Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00130 009714 7505459 na godz. na dobę w sumie
Technika prawodawcza - ebook/pdf
Technika prawodawcza - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 235
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7483-693-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Podręcznik 'Technika prawodawcza' zawiera omówienie zagadnień z zakresu projektowania:

a także takich aktów prawnych jak np. statuty, regulaminy, zarządzenia.
Przedstawiono w nim liczne przykłady zastosowania zasad redagowania teksów prawnych.
Stanowi cenna pomoc zarówno dla studentów przygotowujących się do egzaminów obejmujących redagowanie tekstów prawnych, jak i dla osób uczestniczących w procesie stanowienia prawa.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Podręczniki Prawnicze Seria ta stanowi kanon wiedzy niezbędnej każdemu studentowi prawa do zdaniaegzaminu. Podręcznik zzakresuprojektowania: „Technika prawodawcza” zawiera omówienie zagadnień ü ü ü ustaw, rozporządzeń, aktów prawa miejscowego, a także takich aktów prawnych jak np. statuty, regulaminy, zarządzenia. Przedstawiono w nim liczne przykłady zastosowania zasad redagowania tekstówprawnych. Stanowi cenną pomoc zarówno dla studentów przygotowujących się do egzaminów obejmujących redagowanie tekstów prawnych, jak i dla osób uczestniczącychwprocesiestanowieniaprawa. DrMichałBłachut –adiunktwKatedrzeTeoriiiFilozofiiPrawaUniwersytetu Wrocławskiego, autor publikacji z zakresu praw podmiotowych i liberalnej filozofiiprawa. Dr hab. Włodzimierz Gromski – prodziekan Wydziału Prawa, Adminis- tracji i Ekonomii oraz adiunkt w Katedrze Teorii i Filozofii Prawa Uniwersytetu Wrocławskiego,asystentsędziegowBiurzeTrybunałuKonstytucyjnego. Dr Jacek Kaczor – adiunkt w Katedrze Teorii i Filozofii Prawa Uniwersytetu Wrocławskiego, specjalista z zakresu techniki legislacyjnej i stosowania prawa. www.sklep.beck.pl, e-mail: dz.handlowy@beck.pl, http://www.beck.pl, tel.: 022 31 12 222, fax: 022 33 77 601 ISBN 978-83-7483-693-7 i k i n z c ę r d o P e z c i n w a r P a z c w a d o w a r p a k i n h c e T • r o z c a K / i k s m o r G / t u h c a ł B Podręczniki Prawnicze Technika prawodawcza Michał Błachut Włodzimierz Gromski Jacek Kaczor 9 7 8 8 3 7 4 8 3 6 9 3 7 Cena 39,99 z³ C H BECK • • C. H. Beck PODRÊCZNIKI PRAWNICZE M. B³achut/W. Gromski/J. Kaczor (cid:127) Technika prawodawcza W sprzeda¿y: P. Sarnecki PRAWO KONSTYTUCYJNE RP, wyd. 6 Podrêczniki Prawnicze E. Nieznañski LOGIKA, wyd. 2 Podrêczniki Prawnicze H. Izdebski HISTORIA MYŒLI POLITYCZNEJ I PRAWNEJ, wyd. 4 Podrêczniki Prawnicze T. Maciejewski HISTORIA POWSZECHNA USTROJU I PRAWA, wyd. 3 Studia Prawnicze T. Stawecki, P. Winczorek WSTÊP DO PRAWOZNAWSTWA, wyd. 4 Skrypty Becka J. Krzynówek, A. Kacprzak PRAWO RZYMSKIE. PYTANIA. KAZUSY. TABLICE Repetytoria C. H. Beck Pod red. E. Kundery, M. Maciejewskiego LEKSYKON MYŒLICIELI POLITYCZNYCH I PRAWNYCH, wyd. 2 Inne Pod red. J. Zajad³o LEKSYKON WSPÓ£CZESNEJ TEORII I FILOZOFII PRAWA Inne R. Krajewski LEKSYKON INSTYTUCJI WYMIARU SPRAWIEDLIWOŒCI I OCHRONY PRAWA Inne www.sklep.beck.pl Technika prawodawcza dr Micha³ B³achut dr hab. W³odzimierz Gromski dr Jacek Kaczor Wydzia³ Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wroc³awskiego Poszczególne rozdzia³y napisali: Micha³ B³achut: II, III, IV (wspó³autor) W³odzimierz Gromski: I (autor), II, IV (wspó³autor) Jacek Kaczor: II, III, IV (wspó³autor) Redakcja: Iwona Duda © Wydawnictwo C. H. Beck 2008 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Sk³ad i ³amanie: Krzysztof Biesaga Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-7483-693-7 Przedmowa Oddajemy do r¹k Czytelników podrêcznik: Technika prawodawcza przygo- towany z myœl¹ o studentach uczestnicz¹cych w zajêciach z zakresu tworzenia prawa, projektowania aktów prawnych czy te¿ legislacji oraz o osobach zwi¹za- nych na ró¿nych etapach z projektowaniem i stanowieniem aktów prawnych, zw³aszcza prawa miejscowego. Podrêcznik ten kierujemy równie¿ do osób pra- gn¹cych lepiej zrozumieæ prawo dziêki przedstawionym w podrêczniku regu³om jego powstawania. Niniejszy podrêcznik pozwala opanowaæ najwa¿niejsze umiejêtnoœci z za- kresu projektowania ustaw, rozporz¹dzeñ oraz aktów prawa miejscowego. Jed- nak przedstawione w nim techniki prawodawcze z powodzeniem mog¹ byæ wy- korzystywane równie¿ przy okazji projektowania powstaj¹cych w ramach ró¿nych struktur organizacyjnych tekstów prawnych, jak np. statutów, regulami- nów, zarz¹dzeñ. Podrêcznik stanowi cenn¹ pomoc zarówno dla studentów przy- gotowuj¹cych siê do egzaminów obejmuj¹cych redagowanie tekstów prawnych, jak i osób uczestnicz¹cych w procesie stanowienia prawa. Za spraw¹ tego, ¿e nie ma on charakteru komentarza do poszczególnych zasad techniki prawodawczej, ale w przystêpny sposób pokazuje jak pos³ugiwaæ siê tymi zasadami w trakcie redagowania ró¿nego rodzaju aktów prawnych, stanowi on tym bardziej znacz¹c¹ pomoc dla osób, które dopiero co rozpoczynaj¹ „przygodê” z legisla- cj¹. Temu celowi podporz¹dkowane zosta³y te¿ liczne przyk³ady poprawnych, jak i niepoprawnych technik prawodawczych. Kieruj¹c siê tymi samymi wzglêdami ograniczyliœmy do niezbêdnego mini- mum rozwa¿ania okreœlane zwykle jako teoretyczne, koncentruj¹c siê na kwe- stiach natury praktycznej. Zdecydowaliœmy siê równie¿ zredukowaæ do mini- mum liczbê bezpoœrednich odwo³añ do literatury przedmiotu. Wroc³aw, paŸdziernik 2007 r. Autorzy Spis treœci Str. Nb. Przedmowa ............................................................................................................... V Wykaz skrótów ......................................................................................................... IX Wykaz literatury ....................................................................................................... XI Rozdzia³ I. Technika prawodawcza i jej dyrektywy ............................................ Rozdzia³ II. Projekt ustawy ................................................................................... 1 8 § 1. Tytu³ ustawy ................................................................................................ 8 § 2. Przepisy ustawy ........................................................................................... 13 I. Jednostki redakcyjne oraz ich oznaczanie i powo³ywanie ................. 14 1. Oznaczanie jednostek redakcyjnych .............................................. 14 2. Powo³ywanie jednostek redakcyjnych ........................................... 23 II. Przepisy merytoryczne ....................................................................... 28 1. Przepisy ogólne .............................................................................. 28 1.1. Zakres przedmiotowy i podmiotowy .......................................... 28 1.1.1. Przepisy okreœlaj¹ce zakres przedmiotowy ustawy ................. 28 1.1.2. Przepisy okreœlaj¹ce zakres podmiotowy ustawy .................... 31 1.2. Definicje...................................................................................... 32 1.3. Skróty .......................................................................................... 38 1.4. Inne postanowienia przepisów ogólnych .................................... 40 2. Przepisy szczegó³owe ................................................................... 44 2.1. Przepisy materialne ..................................................................... 44 2.2. Przepisy ustrojowe ...................................................................... 48 2.3. Przepisy proceduralne ................................................................. 53 2.4. Przepisy karne ............................................................................. 55 3. Inne przepisy merytoryczne ........................................................... 56 3.1. Przepisy odsy³aj¹ce ..................................................................... 56 3.2. Przepisy upowa¿niaj¹ce .............................................................. 62 III. Przepisy zmieniaj¹ce .......................................................................... 70 IV. Przepisy przejœciowe i dostosowuj¹ce................................................ 72 V. Przepisy koñcowe ............................................................................... 77 1. Przepisy uchylaj¹ce........................................................................ 78 2. Przepisy o wejœciu w ¿ycie ............................................................ 85 3. Przepisy o wygaœniêciu mocy obowi¹zuj¹cej................................ 88 VI. Uwagi o ustawie wprowadzaj¹cej ...................................................... 91 § 3. Nowelizacja.................................................................................................. 95 I. Uwagi ogólne...................................................................................... 95 II. Zmiana ustawy za pomoc¹ odrêbnej ustawy nowelizuj¹cej ............... 99 1 16 16 28 29 29 50 59 59 59 59 64 67 83 86 96 96 102 111 113 116 116 136 151 156 176 179 195 206 211 221 221 234 VIII Spis treœci 1. Uwagi ogólne ................................................................................. 99 2. Tytu³ ustawy zmieniaj¹cej.............................................................. 100 3. Przepisy zmieniaj¹ce...................................................................... 104 III. Nowelizacja dokonana za pomoc¹ przepisów zmieniaj¹cych zamieszczonych w innej ustawie (w ustawie merytorycznej) ............ 114 § 4.Tekst jednolity............................................................................................... 115 I. Instytucja tekstu jednolitego ............................................................... 115 II. Obwieszczenie w sprawie og³oszenia jednolitego tekstu ustawy....... 123 III. Za³¹cznik do obwieszczenia w sprawie og³oszenia jednolitego tekstu ustawy ...................................................................................... 131 § 5. Sprostowanie b³êdu ..................................................................................... 137 Rozdzia³ III. Projekt rozporz¹dzenia.................................................................... 147 § 6. Ustawa a rozporz¹dzenie .......................................................................... 147 § 7. Upowa¿nienie ............................................................................................ 147 § 8. Tytu³ rozporz¹dzenia ................................................................................. 149 § 9. Podstawa prawna rozporz¹dzenia ............................................................. 155 § 10. Jednostki redakcyjne, ich oznaczanie i powo³ywanie ............................. 158 § 11. Przepisy rozporz¹dzenia............................................................................ 160 § 12. Nowelizacja................................................................................................ 173 § 13. Tekst jednolity ........................................................................................... 176 § 14. Sprostowanie b³êdu ................................................................................... 179 Rozdzia³ IV. Projekt aktu prawa miejscowego .................................................... 183 § 15. Zakres zastosowania Zasad techniki prawodawczej................................ 183 § 16. Upowa¿nienie do wydania aktu prawa miejscowego.............................. 184 § 17. Tytu³ aktu prawa miejscowego ................................................................. 188 § 18. Podstawa prawna aktu prawa miejscowego............................................. 191 § 19. Jednostki redakcyjne, ich oznaczanie i systematyzacja .......................... 195 § 20. Przepisy aktu prawa miejscowego............................................................ 198 § 21. Nowelizacja................................................................................................ 199 § 22. Tekst jednolity ........................................................................................... 205 § 23. Sprostowanie b³êdu ................................................................................... 210 Indeks rzeczowy ...................................................................................................... 215 234 235 242 258 260 260 285 301 315 348 348 350 357 368 374 379 398 403 414 424 424 428 436 442 446 456 457 469 481 Wykaz skrótów 1. ród³a prawa AktyNormU......................... ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o og³aszaniu aktów normatyw- nych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 68, poz. 449) KC ....................................... Kodeks cywilny KK ....................................... Kodeks karny KM ...................................... ustawa z dnia 18 wrzeœnia 2001 r. – Kodeks morski (Dz.U. Nr 138, poz. 1545) KPA ..................................... Kodeks postêpowania administracyjnego KPC ..................................... Kodeks postêpowania cywilnego KPK..................................... Kodeks postêpowania karnego KSH..................................... Kodeks spó³ek handlowych PrBank................................. ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz.U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665) RMU.................................... ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz.U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199) SamGminU.......................... ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorz¹dzie gminnym (Dz.U. ZTPR ................................... z 2001 r. Nr 142, poz. 1591) rozporz¹dzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz.U. Nr 100, poz. 908) 2. Organy orzekaj¹ce NSA..................................... Naczelny S¹d Administracyjny TK........................................ Trybuna³ Konstytucyjny 3. Czasopisma KPPubl ................................ Kwartalnik Prawa Publicznego ONSA .................................. Orzecznictwo Naczelnego S¹du Administracyjnego OTK .................................... Orzecznictwo Trybuna³u Konstytucyjnego OSS ..................................... Orzecznictwo w Sprawach Samorz¹dowych PiP ....................................... Pañstwo i Prawo PL ........................................ Przegl¹d Legislacyjny RPEiS .................................. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny X 4. Inne skróty Wykaz skrótów Dz.U. ................................... Dziennik Ustaw M.P. ..................................... Monitor Polski n. ......................................... nastêpny (-a, -e) Nb ........................................ numer brzegowy Nr ........................................ numer pkt ....................................... punkt poz. ...................................... pozycja r. .......................................... red. ...................................... RM ...................................... Rada Ministrów s. .......................................... strona UE ....................................... Unia Europejska ust. ....................................... ustêp z. .......................................... zeszyt z póŸn. zm. .......................... z póŸniejszymi zmianami ZTP...................................... Zasady techniki prawodawczej (za³¹cznik do ZTPR) rok redakcja Wykaz literatury 1. Komentarze i monografie D. D¹bek, Prawo miejscowe, Warszawa 2007 L. Morawski, Wyk³adnia w orzecznictwie s¹dów, Toruñ 2002 M. Skoczylas, Odes³ania w postêpowaniu s¹dowoadministracyjnym, Warszawa 2001 J. Warylewski (red.), Zasady techniki prawodawczej. Komentarz do rozporz¹dzenia, Warsza- wa 2003 S. Wronkowska, M. Zieliñski, Komentarz do zasad techniki prawodawczej z dnia 20 czerwca 2002 r., Warszawa 2004 J. Wróblewski, Zasady tworzenia prawa, Warszawa 1989 2. Podrêczniki A. Bator, W. Gromski, A. Kozak, S. KaŸmierczyk, Z. Pulka, Wprowadzenie do nauk prawnych. Leksykon tematyczny, Warszawa 2006 E. Malisz, Samorz¹dowe prawo miejscowe. Praktyczny poradnik, Zielona Góra 2001 S. Wronkowska, M. Zieliñski, Problemy i zasady redagowania tekstów prawnych, Warszawa 1993 3. Artyku³y A. Gwi¿d¿, Struktura wewnêtrzna ustawy, [w:] Postêpowanie ustawodawcze w polskim pra- wie konstytucyjnym, J. Trzciñski (red.), Warszawa 1994 M. Kotulski, Akty prawa miejscowego w œwietle uregulowañ ustrojowych, KPPubl 2001, Nr 1 J. Nowacki, „Odpowiednie” stosowanie prawa, [w:] Studia z teorii i filozofii prawa, Kraków 2003 S. Wronkowska, Glosa do wyroku NSA z dnia 6 lipca 1994 r., SA/£d 1024/94, ONSA 1995, Nr 4, poz. 159 (dot. sprostowania b³êdu w og³oszonym akcie normatywnym; lex retro non agit, PiP 1996, z. 3) S. Wronkowska, O meandrach skutecznoœci nowych Zasad Techniki Prawodawczej, PL 2004, Nr 4 S. Wronkowska, Technika prawodawcza, RPEiS 1990, z. 1 S. Wronkowska, Zasady techniki prawodawczej, czy rzeczywiœcie luka w prawie?, PiP 2005, z. 2 Rozdzia³ I. Technika prawodawcza i jej dyrektywy 1 2 Technika prawodawcza to umiejêtnoœæ polegaj¹ca na celowym, racjonal- nym, opartym na wiedzy formu³owaniu przepisów prawnych i aktów norma- tywnych. Takie formu³owanie przepisów prawnych i aktów normatywnych opiera siê zazwyczaj na okreœlonych wskazaniach. St¹d te¿ czêœciej mianem „techniki prawodawczej” okreœla siê zbiór takich wskazañ skierowanych do podmiotów przygotowuj¹cych akty normatywne. W zale¿noœci od zakresu tych wskazañ mo¿na mówiæ o „technice prawo- dawczej” w najszerszym, wê¿szym i najwê¿szym znaczeniu tego terminu. W najszerszym znaczeniu do „techniki prawodawczej” zalicza siê zarówno wskazania dotycz¹ce formu³owania i systematyzowania przepisów, jak i wska- zania dotycz¹ce metodyki przygotowania projektów aktów normatywnych oraz procedury prawodawczej. W znaczeniu wê¿szym na „technikê prawodawcz¹” sk³adaj¹ siê wskazania dwojakiego rodzaju: a) mówi¹ce jak¹ nadaæ formê rozstrzygniêciom prawodawcy co do ustanowie- nia norm o okreœlonej treœci, b) mówi¹ce w jaki sposób w³¹czyæ nowe postanowienia przepisów prawnych w obowi¹zuj¹cy system prawny. W znaczeniu najwê¿szym „technika prawodawcza” to zbiór wskazañ do- tycz¹cych wy³¹cznie systematyki wewnêtrznej aktu normatywnego1. Drugie z wymienionych wy¿ej znaczeñ wydaje siê najw³aœciwsze. W wa- runkach wspó³czesnego prawodawstwa zadania techniki prawodawczej nie mog¹ ograniczaæ siê do poprawnego formu³owania przepisów pojedynczych aktów normatywnych czy ich wewnêtrznego uporz¹dkowania (kolejnoœæ, ozna- czenie, nazwanie). Przy obecnych rozmiarach prawodawstwa równie wa¿ne, a mo¿e nawet wa¿niejsze, s¹ te zadania techniki prawodawczej, które polegaj¹ na harmonijnym w³¹czeniu nowych przepisów prawnych (aktów normatyw- nych) do obowi¹zuj¹cego systemu prawnego. 1 S. Wronkowska, Technika prawodawcza, RPEiS 1990, z. 1, s. 2. Nb. 1–2 2 Rozdzia³ I. Technika prawodawcza i jej dyrektywy 3 4 5 Dla w³aœciwego rozumienia powy¿szych zadañ techniki prawodawczej roz- strzygaj¹ce znaczenie ma okreœlenie charakteru sk³adaj¹cych siê na ni¹ wska- zañ (dyrektyw). Nale¿y przede wszystkim podkreœliæ, ¿e tworzenie prawa jest z³o¿onym procesem, na który sk³adaj¹ siê czynnoœci o zró¿nicowanym charakterze. Od- mienny charakter maj¹ takie czynnoœci jak nieformalna inspiracja ustawodaw- cza, wybór celów regulacji i ustalenie prawnych œrodków ich realizacji, opraco- wanie projektu ustawy, wyst¹pienie z inicjatyw¹ ustawodawcz¹, rozpatrywanie projektu w Parlamencie, wnoszenie poprawek, uchwalenie ustawy, wykonanie obowi¹zku wydania aktu wykonawczego i wiele innych. Odmienny charakter poszczególnych czynnoœci powoduje, ¿e „rz¹dz¹” nimi odmienne zasady, regu³y czy dyrektywy. S. Wronkowska wyró¿nia trzy rodzaje regu³ odnosz¹cych siê do czynnoœci prawodawczych: a) regu³y konstytutywne, wyznaczaj¹ce podmioty wyposa¿one w kompetencje prawodawcze, formy, w jakich mo¿na stanowiæ prawo, procedurê prawo- dawcz¹, zaliczane do regu³ konstrukcji systemu prawnego, b) dyrektywy techniczne, wskazuj¹ce co nale¿y czyniæ, jeœli ktoœ zaakcepto- wa³ okreœlony cel, oraz c) normy postêpowania, np. normy prawne nakazuj¹ce ustanowienie aktu wy- konawczego1. Regu³y konstrukcji systemu prawnego tworz¹ tzw. normatywn¹ koncepcjê Ÿróde³ prawa. Przyjmuje siê, ¿e w pe³ni rozwiniêta normatywna koncepcja Ÿró- de³ prawa jakiegoœ systemu powinna pozwalaæ na rozstrzyganie, jakie normy nale¿¹, a jakie nie nale¿¹, do danego systemu prawnego. Na normatywn¹ kon- cepcjê Ÿróde³ prawa sk³adaj¹ siê z kolei regu³y dwojakiego rodzaju: a) regu³y walidacyjne, czyli zespó³ regu³ nakazuj¹cych uznawaæ jakieœ fakty za fakty prawotwórcze, oraz b) regu³y egzegezy, czyli regu³y dotycz¹ce wi¹zania z tymi faktami obowi¹zy- wania okreœlonych norm prawnych. Do regu³ egzegezy zalicza siê regu³y wyk³adni tekstów prawnych, regu³y inferencyjne, dotycz¹ce wnioskowania z obowi¹zywania jakichœ jednych norm o obowi¹zywaniu innych norm prawnych oraz regu³y kolizyjne, okreœlaj¹ce sposoby eliminowania niezgodnoœci norm w systemie prawnym. Z semiotycz- nego punktu widzenia regu³y te charakteryzowane s¹ jako metanormy, doty- czyæ maj¹ bowiem tego, jakie inne normy uwa¿aæ za obowi¹zuj¹ce w danym systemie. Wskazuje siê przy tym, ¿e niektóre z tych regu³, zw³aszcza regu³y 1 S. Wronkowska, Technika..., op. cit., s. 6. Nb. 3–5 Rozdzia³ I. Technika prawodawcza i jej dyrektywy 3 walidacyjne, formu³owane s¹ w przepisach prawnych, na ogó³ w przepisach konstytucyjnych. Inne natomiast regu³y, zw³aszcza regu³y egzegezy, s¹ wytwo- rem doktryny prawniczej i jedynie wyj¹tkowo formu³owane bywaj¹ w tekstach prawnych. Regu³ami konstytutywnymi odnosz¹cymi siê bezpoœrednio do czyn- noœci prawodawczych s¹ regu³y walidacyjne. Inny jest charakter dyrektyw technicznych. Dyrektywa techniczna, zwana te¿ dyrektyw¹ celowoœciow¹, to zwrot wyra¿aj¹cy w sposób warunkowy po- winnoœæ zachowania siê okreœlonego adresata (adresatów). Typowy dla dyrek- tyw technicznych schemat jêzykowy mo¿na uj¹æ nastêpuj¹co: „Je¿eli chcesz osi¹gn¹æ cel C, to powinieneœ zachowaæ siê w sposób S”, przy czym S jest tu traktowane jako œrodek (przyczyna) powoduj¹cy zrealizowanie celu (osi¹gniê- cie stanu rzeczy) S. C i Sznajduj¹ siê wobec siebie w relacji przyczyno - wo-skutkowej wyznaczonej w sposób normatywny (tetyczny). Normodawca (podmiot stanowi¹cy dyrektywê) wykorzystuj¹c dostêpn¹ sobie wiedzê o empi- rycznych zwi¹zkach przyczynowych, nakazuje podj¹æ dzia³anie – œrodek, gdy¿ wedle jego wiedzy doprowadziæ ma to do osi¹gniêcia celu C. Jednak ju¿ sam wybór celu C pozostawia osobie chc¹cej uczyniæ ewentualny u¿ytek z dyrekty- wy technicznej. Elementem zakresu zastosowania dyrektywy technicznej bêdzie akceptacja celu – lub inaczej ujêtego stanu rzeczy – który z punktu widzenia u¿ytkownika dyrektywy ma charakter dyspozytywny (dowolny, wyznaczaj¹cy adresatowi sytuacjê wyboru). Dyspozytywnoœæ tê wyra¿a charakterystyczny dla schematu jêzykowego dyrektywy technicznej poprzednik („Je¿eli chcesz osi¹gn¹æ cel C...”). Jednak ju¿ okreœlony w zakresie normowania dyrektywy technicznej sposób osi¹gniêcia tego celu wyra¿ony jest w sposób stanowczy, pozbawiaj¹cy jej adresata mo¿liwoœci wyboru („...powinieneœ zachowaæ siê w sposób S”). Dlatego te¿ mo¿na przyj¹æ, ¿e dyrektywa techniczna jest wypowiedzi¹ z³o¿on¹, ³¹cz¹c¹ w sobie element dowolnoœci i powinnoœci, albo ¿e jest zwrotem wyra- ¿aj¹cym normatywne (ustanowione) nastêpstwo: wybór celu jest w dyspozycji u¿ytkownika dyrektywy, ale ju¿ wybór œrodka prowadz¹cego do osi¹gniêcia celu pozostaje w dyspozycji podmiotu ustanawiaj¹cego dyrektywê. W zwi¹zku z tym, ¿e relacja cel – œrodek nie jest relacj¹ konieczn¹ w sensie logicznym (te same cele mo¿na przecie¿ realizowaæ ró¿nymi œrodkami), to dobór œrodka mo- ¿na potraktowaæ jako wybór bêd¹cy nastêpstwem aktu stanowienia. Dyrektywy techniczne z semiotycznego punktu widzenia traktowane by- waj¹ jako zwroty wyra¿aj¹ce standardy poœrednie miêdzy normami postêpowa- nia (preskryptywnymi wypowiedziami wyra¿aj¹cymi nakaz/zakaz okreœlonego zachowania siê), a zdaniami (deskryptywne zwroty wyra¿aj¹ce prawdzi- we/fa³szywe s¹dy o rzeczywistoœci). Wedle jednej opinii dyrektywa techniczna Nb. 6–7 6 7 4 Rozdzia³ I. Technika prawodawcza i jej dyrektywy wyra¿a szczególn¹ postaæ zdania opisuj¹cego zwi¹zek miêdzy danym zacho- waniem siê a powodowanym przez to zachowanie stanem rzeczy (bêdzie to tzw. zdanie anankastyczne, tj. orzekaj¹ce o koniecznym zwi¹zku pomiêdzy podjêciem jakiegoœ zachowania a spowodowaniem okreœlonego nastêpstwa). Inni s¹ bardziej sk³onni traktowaæ dyrektywy techniczne jako normy naka- zu/zakazu zachowania siê – tyle ¿e, warunkowane gotowoœci¹ osi¹gniêcia okreœlonego stanu rzeczy1. Tak rozumiane dyrektywy techniczne ³¹cz¹ siê z polityk¹ prawa, rozumian¹ tutaj szeroko jako u¿ywanie prawa do osi¹gania zamierzonych celów. W tym ujêciu chodzi nie tylko o generalne i abstrakcyjne normy prawne, ale równie¿ i o decyzje, które przecie¿ funkcjonuj¹ jako „prawo” dla okreœlonych sytuacji faktycznych wobec osób, do których siê odnosz¹. Tak rozumiana polityka pra- wa rozpada siê na trzy dzia³y. Pierwszym jest polityka tworzenia prawa: chodzi w niej o tworzenie norm prawnych, które maj¹ s³u¿yæ do realizacji za³o¿onych celów. Drugim dzia³em jest polityka stosowania prawa. Jest to polityka wyda- wania aktów stosowania prawa, tak by realizowa³y one za³o¿one cele. Polityka stosowania prawa ma szczególne znaczenie w sytuacjach, w których stosowane normy prawne nie wyznaczaj¹ jedynej zgodnej z nimi decyzji, lecz zostawiaj¹ organowi stosuj¹cemu prawo pewien luz decyzyjny. Trzecim dzia³em polityki prawa jest polityka korzystania z przyznanych uprawnieñ i kompetencji (np. polityka wykonywania orzeczonej kary). Autorzy opowiadaj¹ siê za pogl¹dem S. Wronkowskiej, ¿e dyrektywy tech- niki prawodawczej „maj¹ w³aœnie charakter dyrektyw technicznych: g³osz¹, ¿e jeœli ktoœ zamierza sporz¹dziæ poprawny akt normatywny czy tworzyæ przejrzy- sty, spójny system prawny, to powinien uczyniæ to w taki, a taki sposób”2. Tak rozumiane dyrektywy techniki prawodawczej s¹ jednym z elementów polityki tworzenia prawa w jej wersji dyrektywalnej, któr¹ tworzy zbiór dyrektyw tech- nicznych, wskazuj¹cych jakiej treœci normy prawne stanowiæ i jak kszta³towaæ instytucje prawne, by skutecznie realizowaæ za³o¿one cele prawodawstwa, jak optymalnie zorganizowaæ proces tworzenia prawa i jak optymalnie formu³owaæ teksty aktów normatywnych. Dyrektywy techniki prawodawczej jako swoisty rodzaj dyrektyw technicz- nych wskazuj¹ jedynie, jak formu³owaæ inne wypowiedzi dyrektywalne (nor- my), sk³adaj¹ce siê na poprawny system prawny. Nie s¹ to regu³y „wa¿nego” ustanowienia aktu normatywnego. Maj¹ one s³u¿yæ pomoc¹ redaktorowi tekstu, 8 9 1 A. Bator, W. Gromski, A. Kozak, S. KaŸmierczyk, Z. Pulka, Wprowadzenie do nauk praw- nych. Leksykon tematyczny, Warszawa 2006, s. 78–79. 2 S. Wronkowska, Technika..., op. cit., s. 7. Nb. 8–9 Rozdzia³ I. Technika prawodawcza i jej dyrektywy 5 wskazywaæ mu, jak rozwi¹zywaæ typowe problemy legislacyjne, ze œwiadomo- œci¹, ¿e zbiór tych wskazañ nie mo¿e byæ ani wyczerpuj¹cy, ani nie da siê go sformu³owaæ w sposób bezwyj¹tkowy. Dyrektywy te nie daj¹ wskazañ stanow- czych ani bezwyj¹tkowych. I – jak podkreœla S. Wronkowska – maj¹ siê broniæ przede wszystkim tym, ¿e ich wskazania s¹ trafne1. Do kogo adresowane s¹ tak rozumiane dyrektywy techniki prawodawczej? S¹ one skierowane nie do prawodawcy formalnego, czyli podmiotu dokonu- j¹cego czynnoœci ustanowienia aktu, ale do prawodawcy realnego, a wiêc ka¿- dego, kto uczestniczy w przygotowawczej fazie prac prawodawczych, ponie- wa¿ to prawodawca realny sporz¹dza tekst aktu normatywnego. Wspó³czeœnie na prawodawcê realnego sk³ada siê wiele ró¿nych podmiotów. Mog¹ to byæ podmioty, które w procesie tworzenia prawa przygotowuj¹ oficjalne projekty aktów normatywnych, s³u¿by legislacyjne tych organów, które posiadaj¹ kom- petencje prawodawcze, ale tak¿e grupa pos³ów opracowuj¹cych projekt czy inny podmiot, który zgodnie z regu³ami konstrukcji danego systemu prawnego bierze udzia³ w sporz¹dzaniu tekstu aktu normatywnego. Z drugiej strony prawodawca formalny nie formu³uj¹c aktu, a jedynie go stanowi¹c, przyjmuje odpowiedzialnoœæ za jego trafnoœæ merytoryczn¹, legal- noœæ i kszta³t formalny2. Inn¹ kwesti¹ jest natomiast prawny obowi¹zek przestrzegania dyrektyw techniki prawodawczej. Mówi¹c o prawnie wi¹¿¹cym charakterze dyrektyw techniki prawodawczej mamy na uwadze nie dyrektywy techniczne, ale ustano- wione w jakiejœ formie normy prawne oparte na tych dyrektywach i nakazuj¹ce tak a nie inaczej formu³owaæ akty normatywne czy ich poszczególne czêœci. Na tym tle nale¿y te¿ rozpatrywaæ nieporozumienia, jakie pojawi³y siê w Polsce po nadaniu Zasadom techniki prawodawczej wbrew tradycji formy aktu powszech- nie obowi¹zuj¹cego, a mianowicie rozporz¹dzenia Prezesa RM. To, w istocie przypadkowe w perspektywie porównawczej, rozwi¹zanie nie wywo³a³o za- k³adanego a po¿¹danego efektu w postaci wiêkszej skutecznoœci ZTP3. Nieporozumienia dotycz¹ce wi¹¿¹cego charakteru dyrektyw techniki pra- wodawczej bior¹ siê tak¿e st¹d, ¿e nietypowe s¹ sankcje za ich naruszenie. Na- ruszenie regu³ konstrukcji systemu prawnego dotycz¹cych wa¿nego ustanowie- nia aktu normatywnego ma ten skutek, ¿e akt jest nielegalny. Naruszenie dyrek- 10 11 12 1 S. Wronkowska, Zasady techniki prawodawczej, czy rzeczywiœcie luka w prawie?, PiP 2005, z. 2, s. 98–99. 2 Ta¿, O meandrach skutecznoœci nowych zasad. Zasady techniki prawodawczej, PL 2004, Nr 4, s. 17. 3 Ta¿, O meandrach..., op. cit., s. 25–26. Nb. 10–12 13 14 15 6 Rozdzia³ I. Technika prawodawcza i jej dyrektywy tyw techniki prawodawczej powoduje, ¿e akt staje siê niepoprawny, co powoduje najczêœciej obni¿enie jego jakoœci. Niekiedy jednak w nastêpstwie b³êdów w technice prawodawczej postanowienia aktu normatywnego staj¹ siê w takim stopniu wadliwe, ¿e naruszaj¹ konstytucyjne standardy prawodawstwa w pañstwie prawa, najczêœciej zasadê zaufania obywatela do prawa. W takich przypadkach akt normatywny zostaje uznany za niekonstytucyjny. W uzasad- nieniu podkreœla siê natomiast, ¿e okreœlone wady aktu normatywnego, powo- duj¹ce jego niekonstytucyjnoœæ powsta³y w nastêpstwie lekcewa¿enia dyrek- tyw techniki prawodawczej1. Dyrektywy techniki prawodawczej mo¿na klasyfikowaæ wed³ug ró¿nych kryteriów. Wyró¿nia siê np. dyrektywy, które maj¹ ze wzglêdu na swoj¹ treœæ istotne znaczenie merytoryczne oraz takie, które s¹ dyrektywami o charakterze raczej tylko umownym, porz¹dkuj¹cym. Przyk³adem pierwszej mo¿e byæ dy- rektywa jasnoœci tekstu, drugiej dyrektywa, która ustanawia, ¿e ustawy dziel¹ siê na artyku³y, a rozporz¹dzenia na paragrafy2. Na innym kryterium opiera siê podzia³ dyrektyw na takie, które wskazuj¹, jak formu³owaæ poszczególne przepisy, jak je oznakowaæ i systematyzowaæ w zbiory maj¹ce charakter aktów normatywnych, oraz takie, które wskazuj¹, jak zmieniaæ treœæ norm obowi¹zuj¹cych, w jaki sposób w³¹czaæ do systemu nowe przepisy prawne lub jak je eliminowaæ z systemu prawnego3. Mo¿na te¿ spotkaæ bardziej rozbudowane systematyzacje dyrektyw techniki prawodawczej. W jednej z nich wyró¿niono a¿ piêæ grup tego rodzaju dyrek- tyw. Pierwsza grupa to dyrektywy jêzyka aktu normatywnego, które mówi¹, ¿e: 1) tych samych terminów nale¿y u¿ywaæ zawsze w tym samym znaczeniu; 2) nale¿y unikaæ u¿ywania terminów wieloznacznych; 3) tekst aktu normatywnego powinien odpowiadaæ zasadom poprawnoœci jê- zykowej; 4) terminologia aktu powinna uwzglêdniaæ terminologiê aktów ju¿ obo- wi¹zuj¹cych. Drug¹ grupê stanowi¹ dyrektywy oparte na za³o¿eniu, ¿e regulacja prawna powinna byæ w zasadzie jednolita i wyczerpuj¹ca, to znaczy, ¿e: 1 S. Wronkowska, M. Zieliñski, Komentarz do zasad techniki prawodawczej z dnia 20 czerwca 2002 r., Warszawa 2004, s. 20. 2 A. Gwi¿d¿, Struktura wewnêtrzna ustawy, [w:] Postêpowanie ustawodawcze w polskim pra- wie konstytucyjnym, J. Trzciñski (red.), Warszawa 1994, s. 107. 3 S. Wronkowska, M. Zieliñski, Komentarz..., op. cit., s. 12. Nb. 13–15 Rozdzia³ I. Technika prawodawcza i jej dyrektywy 7 1) akt normatywny powinien regulowaæ ca³y zakres stosunków spo³ecznych w sposób mo¿liwie kompletny; 2) w akcie normatywnym nale¿y unikaæ wyj¹tków; 3) sprawy o drugorzêdnym charakterze nie powinny przes³aniaæ zasadniczych konstrukcji i regulacji; 4) akt normatywny nie powinien regulowaæ stosunków ró¿nego typu, ani te¿ zmieniaæ i uchylaæ przepisów reguluj¹cych sprawy nienale¿¹ce do jego za- kresu. Trzecia grupa dyrektyw dotyczy systematyki wewnêtrznej i zewnêtrznej aktu normatywnego. Systematyka wewnêtrzna powinna opieraæ siê na popraw- nym podziale przepisów prawnych (np. na przepisy ogólne, przepisy szcze- gó³owe, przepisy koñcowe itd.), natomiast systematyka zewnêtrzna powinna polegaæ na trafnym oddzieleniu przepisów danego aktu normatywnego od prze- pisów innych aktów. Czwarta grupa to dyrektywy techniki prawodawczej odnosz¹ce siê do adre- sata aktu normatywnego nakazuj¹ce, aby sformu³owanie aktu: 1) pozwala³o adresatowi znaleŸæ w akcie wskazówkê, jak powinien (lub mo¿e) post¹piæ w okreœlonej sytuacji; 2) pozwala³o rozstrzygn¹æ wszelkie nasuwaj¹ce siê w¹tpliwoœci; 3) by³o w optymalnym stopniu zrozumia³e dla jego adresatów. Pi¹t¹ grupê stanowi¹ dyrektywy formy regulacji, sprowadzaj¹ce siê do zale- cenia, aby tekst aktu normatywnego by³ mo¿liwie zwiêz³y. Niektórym dyrekty- wom techniki prawodawczej nadaje siê niekiedy formê obowi¹zuj¹cych norm prawnych1. 1 Inna bardziej rozbudowana wersja tego podzia³u zob. J. Wróblewski, Zasady tworzenia pra- wa, Warszawa 1989, s. 134–146. Nb. 15
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Technika prawodawcza
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: