambicji jak echa cudzej s(cid:239)awy: rozbijaj(cid:200) one w py(cid:239) zazdro(cid:258)(cid:202) i prowokuj(cid:200) do szlachet- nych czynów. 76: Unikaj ci(cid:200)g(cid:239)ego (cid:285)artowania. Roztropno(cid:258)(cid:202) s(cid:239)ynie ze swojej powagi, a taka stateczno(cid:258)(cid:202) jest ceniona wy(cid:285)ej ni(cid:285) dowcip. Osoba, która nieustannie (cid:285)artuje, nigdy nie b(cid:218)dzie traktowana powa(cid:285)nie. Na kawalarzy spogl(cid:200)da si(cid:218) tak samo jak na k(cid:239)amców: nikt nigdy im nie wierzy, w jed- nym przypadku obawiaj(cid:200)c si(cid:218) (cid:239)garstwa, w drugim — dow- cipu. Nigdy nie wiadomo, kiedy przez tak(cid:200) osob(cid:218) przema- wia zdrowy rozs(cid:200)dek, wi(cid:218)c odmawia si(cid:218) jej mo(cid:285)liwo(cid:258)ci posiadania takowego. Nie ma niczego gorszego od bezu- stannego przekomarzania si(cid:218). Niektórzy zdobywaj(cid:200) sobie s(cid:239)aw(cid:218) osób potrafi(cid:200)cych (cid:285)artowa(cid:202), ale tym samym przestaj(cid:200) by(cid:202) uznawani za ludzi rozs(cid:200)dnych. W (cid:285)yciu jest miejsce na zabaw(cid:218), ale czynnikiem dominuj(cid:200)cym musi by(cid:202) powaga. Naucz si(cid:218), jak podoba(cid:202) si(cid:218) wszystkim35. Rozs(cid:200)dny Proteusz36: w obliczu uczonych — uczony, w(cid:258)ród 77: 34 Aleksander p(cid:239)acz(cid:200)c [...] nie osi(cid:200)gn(cid:200)(cid:239) powszechnej s(cid:239)awy: jak odnotowali Romera-Navarro (s. 158) oraz Blanco (s. 144), Gracián po(cid:239)(cid:200)czy(cid:239) tutaj dwa oddzielne wydarzenia — moment, w którym Juliusz Cezar zap(cid:239)aka(cid:239) przed pos(cid:200)giem Aleksandra (Swetoniusz, (cid:191)ywoty cezarów, ksi(cid:218)ga I, VII), oraz chwil(cid:218), w której Aleksander odda(cid:239) cze(cid:258)(cid:202) grobowi Achillesa (Plutarch, (cid:191)ywoty s(cid:239)awnych m(cid:218)(cid:285)ów, Aleksander, XV). 35 Naucz si(cid:218), jak podoba(cid:202) si(cid:218) wszystkim: warto porówna(cid:202) te s(cid:239)owa z fragmentem Pierwszego Listu do Koryntian (1 Kor 9, 22). Taki sposób post(cid:218)powania by(cid:239) metod(cid:200) polecan(cid:200) przez (cid:258)wi(cid:218)tego Ignacego Loyol(cid:218) (patrz: (cid:258)wi(cid:218)ty Ignacy Loyola, Listy); równie(cid:285) Kup książkęPoleć książkę 248 Kup książkęPoleć książkę
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Sztuka roztropności. Podręczna wyrocznia
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: