Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00395 005296 13079959 na godz. na dobę w sumie
Sztuka strategii - ebook/pdf
Sztuka strategii - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 491
Wydawca: MT Biznes Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-62195-49-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> zarządzanie i marketing
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Księga mądrości, która pomoże ci wygrywać w biznesie i w życiu prywatnym. Teoria gier. Być może coś o niej słyszałeś lub może widziałeś film Piękny umysł i zacząłeś się zastanawiac, jak owa teoria może ci pomóc w rozegraniu własnego życia. Ta książka powie, jak to zrobić.

• Pamiętasz, jak ostatnio targowałeś się z własnym dzieckiem, o której godzinie powinno pójść spać?

• A może zastanawiasz się właśnie, jak twoja firma powinna zareagować na cięcie cen rywala?

• Czy udało ci się kiedykolwiek dotrzymać postanowień noworocznych?

Każdy z nas codziennie napotyka niezliczoną ilość sytuacji, które wymagają strategicznego działania. Możesz jakoś brnąć dalej w nadziei na łut szcześcia, albo możesz dowiedzieć się, jak rozpoznawać, a nawet przewidywać, takie sytuacje i nauczyć się, jak wtedy reagować. Avinash K. Dixit i Barry J. Nalebuff to światowi eksperci w teorii gier. Dzięki wieloletnim doświadczeniom w nauczaniu i praktyce zrozumieli, że najlepszym sposobem wyłożenia tej nauki i przekształcenia jej w użyteczne narzędzie dnia codziennego jest zilustrowanie pojęć mnóstwem historii i przykładów. Sztuka strategii pełna jest opowieści ze świata biznesu, polityki, sportu. Znajdziesz tu coś o muzyce, coś o negocjacjach, coś o filmach. Niezależnie od tego, czy autorzy omawiają sposoby zrzucenia wagi, zdobycia upragnionej rzeczy na e-Bay’u, czy też to, jak stać się lepszym negocjatorem, rodzicem, tenisistą, zawsze dostarczają czytelnikowi sporej dawki rozrywki i wnikliwych spostrzeżeń. Dzięki lekcjom zawartym w książce, dowiesz się, jak wyprowadzić rywali w pole, ale również jak znaleźć z innymi wspólny język i osiągnąć to, do czego dążysz. A jeśli chcesz grać czysto, poleć tę książkę swoim rywalom. Dzięki teorii gier nauczysz się strategicznego myślenia i zaczniesz je z powodzeniem stosować w swoim życiu. To sztuka przechytrzenia przeciwnika, gdy wiemy, że on próbuje zrobić to samo. To sztuka rozpoznania prawdziwych intencji innych na podstawie tego, co robią, a nie tylko mówią. To sztuka przewidywania, jak postąpią inni, pozwalająca ci z wyprzedzeniem wybrać najlepsze działanie. W ten sposób nikt cię nie zaskoczy. I wreszcie, równie ważne, to sztuka współpracy z innymi, nawet gdy ich pobudki są czysto egoistyczne.

O AUTORACH

Avinash Dixit wykłada ekonomię na Uniwersytetcie Princeton. Zajmuje tam stanowisko profesorskie funduszu Johna J.F. Sherrerda.

Barry Nalebuff wykłada ekonomię w Yale School of Management. Zajmuje tam stanowisko profesorskie funduszu Miltona Steinabacha. Dixit jest jednym z najwybitniejszych naukowców i wykładowców wśród ekonomistów. Nalebuff wykorzystuje teorię gier w pracy konsultanta. Jest również współzałożycielem jednej z najprężniej rozwijających się firm w Stanach Zjednoczonych – Honest Tea.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

(cid:285)wiatowe Bestsellery Biznesowe Avinash K. Dixit Barry J. Nalebuff SZTUKA STRATEGII Teoria gier w biznesie i (cid:298)yciu prywatnym SZTUKA STRATEGII Avinash K. Dixit Barry J. Nalebuff SZTUKA STRATEGII Teoria gier w biznesie i (cid:298)yciu prywatnym Prze(cid:225)o(cid:298)y(cid:225)a Dorota Gasper Tytuł oryginału: THE ART OF STRATEGY: A Game Theorist’s Guide to Success in Business Life Przekład: Dorota Gasper Redakcja: Anna Żółcińska Projekt okładki: Beata Kulesza-Damaziak, Karandasz Zdjęcie na okładce z serwisu iStockphoto. Skład: EDIT Sp. z o.o. Copyright © 2008 by Avinash K. Dixit and Barry J. Nalebuff All rights reserved. Copyright © 2009 for the Polish edition by MT Biznes Ltd. All rights reserved. Warszawa 2010 MT Biznes Sp. z o.o. ul. Oksywska 32, 01-694 Warszawa tel./faks 22 632 64 20 www.mtbiznes.pl e-mail: info@mtbiznes.pl ISBN 978-83-62195-49-7 Z PLIKU ZOSTAŁY USUNIĘTE PUSTE STRONY. Dedykowane wszystkim naszym studentom, od których nauczyliśmy się tak wiele. (szczególnie od Setha – Barry J. Nalebuff) SpiS treści Przedmowa ............................................................ 9 Wstęp. Jak ludzie powinni zachowywać się w społeczeństwie? ...... 15 CZĘŚĆ I Rozdział 1. Dziesięć opowieści na temat strategii .................... 21 Rozdział 2. Gry, które można rozwiązać za pomocą wnioskowania wstecznego ............................................... 52 Rozdział 3. Dylematy więźniów i jak je rozwiązać ................... 86 Rozdział 4. Piękna równowaga ..................................... 125 Epilog do części I ................................................... 162 CZĘŚĆ II Rozdział 5. Wybór i szansa ......................................... 167 Rozdział 6. Posunięcia strategiczne ................................. 200 Rozdział 7. Uwiarygodnienie strategii ............................. 228 Epilog do części II: historia Nobla ................................. 257 CZĘŚĆ III Rozdział 8. Interpretowanie informacji i manipulowanie nią ..... 263 Rozdział 9. Współpraca i koordynacja ............................ 299 Rozdział 10. Aukcje, licytacje i konkursy .......................... 331 Rozdział 11. Negocjacje ............................................ 365 Rozdział 12. Głosowanie ........................................... 391 Rozdział 13. System motywacyjny ................................. 418 Rozdział 14. Studia przypadku ..................................... 443 www.mtbiznes.pl 7 Sztuka strategii Klucz ................................................................ 478 Indeks ............................................................... 489 O autorach .......................................................... 495 8 www.mtbiznes.pl Przedmowa Nie planowaliśmy napisania nowej książki. Chcieliśmy jedynie poprawić naszą poprzednią wspólną pracę, Myślenie strategiczne1, wy- daną w 1991 roku. Wyszło jednak inaczej. Warto przywołać w tym miejscu postać stworzoną przez Borgesa, Pierre’a Menarda, który postanawia napisać od nowa Don Kichota Cervantesa. Po ciężkiej pracy wersja Menarda okazuje się być iden- tyczna z oryginałem. Jednakże trzeba wziąć pod uwagę upływ czasu. Od chwili napisania Don Kichota minęło 300 lat; być może słowa Menarda są takie same, lecz ich znaczenie jest diametralnie różne. Niestety nasza książka to nie Don Kichot, tak więc poprawki musiały uwzględniać zmianę kilku słów. Prawdę mówiąc, kilka słów zmieniło się w całe zdania. Właściwie nasza książka jest całkowicie nowa. Teo- ria gier znalazła nowe zastosowania. Powstały nowe pomysły i nowe spojrzenie na tę dziedzinę nauki. W książce zmieniło się tak wiele, że zdecydowaliśmy się nadać jej nowy tytuł. Lecz w przeciwieństwie do Don Kichota Menarda, choć słowa są nowe, wymowa książki pozostała ta sama. Dzięki niej chcemy zmienić twoje spojrzenie na świat. Chce- my pomóc ci w myśleniu strategicznym, wprowadzając pojęcia i logikę teorii gier. Podobnie jak w przypadku Menarda, zmieniła się nasza perspek- tywa. Gdy pisaliśmy Myślenie strategiczne, byliśmy młodsi, a nacisk kładziono wtedy na współzawodnictwo. Taki był duch czasów. Od tamtej pory wypracowaliśmy w pełni nową koncepcję, z której wyni- ka, że ogromną rolę w działaniach strategicznych odgrywa współpra- 1 Avinash K. Dixit, Barry J. Nalebuff, Myślenie strategiczne, [Magdalena Kuba- lewska], Onepress, Gliwice 2009 – przyp. tłum. www.mtbiznes.pl 9 Sztuka strategii ca. Stąd też dobra strategia musi opierać się zarówno na współzawod- nictwie, jak i współpracy we właściwych proporcjach. Nasza poprzednia przedmowa zaczynała się od słów: „Myślenie strategiczne to sztuka przechytrzenia przeciwnika, wiedząc, że prze- ciwnik stara się osiągnąć to samo”. Do tego stwierdzenia dziś mo- żemy dodać: To również sztuka znalezienia sposobu na współpracę, nawet jeśli reszta graczy powodowana jest własnym interesem, a nie życzliwością. To sztuka przekonania innych, a nawet siebie samego, że warto informować o swoich planowanych posunięciach. Warto ro- bić to, co mówimy, że zrobimy. To sztuka interpretowania i odkrywa- nia informacji. To sztuka postawienia się na miejscu innych, aby móc przewidzieć ich działania i mieć wpływ na to, co robią. Wierzymy, że Sztuka strategii zawiera to mądrzejsze, starsze spoj- rzenie na działania strategiczne. Lecz książka nie odcina się od swo- jej poprzedniczki. Choć podajemy w niej więcej przykładów z „życia wziętych”, nadal naszym głównym celem jest pomóc ci w wypra- cowaniu własnego sposobu strategicznego myślenia w sytuacjach, w których się znajdziesz. Pamiętaj, że nasza książka nie jest porad- nikiem, przedstawiającym siedem kroków do osiągnięcia sukcesu, który można kupić w każdym kiosku lub sklepie na lotnisku. Sytua- cje, jakie napotkasz w swoim życiu, będą tak różnorodne, że jedynie znajomość ogólnych zasad teorii i ich właściwe zastosowanie może pomóc ci w podjęciu dobrych strategicznych działań. W świecie biznesu od opracowania dobrych strategii współzawod- nictwa zależy przetrwanie firmy, natomiast dzięki odnalezieniu spo- sobów na współpracę można zwiększyć korzyści wszystkich graczy na rynku. Politycy muszą stworzyć strategię kampanii, aby wygrać wybory, a następnie – strategię legislacyjną, aby wprowadzić w życie swoją wizję. Trenerzy piłkarscy opracowują strategie, które następnie zawodnicy muszą wcielić w życie na boisku. Nawet rodzice, chcący, aby ich dzieci zachowywały się grzecznie, muszą stać się stratega- mi-amatorami. Oczywiście dzieciaki są prawdziwymi zawodowcami, jeśli chodzi o gry strategiczne. Poprawne rozumowanie strategiczne w tak ogromnej liczbie różnych sytuacji to prawdziwa sztuka. Jednakże u jej podstaw leży kilka pro- stych zasad – to nimi zajmuje się wciąż młoda gałąź nauki, teoria gier. Wychodzimy z założenia, że nasi czytelnicy, o różnym wykształceniu, 10 www.mtbiznes.pl Przedmowa zawodach i potrzebach, mogą stać się lepszymi strategami dzięki pozna- niu podstawowych zasad tej nauki. Niektórzy podają w wątpliwość zasadność stosowania logiki i na- uki w świecie, w którym ludzie zachowują się irracjonalnie. Okazu- je się jednak, że w tym szaleństwie jest metoda. Właściwie jednym z najbardziej fascynujących wkładów do nauki ostatnich lat są od- krycia behawioralnej teorii gier, która włączyła do badań psychologię i studia nad ludzkimi skłonnościami i uprzedzeniami, dzięki czemu zyskały one wymiar społeczny. W wyniku tych zmian teoria gier znacznie lepiej opisuje teraz zachowania ludzi, takich, jacy są, a nie takich, jakich chcielibyśmy widzieć. Postaraliśmy się w naszej książce zawrzeć wszystkie te nowe osiągnięcia. Pomimo faktu, że teoria gier jest stosunkowo młodą gałęzią nauki – ma zaledwie nieco ponad siedemdziesiąt lat – już okazała się bardzo pomocna dla strategów i znalazła swe zastosowanie w praktyce. Lecz, jak to bywa z nauką, wiedza stała się bardzo hermetyczna ze wzglę- du na stosowaną w niej matematykę i naukowy żargon. W zasadzie nikt, poza specjalistami z tej dziedziny, nie jest w stanie pojąć pod- stawowych zasad. Gdy pisaliśmy naszą poprzednią książkę, Myślenie strategiczne, przyświecała nam myśl, że teoria gier jest zbyt interesu- jąca, aby zajmowali się nią jedynie naukowcy. Przecież jej zdobycze znajdują zastosowanie w biznesie, polityce, sporcie, a nawet w zwy- kłym codziennym życiu. Dlatego też „przetłumaczyliśmy” teorię na język rozumiany przez ogół społeczeństwa, a argumenty teoretyczne zastąpiliśmy przykładami i studiami przypadków. Bardzo nas cieszy, że nasze podejście do teorii gier staje się teraz zjawiskiem powszechnym. Kursy na ten temat są obecnie jednymi z najczęściej wybieranych w Princeton i Yale, a także w wielu innych szkołach, które je oferują. Ta młoda nauka przeniknęła do zajęć ze strategii na studiach z zarządzania i administracji. Jeśli wpiszemy ha- sło „teoria gier” do wyszukiwarki Google, otrzymamy w odpowiedzi ponad sześć milionów stron na ten temat. Odnajdziemy ją w artyku- łach prasowych, komentarzach autorskich zamieszczanych w maga- zynach, debatach społecznych. Oczywiście popularność teorii gier to w dużej mierze zasługa wie- lu wybitnych ludzi: Komitetu Nagrody Nobla w dziedzinie ekono- mii, który przyznał dwie nagrody za osiągnięcia w teorii gier: w roku www.mtbiznes.pl 11 Sztuka strategii 1994 nagrodę otrzymali John Harsanyi, John Nash oraz Reinhard Selten, a w roku 2005 – Robert Aumann i Thomas Schelling2; Sy- lvii Nasar, autorki bestsellerowej biografii Johna Nasha pod tytułem Piękny umysł; twórców obsypanego nagrodami filmu na podstawie tej książki; oraz wielu innych autorów książek popularyzujących tę dziedzinę nauki. My też mamy w tym swój niewielki udział. Myślenie strategiczne sprzedało się w 250 tysiącach egzemplarzy. Książkę prze- tłumaczono na wiele języków, a wersje w języku japońskim i hebraj- skim stały się bestsellerami. Jesteśmy dozgonnie wdzięczni Tomowi Schellingowi. Jego prace na temat strategii nuklearnych, a w szczególności The Strategy of Con- flict oraz Arms and Influence, zasłużyły na sławę, jaką zdobyły. Schel- ling stał się pionierem wielu zagadnień teorii gier poprzez stosowanie jej w omawianiu problemów konfliktu nuklearnego. Równie ważny wkład do tej dziedziny ma Michael Porter, który napisał Strategię kon- kurencji, gdzie opiera strategię w biznesie na zdobyczach teorii gier. W naszej książce nie przypisujemy pojęć do jednego kontekstu. Zamiast tego staramy się zilustrować je na wiele sposobów. Dzię- ki temu czytelnicy o różnych potrzebach, wykształceniu i doświad- czeniach znajdą w niej coś dla siebie. Będą mieli również możliwość zaobserwowania, jak ta sama strategia realizowana jest w różnych kontekstach, w sytuacjach bardziej i mniej znanych. Mamy nadzie- ję, że w ten sposób zdobędą nowe spojrzenie na wiele aktualnych i historycznych zdarzeń. Pisząc książkę założyliśmy również, że nasi czytelnicy posiadają pewien bagaż wspólnych doświadczeń, obejmu- jących literaturę, kino i sport. Poważni naukowcy mogą uznać to za trywializowanie teorii strategii. My jednakże uważamy, że znane przykłady najskuteczniej przekazują ważkie pojęcia. Sam pomysł sprowadzenia teorii gier na poziom popularnonaukowy wyszedł od Hala Variana, pracującego obecnie w Google i na Uniwer- sytecie Kalifornijskim w Berkeley. Był on również dla nas źródłem wie- lu informacji na temat wcześniejszych prób popularyzacji tej dziedziny 2 Przyznano również trzy Nagrody Nobla za osiągnięcia w teorii projektowa- nia mechanizmów oraz ekonomii informacji, dziedzinach ściśle powiązanych z teorią gier. W roku 1996 nagrodę otrzymali William Vickrey i James Mirrlees, w roku 2001 – George Akerlof, Michael Spence i Joseph Stiglitz, a w roku 2007 – Leonid Hurwicz, Eric Maskin i Roger Myerson. 12 www.mtbiznes.pl Przedmowa nauki. Drake McFeely z wydawnictwa W.W. Norton był wspaniałym, a jednocześnie wymagającym redaktorem naszej poprzedniej książki. Dzięki jego ogromnej pracy i wysiłkom nasz akademicki styl pisania zamienił się w żywy, przyjemny w odbiorze tekst. Wielu czytelników Myślenia strategicznego dodawało nam sił i otuchy, dzieliło się radami i krytycznymi uwagami, które pomogły nam stworzyć kolejną książkę, Sztukę strategii. Musimy również wymienić parę osób, którym należą się szczególne wyrazy wdzięczności. To współautorzy innych książek, powiązanych z tematem i tych zupełnie niezależnych: Ian Ayres, Adam Brandenburger, Robert Pindyck, David Reiley i Susan Skeath. Dzielili się z nami wieloma cennymi uwagami. Wśród innych, których wpływ jest nieoceniony, są: David Austen-Smith, Alan Blinder, Peter Grant, Seth Masters, Benjamin Polack, Carl Shapiro, Terry Vaughn oraz Ro- bert Willig. Dziękujemy również redaktorowi Sztuki strategii z wydaw- nictwa W.W. Norton, Jackowi Repcheckowi, za jego wsparcie, zrozu- mienie i spostrzegawczość. Wyrazy wdzięczności kierujemy również do redaktorek naszego rękopisu, Janet Byrne i Catherine Pichotta, które z dużą życzliwością poprawiały nasze błędy. Nie możemy również zapomnieć o Andrew St. George, krytyku literackim współpracującym z „Financial Times”. Po wybraniu My- ślenia strategicznego na książkę, której czytanie sprawiło mu najwięcej przyjemności w roku 1991, stwierdził na łamach gazety: „To wypra- wa do siłowni umysłowej”. („Financial Times Weekend”, 7/8 grud- nia 1991). Dzięki tej uwadze wpadliśmy na pomysł, aby niektóre z bardziej wymagających zadań stawianych przed czytelnikami na- zwać „wyprawami do siłowni”. I wreszcie chcemy podziękować Joh- nowi Morganowi z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, który zmotywował nas do pracy, grożąc, że jeśli nie napiszemy nowej, po- prawionej wersji, sam napisze konkurencyjną książkę. A ponieważ oszczędziliśmy mu tego kłopotu, odwdzięczył się, dzieląc się z nami wieloma pomysłami i sugestiami. Avinash Dixit Barry J. Nalebuff październik 2007 www.mtbiznes.pl 13 WStęp Jak ludzie Powinni zachoWyWać Się W SpołeczeńStWie? Odpowiedź na to pytanie nie wkracza w dziedzinę etyki lub ety- kiety. Naszym zamiarem nie jest również polemizowanie z filozofami, kaznodziejami albo rodzicami. Temat, którym chcemy się zająć, choć mniej wzniosły, dotyczy życia każdego z nas, tak samo jak moralność i dobre maniery. Niniejsza książka traktuje o zachowaniu strategicz- nym. Każdy z nas jest strategiem, niezależnie od tego, czy nam się to podoba, czy nie. Tak więc jeśli nie mamy wyboru, lepiej stać się strategiem dobrym niż złym. Ta książka ma ci w tym pomóc. Dzięki niej nabierzesz większej wprawy w odkrywaniu skutecznych strategii i korzystaniu z nich. Praca i życie prywatne to ciąg niekończących się decyzji. Jaką ścież- kę kariery wybrać, jak zarządzać firmą, kogo poślubić, jak wychować dzieci, czy kandydować na prezydenta? To tylko kilka przykładów de- cyzji, jakie musimy podejmować każdego dnia. Elementem wspólnym tych tak różnych decyzji jest fakt, że nie działamy w próżni. Wręcz przeciwnie, jesteśmy otoczeni innymi ludźmi aktywnie podejmujący- mi decyzje, których wybory oddziałują na nasze decyzje i odwrotnie. To oddziaływanie ma ogromny wpływ na nasze myślenie i podejmo- wane działania. Aby lepiej zilustrować powyższą myśl, chcielibyśmy, abyś na chwilę zastanowił się nad różnicą pomiędzy decyzjami podejmowa- nymi przez drwala i generała. Gdy drwal postanawia ściąć drzewo, raczej nie spodziewa się reakcji ze strony rośliny. Środowisko, w któ- rym działa, jest neutralne. Natomiast gdy generał podejmuje decyzję pokonania wrogiej armii, musi wziąć pod uwagę fakt, że jego plany www.mtbiznes.pl 15 Sztuka strategii spotkają się z oporem przeciwnika. Podobnie jak generał, musisz być świadomy, że rywale w pracy, przyszła żona, a nawet własne dzieci to stratedzy. Ich cele mogą stać w sprzeczności do twoich, ale mogą się również pokrywać. Twoje wybory muszą uwzględniać możliwość konfliktu interesów, ale również szansę współpracy. Niniejsza książka ma pomóc ci w strategicznym myśleniu, a następnie w przełożeniu myśli na czyny. Gałąź nauki, która zajmuje się studiami nad decyzjami strategicz- nymi, nazywa się teorią gier. Grami według owej teorii mogą być szachy i wychowanie dzieci, tenis i proces przejęcia firmy, reklama i kontrola zbrojeń. Jak ujął to węgierski humorysta, od lat mieszka- jący w Anglii, George Mikes: „Wielu Europejczyków uważa, że życie jest grą; Anglicy sądzą, że to krykiet nią jest”3. My uważamy, że obie grupy mają rację. Aby dobrze poprowadzić rozgrywkę, musimy wykorzystać wie- le różnych zdolności. Do takich podstawowych zdolności należy na przykład talent do celnego wrzucania piłki do kosza, jeśli jesteśmy koszykarzem, albo znajomość przepisów prawnych, jeśli jesteśmy prawnikiem. Do tego następnie należy dodać myślenie strategiczne. Dzięki niemu możemy ocenić swoje zdolności i zastanowić się, jak je najlepiej wykorzystać. Wiedza z zakresu prawa pozwala na opraco- wanie najskuteczniejszej linii obrony. Trener futbolu amerykańskiego, znając słabe i mocne strony swojej drużyny, na przykład, jak dobrze zawodnicy biegają z piłką (gra dołem), a jak podają (gra górą), oraz znając zdolności przeciwnika, na przykład, jak drużyna radzi sobie z obroną w przypadku gry górą, a jak w przypadku gry dołem, może opracować właściwą strategię. Innymi słowy trener na podstawie ta- kiej wiedzy może zdecydować, czy zawodnicy mają grać dołem czy górą. Czasami, jak może zdarzyć się w przypadku zagrożenia wojną nuklearną, myślenie strategiczne pomaga w podjęciu decyzji, aby do gry w ogóle nie wkraczać. Dziedzina nauki, którą nazywamy teorią gier, wymaga jeszcze wie- lu lat studiów, stąd też myślenie strategiczne pozostaje nadal w dużej mierze sztuką. Pisząc tę książkę, postawiliśmy sobie za cel nauczyć czytelników, jak sprawniej wykorzystywać w praktyce ową sztukę. 3 George Mikes, How to be an Alien, Penguin Books Ltd, London 1973. 16 www.mtbiznes.pl Wstęp. Jak ludzie powinni zachowywać się w społeczeństwie? To jednakże wymaga solidnych podstaw z zakresu elementarnych koncepcji, pojęć i metod stosowanych w nauce, jaką jest przecież teo- ria gier. Dlatego też nasza książka łączy oba te podejścia. Rozdział 1 rozpoczynamy od przywołania kilku przykładów strategicznego my- ślenia jako rodzaju sztuki, którą można zastosować w wielu różnych procesach decyzyjnych. Wskazujemy na mniej lub bardziej efektywne strategie, a nawet omawiamy te, które są na wskroś błędne. Wszyst- kie strategie dotyczą gier z życia codziennego. Owe przykłady stano- wią zalążek ram koncepcyjnych. W kolejnych rozdziałach, od 2 do 4, wykorzystujemy przykłady dla zbudowania podstaw naukowych. Każdy z przykładów służy sformułowaniu jednej zasady. Następnie skupiamy się na bardziej szczegółowych koncepcjach i strategiach wykorzystywanych w konkretnych sytuacjach. Odpowiadamy na py- tania: jak „mieszać” posunięcia, gdy jakiekolwiek usystematyzowane działanie może być wykorzystane przez innego gracza, jak zmienić grę na swoją korzyść, jak manipulować informacjami w potyczkach strategicznych? Wreszcie, przyglądamy się dość szeroko sklasyfiko- wanym grupom sytuacji – negocjacjom, aukcjom, głosowaniu oraz opracowaniu systemu motywacyjnego – dzięki czemu poznajemy praktyczne zastosowanie wcześniej omawianych zasad i strategii. Zasadnicza różnica pomiędzy nauką i sztuką polega na tym, że na- ukę można zgłębić w sposób usystematyzowany i logiczny, podczas gdy biegłość w sztuce zdobywa się poprzez doświadczenia i praktykę. Przedstawione w książce podstawy naukowe prowadzą do zapozna- nia się z paroma zasadami i regułami obowiązującymi w teorii gier – na przykład z metodą wnioskowania wstecznego, którą zajmujemy się w rozdziale 2, czy też z koncepcją równowagi Nasha z rozdziału 4. Z drugiej strony, znajomość zasad nie uchroni od ciężkiej pracy nad doskonaleniem sztuki strategii. Każda sytuacja, w jakiej możesz się znaleźć, łączy w sobie wiele niepowtarzalnych cech, które musisz wziąć pod uwagę, a następnie wpleść je w ogólne naukowe zasady. Jedynym sposobem doskonalenia się w sztuce strategii jest metoda indukcyjna, czyli analiza podobnych przypadków z przeszłości. Właśnie tak chce- my podwyższyć twoją inteligencję strategiczną. W każdym rozdziale znajdziesz wiele przykładów, a na jego końcu – studium przypadku. Ostatni rozdział niniejszej książki zawiera zbiór studiów przypadku, które pomogą ci w analizie indukcyjnej. www.mtbiznes.pl 17 Sztuka strategii Przykłady podane w książce dotyczą sytuacji dobrze znanych każ- demu z nas, spraw trywialnych lub zabawnych, a nawet spraw prze- rażających, takich jak konflikt nuklearny. Sytuacje życia codziennego były i są miłym i dość „lekkostrawnym” sposobem przedstawienia koncepcji teoretycznych, podczas gdy jakiś czas temu konflikt nu- klearny był tak przerażającą możliwością, że trudno było poddać go chłodnej analizie naukowej. Mamy nadzieję, że obecnie, gdy zim- na wojna jest już tylko wspomnieniem, aspekty wyścigu zbrojeń oraz kryzysu kubańskiego mogą zostać poddane racjonalnej analizie w kontekście teorii gier bez zaangażowania emocjonalnego. Studia przypadków zawarte w niniejszej książce przypominają te, na które możesz się natknąć na studiach z zarządzania. W każdym studium przedstawiamy zbiór okoliczności, a następnie zachęcamy do zastosowania zasad omówionych w danym rozdziale, aby odnaleźć właściwą strategię rozwiązania owego przypadku. Niektóre z nich nie mają ostatecznego rozwiązania, ale przecież takie jest prawdziwe życie. Czasami nie można odnaleźć jednego właściwego rozwiązania, a jedynie kilka mniej lub bardziej niedoskonałych sposobów pora- dzenia sobie z problemem. Zalecamy dokładne przemyślenie każde- go ze studiów przed przystąpieniem do czytania naszego omówienia. Nawet najbardziej wnikliwe czytanie naszej analizy przypadków nie może się równać z dogłębnym zrozumieniem problemu, jakie daje samodzielne myślenie. W ostatnim rozdziale przedstawiamy wiele studiów do dalszych ćwiczeń, pogrupowanych według stopnia trud- ności od najłatwiejszych do najtrudniejszych. Wierzymy, że po przeczytaniu tej książki staniesz się skuteczniej- szym menedżerem, negocjatorem, sportowcem, politykiem lub rodzi- cem. Ale ostrzegamy, że niektóre ze strategii, które pomogą osiągnąć wyznaczone cele, nie zaskarbią ci sympatii rywali. Jeśli chcesz grać czysto, powiedz im o naszej książce. 18 www.mtbiznes.pl część i www.mtbiznes.pl rozdział 1 dzieSięć opoWieści na temat strategii Zaczynamy od dziesięciu opowieści o strategii, zajmujących się różnymi aspektami życia. Mają one służyć jako grunt do wstępnych przemyśleń na temat najlepszej metody grania. Wielu z nas z pew- nością zetknęło się w swoim życiu z podobnymi problemami i zdołało dotrzeć do właściwego rozwiązania po dłuższym zastanowieniu lub serii prób i błędów. Dla innych niektóre z rozwiązań okażą się zasko- czeniem, lecz element zaskoczenia nie jest głównym celem naszych przykładów. Stawiamy sobie za zadanie ukazać, że sytuacje z przy- kładów są wszechobecne, że prowokują pytania, które można zebrać w pewien spójny zbiór problemów, a także, że metodyczne myślenie na temat tych zagadnień może przynieść wymierne rezultaty. W następnych rozdziałach rozwijamy owe przemyślenia i tworzy- my recepty na skuteczne strategie. Pomyśl, że poniższe opowieści to przedsmak deseru przed daniem głównym. Mają one jedynie rozbu- dzić twój apetyt, a nie zaspokoić głód. 1. Wybierz liczbę Może trudno ci w to uwierzyć, ale chcielibyśmy, abyś teraz z nami zagrał. Wybraliśmy liczbę ze zbioru pomiędzy 1 a 100, a twoim za- daniem jest odgadnąć, jaka to liczba. Jeśli odgadniesz za pierwszym razem, zapłacimy ci 100 dolarów. No, właściwie to nie zapłacimy tych pieniędzy. Byłoby to dla nas zbyt kosztowne, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, że chcemy ci trochę pomóc w grze. Lecz chcielibyśmy, abyś w czasie zabawy wy- www.mtbiznes.pl 21 Sztuka strategii obraził sobie, że faktycznie możesz wygrać 100 dolarów. My rów- nież wyobrazimy sobie, że damy ci te pieniądze. Prawdopodobieństwo odgadnięcia liczby za pierwszym razem jest dosyć niskie, jeden do stu. Tak więc, aby zwiększyć twoje szan- se, dajemy ci pięć prób. Po każdej odpowiedzi, jeśli będzie błędna, podpowiemy również, czy liczba jest zbyt duża, czy też zbyt mała. Oczywiście im szybciej odpowiesz poprawnie, tym wyższą nagrodę dostaniesz. Jeśli odgadniesz liczbę za drugim razem, dostaniesz 80 dolarów, za trzecim razem – 60, za czwartym – 40, za piątym – 20. Jeśli nie udzielisz prawidłowej odpowiedzi po pięciu próbach, prze- grywasz i gra jest skończona. Jesteś gotowy? My też. Pewnie zastanawiasz się, jak można grać, mając za przeciwnika książkę. Przyznajemy, to duże wyzwanie, ale nie jest to niemożliwe. Możesz odwiedzić stronę internetową: www.artof- strategy.info i zagrać interaktywnie. Albo my możemy przewidywać, jakich odpowiedzi możesz udzielać i odpowiednio na to reagować. Czy twoim pierwszym strzałem jest 50? To najczęstsza odpowiedź, lecz, niestety, nie jest ona poprawna. Liczba jest zbyt duża. Może twoim drugim strzałem jest liczba 25? Gdy 50 okazuje się zbyt duże, gracze najczęściej wybierają tę odpowiedź. Przykro nam bardzo, teraz liczba jest zbyt mała. Następnym posunięciem wybie- ranym przez wielu jest podanie liczby 37. Przykro nam to mówić, ale liczba znów jest zbyt mała. A może 42? Cóż, ponownie za nisko. Zatrzymajmy się na chwilę, spójrzmy wstecz i przeanalizujmy sytu- ację. Stoisz przed ostatnim, piątym strzałem. To twoja ostatnia szansa na zdobycie pieniędzy. Już wiesz, że liczba jest większa od 42 i mniej- sza od 50. Pozostajesz z siedmioma opcjami: 43, 44, 45, 46, 47, 48 i 49. Jak myślisz? Która z tych siedmiu liczb zapewni wygraną? Do tej pory grałeś, dzieląc zbiór liczb na pół i wybierając tę znaj- dującą się na granicy połówek. To idealna strategia w grze, gdzie liczba została wybrana przypadkowo4. Po każdym strzale uzyskujesz maksimum informacji, stąd też twoje pole strzałów zawęża się dosyć szybko. Podobno dyrektor naczelny Microsoftu, Steven Ballmer, ko- rzystał z tej gry podczas przeprowadzania rozmów kwalifikacyjnych. W przypadku Ballmera właściwą odpowiedzią było 50, 25, 37, 42, ... Jego celem było sprawdzenie, czy kandydat podchodzi do rozwiąza- nia problemu w najbardziej logiczny i skuteczny sposób. 4 Techniczny termin opisujący tę strategię to minimalizacja entropii. 22 www.mtbiznes.pl Dziesięć opowieści na temat strategii Nasze rozwiązanie jest troszkę inne. W grze Ballmera liczba była wybierana losowo, tak więc „inżynieryjna” strategia dzielenia zbioru na pół była jak najbardziej właściwa. Uzyskanie maksimum informacji po każdej odpowiedzi minimalizuje ilość kolejnych strzałów, a więc prowadzi do wygrania większej ilości pieniędzy. Jednakże w naszej grze wybór liczby nie był przypadkiem. Czy pamiętasz, że przystępując do gry, wyobraziliśmy sobie, że będziemy musieli wypłacić ci sporą sumkę, jeśli wygrasz. Cóż, nikt nam nie zwróci tych pieniędzy, jeśli faktycznie wygrasz. Lubimy cię, bo przecież kupiłeś naszą książkę, ale jeszcze bardziej lubimy samych siebie. Wolimy zachować te pieniądze dla siebie. Tak więc z rozmysłem wybraliśmy taką liczbę, której od- gadnięcie będzie dla ciebie bardzo trudne. Pomyśl przez chwilę – czy miałoby to sens, gdybyśmy wybrali liczbę 50? Stracilibyśmy majątek! Jaki z tego płynie morał dla adeptów teorii gier? Należy wczuć się w położenie przeciwnika. My tak zrobiliśmy i przewidzieliśmy, że twoimi kolejnymi strzałami będzie 50, 25, 37, a potem 42. Fakt, że wczuliśmy się w twoje położenie i przewidzieliśmy strategię, pozwolił nam na zmniejszenie twoich szans na odgadnięcie liczby, a tym sa- mym suma pieniędzy, które musielibyśmy zapłacić, gdybyś wygrał, również zmalała. Tłumacząc nasze rozumowanie przed skończeniem gry, daliśmy ci fory. Tak więc teraz już rozumiesz, na czym polega owa gra, i stoisz przed swoim ostatnim strzałem, za 20 dolarów. Którą liczbę wybierasz? 49? Gratulacje! Dla nas, nie dla ciebie. Znów wpadłeś w naszą pułap- kę. Właściwa odpowiedź to 48. Cała ta gadanina na temat liczby, którą trudno odgadnąć, jeśli postępuje się zgodnie ze strategią dzie- lenia na pół, miała na celu zmylenie przeciwnika. Chcieliśmy, abyś wybrał 49, aby nasza liczba 48 była bezpieczna. Pamiętaj, naszym celem jest nie dać ci pieniędzy. Aby nas pokonać, musisz zawsze wyprzedzać nas o jeden krok. Powinieneś był pomyśleć tak: „Chcą, abym wybrał 49, a więc wy- biorę 48”. Oczywiście jeśli założylibyśmy, że jesteś taki sprytny, to wybralibyśmy na właściwą odpowiedź liczbę 47 lub 49. Dlaczego omawiamy taki przykład? Oczywiście nie po to, aby udowodnić wszystkim, że jesteśmy samolubnymi profesorami lub sprytnymi naciągaczami. Chodzi nam raczej o zilustrowanie mecha- nizmu gry. Należy zawsze brać pod uwagę cele i strategie innych www.mtbiznes.pl 23 Sztuka strategii graczy. Gdy musimy odgadnąć liczbę wybraną losowo, wtedy liczba sama z siebie nie chce się ukryć. Podejście „inżynieryjne” i dzielenie zbioru na pół ma sens. Lecz jeśli przyłączasz się do gry, musisz zasta- nowić się nad zachowaniem przeciwnika i rozważyć, w jaki sposób jego decyzje wpłyną na twoją strategię. 2. przegrać, aby wygrać Przyznajemy się – oglądaliśmy reality show zatytułowane Ryzykan- ci5. Nie, nie planowaliśmy udziału w programie. Gdybyśmy wylądo- wali na wyspie, z pewnością nie zagrzalibyśmy tam miejsca. Jeśli nie umarlibyśmy z głodu, na pewno reszta zagłosowałaby przeciwko nam i zostalibyśmy wyrzuceni z programu jako zbyt jajogłowi. Dla nas pro- gram był interesujący, gdyż stanowił wyzwanie – chcieliśmy przewi- dzieć, jak zostanie ta potyczka rozegrana. Nie byliśmy zdziwieni, gdy okazało się, że niski i gruby nudysta, Richard Hatch, przetrwał na wy- spie, przechytrzył rywali i stał się zwycięzcą pierwszej serii programu, odbierając nagrodę w wysokości miliona dolarów. Richard miał talent do działania strategicznego bez pokazywania tego rywalom. W ostatnim odcinku Hatch zademonstrował swój najsprytniejszy wybieg. Wtedy na wyspie pozostało już tylko trzech graczy. Rywa- lami Richarda byli siedemdziesięciodwuletni emerytowany żołnierz sił specjalnych amerykańskiej marynarki wojennej SEALS, Rudy Boesch, i dwudziestotrzyletnia przewodniczka, Kelly Wiglesworth. Ostatnim zadaniem całej trójki było jak najdłuższe ustanie na tyczce. Osoba, która najdłużej utrzyma się na tyczce, miała wejść do finału. I co równie ważne, zwycięzca miał wybrać sobie przeciwnika, z któ- rym zmierzy się w finale. Z pozoru zadanie wyglądało jak najzwyklejszy test wytrzymałości. Zastanów się jednak nad tym jeszcze raz. Wszyscy trzej gracze zda- 5 Oryginalny tytuł – Survivor. To popularne reality show wyprodukowane przez amerykańską stację CBS. W Polsce wyemitowano sześć pierwszych edycji progra- mu. Można go było oglądać na kanale TVP2 pod nazwą Ryzykanci. Pierwsza edycja programu rozgrywała się na wyspie Borneo. W programie grupa uczestników zosta- je wyekspediowana w odległe, dzikie miejsce na świecie, gdzie współzawodniczą ze sobą i walczą o przetrwanie. Polska stacja TVN wyprodukowała jeden sezon progra- mu zainspirowanego tym reality show pod nazwą Wyprawa Robinson – przyp. tłum. 24 www.mtbiznes.pl Dziesięć opowieści na temat strategii wali sobie sprawę z tego, że Rudy cieszy się największą popularnością. Jeśli Rudy dostałby się do finału, pewnie by wygrał. Stąd też jedyną nadzieją Richarda było dostanie się do finału z Kelly jako rywalką. Do tego upragnionego rozwiązania prowadziły dwie drogi. Albo Kelly wygrywa zawody i wybiera do finału Richarda, albo wygrywa Ri- chard i wybiera za rywala Kelly. Richard mógł liczyć na Kelly, gdyż ona również zdawała sobie sprawę z popularności Rudy’ego. Jej największą nadzieją na wygraną było zmierzenie się w finale z Richardem. Wyglądało na to, że jeśli wygra jedno z tych dwojga, a więc albo Richard, albo Kelly, za swego przeciwnika nie wybiorą Rudy’ego. Stąd też Richard powinien starać się utrzymać w grze jak najdłu- żej, a przynajmniej do momentu, gdy odpadnie Rudy. Cały problem tkwił w tym, że Richard i Rudy związani byli długim przymierzem. Jeśli Richard wygrałby rozgrywkę i nie wybrałby Rudy’ego, to zwró- ciłoby Rudy’ego (i wszystkich jego przyjaciół) przeciwko niemu. A to mogło zaważyć na zwycięstwie w finale, gdyż osoby odrzucone wy- bierały poprzez głosowanie zwycięzcę. Stąd też pozbywając się rywa- li, należało być bardzo ostrożnym. Z punktu widzenia Richarda ostateczna rozgrywka mogła poto- czyć się na jeden z trzech sposobów: 1. Wygrywa Rudy. Wybiera do finału Richarda, lecz Rudy jest fawo- rytem. 2. Wygrywa Kelly. Jest wystarczająco sprytna, aby zrozumieć, że jej jedyną szansą na wygraną jest wybór do finału Richarda. 3. Wygrywa Richard. Jeśli wybierze Rudy’ego, przegra z nim w fina- le. Jeśli wybierze Kelly, nadal może przegrać, gdyż straci poparcie Rudy’ego i jego wielu przyjaciół. Porównanie wszystkich trzech opcji wskazuje, że najlepszym roz- wiązaniem dla Richarda byłoby przegrać. Pragnął wyeliminować Ru- dy’ego, ale dla niego najlepiej byłoby, gdyby brudną robotę wyko- nała Kelly. Należało postawić na Kelly. Wygrała trzy z poprzednich czterech rozgrywek i była w najlepszej formie fizycznej z całej trójki. Dodatkowo, odpadając z gry przedfinałowej, Richard oszczędził- by sobie wycieńczającego stania na tyczce w pełnym słońcu. Na po- czątku rozgrywki prowadzący, Jeff Probst, zaproponował plaster po- marańczy osobie, która wycofa się dobrowolnie. Richard skorzystał z tego prawa i odebrał swojego cytrusa. www.mtbiznes.pl 25 Sztuka strategii Po czterech godzinach i 11 minutach Rudy traci równowagę i spa- da z tyczki. Do finału przechodzi Kelly, a za swojego rywala wybiera Richarda. Podczas głosowania głos Rudy’ego popierający Richarda przechyla szalę na korzyść tego ostatniego i Richard wygrywa pierw- szą edycję programu. Patrząc wstecz, cała rozgrywka może wydawać się prosta. Jednakże przewidzenie wszystkich możliwych posunięć rywali wcale takie proste nie jest. Dlatego też jesteśmy pod dużym wrażeniem zdolności strate- gicznych Richarda6. W rozdziale 2 zapoznamy cię z kilkoma narzędzia- mi, dzięki którym będziesz w stanie przewidzieć tok rozgrywki. Kto wie, może nawet zechcesz zgłosić się do kolejnej edycji Ryzykantów. 3. Szczęśliwa ręka Czy sportowcy mają szczęśliwą rękę? Czasami podczas meczu ko- szykówki wydaje się, że Yao Ming po prostu nie może spudłować, a Sachin Tendulkar musi zdobyć 100 punktów w rundzie krykieta. Komentatorzy sportowi obserwują taką pomyślną serię i stwierdzają, że owi zawodnicy mają szczęśliwą rękę. Jednakże profesorowie psy- chologii Thomas Gilovich, Robert Vallone oraz Amos Tversky uwa- żają, że jest to błędne postrzeganie rzeczywistości. Twierdzą oni, że jeśli będziemy rzucać monetą przez dłuższy czas, zauważymy kilka długich serii, gdy wypada tylko reszka lub tylko orzeł. Podejrzewają, że komentatorzy sportowi, którzy pragną w jakiś sposób przyciągnąć uwagę widowni, doszukują się głębszego znaczenia w naj- zwyczajniejszej pomyślnej serii rzutów lub strzałów, która zdarza się zawsze w czasie długiego sezonu rozgrywek. Proponują bardziej rygo- rystyczny test. Podejmują się analizy koszykówki. Będą odnotowywać każdy celny rzut, a następnie sprawdzać, jaki odsetek kolejnych rzutów to rzuty celne. Podobną kalkulację przeprowadzą dla rzutów następu- jących po „pudłach”. Jeśli w wyniku analizy okaże się, że prawdopodo- bieństwo nastąpienia celnego rzutu po innym celnym rzucie jest wyższe 6 Niestety Richard nie wykorzystał swojego talentu przewidywania, aby zrozu- mieć, jakie mogą go spotkać konsekwencje, jeśli nie zapłaci podatku od wygranego miliona. 16 maja 2006 roku został skazany na 51 miesięcy więzienia za uchylanie się od podatku. 26 www.mtbiznes.pl Dziesięć opowieści na temat strategii niż po „pudle”, oznaczać to będzie, że teoria „szczęśliwej ręki” ma sens. W całej książce odnajdziesz podobne notatki na marginesie strony, które nazwaliśmy „wy- prawami do siłowni”. Wyprawy zabierają nas w dalszą podróż do bardziej zaawansowanych aspektów gry, które pominęliśmy w głównym tekście. na przykład richard mógł spróbować utrzy- mać się w przedfinałowej roz- grywce i zobaczyć, kto odpadnie pierwszy. Gdyby pierwsza odpad- ła Kelly, richard być może wolał- by pokonać rudy’ego, a do finału wybrać Kelly, zamiast pozwolić wygrać rudy’emu i być zmuszo- nym zmierzyć się z nim w finale. mógł również martwić się inną możliwością. Kelly mogła okazać się równie sprytna i po chłodnej kalkulacji postanowić odpaść wcześniej. W następnych roz- działach zapoznasz się z bardziej systematycznym podejściem do rozwiązywania rozgrywek. naszym celem jest zmienić twoje podejście do strategicznych sytuacji, biorąc pod uwagę fakt, że nie zawsze będziesz miał wy- starczająco dużo czasu, aby prze- analizować wszystkie możliwe rozwiązania. Analizę przeprowadzili na dru- żynie 76ers z Filadelfii. Wyniki nie potwierdziły teorii „szczęśliwej ręki”. Gdy zawodnik trafił do kosza, praw- dopodobieństwo kolejnego trafienia malało. Natomiast gdy za pierwszym razem nie zdobywał punktów, praw- dopodobieństwo, że kolejny rzut bę- dzie celny, rosło. Ta reguła sprawdziła się nawet w przypadku Andrew To- neya, który słynął z oddawania serii celnych rzutów. Czy zatem zamiast o „szczęśliwej ręce” powinniśmy ra- czej mówić o „ręce stroboskopowej”, gdzie naprzemienność rzutów cel- nych i chybionych można porównać do błysków lampy stroboskopowej? Teoria gier podsuwa inną inter- pretację. Dane statystyczne zaprze- czają istnieniu szczęśliwej serii. Nie wyklucza to jednak możliwości inne- go wpłynięcia „szczęśliwego” zawod- nika na grę. Fakt, że zawodnik ma szczęśliwą rękę, a mimo to nie zalicza aż tak częstych serii celnych rzutów, wynika z wzajemnego oddziaływania strategii defensywnej i ofensywnej. Załóżmy, że Andrew Toney naprawdę ma szczęśliwą rękę. Z pewnością drużyna przeciwna będzie robić wszystko, aby uniemożliwić mu zdoby- wanie punktów. W ten sposób obniży się odsetek jego celnych rzutów. To nie wszystko. Podczas gdy przeciwnicy skupiają swe wszyst- kie wysiłki na Toneyu, jego kolega z drużyny pozostawiony jest bez „obstawy”, co zwiększa jego szanse na celne rzuty. Innymi słowy, „szczęśliwa ręka” Andrew Toneya polepsza grę całej drużyny, chociaż jego indywidualna gra może się pogorszyć. Stąd też test na istnienie www.mtbiznes.pl 27 Sztuka strategii „szczęśliwej ręki” powinien być przeprowadzany za pomocą analizy serii celnych rzutów całej drużyny. Podobne zjawisko można zaobserwować w wielu innych grach drużynowych. W 1986 roku w czasie finału mistrzostw świata w pił- ce nożnej Diego Maradona nie strzelił ani jednej bramki, jednakże jego świetne podania, przebijające się przez linię niemieckiej obrony, pozwoliły Argentynie zdobyć dwa gole. Wartości gwiazdy nie można oszacować patrząc jedynie na zdobywane przez nią punkty. Kluczem do właściwej oceny jest analiza wkładu wybitnego zawodnika w osią- gnięcia pozostałych kolegów z drużyny, a to można zmierzyć stu- diując statystykę asyst. W hokeju zarówno zdobyte gole, jak i liczba asyst wpływają na pozycję zawodnika w rankingu. Zdarzają się nawet takie przypadki, gdy zawodnik pomaga sam so- bie. Gwiazda Cleveland Cavaliers, LeBron James, pisze i je, używając lewej ręki, lecz woli oddawać rzuty prawą (mimo iż jego lewa ręka nadal jest znacznie lepsza niż większości innych zawodników). Druży- ny przeciwne wiedzą, że LeBron jest praworęczny, tak więc koncentru- ją się na obronie przed rzutami z prawej ręki. Lecz nie mogą zupełnie zapomnieć o lewej ręce LeBrona, gdyż skuteczność rzutów z tej ręki jest zbyt duża, aby pozostawić taki atak zupełnie bez obrony. Cóż się dzieje, gdy LeBron trenuje poza sezonem rzuty leworęcz- ne? W odpowiedzi obrona skupia swe wysiłki na blokowaniu rzu- tów z lewej ręki. W rezultacie nasz zawodnik znacznie częściej ma „wolną” prawą rękę. Lepsze rzuty leworęczne zwiększają skuteczność rzutów praworęcznych. Można powiedzieć, że lewica nie tylko wie, co czyni prawica. Ona jej w tym pomaga! Drążąc temat, w rozdziale 5 udowodnimy, że jeśli lewa ręka jest skuteczniejsza, można jej używać rzadziej! Wielu pewnie doświad- czyło tego pozornie niezwykłego zjawiska w czasie gry w tenisa. Jeśli twój bekhend jest słabszy niż forhend, przeciwnicy nauczą się poda- wać tak, abyś musiał odbierać bekhendem. Będąc zmuszonym od- bierać w ten sposób, wyćwiczysz swój bekhend i będzie on znacznie skuteczniejszy. Gdy wreszcie oba odebrania będą równie dobre, ry- wale nie będą mogli już wykorzystywać twojego słabego bekhendu. Będą grać bardziej równomiernie, podając zarówno na bekhend, jak i forhend. Dzięki udoskonaleniu bekhendu będziesz mógł znacznie częściej wykorzystywać swój świetny forhend. 28 www.mtbiznes.pl Dziesięć opowieści na temat strategii 4. Być albo nie być... na czele Finał Regat o Puchar Ameryki w roku 1983. Po czterech pierwszych wyścigach w serii jacht Dennisa Connera Liberty prowadził 3:1. Rankiem przed piątym wyścigiem na pokład jachtu dostarczono szampana. Żony żeglarzy przywdziały koszulki i szorty w kolorach flagi amerykańskiej, sądząc, że prasa zrobi im zdjęcie po tym, jak mężowie dopiszą kolej- ną wygraną do nieprzerwanego 132-letniego pasma zwycięstw Stanów Zjednoczonych. Niestety życie napisało inny scenariusz. Na początku wyścigu Liberty wyprzedzał stawkę o 37 sekund, podczas gdy rywale, jacht Australia II, z powodu falstartu musieli wrócić na linię startu. Australijski kapitan, John Bertrand, próbował nadrobić stratę, odbijając jachtem mocno na lewo od kursu i ustawia- jąc się na prawym halsie, mając nadzieję na zmianę wiatru. Dennis Conner zdecydował się nie zmieniać kursu i dalej płynął lewym hal- sem. Bertrand zaryzykował i mu się to opłaciło. Kurs wiatru zmienił się o pięć stopni na korzyść Australia II i jacht wygrał wyścig z prze- wagą jednej minuty i czterdziestu siedmiu sekund. Connera skryty- kowano za błąd strategiczny. Powinien był postąpić tak jak rywale. Po dwóch kolejnych wyścigach Australijczycy wygrali serię. Regaty pozwalają zaobserwować ciekawą strategię, która jest od- wrotnością strategii „podążania za prowadzącym”. W żeglarstwie łódź prowadząca zazwyczaj naśladuje strategię drużyny przegrywają- cej. Jeśli przegrywający jacht zmienia hals, prowadząca drużyna robi tak samo. Prowadzący kopiuje posunięcia przegrywającego nawet wtedy, gdy jest oczywiste, że strategia tego drugiego nie jest właści- wa. Dlaczego? Ponieważ w żeglarstwie nie ma znaczenia, jak duża jest przewaga nad jachtem przegrywającym. Liczy się tylko wygra- na. Jeśli jesteś na czele wyścigu, najpewniejszym sposobem na dalsze prowadzenie jest „papugowanie”7. Analitycy giełdowi i specjaliści od prognoz ekonomicznych rów- nież postępują zgodnie ze strategią „papugowania”. Słynni analitycy nie widzą sensu w ogłaszaniu prognoz różniących się diametralnie od 7 Ta strategia nie obowiązuje w wyścigu, w którym udział bierze więcej niż dwie łodzie. Jeśli na przykład ścigają się trzy drużyny i jedna łódź obiera lewy hals, a dru- ga prawy, prowadzący muszą zdecydować, którą z łodzi (jeśli w ogóle) naśladować. www.mtbiznes.pl 29 Sztuka strategii przewidywań reszty kolegów po fachu. Raczej starają się przedsta- wiać analizy podobne do innych i utrzymać pozycję. W ten sposób prawdopodobieństwo, że ludzie zaczną wątpić w ich zdolności, jest niewielkie. Z drugiej strony, młodzi i odważni, nie mający nic do stracenia, podejmują ryzykowne kroki, a ich prognozy są ekstremal- ne. Najczęściej nie mają racji i znikają ze sceny. Czasami jednak pro- gnozy okazują się trafione, a ich autorzy stają się sławni. Dalsze przykłady takiej strategii można czerpać z rywalizacji na rynku technologicznym lub przemysłowym. Na rynku komputerów osobistych Dell nie należy do czołówki innowatorów. Firma znana jest głównie z tego, że potrafi standardowe rozwiązania technologicz- ne wprowadzić do masowego obrotu. Znacznie więcej nowatorskich pomysłów pochodzi z Apple lub Sun, a także innych „młodych” firm. Ryzykowne innowacje to najlepszy, jeśli nie jedyny, sposób tych firm na zdobycie udziału w rynku. Zasada sprawdza się również na innych rynkach. Procter Gamble, Dell rynku pieluch, skopiował pomysł Kimberly-Clark i zaczął produkować pieluchy z taśmą mocującą, którą można wielokrotnie odlepiać. W ten sposób firma odzyskała główną pozycję na rynku. Istnieją dwa sposoby kopiowania. Można naśladować natychmiast po wykonaniu ruchu przez przeciwnika (jak w przypadku żeglar- stwa) albo odczekać chwilę, aby zobaczyć, czy posunięcie okaże się sukcesem, czy porażką (jak w przypadku komputerów). W biznesie opłaca się trochę odczekać, gdyż, w przeciwieństwie do sportu, tutaj zwycięzca nie zdobywa wszystkiego. Stąd też liderzy na rynku nie naśladują nowych graczy, jeśli nie wierzą w sukces ich strategii. 5. takie jest moje stanowisko Po ostrej krytyce autorytetu papieża i soborów w wykonaniu Mar- cina Lutra Kościół katolicki domagał się od niego odwołania wygło- szonych tez. Luter odmówił. „Nie wyprę się żadnego słowa, które wypowiedziałem, gdyż przeciwstawienie się własnemu sumieniu nie jest ani właściwe, ani bezpieczne”. Był również bezkompromisowy. „Takie jest moje stanowisko, nie mogę go zmienić”. Nieprzejednanie Marcina Lutra wynikało z przekonania, że jego poglądy stanowią po- 30 www.mtbiznes.pl Dziesięć opowieści na temat strategii wrót do istoty wiary i boskości. Na drodze do prawdy nie było miej- sca na kompromis. Jego postawa odbiła się szerokim echem, stała się zarodkiem reformacji, a w konsekwencji doprowadziła do istotnych zmian w Kościele katolickim. Podobną strategię nieprzejednania stosował Charles de Gaulle, wpływowy gracz na arenie stosunków międzynarodowych. Jak pisze Don Cook, autor biografii tego polityka: „Potrafił zbudować swoją pozycję dzięki własnej prawości, inteligencji, osobowości oraz intu- icji i poczuciu przeznaczenia”8. Lecz przede wszystkim zawdzięczał to swojej bezkompromisowości. W czasie II wojny światowej na cze- le emigracyjnego rządu okupowanej Francji, pozostawał nieugięty w czasie negocjacji z Rooseveltem i Churchillem. W latach sześćdzie- siątych, już jako prezydent Francji, dzięki wyraźnemu „Nie!” zdołał zmienić kilka decyzji Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej na ko- rzyść własnego kraju. W jaki sposób bezkompromisowość zapewniła mu przewa- gę w negocjacjach? To proste. Gdy de Gaulle zajmował całkowicie nieprzejednane stanowisko, reszcie pozostawało jedynie zgodzić się z jego zdaniem lub je odrzucić. Podajmy przykład. Prezydent Fran- cji w pojedynkę uniemożliwiał Anglii przystąpienie do Wspólnoty. Najpierw dokonał tego w roku 1963, a następnie w 1968. Inne kraje mogły jedynie zaakceptować veto Francji lub rozwiązać Wspólnotę. De Gaulle dokonywał starannej oceny swego stanowiska i był pe- wien, że jego sprzeciw zostanie przyjęty. Niestety to często oznaczało, że lwią część korzyści otrzymywała Francja. Nieprzejednanie polityka nie dawało szans innym stronom do wyjścia z inną, również akcepto- walną propozycją. W praktyce łatwiej to powiedzieć niż zrobić. Bezkompromisowość to trudna strategia. Po pierwsze, negocjacje rzadko dotyczą kolejne- go kawałka ciasta na stole. Zazwyczaj poruszane są sprawy wyso- kiej wagi. Bycie postrzeganym jako osoba bezgranicznie zachłanna może zrazić innych do dalszych negocjacji. Jest także możliwe, że następnym razem inne osoby też zajmą bardziej twarde stanowiska, chcąc odzyskać to, co straciły poprzednio. Niesprawiedliwe zwycię- stwo może zepsuć stosunki biznesowe, a nawet te osobiste. Stąd też 8 Don Cook, Charles de Gaulle: A biography, Putnam, New York 1982. www.mtbiznes.pl 31 Sztuka strategii David Schoenbrun, biograf de Gaulle’a, krytykuje jego szowinizm: „W relacjach międzyludzkich osoby niezdolne do miłości rzadko są kochane. Ci, którzy nie potrafią być dobrymi przyjaciółmi, w końcu pozostają sami. Dlatego też odrzucanie przez de Gaulle’a przyjaźni krzywdziło Francję”9. Pójście na kompromis dzisiaj może okazać się lepszą strategią w perspektywie jutra. Po drugie, problem tkwi w zdolności do osiągnięcia odpowiednie- go stopnia nieprzejednania. Luter i de Gaulle dokonali tego dzięki swojej osobowości, niestety nie bez kosztów. Bezkompromisowość jako cecha charakteru nie jest czymś, co możemy „włączyć”, gdy jest nam potrzebne, a następnie „wyłączyć” do następnego razu. To prawda, że nieprzejednanie może zmęczyć przeciwnika i zmusić do ustępstw. Równie dobrze jednak może spowodować, że twoje nie- wielkie koszty zamienią się w ogromne katastrofy. Ferdinand de Lesseps był umiarkowanie zdolnym inżynierem z nadzwyczajną determinacją i wizją. Zasłynął zbudowaniem Kanału Sueskiego, podczas gdy inni uznali to za prawie niemożliwe ze wzglę- du na panujące na miejscu trudne warunki. Lesseps był nieprzejedna- ny i nie słuchał innych. Nie brał pod uwagę niemożliwości zbudowa- nia kanału i dlatego odniósł sukces. Następnie próbował zastosować tę samą technikę do budowy Kanału Panamskiego. Próby zakończyły się klęską10. Zdołał zapanować nad afrykańskimi piaskami, niestety przegrał z amerykańską malarią. Problem tkwił w tym, że Lesseps w swoim nieprzejednaniu nie potrafił przyznać się do porażki, kiedy już dawno przegrał bitwę. Czy jest więc możliwe korzystać z bezkompromisowości selek- tywnie? Nie ma idealnego rozwiązania, jednakże istnieją sposoby na osiągnięcie i utrzymanie silnej, nieprzejednanej pozycji. Poruszymy ten temat w rozdziale 7. 9 David Schoenbrun, The Three Lives of Charles de Gaulle, Athenaeum, New York 1966. 10 Kanał Sueski został zbudowany na poziomie morza. Prace ziemne były sto- sunkowo proste, gdyż obszar był nisko położony i głównie piaszczysty. W Panamie budowniczy napotkali znacznie więcej przeszkód. Teren miał wysokie wzniesienia, po drodze trzeba było przeprawiać się przez jeziora i gęstą puszczę. Lesseps starał się dokopać do poziomu morza, lecz poniósł porażkę. Znacznie później inżynierowie pracujący dla amerykańskiej armii opracowali zupełnie inną technikę budowy kana- łu – zastosowano system śluz, wykorzystując istniejące naturalne jeziora. 32 www.mtbiznes.pl Dziesięć opowieści na temat strategii 6. Stawka większa niż tycie Cindy Nacson-Schechter chciała zrzucić wagę. Dobrze wiedziała, co robić. Musiała mniej jeść i więcej ćwiczyć. Posiadła pełną wiedzę na temat piramidy żywieniowej i ukrytych kalorii w napojach i so- kach. Mimo to nie chudła. Po urodzeniu drugiego dziecka przytyła 20 kilo i nie potrafiła się ich pozbyć. Dlatego też zdecydowała się przyjąć ofertę telewizji ABC, która obiecała pomóc jej w odchudzaniu. 9 grudnia 2005 roku Cindy sta- wiła się w studiu fotograficznym na Manhattanie, gdzie przebrała się w bikini. Dwuczęściowego stroju kąpielowego nie nosiła od czasu, gdy skończyła dziewięć lat, a to nie był dobry moment na ponowne jego założenie. Prace w studiu przypominały przygotowania do sesji zdjęcio- wej dla jakiegoś ekskluzywnego magazynu. Cały plan był rzęsiście oświetlony i wszędzie stały jakieś aparaty. Cindy stała pośród tego wszystkiego w skąpym bikini w jasnozielonym kolorze. Producenci pomyśleli o wszystkim. Gdzieś ukryli grzejnik, tak aby nasza boha- terka nie zmarzła. Pstryk. Uśmiech. Pstryk. Uśmiech. Co jej u licha przyszło do głowy?! Pstryk. Jeśli wszystko pójdzie dobrze, nikt nigdy nie zobaczy tych zdjęć. Zawarła układ z telewizją ABC. Jeśli w ciągu następnych dwóch miesięcy zdoła zrzucić 8 kilo, zdjęcia zostaną zniszczone. ABC nie miało jej w żaden sposób pomagać. Żadnego doradcy, żadnego tre- nera, żadnej diety. Przecież już dobrze wiedziała, co ma robić. Jedyne, czego jej brakowało, to większej motywacji i dobrego powodu, aby odchudzanie zacząć już dziś, a nie odkładać na jutro. Teraz była wystarczająco zmotywowana. Jeśli nie zrzuci tych kilku kilogramów, ABC pokaże zdjęcia i wyświetli film z jej udziałem w swo- im programie. Cindy podpisała już na to zgodę. Osiem kilo w dwa miesiące nie było wyzwaniem ponad siły, lecz nie była to też bułka z masłem. Po drodze Cindy miała uczestniczyć w kil- ku przyjęciach i obiadach świątecznych. Nie mogła ryzykować i czekać do Nowego Roku. Musiała zacząć od razu. Była świadoma zagrożeń związanych z nadwagą – zwiększone ryzyko cukrzycy, zawału serca, a nawet śmierci. Mimo to do tej pory www.mtbiznes.pl 33 Sztuka strategii nie była wystarczająco przerażona, aby rozpocząć skuteczną dietę. Tym, co napawało ją prawdziwym strachem, była myśl, że jej były chłopak może zobaczyć ją i jej wylewające się z kostiumu ciało w te- lewizji. A szanse, że nie włączy telewizji w odpowiednim momencie, były nikłe, gdyż jej najlepsza przyjaciółka miała mu o tym powie- dzieć, jeśli Cindy poniesie porażkę. Laurie Edwards nie podobała się sobie. Samopoczucia nie po- prawiała jej też praca. Była barmanką i codziennie otaczały ją za- stępy atrakcyjnych dwudziestoparolatków. Próbowała już wielu diet. Czuła, że brnie w złym kierunku i potrzebowała kogoś, kto pomoże jej obrać nowy kurs. Gdy powiedziała swoim koleżan- kom o udziale w programie ABC, stwierdziły, że jest to najgłupsza rzecz, jaką kiedykolwiek zrobiła. Na zdjęciach uwieczniono ten specyficzny wyraz twarzy, gdy myślała: „Cóż ja najlepszego ro- bię?!”. Uwieczniono też sporo jej ciała. Ray również chciał zrzucić parę kilo. Był świeżo po ślubie, miał dwadzieścia parę lat, lecz wyglądał na czterdziestolatka. Gdy ma- szerował po czerwonym dywanie w kąpielówkach, nie wzbudzał za- chwytu. Pstryk. Uśmiech. Pstryk. Ray nie ryzykował. Jego żona chciała, aby schudł, i była gotowa mu w tym pomóc. Zaproponowała, że będzie odchudzać się razem z nim. Wskoczyła w bikini i dała się sfotografować. Nie była tak otyła jak Ray, lecz również jej figura pozostawiała wiele do życzenia. Jej układ z ABC był inny niż Cindy. Nie musiała się ważyć. Nie musiała nawet schudnąć. Wszystko zależało od męża. Jeśli Ray nie zrzuci wagi, jej zdjęcia zostaną pokazane w telewizji. Ray grał o większą stawkę. Albo straci zbędne kilogramy, albo własną żonę. W sumie cztery kobiety i jedna para odsłonili prawie wszystko przed kamerami. Czemu to zrobili? Nie byli ekshibicjonistami. Pro- ducenci ABC dokładnie ich „prześwietlili”. Nikt z piątki nie miał ochoty zobaczyć swoich zdjęć w telewizji. Każdy miał nadzieję, że to nigdy nie nastąpi. Podjęli grę z samym sobą z przyszłości. Ich obecne „ja” chciało, aby przyszłe „ja” przeszło na dietę i zaczęło ćwiczyć. Przyszłe „ja” chciało jeść lody i oglądać telewizję. W większości przypadków przy- szłe „ja” wygrywa, gdyż to ono ma ostatni ruch. Wszystko polega na 34 www.mtbiznes.pl Dziesięć opowieści na temat strategii tym, aby zmienić motywację przyszłego „ja” tak, aby zmienić jego zachowanie. Odwołajmy się do greckiej mitologii. Odyseusz bardzo pragnął usłyszeć syreni śpiew. Wiedział jednak, że jeśli jego przyszłe „ja” usłyszy pieśń, rozbije statek na skałach. Dlatego też kazał związać sobie ręce i przywiązać się do masztu, podczas gdy reszcie załogi nakazał zatkać uszy. W żargonie dietetyków nazywamy to strategią pustej lodówki. Cindy, Laurie i Ray poszli jeden krok dalej. Dobrowolnie zwią- zali się takim porozumieniem, z którego mogli się wyplątać jedynie poprzez rozpoczęcie diety. Może się wydawać, że więcej opcji to za- wsze dobre rozwiązanie. Lecz przy podejściu strategicznym ich ogra- niczenie jest często lepszym wyjściem. Thomas Schelling opisuje, jak ateński generał Ksenofon dowodził walką swej armii, którą ustawił w taki sposób, że za sobą miała jedynie wąwóz niemożliwy do przej- ścia. Zrobił to specjalnie, aby żołnierze nie mieli możliwości odwrotu. W ten sposób jego armia zwarła szyki i wygrała bitwę. Podobną strategię zastosował Kortez, zatapiając własne statki po przybyciu do Meksyku. Decyzję tę podjął przy wsparciu swoich ludzi. Garstka zaledwie sześciuset żołnierzy przeciwko rzeszy Indian posta- nowiła pokonać przeciwnika lub zginąć w walce. Aztekowie mogli wycofać się w głąb lądu, lecz dla Korteza i jego kompanów nie istnia- ła możliwość odwrotu lub dezercji. Decydując się na takie rozwiąza- nie, Kortez pogorszył skutki potencjalnej przegranej, a tym samym zwiększył swoje szanse zwycięstwa. Tak też się stało – wygrał11. Strategia, która zadziałała w przypadku Ksenofona i Korteza, okazała się trafiona również dla Cindy, Laurie i Raya. Dwa miesiące później, w sam raz na Walentynki, Cindy zrzuciła 8 kilo. Waga Raya spadła o 10 kilogramów i teraz zapinał pasek o dwie dziurki dalej. Groźba publikacji zdjęć była motywacją, aby rozpocząć odchudzanie. Po zrobieniu tego pierwszego kroku wszystkie osoby kontynuowały dietę już dla samych siebie. Laurie straciła wymagane 8 kilogramów już po pierwszym miesiącu. Kontynuowała odchudzanie i po kolejnym miesiącu zrzuciła następne 6 kilo. Zrzucone kilogramy stanowiły 14 wagi ciała Laurie. Teraz mogła włożyć na siebie ubrania o dwa rozmiary mniejsze. Jej znajomi już nie uważali programu ABC za głupi pomysł. 11 Kortezowi pomogło również uznanie go przez Indian za białoskórego boga. www.mtbiznes.pl 35 Sztuka strategii Po przedstawieniu idei programu nie powinieneś być zdziwiony faktem, że jeden z nas pomagał w jego stworzeniu. Być może po- winniśmy byli nadać naszej poprzedniej książce tytuł: Strategiczne odchudzanie. Na pewno sprzedalibyśmy wtedy znacznie więcej eg- zemplarzy. No cóż, nie zrobiliśmy tego niestety. Wrócimy jeszcze do opisanych wcześniej typów strategii w rozdziale 6. 7. dylemat Buffetta W artykule z „New York Timesa”, propagującym reformę finan- sowania kampanii wyborczych w Stanach Zjednoczonych, wyrocznia z Omaha, Warren Buffett, proponuje zwiększyć limit wkładu indywi- dualnego z 1000 na 5000 dolarów i zakazać wszelkich innych datków. Żadnych pieniędzy od korporacji, żadnych pieniędzy od związków, żadnych pieniędzy z bliżej niezidentyfikowanych źródeł. Brzmi fan- tastycznie, lecz ma jeden feler. Taka propozycja nigdy nie przejdzie procesu legislacyjnego. Dlaczego? Ponieważ osoby, w których gestii leży zaaprobowanie projektu ustawy, mają najwięcej do stracenia. Przewaga, jaką posia- dają w zbieraniu funduszy na kampanie, zapewnia im pracę na wiele lat. Jak nakłonić ludzi, aby zrobili coś, co nie leży w ich interesie? Na- leży postawić ich w sytuacji, którą nazywamy dylematem więźniów12. Oto co pisze Buffett: A więc, załóżmy, że jakiś rozrzutny miliarder (nie ja, nie ja!) składa taką oto ofertę: „Jeśli projekt ustawy nie przejdzie, ja, rozrzutny miliar- der, przekażę miliard dolarów partii, której największa ilość członków głosowała za ustawą”. Dzięki temu diabolicznemu zabiegowi rodem z teorii gier ustawa przeszłaby przez Kongres, a nasz miliarder nie stra- ciłby ani centa (co każe nam sądzić, że nie był aż tak rozrzutny). Postawmy się w sytuacji Demokratów i rozważmy nasze opcje. Załóżmy, że Republikanie poprą ustawę, a my będziemy głosować 12 Wolimy używać liczby mnogiej, choć najczęściej sytuacja taka określana jest mianem dylematu więźnia. My jednak uważamy, że dylemat powstaje dopiero w chwili, gdy mamy przynajmniej dwóch więźniów. 36 www.mtbiznes.pl Dziesięć opowieści na temat strategii przeciwko. Jeśli nasze starania zablokowania ustawy okażą się po- myślne, wtedy zarobimy dla Republikanów miliard dolarów, a tym samym dostarczymy im środków do zdominowania sceny politycznej na najbliższą dekadę. Tak więc nic nie zyskujemy z blokowania usta- wy, jeśli Republikanie ją popierają. Natomiast jeśli Republikanie będą przeciwko, a my za ustawą, wtedy mamy szanse zarobienia miliarda. Stąd wniosek, że niezależnie od decyzji Republikanów, Demokraci powinni poprzeć ustawę. Oczywiście tak samo rozumują Republikanie. Powinni poprzeć ustawę, niezależnie od decyzji Demokratów. W efek- cie obie partie decydują się poprzeć ustawę, a nasz miliarder dopina swego bez uszczerbku na finansach. Buffett dodaje, że plan przyniósł- by jeszcze jedną korzyść. Jego skuteczność obaliłaby absurdalne twier- dzenie, że pieniądze nie wpływają na głosowanie w Kongresie. Taką sytuację określa się mianem dylematu więźniów, ponieważ obie strony są zmuszone do przedsięwzięcia kroków niezgodnych z ich wspólnym interesem13. W klasycznej wersji dylematu policja przesłuchuje oddzielnie dwóch więźniów. Każdy z nich jest odpo- wiednio zachęcony do przyznania się do przestępstwa. Jeśli natomiast jeden z nich zdecyduje się milczeć, podczas gdy drugi postanowi się przyznać, wtedy ten pierwszy zostanie surowo ukarany. Stąd też obaj uznają za korzystniejs
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Sztuka strategii
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: