Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00164 003498 18771714 na godz. na dobę w sumie
Taoizm dla bystrzaków - książka
Taoizm dla bystrzaków - książka
Autor: Liczba stron: 392
Wydawca: Septem Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-5217-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Przewodnik po bogatej historii i współczesnych praktykach taoizmu

Bez względu na to, czy jesteś studentem religioznawstwa, czy po prostu interesuje Cię taoizm, w tej zabawnej i przystępnie napisanej książce znajdziesz uniwersalną wiedzę na temat podstawowych idei taoizmu, korzeni tej religii i jej licznych interpretacji, a także wyczerpujące wyjaśnienie, co to znaczy być taoistą.

W książce:

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginału: Taoism For Dummies Tłumaczenie: Michał Lipa ISBN: 978-83-283-5217-9 Original English language edition Copyright © 2013 by John Wiley Sons Canada, Ltd. All rights reserved including the right of reproduction in whole or in part in any form. This translation published by arrangement with John Wiley Sons, Inc. Oryginalne angielskie wydanie Copyright © 2013 by John Wiley Sons Canada, Ltd. Wszelkie prawa, włączając prawo do reprodukcji całości lub części w jakiejkolwiek formie, zarezerwowane. Tłumaczenie opublikowane na mocy porozumienia z John Wiley Sons, Inc. Translation copyright © 2019 by Helion S.A. Wiley, the Wiley Publishing Logo, For Dummies, Dla Bystrzaków, the Dummies Man logo, A Reference for the Rest of Us!, The Dummies Way, Dummies Daily, The Fun and Easy Way, Dummies.com, Making Everything Easier, and related trade dress are trademarks or registered trademarks of John Wiley Sons, Inc. and/or its affiliates in the United States and/or other countries. Used by permission. Wiley, the Wiley Publishing Logo, For Dummies, Dla Bystrzaków, the Dummies Man logo, A Reference for the Rest of Us!, The Dummies Way, Dummies Daily, The Fun and Easy Way, Dummies.com, Making Everything Easier, i związana z tym szata graficzna są markami handlowymi John Wiley and Sons, Inc. i/lub firm stowarzyszonych w Stanach Zjednoczonych i/lub innych krajach. Wykorzystywane na podstawie licencji. Autor oraz Helion SA dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Helion SA nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://septem.pl/user/opinie/taobys Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Helion SA ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: septem@septem.pl WWW: http://septem.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Spis tre(cid:285)ci O autorze .........................................................................................15 Podzi(cid:219)kowania autora ...................................................................17 Wprowadzenie ..................................................................................19 O ksi(cid:199)(cid:318)ce ....................................................................................................................19 Konwencje zastosowane w ksi(cid:199)(cid:318)ce ........................................................................20 Naiwne za(cid:260)o(cid:318)enia ......................................................................................................21 Jak podzielona jest ksi(cid:199)(cid:318)ka ......................................................................................21 Cz(cid:219)(cid:285)(cid:201) I. Poruszanie si(cid:219) w (cid:285)wiecie taoizmu .......................................................21 Cz(cid:219)(cid:285)(cid:201) II. Historia taoizmu ..................................................................................22 Cz(cid:219)(cid:285)(cid:201) III. Najwa(cid:318)niejsze poj(cid:219)cia taoizmu .........................................................22 Cz(cid:219)(cid:285)(cid:201) IV. Taoistyczne praktyki religijne ............................................................22 Cz(cid:219)(cid:285)(cid:201) V. Dekalogi ................................................................................................22 Cz(cid:219)(cid:285)(cid:201) VI. Dodatki ................................................................................................23 Ikony wykorzystane w ksi(cid:199)(cid:318)ce ................................................................................23 Co dalej ......................................................................................................................24 CZ(cid:218)(cid:284)(cid:200) I: PORUSZANIE SI(cid:218) W (cid:284)WIECIE TAOIZMU ......................25 ROZDZIA(cid:259) 1: Wprowadzenie do taoizmu .............................................27 Kilka s(cid:260)ów o topografii krainy taoizmu ...................................................................29 Ewolucja taoizmu ......................................................................................................31 Pocz(cid:199)tki i rozwój taoizmu ..................................................................................31 Taoizm dzisiejszy ................................................................................................32 Podstawowe idee taoizmu ......................................................................................33 Dao jest pocz(cid:199)tkiem wszystkiego .....................................................................33 Rozwój taoizmu ..................................................................................................35 Rzut oka na praktyki taoistyczne ............................................................................35 Metody osobistego samodoskonalenia ...........................................................36 Rytua(cid:260) taoistyczny ...............................................................................................37 Spis tre(cid:285)ci 5 Poleć książkęKup książkę ROZDZIA(cid:259) 2: Czym jest taoizm? ............................................................39 Twoje pierwsze spotkanie z taoizmem ..................................................................40 W czym taoi(cid:285)ci przypominaj(cid:199) jankesów? .........................................................41 Zabawa w kotka i myszk(cid:219) z taoizmem .............................................................42 Porz(cid:199)dkowanie chaosu: kilka wa(cid:318)nych rozró(cid:318)nie(cid:262) ..............................................43 Od klasyfikacji bibliotecznej do szko(cid:260)y filozofii ................................................45 Cienka granica mi(cid:219)dzy filozofi(cid:199) a religi(cid:199) ..........................................................47 Nie ka(cid:318)dy pustelnik, mag i egzorcysta jest taoist(cid:199) .........................................50 ROZDZIA(cid:259) 3: Nie wierz we wszystko, co pomy(cid:285)lisz ............................53 Rozprawa z najwa(cid:318)niejszym mitem na temat taoizmu ........................................54 Czyste nauczanie ska(cid:318)one przes(cid:199)dami i zdeptane przez religijnych oportunistów ......................................................................54 Wiktoria(cid:262)ski rys taoizmu i chi(cid:262)skiej religii .......................................................56 Idealna propozycja dla poszukiwaczy duchowo(cid:285)ci ........................................58 Orientacja na religi(cid:219) chi(cid:262)sk(cid:199) ...................................................................................59 Okr(cid:219)gi, trójk(cid:199)ty i konkretne my(cid:285)lenie ..............................................................60 Synkretyzm religijny: troch(cid:219) z tego koszyczka, troch(cid:219) z tamtego .................61 Bóstwa, duchy i dba(cid:260)o(cid:285)(cid:201) o konkretne efekty ...................................................63 Wró(cid:318)biarstwo i praktyczna strona religii .........................................................65 Mo(cid:318)esz mi wierzy(cid:201) lub nie, ale nie chodzi o wiar(cid:219) ...............................................67 CZ(cid:218)(cid:284)(cid:200) II: HISTORIA TAOIZMU ....................................................69 ROZDZIA(cid:259) 4: Klasyczna filozofia taoistyczna ......................................71 Sto szkó(cid:260) .....................................................................................................................72 T(cid:219)sknota za starymi dobrymi czasami .............................................................72 Bezrobotni my(cid:285)liciele w poszukiwaniu zaj(cid:219)cia ................................................73 Podstawowe za(cid:260)o(cid:318)enia i terminologia okresu .................................................75 Morali(cid:285)ci: konfucjani(cid:285)ci i moi(cid:285)ci ........................................................................76 Laozi: legendarny za(cid:260)o(cid:318)yciel taoizmu .....................................................................79 Stary m(cid:219)drzec, który prawdopodobnie w ogóle nie istnia(cid:260) ...........................80 Daodejing: klasyczny tekst w 5000 znaków ......................................................81 Zhuangzi: sceptyk, gaw(cid:219)dziarz, weso(cid:260)ek ................................................................87 Dekonstrukcja rzeczywisto(cid:285)ci konsensusu ......................................................87 Sen o byciu motylem ..........................................................................................88 Krytyka uczonych, gloryfikacja wyrzutków ......................................................89 W strefie dao .......................................................................................................92 Dwóch (prawie) zapomnianych wczesnych taoistów ...........................................93 Liezi: cz(cid:260)owiek, który by(cid:260) prawie jak Zhuangzi .................................................93 Yang Zhu: mi(cid:260)o(cid:285)nik (cid:318)ywych barw i pi(cid:219)knych kobiet .......................................94 6 Taoizm dla bystrzaków Poleć książkęKup książkę Moment chwa(cid:260)y taoistycznej w(cid:260)adzy ......................................................................95 Huang-Lao i szko(cid:260)a dao ......................................................................................95 Synteza taoizmu i innych filozofii .....................................................................96 ROZDZIA(cid:259) 5: Rozwój taoizmu instytucjonalnego ...............................97 Droga niebia(cid:262)skich mistrzów ..................................................................................98 Deifikacja Laozi ...................................................................................................98 Zhang Daoling: „prawdziwy” za(cid:260)o(cid:318)yciel „prawdziwego” taoizmu? ................99 Przymierze prawdziwej jedno(cid:285)ci .....................................................................101 Droga najwy(cid:318)szego pokoju ..............................................................................103 Powstanie (cid:318)ó(cid:260)tych turbanów i teokracja taoistyczna ...................................104 Nast(cid:219)pna fala taoistycznych objawie(cid:262) .................................................................106 Wielka czysto(cid:285)(cid:201) .................................................................................................107 Najwy(cid:318)sza czysto(cid:285)(cid:201) ...........................................................................................107 Magiczny klejnot ...............................................................................................109 Narodziny to(cid:318)samo(cid:285)ci taoistycznej ......................................................................109 Nauki dao ...........................................................................................................110 Wp(cid:260)yw buddyzmu .............................................................................................111 Pó(cid:316)niejsze nurty taoizmu ................................................................................112 ROZDZIA(cid:259) 6: Odmiany taoizmu w dzisiejszych Chinach ..................115 Jedno (oraz wiele) da(cid:260)o pocz(cid:199)tek dwóm ..............................................................117 Nurt liturgiczny: zhengyi dao ............................................................................117 Nurt monastyczny: quanzhen dao ..................................................................123 Porównanie dwóch wspó(cid:260)czesnych nurtów taoizmu ...................................130 Chi(cid:262)skie Towarzystwo Taoistyczne ......................................................................131 ROZDZIA(cid:259) 7: Na zachód, drogie dao, na zachód ...............................133 Taoizm a wyobra(cid:316)nia zachodnia ...........................................................................134 Odej(cid:285)cie od modelu buddyjskiego .................................................................134 Poszukiwanie taoizmu w nieodpowiednich miejscach ................................135 Taoizm jako (cid:285)cie(cid:318)ka duchowa ...............................................................................136 Rozszyfrowywanie zagmatwanego j(cid:219)zyka duchowo(cid:285)ci ...............................136 Spirytualizacja religii Wschodu .......................................................................138 Uniwersalizacja dao ..........................................................................................139 T(cid:260)umaczenia klasycznych tekstów ........................................................................140 Inspiruj(cid:199)cy teozofowie i trapistowscy mnisi ..................................................141 Wraca(cid:201) wci(cid:199)(cid:318) do domu dao .............................................................................143 Puchatkowy taoizm ..........................................................................................144 Obrona terytorium taoizmu ............................................................................145 Spis tre(cid:285)ci 7 Poleć książkęKup książkę Ameryka(cid:262)skie (cid:285)wi(cid:199)tynie taoistyczne i grupy wyznawców .................................147 Share Lew, Khigh Dhiegh i Sanktuarium Taoistyczne ..................................148 Mistrz Moy, Taoistyczne Stowarzyszenie Tai Chi oraz Fung Loy Kok .........150 Ca(cid:260)o(cid:285)ciowa Droga Ni Hua-chinga ...................................................................151 Mantak Chia i Tao Uzdrawiaj(cid:199)ce ......................................................................152 Taoizm jako si(cid:260)a polityczna i spo(cid:260)eczna ................................................................154 Taoizm w polityce prezydenckiej ....................................................................154 Yin kontratakuje: taoizm a feminizm ..............................................................156 Taoizm a ekologia .............................................................................................156 CZ(cid:218)(cid:284)(cid:200) III: NAJWA(cid:317)NIEJSZE POJ(cid:218)CIA TAOIZMU .......................159 ROZDZIA(cid:259) 8: Czym jest dao i jak mo(cid:318)na za nim pod(cid:199)(cid:318)a(cid:201)? ...............161 Odczytywanie paradoksalnego j(cid:219)zyka dao ..........................................................163 Ci, którzy wiedz(cid:199) — nie mówi(cid:199). Ci, którzy mówi(cid:199) — nie wiedz(cid:199) .................164 Wyra(cid:318)anie niewyra(cid:318)alnego ..............................................................................165 Brama wszelkich subtelno(cid:285)ci ..........................................................................166 Dao jako (cid:316)ród(cid:260)o istnienia .......................................................................................167 Matka (cid:285)wiata .....................................................................................................168 Samoistna kreacja i umacnianie si(cid:219) wszech(cid:285)wiata ......................................169 Pokusa uwa(cid:318)ania dao za bóstwo ....................................................................170 Pustka jako (cid:316)ród(cid:260)o mocy ........................................................................................171 Trzydzie(cid:285)ci szprych po(cid:260)(cid:199)czonych w pia(cid:285)cie ...................................................172 Niebo i ziemia nie s(cid:199) humanitarne .................................................................173 S(cid:260)o(cid:262)ce i Ksi(cid:219)(cid:318)yc nie mog(cid:199) si(cid:219) nie przemieszcza(cid:201) ..........................................174 Pod(cid:199)(cid:318)anie Drog(cid:199), do(cid:285)wiadczanie jej i (cid:318)ycie w harmonii z ni(cid:199) ...........................176 Motyw powracania ...........................................................................................176 Na(cid:285)ladowanie dao ............................................................................................177 Kwestia mistycyzmu .........................................................................................178 ROZDZIA(cid:259) 9: Robi(cid:201) wszystko, nie robi(cid:199)c nic ......................................185 Sprzeczna z rozs(cid:199)dkiem zasada wuwei ................................................................186 Nic nie pozostaje niezrobione .........................................................................187 Spontaniczno(cid:285)(cid:201) i naturalno(cid:285)(cid:201) .........................................................................187 Metafora nieociosanego kloca ........................................................................189 Rola wizerunków kobieco(cid:285)ci ...........................................................................191 Rz(cid:199)dzenie przez nicnierobienie ............................................................................192 K(cid:260)opoty z prawem i w(cid:260)adz(cid:199) ..............................................................................193 M(cid:199)dry w(cid:260)adca jako puste centrum .................................................................194 Sprzeczne uwagi na temat wojskowo(cid:285)ci ........................................................194 8 Taoizm dla bystrzaków Poleć książkęKup książkę Dostosowywanie si(cid:219) do okoliczno(cid:285)ci istnienia ...................................................197 O(cid:285) Drogi .............................................................................................................197 Umys(cid:260) jako zwierciad(cid:260)o ....................................................................................200 Zwi(cid:199)zek mi(cid:219)dzy wuwei a kultywowaniem (cid:318)ycia ............................................200 Obrazy pierwotnej utopii .......................................................................................202 Niech bro(cid:262) i wozy nie b(cid:219)d(cid:199) u(cid:318)ywane .............................................................203 Walka o zachowanie w(cid:260)asnej natury ..............................................................204 ROZDZIA(cid:259) 10: Ka(cid:318)demu yin odpowiada yang o tej samej warto(cid:285)ci i przeciwnym zwrocie ................205 Poj(cid:219)cie qi — psychofizycznej tre(cid:285)ci istnienia .......................................................206 Czym jest qi? ......................................................................................................206 Czym nie jest qi? ...............................................................................................207 Qi a fizyka atomowa .........................................................................................208 Rola yin i yang w taoistycznych opowie(cid:285)ciach o stworzeniu ..............................210 Porz(cid:199)dek z chaosu ............................................................................................211 Chaotyczna zupa ...............................................................................................212 Szko(cid:260)a yin i yang ......................................................................................................214 Zou Yan: architekt zaginionej szko(cid:260)y ..............................................................214 Teoria pi(cid:219)ciu faz przemiany ............................................................................215 Ca(cid:260)o(cid:285)ciowy system zgodno(cid:285)ci i korelacji .............................................................218 Ka(cid:318)da rzecz wspó(cid:260)brzmi ze wszystkimi innymi .............................................218 Rozwój cia(cid:260)a i ducha .........................................................................................221 ROZDZIA(cid:259) 11: B(cid:260)(cid:219)kitne niebo, (cid:318)ó(cid:260)te niebo: wiara w nadej(cid:285)cie nowej ery ........................................223 Milenarystyczne ruchy religijne ............................................................................224 Czym jest milenaryzm? ....................................................................................224 Znane (i nieznane) tradycje milenarystyczne na Zachodzie ........................225 Nie tylko kryszta(cid:260)y, kadzid(cid:260)o i aromaterapia .................................................228 Wzloty i upadki taoistycznego milenaryzmu .......................................................230 Cechy taoistycznej wiary w nadej(cid:285)cie nowej ery ...........................................231 (cid:284)lady taoistycznego mesjanizmu ....................................................................232 Spu(cid:285)cizna milenaryzmu taoistycznego ..........................................................233 Od ruchów milenarystycznych do ruchu New Age .............................................234 Miejsce taoizmu i taoistycznego milenaryzmu w filozofii New Age ...........235 Milenaryzm bez milenaryzmu .........................................................................236 Spis tre(cid:285)ci 9 Poleć książkęKup książkę ROZDZIA(cid:259) 12: Zapisa(cid:201) to, czego nie sposób powiedzie(cid:201): (cid:285)wi(cid:219)te teksty taoizmu ...................................................239 Zagmatwany (cid:285)wiat taoistycznej literatury ...........................................................240 Krótkie sprostowanie w sprawie Laozi i Zhuangzi .........................................240 Przetrz(cid:199)sanie tajemniczego i niepor(cid:219)cznego zbioru pism ..........................242 Rozwój kanonu taoistycznego ..............................................................................243 Proces kanonizacji pism ...................................................................................243 Kompilacja trzech grot .....................................................................................244 Znaczenie kanonu Ming ...................................................................................246 Udost(cid:219)pnianie kanonu: próby skatalogowania pism ...................................247 Materia(cid:260)y sk(cid:260)adaj(cid:199)ce si(cid:219) na kanon taoistyczny ...................................................249 Teksty filozoficzne i komentarze .....................................................................251 Talizmany i rejestry ..........................................................................................251 Teksty obrz(cid:219)dowe i instrukcje alchemiczne ..................................................252 Ksi(cid:219)gi moralno(cid:285)ci ..............................................................................................253 Od medycyny do numerologii .........................................................................255 CZ(cid:218)(cid:284)(cid:200) IV: TAOISTYCZNE PRAKTYKI RELIGIJNE .......................257 ROZDZIA(cid:259) 13: Nie zapominaj o zapominaniu ......................................259 Powracanie, odwracanie i idea oduczania si(cid:219) .....................................................260 Im bardziej si(cid:219) oddalasz, tym mniej wiesz ....................................................260 Naucz si(cid:219) nie uczy(cid:201) si(cid:219) .....................................................................................261 Cel oduczania si(cid:219) i zapominania ...........................................................................262 Zapominanie o cnotach i o wszystkim innym ...............................................262 Post umys(cid:260)u i serca ...........................................................................................264 Traktat o zasiadaniu w zapomnieniu ......................................................................266 Siedem etapów zapominania ..........................................................................267 Od zapomnienia do wyzwolenia duchowego ...............................................268 Zapominanie w czasach wspó(cid:260)czesnych ..............................................................269 Wspó(cid:260)czesny taoizm a praktyka zapominania ..............................................270 Zapominanie z u(cid:318)yciem elektroniki ................................................................271 ROZDZIA(cid:259) 14: Poszukiwanie drogi do nie(cid:285)miertelno(cid:285)ci ....................275 Akceptacja (cid:318)ycia i (cid:285)mierci w klasycznym taoizmie ..............................................276 (cid:284)mier(cid:201) jako cz(cid:219)(cid:285)(cid:201) kosmicznego procesu .......................................................277 Kwestionowanie l(cid:219)ku przed (cid:285)mierci(cid:199) .............................................................278 M(cid:199)dro(cid:285)(cid:201), d(cid:260)ugowieczno(cid:285)(cid:201) i oboj(cid:219)tno(cid:285)(cid:201) wobec (cid:285)mierci .....................................280 Wizerunki „superm(cid:219)drca” ................................................................................280 Przejawy praktyk samodoskonalenia w klasycznym taoizmie ....................282 Rekonstrukcja nurtu wewn(cid:219)trznego samodoskonalenia ............................283 10 Taoizm dla bystrzaków Poleć książkęKup książkę Kulty nie(cid:285)miertelno(cid:285)ci ............................................................................................285 Legendy o nie(cid:285)miertelnych .............................................................................285 Obsesje pierwszego cesarza ...........................................................................286 Taoizm i tak zwana nie(cid:285)miertelno(cid:285)(cid:201) ....................................................................287 Idea nie(cid:285)miertelno(cid:285)ci po (cid:285)mierci ....................................................................287 O(cid:285)mioro Nie(cid:285)miertelnych (i reszta) ................................................................289 ROZDZIA(cid:259) 15: Rozwój wewn(cid:219)trzny z wykorzystaniem alchemii ......293 Globalna kariera alchemii ......................................................................................294 Czym jest alchemia? .........................................................................................295 Alchemia w (cid:285)wiecie zachodnim ......................................................................296 Pocz(cid:199)tki alchemii w Chinach .................................................................................298 Zwi(cid:199)zek mi(cid:219)dzy taoizmem a alchemi(cid:199) ...........................................................299 Mistrz, który wybiera prostot(cid:219) ...........................................................................299 Piecz(cid:219)(cid:201) jedno(cid:285)ci trojga .......................................................................................301 Po(cid:260)(cid:199)czenie taoizmu z alchemi(cid:199) .............................................................................302 Alchemia w taoistycznych grupach samodoskonalenia ..............................303 Zmieniaj(cid:199)ca si(cid:219) mapa ludzkiego cia(cid:260)a ............................................................304 Rola wizualizacji ................................................................................................305 Od alchemii zewn(cid:219)trznej do wewn(cid:219)trznej ..........................................................306 Cia(cid:260)o jako tygiel .................................................................................................307 Przej(cid:285)cie od esencji do pustki .........................................................................309 Alchemia wewn(cid:219)trzna dla kobiet ....................................................................310 Medytacja alchemiczna ....................................................................................311 ROZDZIA(cid:259) 16: Sztuki walki, gimnastyka i uzdrawianie: taiji i qigong .....................................................................313 Taiji quan: boks najwy(cid:318)szej granicy ......................................................................314 Korzenie taiji ......................................................................................................315 Kroki w taiji ........................................................................................................316 Wschód s(cid:260)o(cid:262)ca w parku ...................................................................................317 Ameryka(cid:262)ski koktajl chi(cid:262)skich sztuk walki ....................................................319 Qigong: praca nad energi(cid:199) psychofizyczn(cid:199) ..........................................................320 Korzenie qigong .................................................................................................320 Eksplozja popularno(cid:285)ci qigong ........................................................................321 Mi(cid:219)kkie i twarde qigong ...................................................................................323 Falun Gong: praktyka ko(cid:260)a prawa .........................................................................323 Pocz(cid:199)tki i praktyki Falun Gong ........................................................................324 Kontrowersje i prze(cid:285)ladowania ......................................................................325 Spis tre(cid:285)ci 11 Poleć książkęKup książkę ROZDZIA(cid:259) 17: Kosmiczna odnowa i inne rytua(cid:260)y ................................327 Prawda o taoizmie i rytuale ...................................................................................328 Czym jest rytua(cid:260)? ...............................................................................................328 Podej(cid:285)cie do rytua(cid:260)u w klasycznych tekstach ................................................330 Podstawowe fakty dotycz(cid:199)ce taoistycznego rytua(cid:260)u ....................................331 Miecze, tarcze i sk(cid:260)adanie pró(cid:285)b .....................................................................334 Rytua(cid:260)y oczyszczenia i sk(cid:260)adania ofiar ..................................................................334 Rytua(cid:260)y postu, oczyszczenia cia(cid:260)a i ducha oraz rekolekcje ..........................335 Ryt odnowienia kosmosu ................................................................................336 Wielka ofiara na rzecz pokoju na (cid:285)wiecie ......................................................337 Taoistyczne rytua(cid:260)y pogrzebowe ..........................................................................338 Pokonywanie zdradliwej drogi ........................................................................338 Przekraczanie mostu do nieba ........................................................................338 CZ(cid:218)(cid:284)(cid:200) V: DEKALOGI ..................................................................341 ROZDZIA(cid:259) 18: Dziesi(cid:219)(cid:201) najcz(cid:219)stszych nieporozumie(cid:262) dotycz(cid:199)cych taoizmu .....................................................343 Taoizm jest filozofi(cid:199), nie religi(cid:199) .............................................................................344 Za(cid:260)o(cid:318)ycielem taoizmu by(cid:260) Laozi ............................................................................344 Daodejing jest taoistycznym odpowiednikiem Biblii ...........................................345 Taoi(cid:285)ci nie wierz(cid:199) w bogów ...................................................................................346 Taoizm odrzuca doktryny religijne .......................................................................347 Taoi(cid:285)ci nie odprawiaj(cid:199) rytua(cid:260)ów ...........................................................................347 Taoizm to (cid:318)ycie w zgodzie z natur(cid:199) i p(cid:260)yni(cid:219)cie z pr(cid:199)dem ..................................348 Taoi(cid:285)ci i konfucjani(cid:285)ci to dok(cid:260)adne przeciwie(cid:262)stwa ...........................................349 Taoizm religijny jest tylko g(cid:260)upim przes(cid:199)dem .....................................................350 Ka(cid:318)dy mo(cid:318)e by(cid:201) taoist(cid:199) .........................................................................................350 ROZDZIA(cid:259) 19: Dziesi(cid:219)(cid:201) rad dotycz(cid:199)cych osi(cid:199)gania taoistycznej m(cid:199)dro(cid:285)ci ...................................................353 Zadbaj o swoj(cid:199) edukacj(cid:219) .......................................................................................354 Obserwuj natur(cid:219) .....................................................................................................354 Naucz si(cid:219) bawi(cid:201) ......................................................................................................355 Szukaj najprostszej drogi .......................................................................................356 Muzykuj i uprawiaj sport .......................................................................................357 Jedz na surowo ekologiczne owoce i warzywa ....................................................357 Zadawaj pytania ......................................................................................................358 Badaj w(cid:260)asne preferencje i motywy post(cid:219)powania ............................................359 My(cid:285)l o tym, kiedy by(cid:201) sceptycznym, a kiedy wielkodusznym ............................359 Nie (cid:260)ud(cid:316) si(cid:219), (cid:318)e mo(cid:318)na osi(cid:199)gn(cid:199)(cid:201) taoistyczn(cid:199) m(cid:199)dro(cid:285)(cid:201) w dziesi(cid:219)ciu (cid:260)atwych krokach .............................................................................360 12 Taoizm dla bystrzaków Poleć książkęKup książkę CZ(cid:218)(cid:284)(cid:200) VI: DODATKI ..................................................................361 DODATEK A: S(cid:260)owniczek .....................................................................363 DODATEK B: (cid:315)ród(cid:260)a .............................................................................377 DODATEK C: Wskazówki dotycz(cid:199)ce wymowy ..................................385 (cid:3) (cid:3)Skorowidz .......................................................................387 Spis tre(cid:285)ci 13 Poleć książkęKup książkę 14 Taoizm dla bystrzaków Poleć książkęKup książkę W TYM ROZDZIALE: (cid:27) pierwsze spotkanie z taoizmem; (cid:27) wprowadzenie do terminologii taoistycznej. Rozdzia(cid:260) (cid:1091) Czym jest taoizm? O dpowied(cid:361) na pytanie „Czym jest taoizm?” mo(cid:363)e si(cid:243) w pewnym sensie wydawa(cid:289) zupe(cid:251)nie prosta. Taoizm to tradycja religijna wywodz(cid:241)ca si(cid:243) z Chin. Ma ok. 2000 lat (cho(cid:289) wiele (cid:361)róde(cid:251), które by(cid:251)y dla niego inspiracj(cid:241) i mia(cid:251)y na niego du(cid:363)y wp(cid:251)yw, jest starszych o kilka wieków, a zatem mo(cid:363)na my- (cid:337)le(cid:289) o taoizmie jako tradycji licz(cid:241)cej 2500 lat). Rozprzestrzeni(cid:251) si(cid:243) w innych cz(cid:243)(cid:337)ciach Azji, w tym w Japonii, Korei, Malezji, na Filipinach, w Singapurze i Wietnamie. W ostatnich latach zdobywa tak(cid:363)e popularno(cid:337)(cid:289) w Europie i Ameryce Pó(cid:251)nocnej. Mimo to taoizm jest prawdopodobnie najmniej rozumian(cid:241) ze wszystkich wa(cid:363)- nych religii (cid:337)wiata. To nie znaczy, (cid:363)e nie da si(cid:243) w (cid:251)atwy sposób wiele si(cid:243) o nim dowiedzie(cid:289) z ksi(cid:241)(cid:363)ek, filmów i stron internetowych. Rzecz w tym, (cid:363)e wi(cid:243)kszo(cid:337)(cid:289) tego, co mo(cid:363)na w nich znale(cid:361)(cid:289), jest niestety myl(cid:241)ca, zagmatwana albo po prostu prezentowana bez niezb(cid:243)dnych informacji wprowadzaj(cid:241)cych. To mo(cid:363)e by(cid:289) nie- zwykle frustruj(cid:241)ce, poniewa(cid:363) nie zawsze wiadomo, które (cid:361)ród(cid:251)a s(cid:241) godne zaufa- nia, w zwi(cid:241)zku z czym ró(cid:363)ne omówienia taoizmu mog(cid:241) si(cid:243) wydawa(cid:289) sprzeczne ze sob(cid:241) albo prowadzi(cid:289) do przekonania, (cid:363)e to, co wiemy na temat tej tradycji, nie jest do ko(cid:321)ca zgodne z rzeczywisto(cid:337)ci(cid:241). Jest wiele niedok(cid:251)adnych i sprzecznych informacji na temat taoizmu. Pewnym wyzwaniem mo(cid:363)e by(cid:289) okre(cid:337)lenie, które s(cid:241) wiarygodne, i znalezienie sposobu na nadanie sensu posiadanej wiedzy. ROZDZIA(cid:259) 2 Czym jest taoizm? 39 Poleć książkęKup książkę Pierwsze zetkni(cid:243)cie z taoizmem mo(cid:363)e by(cid:289) troch(cid:243) onie(cid:337)mielaj(cid:241)ce, wi(cid:243)c w tym rozdziale podam kilka wskazówek u(cid:251)atwiaj(cid:241)cych sprawne poruszanie si(cid:243) w jego (cid:337)wiecie. Dowiesz si(cid:243), dlaczego (cid:361)ród(cid:251)a taoistyczne mog(cid:241) si(cid:243) w pierwszej chwili wydawa(cid:289) myl(cid:241)ce lub zagmatwane, oraz poznasz wa(cid:363)ne terminy i kategorie nie- zb(cid:243)dne do (cid:337)ledzenia wywodu. Twoje pierwsze spotkanie z taoizmem By(cid:289) mo(cid:363)e pierwsze spotkanie z taoizmem masz ju(cid:363) za sob(cid:241). Mo(cid:363)e czyta(cid:251)e(cid:337) Dao- dejing na zaj(cid:243)ciach z religioznawstwa albo natkn(cid:241)(cid:251)e(cid:337) si(cid:243) na t(cid:243) ksi(cid:241)(cid:363)k(cid:243), buszuj(cid:241)c w ksi(cid:243)garni. Mog(cid:251)e(cid:337) te(cid:363) us(cid:251)ysze(cid:289), jak kto(cid:337) szafuje aforyzmami rodem z ciaste- czek z wró(cid:363)b(cid:241), np.: „Ten, kto wie, nie mówi; ten, kto mówi, nie wie”. Mo(cid:363)e chodzi(cid:251)e(cid:337) na lekcje taiji albo masz znajomego, który urz(cid:241)dzi(cid:251) mieszkanie zgodnie z zasadami chi(cid:321)skiej sztuki feng shui. Mo(cid:363)e znasz produkowane w Hongkongu filmy akcji z udzia(cid:251)em mistrzów sztuk walki albo czyta(cid:251)e(cid:337) Tao Kubusia Puchatka lub któr(cid:241)(cid:337) z dziesi(cid:241)tek innych ksi(cid:241)(cid:363)ek na temat „tao tego czy tamtego”. Równie dobrze mog(cid:251)e(cid:337) widzie(cid:289) w sieci film przedstawiaj(cid:241)cy rytua(cid:251) kosmicznego odnowienia z udzia(cid:251)em setek taoistycznych duchownych, natkn(cid:241)(cid:289) si(cid:243) w albumie z chi(cid:321)sk(cid:241) sztuk(cid:241) na wizerunki taoistycznych bóstw albo przeczyta(cid:289) gdzie(cid:337), (cid:363)e taoizm ma co(cid:337) wspólnego z alchemi(cid:241), akupunktur(cid:241), poszukiwaniem nie(cid:337)mier- telno(cid:337)ci, a nawet fizyk(cid:241) kwantow(cid:241), czymkolwiek ona jest. Mo(cid:363)e si(cid:243) zastana- wiasz, jak te wszystkie rzeczy (cid:251)(cid:241)cz(cid:241) si(cid:243) ze sob(cid:241) i jak to mo(cid:363)liwe, (cid:363)e s(cid:241) elementami jednej religii. A mo(cid:363)e w ogóle si(cid:243) ze sob(cid:241) nie (cid:251)(cid:241)cz(cid:241)? Czy taoizm mo(cid:363)e by(cid:289) wielk(cid:241), przypadkow(cid:241) mieszanin(cid:241) przekona(cid:321) i praktyk, których jedyn(cid:241) cech(cid:241) wspóln(cid:241) jest „p(cid:251)yni(cid:243)cie z pr(cid:241)dem”? Problem polega cz(cid:243)(cid:337)ciowo na tym, (cid:363)e ludzie pisz(cid:241)c i mówi(cid:241)c o taoizmie, bardzo cz(cid:243)sto pos(cid:251)uguj(cid:241) si(cid:243) nadmiernymi uogólnieniami, daj(cid:241) wyraz osobistym przeko- naniom i opieraj(cid:241) si(cid:243) na przyj(cid:243)tych z góry za(cid:251)o(cid:363)eniach na temat tradycji, chi(cid:321)- skiej religii oraz religii w ogólno(cid:337)ci. Mo(cid:363)esz w to wierzy(cid:289) lub nie, ale wa(cid:363)nym (cid:361)ród(cid:251)em tego ca(cid:251)ego ba(cid:251)aganu jest dwuznaczno(cid:337)(cid:289) terminu „taoizm”, którym ludzie pos(cid:251)uguj(cid:241) si(cid:243) w bardzo dowolny sposób, nawet w Chinach. W tym podrozdziale zach(cid:243)c(cid:243) Ci(cid:243) do wykonania prostego (cid:289)wiczenia, dzi(cid:243)ki któremu lepiej u(cid:337)wiadomisz sobie trudno(cid:337)ci zwi(cid:241)zane z wieloznaczno(cid:337)ci(cid:241) s(cid:251)owa „taoizm” i zobaczysz, co mo(cid:363)e si(cid:243) zdarzy(cid:289), kiedy ludzie ich nie dostrzegaj(cid:241). Nauczysz si(cid:243) rozpoznawa(cid:289) nadmierne uogólnienia i niejednoznaczny j(cid:243)zyk, a mo(cid:363)e nawet wzbudzisz w sobie zdrowy sceptycyzm w stosunku do wielu rzeczy, które mo(cid:363)esz us(cid:251)ysze(cid:289) na temat taoizmu. 40 CZ(cid:218)(cid:284)(cid:200) I Poruszanie si(cid:219) w (cid:285)wiecie taoizmu Poleć książkęKup książkę W czym taoi(cid:285)ci przypominaj(cid:199) jankesów? Prawdopodobnie ucieszy Ci(cid:243) wiadomo(cid:337)(cid:289), (cid:363)e wcale nie zamierzam Ci(cid:243) przekony- wa(cid:289), i(cid:363) taoi(cid:337)ci faktycznie s(cid:241) jak jankesi, a jedynie chc(cid:243) pokaza(cid:289) podobie(cid:321)stwo terminów „taoista” i „taoizm” do terminu „jankes”. Gdyby kto(cid:337) Ci(cid:243) zapyta(cid:251), kim jest jankes albo co oznacza to s(cid:251)owo, tre(cid:337)(cid:289) Twojej odpowiedzi prawdopodobnie by(cid:251)aby uzale(cid:363)niona od kilku czynników, w tym od miejsca zamieszkania i upodoba(cid:321) sportowych: (cid:27) Je(cid:318)eli mieszkasz w po(cid:260)udniowo-wschodniej cz(cid:219)(cid:285)ci Stanów Zjednoczonych, jankesem nazwiesz mieszka(cid:262)ca pó(cid:260)nocy kraju, ale raczej nie Oregonu i Montany. Zapewne b(cid:219)dziesz mia(cid:260) na my(cid:285)li kogo(cid:285) z pó(cid:260)nocno-wschodniej cz(cid:219)(cid:285)ci USA, zw(cid:260)aszcza ludzi ze stanów po(cid:260)o(cid:318)onych na pó(cid:260)noc od linii Masona-Dixona, czyli stowarzyszonych w Unii w czasie wojny secesyjnej. (cid:27) Je(cid:318)eli jeste(cid:285) Meksykaninem, Europejczykiem albo mieszka(cid:262)cem kraju, w którym stacjonuj(cid:199) niemile widziane oddzia(cid:260)y ameryka(cid:262)skie, jankesem b(cid:219)dzie dla Ciebie ka(cid:318)dy mieszkaniec Stanów Zjednoczonych. Zapewniam Ci(cid:219), (cid:318)e w Georgii i Alabamie znajdzie si(cid:219) mnóstwo ludzi, którzy nie uciesz(cid:199) si(cid:219) z nazwania ich jankesami! (cid:27) Je(cid:318)eli mieszkasz w Nowej Anglii, s(cid:260)owo „jankes” mo(cid:318)e dla Ciebie oznacza(cid:201) cz(cid:260)onka starego, zasiedzia(cid:260)ego rodu z pó(cid:260)nocnego wschodu kraju, zw(cid:260)aszcza wywodz(cid:199)cego si(cid:219) od pierwszych osadników z Anglii. St(cid:199)d wzi(cid:219)(cid:260)o si(cid:219) okre(cid:285)lenie „jankesi z Connecticut”. (cid:27) Je(cid:318)eli mieszkasz gdzie(cid:285) w Stanach Zjednoczonych (poza po(cid:260)udniowym wschodem), od s(cid:260)owa „jankes” tworzysz przymiotnik do okre(cid:285)lania sposobu przygotowywania (cid:318)ywno(cid:285)ci („duszona wo(cid:260)owina po jankesku”), rozwi(cid:199)zywania problemów („jankeska pomys(cid:260)owo(cid:285)(cid:201)”) albo nawet gospodarowania pieni(cid:219)dzmi („jankeska oszcz(cid:219)dno(cid:285)(cid:201)”). (cid:27) Je(cid:318)eli jeste(cid:285) kibicem, s(cid:260)owo „jankes” oznacza dla Ciebie wy(cid:260)(cid:199)cznie cz(cid:260)onka dru(cid:318)yny bejsbolowej, który zarabia mnóstwo pieni(cid:219)dzy na bieganiu po boisku. Babe Ruth by(cid:260) wybitnym jankesem i pewnie uwielbia(cid:260) wo(cid:260)owin(cid:219) po jankesku, cho(cid:201) raczej nie by(cid:260) po jankesku oszcz(cid:219)dny. Inaczej mówi(cid:241)c, s(cid:251)owo „jankes” mo(cid:363)e mie(cid:289) wiele znacze(cid:321) (cz(cid:243)sto wynikaj(cid:241)cych z okre(cid:337)lonych uwarunkowa(cid:321) politycznych i spo(cid:251)ecznych), które (cid:251)(cid:241)cz(cid:241) si(cid:243) ze sob(cid:241) w bardzo lu(cid:361)ny sposób. Kiedy us(cid:251)yszysz, jak kto(cid:337) go u(cid:363)ywa w nieznanym Ci zna- czeniu albo w sposób, który mylnie uwa(cid:363)a za w(cid:251)a(cid:337)ciwy, mo(cid:363)e doj(cid:337)(cid:289) do prawdzi- wej komedii omy(cid:251)ek. Wyobra(cid:361) sobie, co by by(cid:251)o, gdyby kto(cid:337) zacz(cid:241)(cid:251) opowiada(cid:289) o walce jankesów z tygrysami1, podczas gdy Ty my(cid:337)la(cid:251)by(cid:337) o wojnie secesyjnej! Albo gdyby(cid:337) w stanie rozemocjonowania rozgrywkami ligowymi us(cid:251)ysza(cid:251), (cid:363)e jankesi zaatakowali i spalili Atlant(cid:243)! 1 Yankees i Tigers to nazwy dru(cid:363)yn bejsbolowych — przyp. t(cid:186)um. ROZDZIA(cid:259) 2 Czym jest taoizm? 41 Poleć książkęKup książkę Powy(cid:363)szy przyk(cid:251)ad powinien da(cid:289) Ci do zrozumienia, (cid:363)e znaczenie terminów „taoista” i „taoizm” równie(cid:363) jest bardzo zró(cid:363)nicowane i zale(cid:363)ne od tego, kto ich u(cid:363)ywa. Podobnie jak w przypadku s(cid:251)owa „jankes”, lepiej nie miesza(cid:289) ró(cid:363)nych poj(cid:243)(cid:289) i nie (cid:251)(cid:241)czy(cid:289) pochopnie ze sob(cid:241) rozmaitych rzeczy okre(cid:337)lanych z ró(cid:363)nych powodów mianem taoistycznych, zw(cid:251)aszcza (cid:363)e te powody mog(cid:241) by(cid:289) bardzo w(cid:241)tpliwe. Dla kogo(cid:337) praktykowanie taoizmu mo(cid:363)e oznacza(cid:289) wyprowadzk(cid:243) na wie(cid:337), przebywanie na (cid:251)onie natury i tworzenie dzie(cid:251) sztuki z kamieni i surowego drewna. Kto(cid:337) inny mo(cid:363)e praktykowa(cid:289) taoizm, wst(cid:243)puj(cid:241)c do klasztoru, czesz(cid:241)c w(cid:251)osy w kok i decyduj(cid:241)c si(cid:243) na wstrzemi(cid:243)(cid:361)liwo(cid:337)(cid:289) seksualn(cid:241). Obydwie osoby s(cid:241) taoistami, ale wyznaj(cid:241) inne rodzaje taoizmu. Pewnie ju(cid:363) si(cid:243) zorientowa(cid:251)e(cid:337), (cid:363)e oszcz(cid:243)dzisz sobie bólu g(cid:251)owy, je(cid:337)li oprzesz si(cid:243) pokusie poszukiwania „esencji” taoizmu albo cech wspólnych (cid:251)(cid:241)cz(cid:241)cych wszystkich taoistów. W gruncie rzeczy prawdopodobnie jest ma(cid:251)o takich ogólnych cech (tak jak nowojorscy bejsboli(cid:337)ci nie maj(cid:241) zbyt wiele wspólnego z duszon(cid:241) wo(cid:251)owin(cid:241)), a te, które rzeczywi(cid:337)cie wyst(cid:243)puj(cid:241), s(cid:241) raczej dzie(cid:251)em przypadku ni(cid:363) przejawem istotnego pokrewie(cid:321)stwa. S(cid:251)owa „taoizm” i „taoista” mog(cid:241) oznacza(cid:289) bardzo zró(cid:363)nicowane rzeczy i zjawi- ska. Jest wiele ró(cid:363)nych rodzajów taoizmu. Nie zak(cid:251)adaj, (cid:363)e to, co odnosi si(cid:243) do jednego z nich, b(cid:243)dzie prawd(cid:241) równie(cid:363) w odniesieniu do pozosta(cid:251)ych. Tak na- prawd(cid:243) nie nale(cid:363)y nawet my(cid:337)le(cid:289) o ró(cid:363)nych rodzajach taoizmu jako odmianach jednej tradycji religijnej. W rzeczywisto(cid:337)ci nie istnieje jeden taoizm. Zabawa w kotka i myszk(cid:219) z taoizmem Dwuznaczno(cid:337)(cid:289) s(cid:251)owa „taoizm” nie sprawia, (cid:363)e ludzie u(cid:363)ywaj(cid:241) go ostro(cid:363)niej. Kiedy zaczniesz zwraca(cid:289) uwag(cid:243) na to, jak w ksi(cid:241)(cid:363)kach i na stronach internetowych dokonuje si(cid:243) uogólnie(cid:321) na temat taoizmu bez precyzowania znaczenia, w jakim stosowany jest ten termin, ani tego, którego rodzaju (lub rodzajów) taoizmu do- tyczy dany tekst, zauwa(cid:363)ysz, (cid:363)e wiele stwierdze(cid:321) okazuje si(cid:243) tylko sloganami albo zgrabnymi powiedzonkami. Niektóre z poni(cid:363)szych sformu(cid:251)owa(cid:321) mog(cid:241) Ci si(cid:243) wy- dawa(cid:289) znajome i w pierwszej chwili brzmie(cid:289) do(cid:337)(cid:289) atrakcyjnie, ale kiedy uwa(cid:363)nie si(cid:243) ws(cid:251)uchasz, zauwa(cid:363)ysz, (cid:363)e niewiele mówi(cid:241): (cid:27) Taoizm to religia g(cid:260)osz(cid:199)ca pod(cid:199)(cid:318)anie drog(cid:199) natury. (cid:27) Taoizm opiera si(cid:219) na spontaniczno(cid:285)ci i p(cid:260)yni(cid:219)ciu z pr(cid:199)dem. (cid:27) Taoizm jest (cid:316)ród(cid:260)em do(cid:285)wiadczenia, którego nie da si(cid:219) uj(cid:199)(cid:201) s(cid:260)owami. (cid:27) Taoizm jest no(cid:285)nikiem uniwersalnej m(cid:199)dro(cid:285)ci. (cid:27) Taoizm akcentuje równowag(cid:219) yin i yang. (cid:27) Taoi(cid:285)ci unikaj(cid:199) dogmatów i organizacji religijnych. (cid:27) Taoi(cid:285)ci s(cid:199) pokojowo nastawieni, spokojni i (cid:318)yj(cid:199) w harmonii z wszech(cid:285)wiatem. (cid:27) Taoi(cid:285)ci staraj(cid:199) si(cid:219) wie(cid:285)(cid:201) proste, nieskomplikowane (cid:318)ycie. 42 CZ(cid:218)(cid:284)(cid:200) I Poruszanie si(cid:219) w (cid:285)wiecie taoizmu Poleć książkęKup książkę Ka(cid:363)de z powy(cid:363)szych hase(cid:251) zawiera przynajmniej ziarno prawdy i (cid:337)wiadczy o rze- czywistej znajomo(cid:337)ci niektórych tekstów z kanonu taoizmu, postaci historycz- nych albo praktyk. Jednocze(cid:337)nie ich g(cid:251)osiciele w ogóle nie bior(cid:241) pod uwag(cid:243) tego, jak bardzo zniekszta(cid:186)caj(cid:173) one taoizm, poniewa(cid:363) nie maj(cid:241) (cid:363)adnego odniesienia do niektórych jego rodzajów. To prawda, (cid:363)e pewien taoistyczny tekst przestrzega przed wszelkimi formami rz(cid:241)dów i dzia(cid:251)aniami zbrojnymi, ale jak w takim razie wyt(cid:251)umaczy(cid:289) rebelie wzniecane przez taoistów albo istnienie pa(cid:321)stw rz(cid:241)dzonych przez wyznawców taoizmu? To prawda, (cid:363)e Zhuangzi kr(cid:243)ci(cid:251) nosem na wszelkiego rodzaju instytucje, ale jak to pogodzi(cid:289) ze zorganizowanym systemem (cid:337)wi(cid:241)ty(cid:321) z hierarchicznym duchowie(cid:321)stwem i codziennymi, regularnymi ceremoniami religijnymi? Skoro ju(cid:363) wiesz, (cid:363)e istnieje wiele ró(cid:363)nych odmian taoizmu, mo(cid:363)esz bardziej krytycznie podchodzi(cid:289) do tego rodzaju frazesów. S(cid:251)ysz(cid:241)c lub czytaj(cid:241)c co(cid:337) na temat taoizmu, próbuj zawsze zadawa(cid:289) sobie pytanie: „Którego taoizmu to dotyczy?”. (cid:252)atwiej Ci b(cid:243)dzie wtedy rozpozna(cid:289) nadmierne uproszczenia lub stwierdzenia wyrwane z kontekstu i unikn(cid:241)(cid:289) tworzenia niepo- trzebnych schematów we w(cid:251)asnym my(cid:337)leniu. Porz(cid:199)dkowanie chaosu: kilka wa(cid:318)nych rozró(cid:318)nie(cid:262) Czas przyjrze(cid:289) si(cid:243) kilku ró(cid:363)nym odmianom taoizmu oraz kilku zastosowaniom terminu „taoizm”, ale od razu trzeba zaznaczy(cid:289), (cid:363)e to troch(cid:243) bardziej skompli- kowane ni(cid:363) zestawienie listy wyzna(cid:321) taoistycznych. Jednym z najwa(cid:363)niejszych powodów jest to, (cid:363)e istnieje wi(cid:243)ksza liczba chi(cid:321)skich wyra(cid:363)e(cid:321), które mo(cid:363)na prze- t(cid:251)umaczy(cid:289) jako „taoizm”, a ka(cid:363)de z nich powsta(cid:251)o z innych przyczyn i funkcjo- nowa(cid:251)o w zupe(cid:251)nie innym kontek(cid:337)cie. Jakby tego by(cid:251)o ma(cid:251)o, sami Chi(cid:321)czycy czasem mylili te terminy i u(cid:363)ywali ich zamiennie albo stosowali je w odniesieniu do ludzi lub sytuacji, do których one nie pasowa(cid:251)y. Je(cid:337)li do tego kot(cid:251)a do(cid:251)o(cid:363)ymy jeszcze wszystkich zachodnich t(cid:251)umaczy o beztroskim podej(cid:337)ciu do j(cid:243)zyka i chi(cid:321)- skiego t(cid:251)a kulturowego, otrzymamy prawdziwy groch z kapust(cid:241). W tym podrozdziale przedstawi(cid:243) najwa(cid:363)niejsze kategorie niezb(cid:243)dne do rozró(cid:363)- nienia poszczególnych rodzajów taoizmu, wyja(cid:337)ni(cid:243) ich pochodzenie i podam wskazówki umo(cid:363)liwiaj(cid:241)ce m(cid:241)dre ich stosowanie. Pierwszy raz zetkniesz si(cid:243) z tzw. filozofi(cid:241) taoistyczn(cid:241) i religi(cid:241) taoistyczn(cid:241), poznasz ró(cid:363)nic(cid:243) mi(cid:243)dzy taoizmem a re- ligi(cid:241) ludow(cid:241) oraz zaznajomisz si(cid:243) z jednym z najcz(cid:243)stszych zastosowa(cid:321) terminu „taoizm”. ROZDZIA(cid:259) 2 Czym jest taoizm? 43 Poleć książkęKup książkę CO TO NIBY ZNACZY, (cid:317)E W CHINACH NIE MA CZEGO(cid:284) TAKIEGO JAK TAOIZM? Niespodziank(cid:199) mo(cid:318)e by(cid:201) informacja, (cid:318)e w j(cid:219)zyku chi(cid:262)skim nie ma tak naprawd(cid:219) s(cid:260)owa, które mo(cid:318)na by przet(cid:260)umaczy(cid:201) jako „taoizm”. W(cid:260)a(cid:285)ciwie nie ma w nim nawet s(cid:260)owa oznaczaj(cid:199)cego religi(cid:219): Chi(cid:262)czycy wymy(cid:285)lili okre(cid:285)lenie zongjiao jako odpowiednik tego zachodniego terminu. Ten fakt nie znaczy, (cid:318)e w Chinach rzeczywi(cid:285)cie nie istnieje taoizm ani (cid:318)adna inna religia, ale uwidocznia ró(cid:318)nice w sposobie my(cid:285)lenia Chi(cid:262)czyków i ludzi Zachodu o samej koncepcji religii oraz o ró(cid:318)nych religiach (cid:285)wiata. Mo(cid:318)esz mi wierzy(cid:201) lub nie, ale s(cid:260)owo „taoizm” jest tak naprawd(cid:219) zachodnim wyna- lazkiem i powsta(cid:260)o nie wcze(cid:285)niej ni(cid:318) dwa wieki temu. Cho(cid:201)by(cid:285) szuka(cid:260) nie wiem jak wytrwale, nie znajdziesz (cid:318)adnego angielskiego (cid:316)ród(cid:260)a sprzed 1800 r., w którym wid- nia(cid:260)aby wzmianka o taoizmie, mimo (cid:318)e o istnieniu chi(cid:262)skiej religii wiadomo by(cid:260)o ju(cid:318) znacznie wcze(cid:285)niej. Nawet s(cid:260)owo „chrze(cid:285)cija(cid:262)stwo” jest du(cid:318)o m(cid:260)odsze ni(cid:318) sobie wy- obra(cid:318)amy. Nie martw si(cid:219) jednak — to samo mo(cid:318)na powiedzie(cid:201) o hinduizmie, bud- dyzmie, szintoizmie, sikhizmie, d(cid:316)inizmie i wielu innych „-izmach”! Jeszcze dziwniejsze jest to, (cid:318)e niemal wszystkie g(cid:260)ówne religie (cid:285)wiata wzi(cid:219)(cid:260)y swoje nazwy od outsiderów — ludzi, którzy nie zaliczali si(cid:219) do ich wyznawców. Ponadto w prawie wszystkich przypadkach nazwa wi(cid:199)za(cid:260)a si(cid:219) pocz(cid:199)tkowo z krytycznymi lub negatywnymi skoja- rzeniami. By(cid:201) mo(cid:318)e my(cid:285)lisz teraz, (cid:318)e to tylko szczegó(cid:260) techniczny i (cid:318)e Chi(cid:262)czycy mieli taoizm, tylko go tak nie nazywali. Podobnie jest z chrze(cid:285)cija(cid:262)stwem: wszyscy wiemy, (cid:318)e ist- nieje od 2000 lat, bez wzgl(cid:219)du na to, kiedy powsta(cid:260)a nazwa. Tak naprawd(cid:219) jednak nie chodzi o to, czy religia istnia(cid:260)a przed nadaniem jej konkretnej nazwy, lecz o to, w jaki sposób nazwanie czego(cid:285) zmienia nasz sposób my(cid:285)lenia o tym. W Europie ludzie zacz(cid:219)li nadawa(cid:201) nazwy religiom dopiero w epoce o(cid:285)wiecenia (zwanej tak(cid:318)e wiekiem rozumu), która zacz(cid:219)(cid:260)a si(cid:219) w po(cid:260)owie XVII w. O(cid:285)wieceniowi uczeni doszli do przeko- nania, (cid:318)e mog(cid:199) dowiedzie(cid:201) si(cid:219) niemal wszystkiego drog(cid:199) rozumowania i docieka(cid:262) naukowych oraz (cid:318)e mog(cid:199) uporz(cid:199)dkowa(cid:201) ca(cid:260)(cid:199) posiadan(cid:199) wiedz(cid:219), dziel(cid:199)c j(cid:199) na ency- klopedyczne kategorie. W rezultacie takiego podej(cid:285)cia do uczenia si(cid:219) i gromadzenia wiedzy ludzie zacz(cid:219)li traktowa(cid:201) (cid:318)ycie religijne w(cid:260)asne i innych jako co(cid:285) abstrakcyjnego i uwa(cid:318)a(cid:201) swoje praktyki duchowe za element uczestnictwa w systemie religijnym. Za- cz(cid:219)li my(cid:285)le(cid:201) o religiach jak o rzeczach — spójnych i uporz(cid:199)dkowanych „-izmach”. Wcze(cid:285)niej dostrzegali, (cid:318)e hindui(cid:285)ci, buddy(cid:285)ci i (cid:318)ydzi wierz(cid:199) w ró(cid:318)ne rzeczy i oddaj(cid:199) si(cid:219) ró(cid:318)nym praktykom religijnym, ale nie wyobra(cid:318)ali sobie, (cid:318)e s(cid:199) wyznawcami hin- duizmu, buddyzmu albo judaizmu. Kiedy zatem s(cid:260)yszysz, jak kto(cid:285) mówi, (cid:318)e „islam nakazuje po(cid:285)ci(cid:201) w okresie ramadanu”, „jedzenie wieprzowiny jest zakazane w juda- izmie” albo „moja religia nie pozwala mi tego zrobi(cid:201)”, musisz mie(cid:201) (cid:285)wiadomo(cid:285)(cid:201), (cid:318)e tego typu wyra(cid:318)enia odzwierciedlaj(cid:199) nowoczesny, zachodni sposób my(cid:285)lenia. Nasze dzisiejsze my(cid:285)lenie o religii jest spu(cid:285)cizn(cid:199) wieku rozumu. 44 CZ(cid:218)(cid:284)(cid:200) I Poruszanie si(cid:219) w (cid:285)wiecie taoizmu Poleć książkęKup książkę Dlaczego to jest wa(cid:318)ne? Poniewa(cid:318) wyja(cid:285)nia nasz(cid:199) sk(cid:260)onno(cid:285)(cid:201) do poszukiwania istoty danej religii oraz pozwala zrozumie(cid:201), dlaczego czasem trudno nam si(cid:219) pogodzi(cid:201) z bra- kiem stabilno(cid:285)ci, systematyczno(cid:285)ci i wewn(cid:219)trznej spójno(cid:285)ci tradycji religijnej. Dzi- siejsi filozofowie spieraj(cid:199) si(cid:219) o to, czy mentalno(cid:285)(cid:201) o(cid:285)wieceniowa jest dla nas bez- wzgl(cid:219)dnie dobra, ale pomijaj(cid:199)c t(cid:219) kwesti(cid:219), trzeba po prostu pami(cid:219)ta(cid:201), by podczas spotkania z taoizmem odsun(cid:199)(cid:201) na bok ch(cid:219)(cid:201) znalezienia jego sedna. Kiedy zrezy- gnujesz z pytania: „Co taoizm mówi na ten temat?” na rzecz dociekania, co o tym s(cid:199)dzi(cid:260) Laozi, co o tym mówi(cid:199) (cid:285)redniowieczne teksty albo dzisiejsi wyznawcy drogi doskona(cid:260)ej prawdy, zdo(cid:260)asz znale(cid:316)(cid:201) wiarygodne odpowiedzi. Od klasyfikacji bibliotecznej do szko(cid:260)y filozofii Kiedy jest mowa o ró(cid:363)nych rodzajach taoizmu, cz(cid:243)sto pada sformu(cid:251)owanie tao- izm filozoficzny albo filozofia taoistyczna. Co ono w(cid:251)a(cid:337)ciwie oznacza? Mo(cid:363)esz od- czuwa(cid:289) pokus(cid:243) wyobra(cid:363)ania sobie, (cid:363)e termin ten odnosi si(cid:243) do filozofii stano- wi(cid:241)cej fundament praktyk taoistycznych, do konkretnej i spójnej szko(cid:251)y taoizmu albo nawet do ogólnego sposobu „taoistycznego” postrzegania (cid:337)wiata. Niby dla- czego nie mieliby(cid:337)my my(cid:337)le(cid:289) o filozofii taoistycznej w ten w(cid:251)a(cid:337)nie sposób? Przecie(cid:363) bez w(cid:241)tpienia sensowne by(cid:251)oby przyj(cid:243)cie, (cid:363)e wielcy my(cid:337)liciele taoistyczni stwo- rzyli spójny system intelektualny, który da(cid:251) pocz(cid:241)tek praktykom religijnym mo(cid:363)- liwym do przyj(cid:243)cia w (cid:363)yciu ka(cid:363)dego cz(cid:251)owieka. Niestety, sformu(cid:251)owanie „filozofia taoistyczna” nie jest zbyt trafne i wi(cid:241)(cid:363)e si(cid:243) z nim wiele b(cid:251)(cid:243)dnych interpretacji. Mo(cid:363)na nawet powiedzie(cid:289), (cid:363)e jest ono wyna- lazkiem t(cid:251)umaczy. W poni(cid:363)szym fragmencie wyja(cid:337)ni(cid:243) jego pochodzenie i zna- czenie, przedstawi(cid:243) par(cid:243) wa(cid:363)nych postaci reprezentuj(cid:241)cych ten rodzaj taoizmu i zarysuj(cid:243) kilka istotnych tematów, na które si(cid:243) natkniesz, czytaj(cid:241)c teksty filo- zoficzne taoizmu. Miejsce taoizmu filozoficznego Okre(cid:337)lenia „filozofia taoistyczna” i „taoizm filozoficzny” s(cid:241) do(cid:337)(cid:289) niezgrabnymi przybli(cid:363)eniami chi(cid:321)skiego sformu(cid:251)owania daojia, które ma w(cid:241)skie, raczej tech- niczne znaczenie. Mo(cid:363)na je przet(cid:251)umaczy(cid:289) dos(cid:251)ownie jako rodzin(cid:243) dao, ale oznacza bardziej szko(cid:251)(cid:243) dao lub lini(cid:243) dao. Kiedy pracuj(cid:241)cy na cesarskim dworze astrolog lub bibliotekarz pierwszy raz u(cid:363)y(cid:251) tego wyra(cid:363)enia ponad 2100 lat temu, stworzy(cid:251) po prostu kategori(cid:243), w której sklasyfikowa(cid:251) wcze(cid:337)niejszych autorów i tek- sty pod k(cid:241)tem ich podej(cid:337)cia do kwestii rz(cid:241)dzenia krajem. Ci autorzy zapewne nigdy nawet sobie nie wyobra(cid:363)ali, (cid:363)e nale(cid:363)(cid:241) do jednej szko(cid:251)y my(cid:337)lenia, a ich dzie(cid:251)a cz(cid:243)sto by(cid:251)y ze sob(cid:241) sprzeczne. W ogólnej wymowie by(cid:251)y jednak do siebie na tyle podobne, (cid:363)e kataloguj(cid:241)cy je ludzie zacz(cid:243)li je traktowa(cid:289) jako filozoficznie zbli(cid:363)one. W ten oto sposób Chi(cid:321)czycy stworzyli sobie wsteczn(cid:241) szko(cid:251)(cid:243) dao. ROZDZIA(cid:259) 2 Czym jest taoizm? 45 Poleć książkęKup książkę Co wi(cid:243)cej, cho(cid:289) du(cid:363)o si(cid:243) mówi o szkole dao, wydaje si(cid:243), (cid:363)e na pierwszej puli pism sklasyfikowanych pod tym has(cid:251)em istnienie tej domniemanej szko(cid:251)y si(cid:243) zako(cid:321)- czy(cid:251)o. To prawda, (cid:363)e Chi(cid:321)czycy przez wieki studiowali te teksty i czerpali z nich inspiracj(cid:243), ale nie podtrzymywali wywodz(cid:241)cej si(cid:243) z nich tradycji filozoficznej. Kiedy spojrze(cid:289) na histori(cid:243) chi(cid:321)skiej filozofii i religii w okresie ostatnich 2000 lat, nie znajdzie si(cid:243) w niej (cid:363)adnych filozofów taoistycznych ani innych ludzi two- rz(cid:241)cych t(cid:243) filozofi(cid:243). Wymy(cid:337)lone na Zachodzie terminy „filozofia taoistyczna” i „taoizm filozoficzny” odnosz(cid:241) si(cid:243) w gruncie rzeczy do grupy my(cid:337)licieli i zbioru tekstów z tzw. okresu klasycznego, trwaj(cid:241)cego od drugiej po(cid:251)owy VI do ko(cid:321)ca III w. p.n.e. Bardziej precyzyjnym okre(cid:337)leniem ogó(cid:251)u pism z tej epoki by(cid:251)by po prostu „taoizm kla- syczny”. Wa(cid:318)ne nazwiska w taoizmie klasycznym Klasyczna my(cid:337)l taoistyczna wywar(cid:251)a ogromny wp(cid:251)yw na chi(cid:321)sk(cid:241) kultur(cid:243) i edu- kacj(cid:243) i tak bardzo zafascynowa(cid:251)a ludzi na Zachodzie, (cid:363)e mo(cid:363)na odnie(cid:337)(cid:289) wra(cid:363)enie, i(cid:363) taoizm do niej si(cid:243) ogranicza, ale tak naprawd(cid:243) do tego pr(cid:241)du zalicza si(cid:243) tylko kilku staro(cid:363)ytnych my(cid:337)licieli. Oto nazwiska, które padaj(cid:241) najcz(cid:243)(cid:337)ciej, uszerego- wane malej(cid:241)co pod wzgl(cid:243)dem wa(cid:363)no(cid:337)ci: (cid:27) Laozi — legendarny za(cid:260)o(cid:318)yciel taoizmu i domniemany autor Daodejing — najbardziej znanej i najcz(cid:219)(cid:285)ciej t(cid:260)umaczonej ksi(cid:219)gi taoistycznej. Wi(cid:219)kszo(cid:285)(cid:201) klasycznych tekstów chi(cid:262)skich nosi tytu(cid:260)y zaczerpni(cid:219)te od nazwisk ich autorów, wi(cid:219)c Daodejing jest znana tak(cid:318)e pod tytu(cid:260)em Laozi. (cid:27) Zhuangzi — autor najwa(cid:318)niejszych rozdzia(cid:260)ów ksi(cid:219)gi Zhuangzi, zabawnego, miejscami wr(cid:219)cz b(cid:260)yskotliwego tekstu pe(cid:260)nego alegorycznych opowie(cid:285)ci, wierszy, fikcyjnych dialogów oraz rozwa(cid:318)a(cid:262) na temat logiki i j(cid:219)zyka. Chi(cid:262)czycy cz(cid:219)sto okre(cid:285)laj(cid:199) taoizm klasyczny mianem taoizmu Lao-Zhuanga, w(cid:260)a(cid:285)nie ze wzgl(cid:219)du na znacznie Laozi i Zhuangzi. (cid:27) Liezi —
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Taoizm dla bystrzaków
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: