Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00031 005817 19036832 na godz. na dobę w sumie
Tatry, Gorce, Pieniny, Orawa i Spisz. Travelbook. Wydanie 3 - książka
Tatry, Gorce, Pieniny, Orawa i Spisz. Travelbook. Wydanie 3 - książka
Autor: Liczba stron: 248
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-4523-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki >> przewodniki turystyczne po polsce
Porównaj ceny (książka, ebook (-35%), audiobook).

Tatry to najwyższe, najsłynniejsze, a według wielu również najpiękniejsze polskie góry. Wyniosłe szczyty, urokliwe doliny i fascynująca tatrzańska przyroda sprawiają, że co roku na podbój tatrzańskich szlaków wybiera się wielu amatorów górskich wędrówek. Turystów urzeka również Podhale z jego wyjątkową architekturą i kulturą góralską oraz maleńkie, za to niepowtarzalne Pieniny, słynące ze skalnych baszt Trzech Koron i przełomu Dunajca. Zapraszamy w góry z naszym przewodnikiem.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tatry Gorce, Pieniny, Orawa i Spisz Teksty: Marcin Białka, Bartłomiej Cisowski, Jan Czerwiński, Dorota Felcenloben, Natalia Figiel, Barbara Grzybowska, Paweł Klimek, Anna Nacher, Sandra Nejranowska, Marek Styczyński, Sandra Trela, Barbara Zygmańska, Marek Zygmański Redaktor prowadzący: Paweł Sondej Redakcja i korekta: Katarzyna Wojsław Opracowanie kartograficzne: Bartłomiej Cisowski, Małgorzata Czopik, Natalia Drabek, Agnieszka Drapich, Anna Filak, Katarzyna Głuc, Marta Grabek, Paweł Klimek, Grzegorz Mar- chut, Szymon Markowicz, Szymon Pernal, Anna Styrska-Mróz, Anna Zachaczewska Redakcja techniczna: Sabina Binek Projekt okładki: Ewa Jarocka; materiały graficzne na okładce zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock Images LLC. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej pu- blikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autorzy oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za zwią- zane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autorzy oraz wydawnictwo Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania infor- macji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel.: 32 2309863 e-mail: redakcja@bezdroza.pl księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: http://bezdroza.pl/user/opinie/?betag3 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydanie III ISBN: 978-83-283-4523-2 Copyright © Helion, 2018 • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! Nasza społeczność 3 I C Ś E R T I S P S Spis treści ATRAKCJE TATR I PODTATRZA _________________________________ 8 INFORMACJE PRAKTYCZNE _______________________13 DOJAZD _____________________________________________________15 Komunikacja autobusowa ______________________________________ 15 Komunikacja kolejowa ________________________________________ 16 Własnym samochodem ________________________________________ 16 Góry w strefie Schengen _______________________________________ 17 GÓRSKA BAZA NOCLEGOWA __________________________________20 Tatry ______________________________________________________20 Gorce _____________________________________________________ 21 Pieniny ____________________________________________________24 Polska Orawa ________________________________________________26 PORADNIK TURYSTY __________________________________________27 Wycieczki piesze _____________________________________________27 Turystyka rowerowa __________________________________________40 Turystyka narciarska __________________________________________44 GÓRALSKIE A–Z ______________________________________________45 INFORMACJE KRAJOZNAWCZE __________________47 TATRY ________________________________________________________49 Topografia__________________________________________________49 Przyroda ___________________________________________________ 51 GORCE _______________________________________________________63 Topografia__________________________________________________63 Przyroda ___________________________________________________64 PIENINY I MAGURA SPISKA ____________________________________67 Topografia__________________________________________________67 Przyroda ___________________________________________________70 Kup książkę Poleć książkę 4 I C Ś E R T I S P S ZARYS HISTORII PODTATRZA __________________________________76 TATRY I SKALNE PODHALE ________________________81 ZAKOPANE ___________________________________________________85 SKALNE PODHALE ___________________________________________ 104 Kościelisko_________________________________________________ 105 Bukowina Tatrzańska _________________________________________ 108 Poronin ___________________________________________________ 112 Chochołów ________________________________________________ 116 Propozycje wycieczek ________________________________________ 119 Trasa 1. Spacerkiem lub kolejką _______________________________ 119 POLNE KWIATY _______________________________________ 124 Trasa 2. Z widokiem na Orlą Perć ______________________________ 126 Trasa 3. Do największego stawu tatrzańskiego ___________________ 131 Trasa 4. Doliną kwitnących krokusów __________________________ 136 Trasa 5. Do krzyża na Giewoncie ______________________________ 142 PODHALE I GORCE __________________________________ 147 NOWY TARG ________________________________________________ 150 GORCZAŃSKIE MIEJSCOWOŚCI _______________________________ 161 ETNOGRAFIA PODTATRZA __________________________________ 172 Propozycje wycieczek ________________________________________ 174 Trasa 1. Do serca Gorców ____________________________________ 175 Trasa 2. Od Tetmajerów do ks. Tischnera ________________________ 181 Trasa 3. W poprzek przez Gorce rowerem _______________________ 186 PIENINY I SPISZ _______________________________________ 189 PIENINY _____________________________________________________ 193 Czorsztyn _________________________________________________ 195 Sromowce _________________________________________________ 197 Szczawnica ________________________________________________ 199 Krościenko ________________________________________________ 203 SPISZ _______________________________________________________ 209 Miejscowości polskiego Spisza _________________________________ 210 Kup książkę Poleć książkę 5 P A M I W Ó N A L P S P S | I I C Ś E R T I S P S KULTURA SPISKA ___________________________________________ 216 Propozycje wycieczek ________________________________________ 218 Trasa 1. Najpiękniejszy fragment Sokolej Perci____________________ 218 Trasa 2. Najbardziej znany szczyt w Pieninach ____________________ 222 ORAWA _________________________________________________ 229 Miejscowości polskiej Orawy ___________________________________ 234 INDEKS _____________________________________________________ 244 Spis planów i map Regiony opisane w przewodniku ______________________ przednia okładka Tatry _________________________________________________tylna okładka MAPY REGIONÓW Tatry i Skalne Podhale ______ 82−84 Podhale i Gorce _________ 148−149 Pieniny i Spisz ___________ 190−192 Orawa _____________________ 230 PLANY MIAST Zakopane ________________ 86−87 Nowy Targ___________________150 Rabka _____________________ 166 Szczawnica _____________ 198−199 Krościenko _________________ 203 MAPY TRAS Spacerkiem lub kolejką ________120 Z widokiem na Orlą Perć _______128 Do największego stawu tatrzańskiego ______________133 Doliną kwitnących krokusów ___138 Do krzyża na Giewoncie ______ 144 Do serca Gorców _____________176 Od Tetmajerów do ks. Tischnera _182 W poprzek przez Gorce rowerem _______________ 186–187 Najpiękniejszy fragment Sokolej Perci ______________ 220 Najbardziej znany szczyt w Pieninach ______________ 224 Kup książkę Poleć książkę PERŁY ARCHITEKTURY Kaplica Najświętszego Serca Jezusa na Jaszczurówce Pełna uroku, niewielka świąty- nia zaprojektowana przez Stani- sława Witkiewicza w stylu zako- piańskim. Cmentarz na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem XIX-wieczna nekropolia, miejsce spoczynku osób wybitnych i zasłużonych. Znajdują się tu groby m.in. Tytusa Chałubińskiego, Kornela Makuszyńskiego, Stanisława Witkiewicza i Ka- zimierza Przerwy-Tetmajera. Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Orawce Piękna drewniana świątynia z XVII w. Wnętrze zdobi polichromia przedstawiająca sceny z ży- cia i męczeństwa św. Jana. Warto też zwrócić uwagę na sceny ilustrujące Dekalog, na których postaci zostały namalowane w tradycyjnych strojach chłopskich i szlacheckich. Atrakcje Tatr i Podtatrza Kup książkę Poleć książkę Zamek i zapora w Niedzicy Wzniesiony w XIV w.; jego obecny wygląd pochodzi z czasów renesansowej przebu- dowy dokonanej przez György’ego Horvatha dwa wieki później. We wnętrzu urządzono niewielkie ekspozycje: historyczną, archeologiczną oraz etnograficzną. Zamek stoi tuż nad zaporą, której dzieje można poznać w pawilonie wystawowym. Cerkwie w Szlachtowej i w Jaworkach Zbudowane przez Rusinów, którzy do 1947 r. zamieszkiwali owe wsie. Obecnie korzystają z nich wierni ob- rządku rzymskokatolickiego. Drewniany kościół pw. Michała Archanioła w Dębnie Podha- lańskim Zbudowany w 2. poł. XV w. Ogromną wartość historyczną stanowią polichromie malowane na drewnie za pomocą skórzanych wzorników, „patronów”. W 2003 r. został wpisany na Listę Świato- wego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO. Kup książkę Poleć książkę CIEKAWE WYDARZENIA Puchar Świata w Skokach Narciarskich w Zakopanem (styczeń) Odbywa się na Wielkiej Krokwi, przez kilka lat jego bohaterem był Adam Ma- łysz, a teraz jest nim Kamil Stoch. Śpiskie Zwyki czyli Spiskie zwyczaje w Niedzicy (styczeń) Konkurs gawędziarzy, skrzypków (so- listów), śpiewaków oraz grup śpiewa- czych w Muzeum Zespołu Zamko- wego w Niedzicy. Święto Borówki w Zubrzycy Górnej (lipiec) O uroku wydarzenia stanowi, obok interesującego programu, sceneria wyjątkowego skansenu – Orawskiego Parku Etnograficznego. Lato Pienińskie w Szczawnicy (lipiec) Festiwal folklorystyczny oraz kiermasz twórczości ludowej. Odpust w Ludźmierzu w święto Wniebowzięcia NMP (sierpień) Odpust 15 sierpnia jest okazją do po- znania góralskich zwyczajów i obejrze- nia pięknych, tradycyjnych strojów. Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem (sierpień) Największy z festiwali organizowanych w stolicy Tatr; występują zespoły lu- dowe z całego świata. Jarmark Podhalański w Nowym Targu (koniec sierpnia) Impreza plenerowa połączona z do- żynkami. Kup książkę Poleć książkę mioty związane z gospodarką rolno- -hodowlaną, typową dla Orawy. Do skansenu przeniesiono także orygi- nalne budynki dawnych wiejskich za- kładów przemysłowych, m.in. tartak, folusz, kuźnię i olejarnię. Izba pamięci ks. prof. Józefa Tischnera w Łopusznej Prezentowane są tutaj ulubione przed- mioty księdza, jego rękopisy, książki i fotografie. Część multimedialna przedstawia zbiór filmów dokumen- talnych oraz nagrań audycji radiowych i telewizyjnych. Skansen kolejowy w Chabówce Największe tego typu muzeum w po- łudniowej Polsce. Co roku odbywa się tu festyn „Parowozjada”. W okresie let- nim często kursują pociągi retro, napę- dzane przez prawdziwy parowóz. Muzeum Stylu Zakopiańskiego w Zakopanem Ekspozycja stała prezentuje histo- rię stylu zakopiańskiego, budownic- two ludowe, wyposażenie góralskich chałup, a także powstające koń- cem XIX w. kolekcje etnograficzne, a zwłaszcza zbiór Marii i Bronisława Dembowskich. Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem Stałe wystawy historyczne, etnogra- ficzne i przyrodnicze ukazują dzieje regionu oraz bogactwo kultury i przy- rody Tatr i Podhala. Jedno z najstar- szych muzeów regionalnych w Polsce; w jego obręb wchodzi pięć oddziałów w Zakopanem oraz po jednym w Cho- chołowie, Czarnej Górze, Jurgowie i Łopusznej. Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej Przedstawia historię, kulturę i obyczaje mieszkańców Górnej Orawy. W skan- senie zobaczyć można wystrój domu góralskiego oraz narzędzia i przed- Kup książkę Poleć książkę CIEKAWE MUZEA NIE ZAPOMNIJ Napić się wody mineralnej ze zdrojów Szczawnicy Jedno z najsłynniejszych i najstarszych uzdrowisk oferuje wody lecznicze wspo- magające leczenie wielu chorób układu oddechowego, moczowego i pokar- mowego. Odpocząć na gorczańskich polanach Gorczańskie polany wiosną pokrywa fioletowy dywan krokusów, latem pach- nie siano, a jesienią zachwycają wrzosy i rude trawy. Bez względu na porę roku, spacerując gorczańskimi grzbietami możemy podziwiać przepiękną pano- ramę Tatr i Pienin. Wjechać kolejką krzesełkową na Palenicę w Szczawnicy Czteroosobowe wagoniki w kilka minut dojeżdżają na szczyt Palenicy (722 m n.p.m.), skąd rozpościerają się dale- kie widoki. Stanąć na szczycie Kasprowego Wierchu Na szczyt, z którego rozpościerają się wspaniałe widoki, można wejść samo- dzielnie od strony Kuźnic lub wjechać kolejką linową. Zachwycić się panoramą widoczną ze schroniska pod Turbaczem Schronisko PTTK pod Turbaczem jest żelaznym punktem wyprawy w Gorce. W czasie słonecznej pogody z tego naj- wyższego szczytu Gorców można po- dziwiać Pieniny i Tatry w całej ich roz- ciągłości (Tatry Bielskie z Hawraniem, Tatry Wysokie z Łomnicą, Gerlachem, Wysoką i Świnicą, Tatry Zachodnie z Ka- sprowym Wierchem). Spłynąć Dunajcem To największa atrakcja w Pieninach. Ory- ginalnymi tratwami, kierowanymi przez flisaków w tradycyjnych strojach, płynie się niezwykle malowniczym przełomem Dunajca. Flisacy umilają podróż, opo- wiadając historie regionalne. Spływ roz- poczyna się w Sromowcach Wyżnich, a kończy w Szczawnicy lub w Krościenku. Kup książkę Poleć książkę Informacje praktyczne Kup książkę Poleć książkę 18 D Z A J O D | E N Z C Y T K A R P E J C A M R O F N I nakładają się przepisy TPN-u (Tatrzań- ski Park Narodowy), TANAP-u (Tatranský národný park), PPN-u (Pieniński Park Na- rodowy) i PIENAP-u (Pieninský národný park). Na ich terenie można poruszać się wyłącznie drogami publicznymi i szlakami znakowanymi (wyjątkiem są wycieczki z li- cencjonowanym przewodnikiem), granicę zaś przekraczać tylko tam, gdzie polski szlak bezpośrednio łączy się ze słowac- kim. Pamiętać też należy o dodatkowych ograniczeniach – wiele szlaków słowac- kich (wszystkie wysokogórskie i niektóre inne – pełna lista – zob. www.tanap.org zakładka „Informácie”) jest w okresie mię- dzy 1 listopada a 15 czerwca niedostępnych, ponadto szlaki po obu stronach granicy bywają zamykane z innych powodów, np. w związku z zagrożeniem lawinowym. Przepisy parków narodowych są w tych przypadkach nadrzędne względem usta- leń układu z Schengen. Oczywiście zniesienie kontroli nie zwal- nia z obowiązku posiadania dokumentów – paszport lub dowód osobisty należy mieć przy sobie na wypadek kontroli przeprowa- dzanych przez patrole służb granicznych i celnych działające na terenie całego kraju (przede wszystkim w strefie nadgranicznej). Warto zwrócić uwagę na datę ważności do- kumentów (można spodziewać się kłopo- tów, jeśli wygasa ona przed upływem sze- ściu miesięcy) oraz na ich stan (dokumenty nie powinny być uszkodzone). Wejście do strefy Schengen nie znosi ograniczeń prze- wozu towarów akcyzowych – nadal można przenosić lub przewozić je wyłącznie do użytku osobistego. Przepisy parków narodowych zabraniają wprowadzania na swój obszar zwierząt do- Kup książkę Poleć książkę 19 D Z A J O D | E N Z C Y T K A R P E J C A M R O F N I mowych. Jeśli planujemy podróż ze swoim ulubieńcem na Słowację, należy pamiętać, że przewożone przez granicę zwierzęta muszą być oznakowane (wszyty chip lub tatuaż) oraz mieć odpowiednie dokumenty (międzynarodową książeczkę zdrowia z po- twierdzeniem aktualnych szczepień oraz orzeczenie lekarza weterynarii o dobrym stanie zdrowia, wydane nie wcześniej niż trzy dni przed datą wjazdu). Miejsca przekraczania granicy w Pieninach i na Magurze Spiskiej Punkty przekraczania granicy w rejonie Magury Spiskiej i Pienin: ◆   Jurgów (przejście drogowe, także dla samochodów); ◆   Łapszanka / Osturňa (przejście bez szlaku polną drogą); ◆   Kacwin / Veľká Frankova (przejście na szlaku turystycznym); ◆   Niedzica (przejście drogowe, także dla samochodów); ◆   Sromowce Niżne / Červený Kláštor (przej- ście piesze kładką nad Dunajcem); ◆   Szczawnica / Lesnica (przejście na szlaku turystycznym); ◆   Szafranówka, Wysoki Wierch, Przełęcz pod Wysoką, przełęcz Rozdziele (przej- ścia na szlaku turystycznym, na gra- nicznym grzbiecie wschodniej części Pienin, nad Szczawnicą, Szlachtową i Jaworkami). ▼   Widok z Jarząbczego Wierchu na Tatry Zachodnie Kup książkę Poleć książkę 60 Y R T A T | E Z C w A N Z O J A R K E J C A M R O F N I Tatrzański Park Narodowy Turysta w Tatrach jest gościem. Może podzi- wiać przyrodę, która jest wielkim dziedzic- twem, ale nie ma prawa w nią ingerować i powinien dołożyć wszelkich starań, aby po- zostawić krajobraz tatrzański nienaruszony. Wiąże się to z wieloma ograniczeniami ruchu turystycznego na terenie Tatr. Cały obszar Tatr, zarówno po stronie polskiej, jak i słowackiej, jest objęty ochroną. W polskiej części Tatr dzia- łania ochronne realizuje Tatrzański Park Naro- dowy (TPN), w słowackiej – Tatranský národný park (TANAP). Podstawowymi funkcjami obu parków są ochrona przyrody i walorów kra- jobrazowych oraz edukacja, w związku z tym turystyka w ich obrębie jest mocno kontro- lowana, a jej zasady są ściśle określone przez przepisy parkowe. Podstawowym nakazem jest uprawianie turystyki pieszej wyłącznie na oznakowanych szlakach turystycznych, Opłaty za wstęp do Tatrzańskiego Parku Narodowego Ceny biletów (niezależnie od sezo- nu): bilety jednorazowe: normalny 5 zł, ulgowy 2,50 zł; bilety 7-dniowe: nor- malny 25 zł, ulgowy 12,50 zł. Punkty poboru opłat: całoroczne: Łysa Polana, Dolina Jaworzynki, Gorycz- kowa (Myślenickie Turnie) – w okre- sie 15 XI–15 XII opłaty nie są pobierane, Kalatówki, Dolina Białego, Dolina Strą- żyska, Dolina Kościeliska, Dolina Małej Łąki; punkty czynne okresowo (1 IV– –30 IX): Wierch Poroniec, Sucha Woda, Cyrhla, Dolina Olczyska.; (1 IV–18 X): Do- lina Filipki, Nosal. Godziny sprzedaży biletów: I–II 8.00–14.00, III–IV 8.00–15.00, V–VI 7.00– 16.00, VII–VIII 7.00–17.00, IX 7.00–16.00, X 8.00–16.00 (od 15 X do 15.00), XI–XII 8.00–14.00. ▼   Dolina Pięciu Stawów Polskich Kup książkę Poleć książkę obowiązuje też absolutny zakaz nocowania poza schroniskami turystycznymi, nie wolno się również poruszać po terenach parków po zmroku. Jakiekolwiek łamanie tych zasad jest karane mandatem. Z innymi przepisami określającymi przebywanie w Tatrach można się zapoznać na tablicach informacyjnych, w punktach informacji TPN-u i TANAP-u oraz na stronach internetowych obu parków. Za wstęp do Tatrzańskiego Parku Narodowego pobierane są opłaty. Istnieje kilka wariantów biletów, można je kupić w punktach znaj- dujących się na początkach najpopularniej- szych szlaków tatrzańskich. Uprawnienia do nabywania biletów ulgowych przysługują: uczniom szkół i studentom, emerytom i renci- stom, osobom niepełnosprawnym, żołnierzom służby czynnej. Warunkiem sprzedaży biletu ulgowego jest okazanie osobie sprzedającej bilety wstępu dokumentu uprawniającego do zastosowania ulgi. Zwolnieni z opłat za wstęp do TPN-u są: mieszkańcy gmin położo- nych w granicach parku narodowego i gmin graniczących z parkiem narodowym – Zako- pane, Kościelisko, Poronin, Bukowina Tatrzań- ska. Zwolnienie dotyczy wyłącznie stałych mieszkańców legitymujących się dowodem osobistym; dzieci w wieku do 7 lat; osoby, które posiadają zezwolenie dyrektora parku naro- dowego na prowadzenie badań naukowych w zakresie ochrony przyrody; uczniowie szkół i studenci odbywający zajęcia dydaktyczne w parku narodowym w zakresie uzgodnionym z dyrektorem parku narodowego (zwolnienie nie dotyczy nauczycieli i opiekunów); osoby udające się najkrótszą drogą do wyznaczonych miejsc kultu religijnego; przewodnicy tatrzań- scy, których służbowy wstęp na teren parku potwierdza ważna legitymacja przewodnicka; osoby wykonujące na terenie parku obowiązki 61 Y R T A T | E Z C w A N Z O J A R K E J C A M R O F N I Kup książkę Poleć książkę 68 I A K S P S A R u G A M   I I Y N N E P I | E Z C w A N Z O J A R K E J C A M R O F N I Durbaszki (942 m n.p.m.), a dalej przez cha- rakterystyczny kopiec Wysokiego Wierchu (899 m n.p.m.). Tu odchodzi na słowacką stronę grzbiet opadający na Przełęcz pod Tokarnią (710 m n.p.m.) i dalej biegnący na Aksamitkę (840 m n.p.m.) i Płaśnie (889 m n.p.m.), gdzie rozdziela się na dwa ramiona: wschodnie Holicy (833 m n.p.m.) oraz za- chodnie Klasztornej Góry (657 m n.p.m.). Ta część za Przełęczą pod Tokarnią zaliczana jest już do słowackich Pienin właściwych. Na Wysokim Wierchu ma także początek krótki grzbiet na skalisty Rabsztyn (847 m n.p.m.). Kolejną niewybitną kulminacją w głównym grzbiecie są Cyrhle (774 m n.p.m.), gdzie od- chodzi na północ krótki grzbiet zakończony wybitną kopułą Jarmuty (794 m n.p.m.). Dalej na zachód znajduje się Szafranówka (742 m n.p.m.), która jest zwornikiem dla kolejnego wychodzącego ku północy krót- kiego grzbietu Palenicy (722 m n.p.m.). Na zachód od Szafranówki główny grzbiet koń- czy się kulminacją Bystrzyka (704 m n.p.m.), skąd ostro opada do doliny Dunajca. Polskie Pieniny właściwe, znajdujące się po drugiej stronie Dunajca, dzielą się na trzy części: wschodnią, najniższą, zwaną Pieninkami, centralną, najwyższą – masyw Trzech Ko- ron oraz zachodnią – Pieniny Czorsztyńskie. Grzbiet Pieninek wznosi się stromo z do- liny Dunajca przez Przechodni Wierch (552 m n.p.m.) na najsłynniejszą pienińską skałę – Sokolicę (747 m n.p.m.), następnie opada ostro na przełęcz Sosnów (650 m n.p.m.). Później wznosi się zdecydowanie na czę- ściowo skaliste kulminacje Czertezika (772 m n.p.m.) i Czerteża (774 m n.p.m.), aby w rejo- nie polany Toporzyskowo (812 m n.p.m.) nad przełęczą Szopka dojść do grzbietu Pienin Czorsztyńskich. Masyw Trzech Koron podnosi się stromo od przełęczy Szopka (779 m n.p.m.). Trzy Korony to właściwie zespół kilku skalic, z których najwyższa jest Okrąglica (982 m n.p.m.). Bardziej na wschód leżą skały Pła- ska (950 m n.p.m.) i Pańska (920 m n.p.m.). Kup książkę Poleć książkę 69 I A K S P S A R u G A M   I I Y N N E P I | E Z C w A N Z O J A R K E J C A M R O F N I Od Trzech Koron ku południu wybiega ra- mię Łysiny (792 m n.p.m.) spadające do Dunajca, natomiast ku wschodowi grzbiet Ostrego Wierchu (851 m n.p.m.) i Zamko- wej Góry (799 m n.p.m.), zbiegający do doliny Pieńskiego Potoku. Grzbiet Pienin Czorsztyńskich zaczyna się na przełęczy Szopka i prowadzi w kierunku zachodnim. Na odcinku do Macelaka (857 m n.p.m.) nie ma wybitniejszych kulminacji, odłączają się natomiast ku południu dwa grzbiety, zakończone bardzo wyraźnymi kulmina- cjami – Nową Górą (902 m n.p.m.), naj- wyższym szczytem Pienin Czorsztyńskich, oraz Macelową Górą (802 m n.p.m.). Od na- stępnej na zachód po Macelaku kulminacji Suszyny (781 m n.p.m.) oddziela się scho- dzący nad Sromowce Wyżne grzbiet Flaków (810 m n.p.m.). Główny grzbiet prowadzi natomiast przez niewybitne szczyty Maje- rza (689 m n.p.m.) i Wielkiego Pola (697 m n.p.m.) do stanowiącej granicę z Gorcami przełęczy Snozka (653 m n.p.m.). Grzbiet Pienin Spiskich rozpoczyna się nad Nie- dzicą i wznosi się łagodnie w kierunku za- chodnim na Cisówkę (777 m n.p.m.). Stąd w kierunku południowym odchodzi krótki grzbiet Hombarku (743 m n.p.m.). Główny grzbiet obniża się na przełęcz Przesła (675 m n.p.m.), by później wspiąć się na długi wał Żaru (879 m n.p.m.), najwyższej kulminacji Pienin Spiskich. Mniej więcej w dwóch trze- cich długości tego wału główny grzbiet od- bija na południe, schodząc wyraźnie w dół, po czym wykręca na południowy zachód, przez widokową kulminację Grandeusa (795 m n.p.m.). Stąd opada na, stanowiącą granicę z Magurą Spiską, Trybską Przełęcz (745 m n.p.m.). Wysyła po drodze opada- jące ku dolinie Białki ramię Uboczy (767 m n.p.m.). Na przedłużeniu wału Żaru znajdują się izolowane, coraz niższe, zmierzające ku zachodowi skałki: Gajna Skała (782 m n.p.m.), Czerwona Skała (716 m n.p.m.) oraz Loren- cowe Skałki, Fasnymbrowe Skałki i wreszcie nad samą Białką − Kramnica. Kup książkę Poleć książkę 70 I A K S P S A R u G A M   I I Y N N E P I | E Z C w A N Z O J A R K E J C A M R O F N I Wschodni skrawek polskiej części Ma- gury Spiskiej stanowi pasmo podnoszące się znad Niedzicy przez Jędras (709 m n.p.m.), Majową Górę (741 m n.p.m.) na Frankową Górę (873 m n.p.m.). Za granicą pasmo to wznosi się dalej ku południu, by dotrzeć do głównego grzbietu pasma w rejonie Bu- koviny (1176 m n.p.m.). Bardziej na zachód wznosi się pasmo, w którym znajdują się najwyższe szczyty polskiej Magury Spiskiej. Grzbiet dźwiga się ku zachodowi od doliny potoku Kacwinka na Malorówkę (956 m n.p.m.), gdzie dochodzi do granicy pań- stwa. Ta nie pokrywa się jednak z grzbie- tem, w związku z tym kolejna kulminacja Petrolovki (940 m n.p.m.) znajduje się już po stronie słowackiej, natomiast szczyt Piesko- wego Wierchu (980 m n.p.m.) jest w całości polski. Na Pieskowym Wierchu oddziela się na północ wyraźne ramię Kotelnicy (815 m n.p.m.), natomiast przed następną kulmina- cją Kopylca (1035 m n.p.m.) odchodzi grzbiet Kuraszowskiego Wierchu (1038 m n.p.m.), najwyższej kulminacji polskiej części Ma- gury Spiskiej. Główny grzbiet obniża się na szeroką Przełęcz nad Łapszanką, by następ- nie łagodnie podnieść się na niewybitną kulminację Pawlikowskiego Wierchu (1016 m n.p.m.), a następnie zdecydowanie opaść na granicząc z Pieninami Trybską Przełęcz (745 m n.p.m.). Zarówno Pieniny, jak i Magura Spiska są w znaczącej części zalesione, posiadają jednak bardzo wiele punktów widokowych, z których rozciągają się wspaniałe panoramy Beskidów, Pienin, Magury Spiskiej, a przede wszystkim – niedalekich Tatr. przyroda budowa geologiczna Pieniny to chyba najbardziej skomplikowany pod względem budowy geologicznej obszar Polski. Najstarsze osady Pienińskiego Pasa Skałkowego pochodzą z triasu. Najstarsze utwory notowane na powierzchni w Polsce pochodzą z okresu dolnojurajskiego. Osady te są zróżnicowane. Powstawały w podłuż- nym zbiorniku, w którym można było wyróż- nić kilka stref, m.in. najpłytszą czorsztyńską i najgłębszą pienińską. W strefie czorsztyń- skiej aż po górną kredę osadzały się głównie ▼   Trzy Korony Kup książkę Poleć książkę 71 I A K S P S A R u G A M   I I Y N N E P I | E Z C w A N Z O J A R K E J C A M R O F N I powstałe uskoki. Jego śladami są intruzje an- dezytów w okolicach Szczawnicy (Jarmuta, Bryjarka) i Czorsztyna (Wdżar). Z intruzjami związane są występujące w Szczawnicy i Kro- ścienku wody mineralne, a także niewielkie nagromadzenia kruszców w rejonie Jarmuty, które próbowano eksploatować w XVIII w. Magura Spiska ma zupełnie inną bu- dowę geologiczną. Buduje ją tak zwany flisz podhalański. Pod koniec kredy (ok. 80 mln lat temu) wypiętrzone zostały Karpaty Cen- tralne. Teren ten podlegał silnemu rozcina- niu, a w eocenie (ok. 40 mln lat temu) po- nownie wkroczyło tu morze (przykryte były także dzisiejsze Tatry). Osadził się gruby kom- pleks osadów typu fliszowego, przekładańca piaskowcowo-łupkowego. Następnie część terenów uległa bardzo silnemu podnosze- niu i erozji (np. Tatry), w wyniku czego osady w tych miejscach zostały usunięte. Na tere- nie Magury Spiskiej jednak pozostały. Flisz ten jest bardzo słabo pofałdowany, pocięty natomiast uskokami. wapienie z bogactwem szczątków organi- zmów: amonitów, liliowców, ramieniono- gów, a także margle. W strefie pienińskiej morze było bardzo głębokie, powstawały tam radiolaryty, a później wapienie rogowcowe (wapienie pienińskie, budujące m.in. skalice Trzech Koron). Te osady to tzw. serie skał- kowe. W górnej kredzie (około 80 mln lat temu) miały miejsce dwa etapy fałdowań. Wtedy też fałdowane były Karpaty Centralne. W trakcie tych procesów część osadów zo- stała nasunięta na utwory serii czorsztyńskiej. W dalszym etapie morze ponownie zalało ten teren, powstawały osady tzw. osłony skałko- wej, głównie piaskowce i łupki. Na przeło- mie paleogenu i neogenu (około 20 mln lat temu) Pieniny zostały jeszcze raz sfałdowane, tym razem wraz z Karpatami Zewnętrznymi. W wyniku tych fałdowań ich struktury ule- gły znacznemu zgnieceniu i stłoczeniu, od- nowione zostały starsze uskoki, bloki skał- kowe zostały porozrywane, co ma wpływ na obecną rzeźbę Pienin – izolo- wane skałki tkwiące w osłonie. Na początku neogenu (mio- cen) ujawnił się też wul- kanizm, wykorzystujący Kup książkę Poleć książkę 85 E N A P O K A Z | E L A H D O P E N L A K S I Y R T A T Zakopane Zakopane, choć zwane zimową stolicą Pol- ski, tętni życiem przez cały rok. Niestety, latem i zimą tłumy przelewające się Kru- pówkami, korki na wąskich ulicach i smog odbierają prawie cały urok tej pięknie poło- żonej miejscowości. Chcąc naprawdę wy- począć, lepiej zatrzymać się z dala od cen- trum, w jednej z peryferyjnych dzielnic, lub w którejś z pobliskich wsi. Zakopane jednak koniecznie trzeba odwiedzić – wciąż można tu poczuć góralskie klimaty, a drewniane wille to perełki unikatowego, tylko tutaj obecnego stylu. historia Kotlina, w której leży Zakopane, była pier- wotnie porośnięta lasami. Jako pierwsze po- jawiły się tu sezonowe osady pasterskie, stała osada powstała prawdopodobnie w poło- wie XIV w. Do czasów zaboru austriackiego była to królewszczyzna, która po I rozbiorze Polski weszła w skład cesarsko-królewskiego skarbu austriackiego, a w 1824 r. została sprzedana wraz ze sporą częścią Tatr rodzinie Homolacsów. W czasach, kiedy wieś była ich własnością, w Tatrach rozwinęło się hutnic- two rud żelaza, a w Kuźnicach oraz w Do- linie Kościeliskiej (polana Stare Kościeliska) powstały żelazne hamry, czyli piece hutni- cze. Do rozwoju Zakopanego i okolicznej turystyki przyczynił się w dużej mierze Tytus Chałubiński. Jego osobiste znajomości i au- torytet ściągnęły do miasteczka nowych let- ników, a starania u władz przyniosły w 1886 r. efekt w postaci uznania Zakopanego za „sta- cję klimatyczną”. Gmina miała już wtedy pierwszy zakład wodoleczniczy w Kuźnicach, pocztę, sklep i dwie karczmy. Dojazd ułatwiła doprowadzona w 1884 r. do Chabówki linia kolejowa (wcześniej podróż trwała dwa dni furką z Krakowa). Największy w poło- wie XIX w. wieku galicyjski zakład hutniczy w Kuźnicach w latach 70. został zamieniony na warsztat mechaniczny, a w 1889 r. kupił go wraz z polami górniczymi w Magurze, ▼   Na Krupówkach Kup książkę Poleć książkę 86 Gospoda Pod Niebem G U B A Ł Ó W K A 1120 Polana Gubałówka T A T A R Y a k ł a w k a b ó u Z b u G C H O Ć K O W S K I E 1040 P o t o k B u c z n i k B I L I N Ó W K A M ałaszy ńskie g o G ł a d c z a ń s ki Poto k G Ł A D K I E W A L O W A G Ó R A W aló w Potok Walowa Góra Na Gubałówkę Gazdowo Kuźnia Droga na Gładkie Kościół Na Górce MB Nieustającej Pomocy S z y m o s zków Potok D r o g a n a U b o c z 893 U B O C Z P O L A N A S Z Y M O S Z K O W A Hotel Kasprowy P o Kościół MB Częstochowskiej h w Ślą s kic Cic h w sta ń c ó Muzeum Stylu Zakopiańskigo a Woda Willa Koliba Karczma u Wnuka Muzeum Tatrzańskie Dom Turysty PTTK Kościeln a S O B C Z A K Ó W K A a k c i e li s K o ś ks. Stolarczy k a K A S P R U S I E S ł o n eczna Równia Krupowa Dolna Nowy Cmentarz a o l n S z k Ł U K A S Z Ó W K I Pęksów Brzyzek De Adamo A l . 3 M a a j Kościół Świętej Rodziny o Zborowskie g Giewont Kino Krupówki Z o g k i e s a r u d o wa Ogr o Kino n a O rk a sie u r p s a K a r t y z a ntów B i a ł y P N P a W il o t o k M o G r Willa Atma Muzeum Karola Szymanowskiego c z d r n z i k e j e w s k i e j D r o g a n a W ie r c h SN PTT-1907 Z a u g S e i r t Walczacki Wierch 869 Kaplica sióstr m Zmartwychwstanek W alczaków Potok K S I Ę Ż Y L A S iec w o k n y ł M Gąsieniców Wierch 868 S K I B Ó W K I D r o g a n a B S a m k ó w P u ń d ot o k Skibó w ki i k m a r a B z k z Poto D r o g a do W a l c z a k ó w ó w k B U Ń D Ó W K I i Ksieży Las B ogdańskiego 897 896 Strążyska M a ł e Ż y w c z a ń s k i e O r k D Dembowskich a k s y ż ą r t S Ż Y W C Z A Ń S K I E P o t o k S p a d o S P A D O W I E C wiec Regle Potok Młyniska niela ga do D a ro D E N A P O K A Z | E L A H D O P E N L A K S I Dzia Pot d u sió o k w Y R T A T Bór Kościół Kościół Niepokalanego Niepokalanego Serca NMP Serca NMP Fatimskiej Fatimskiej ł y a b a S a t a h C e w o ż e z d o M ł i i o k s n o r h c S e n o k z S l M R A Ź N I C A Miśkowiec Polana Młyńsko oprac. M. Czopik Zakopane 0 300 m Kup książkę Droga pod Reglami Poleć książkę a Muzeum Kasprowicza T A T A R Y ńskie g o S ł o Z a kopiank T atary Kasprowicza S T A R Y K A M I E N I E C szpital miejski C h r a m c ó w k i a k s r a t o w o N Międzynarodowe Schronisko Młodzieżowe Szarotka a a zjaln n G i m Dworzec Autobusowy S i e n k i e w n eczna i B c z y s a t r a S Z Y M O N Y C h C h ycó y c w ó P w C H Y C Ó W P O T O K o P o t o t k o k S z y m o n y Teatr im. S. Witkiewicza Kościół Miłosierdzia Bożego D o S a m w k ó Dworzec Kolejowy Smrekowa S S m r e z J a g i e l l o ń s k a Równia Krupowa Dolna Kościuszki o Pia s e c kie g Grand Hotel Stamary Galeria Sztuki Współczesnej Władysława Hasiora k i W Chata Zbójnicka Sie n kie Równia Krupowa Górna Kino Krupówki Weteranów KFC ZAPIECEK Cafe Piano pl. Niepodległości a r t y z a ntów G r u n w a l d z k a z e j e w s k i e j Dominium Bąkowo Zohylinio Niżno Tetm ajera Muzeum Kornela Makuszyńskiego G o s z c z ń s kie w i c z a Kościół Matki Zbawiciela a Witkie w ic z S e r A s n y k a w in a Willa Oksza Willa Oksza W a ierchow Bulwary Sło w Aquapark ackie tra g s o B y Do Bristolu C h ału Kraszewskiego Kościół Świętego Krzyża g o Pod Krokwią Piłs u d Sabały s kie g o n ó w a d zia k a O r k o T a D Muzeum im. Dembowskich M akuszyńskiego Z A C I E S Z Y N I A N K Ą e D r o g a Z a d o B iałe g o ą Cieszynian k Karczma Biały Potok B I A Ł E Ż e r o m Patria P o l a o g kie s w o n a m y z S o P Z c biń s kie g o s Tu k i e wim a Zamoyskiego Foluszowy Potok w ierzyniecka w ców z t o Centralny Ośrodek Sportu g o Muzeum Przyrodnicze TPN C z a r n y P o t o k P O D S K O C Z N I Ą Walowa Polana Las Białego B i a ł y P o t o k C z e c h a B O G Ó W K A Wielka Krokiew Jastrzębia Turnia 1090 87 y r o g U Bachledzki Wierch 902 B A C H L E D Z K I W I E R C H Droga na Bachledzki Wierch 907 k o y w a m o ń s Pasieka S m r e k o w a Aquapark Zakopane A N T A Ł Ó W K A i erch A n t Panorama a k c a l o m o a H g Dro O B E R C O N I Ó W K A P A R D O Ł Ó W K A E N A P O K A Z | l O c z a n k a E L A H D O P G E o ś N c n L e A c K S I Skalny Y R T A T i i a ł ó w 940 k a a a ł ó w k t n A o g k i e n i e w s o B r D r o g a n a A roga do Olczy D Kościół Adwentystów n t a ł ó w k ę K O Z I N I E C Droga na Koziniec Pomnik Tytusa Chałubińskiego Park Leśny g o D r B u l w a r y S ł o A l. P Dom pod Jedlami Willa Kozińskiego (Galeria Sztuki im. Kulczyckich) a B ystre a n B Y S T R E wicza w o ł r a K r z e w a c w o d kie g o nik ó Kościół św. Antoniego w T a tr z a Polana pod Nosalem D r oga pod Reglami ń s kic h Księżówka a r t s y B Wielka Polana Kuźnicka Travelbook to Twój niezastąpiony towarzysz podróży. Wskaże Ci najważniejsze atrakcje, podpowie, czego szukać poza głównymi szlakami, i wprowadzi w świat miejscowych obyczajów. Znajdziesz w nim opisy najciekawszych regionów i miast, a sprawdzone informacje praktyczne umożliwią staranne zaplanowanie podróży. Tatry, Gorce, Pieniny, Orawa i Spisz to najwyższe, najsłynniejsze, a według wielu również najpiękniejsze polskie góry. Wyniosłe szczyty, urokliwe doliny i fascynująca tatrzańska przyroda sprawiają, że co roku na podbój tatrzańskich szlaków wybiera się wielu amatorów górskich wędrówek. Turystów urzeka również Podhale z jego wyjątkową architekturą i kulturą góralską oraz maleńkie, za to niepowtarzalne Pieniny, słynące ze skalnych baszt Trzech Koron i przełomu Dunajca. Zapraszamy w góry z naszym przewodnikiem! Parki narodowe i krajobrazowe Barwna kultura ludowa Podtatrza Widokowe szczyty Zabytki architektury drewnianej Gorczańskie hale Setki kilometrów szlaków ISBN 978-83-283-4523-2 ISBN 978-83-283-4523-2 9 788328 345232 C e n a 2 6 9 0 z ł ,
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Tatry, Gorce, Pieniny, Orawa i Spisz. Travelbook. Wydanie 3
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: