Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00852 010939 7461400 na godz. na dobę w sumie
Techniki soscjoterapeutyczne w pracy z dzieckiem agresywnym - ebook/pdf
Techniki soscjoterapeutyczne w pracy z dzieckiem agresywnym - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 9788379698820 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W pierwszej części opracowania zamieszczono opis najważniejszych sposobów postępowania diagnostycznego, uwzględniającego indywidualne konteksty życia dziecka i jego problemy. Natomiast w części drugiej znajdują się scenariusze zajęć socjoterapeutycznych do pracy z dziećmi agresywnymi, przeznaczone dla dwóch grup wiekowych uczniów (6–9-letnich oraz 10–12-latków). Przedstawione scenariusze stanowią jedynie przykład możliwego przebiegu zajęć i mają być inspiracją dla prowadzącego. Po uprzednio dokonanej diagnozie – uczestników zajęć i całej grupy (jej specyficznej osobowości, właściwości socjodynamicznych) – sam powinien ocenić „podatność” dzieci na niektóre zajęcia. Ponadto, planując zajęcia, należy uwzględniać możliwości organizacyjne (miejsce, czas, rytm pracy), dobór i frekwencję uczestników zajęć, posiadane umiejętności oraz specyficzne cele (sformułowane w oparciu o diagnozę). W proponowanych blokach zajęć wykorzystano wieloletnie doświadczenia dydaktyczne i terapeutyczne w pracy z dziećmi i młodzieżą. Publikacja powstała z myślą o potrzebach tych pedagogów (nauczycieli, wychowawców, opiekunów), którzy borykają się z rozmaitymi trudnościami w relacjach z podopiecznymi i w socjoterapii szukają inspiracji do swojej pracy wychowawczej. Książka zawiera propozycje pracy z dzieckiem, jednak należy pamiętać, że podstawowym warunkiem projektowania zajęć socjoterapeutycznych jest diagnoza dziecka oraz wnikliwa analiza warunków jego życia (tj. kontekstu zaburzonych zachowań).

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Agnieszka Jaros, Renata Szczepanik – Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu Pracownia Pedagogiki Specjalnej, 91-433 Łódź, ul. Smugowa 10/12 RECENZENT Krzysztof Wilski REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Katarzyna Gorzkowska SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/Mizina © Copyright by Authors, Łódź 2016 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2016 Wydanie I. W.06665.14.0.K Ark. wyd. 9,5; ark. druk. 11,375 ISBN 978-83-7969-881-3 e-ISBN 978-83-7969-882-0 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Spis treści Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Część I. O metodzie socjoterapii 1 . Czym jest, a czym nie jest socjoterapia? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 2 . Etapy postępowania diagnostycznego, czyli od czego zacząć . . . . . . 22 3 . Na co zwrócić uwagę, budując grupę socjoterapeutyczną? . . . . . . . . 38 4 . Jakie zasady decydują o efektywności zajęć? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 5 . Co się dzieje w grupie małych dzieci? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 6 . Kim jest socjoterapeuta? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 7 . Techniki socjoterapeutyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 Arteterapia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 Metodyczne wskazówki do pracy z bajką w celach terapeutycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 Drama i socjodrama w socjoterapii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 Techniki ludyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 Relaksacja w socjoterapii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 Trening interpersonalny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 Zalety i wady „burzy mózgów” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 Część II. Socjoterapia dla dzieci z problemem agresji Uwagi do pracy z dziećmi agresywnymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 Blok 1. Integracja i współpraca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 1 . Integracja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 Ćwiczenie 1 . Spisanie kontraktu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 Ćwiczenie 2 . „To ja” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 Ćwiczenie 3 . „Podaj dalej” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 Ćwiczenie 4 . Zamiana miejsc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 Ćwiczenie 5 . Telefon . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 2 . Współpraca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 Ćwiczenie 6 . Kijek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 6 Ćwiczenie 7 . Wycieczka z przewodnikiem . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 Ćwiczenie 8 . Masażyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 3 . Informacja zwrotna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 Ćwiczenie 9 . Jak cię odbieram? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 Blok 2. Agresja reaktywna i proaktywna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 1 . Emocje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 Ćwiczenie 1 . Emocje – czym są? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 Ćwiczenie 2 . Figury woskowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 Ćwiczenie 3 . Spotkanie z rekinem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 Ćwiczenie 4 . Album emocji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 Ćwiczenie 5 . Emocje – po co nam to? (zmysły) . . . . . . . . . . . . . . . 111 Ćwiczenie 6 . Emocje – po co nam to? (potrzeby) . . . . . . . . . . . . 112 Ćwiczenie 7 . Emocje – po co nam to? (wspomnienia) . . . . . . . . 113 Ćwiczenie 8 . Emocje – po co nam to? (redukcja napięcia) . . . . . 113 2 . Gniew . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 Ćwiczenie 9 . Cukierek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 Ćwiczenie 10 . Szczególny gość – gniew . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 Ćwiczenie 11 . Odmierzanie gniewu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 Ćwiczenie 12 . Barometr gniewu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 3 . Zachowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 Ćwiczenie 13 . Jak to działa? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 Ćwiczenie 14 . Butelki z listem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 Ćwiczenie 15 . Masażyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 Ćwiczenie 16 . Konstruktywne sposoby wyrażania gniewu (praca z ciałem) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 Ćwiczenie 17 . Konstruktywne sposoby wyrażania gniewu (techniki) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 Ćwiczenie 18 . Konstruktywne sposoby wyrażania gniewu (ekspresja) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 Ćwiczenie 19 . Konstruktywne sposoby wyrażania gniewu (obniżanie napięcia) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 4 . Samokontrola . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 Ćwiczenie 20 . Cień . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 Ćwiczenie 21 . Samokontrola . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 Ćwiczenie 22 . Opanowanie źródła gniewu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 Ćwiczenie 23 . Wyzwalacze agresji – jak je okiełznać? . . . . . . . . . 125 Ćwiczenie 24 . Kontrola (praca z oddechem) . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 Ćwiczenie 25 . Kontrola (relaksacja) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 Ćwiczenie 26 . Wyciszanie (wizualizacja) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 Ćwiczenie 27 . Wyciszanie (afirmacja) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 Ćwiczenie 28 . Wyciszanie i samokontrola . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 Ćwiczenie 29 . Wyciszanie poprzez pozytywne emocje . . . . . . . . 133 Ćwiczenie 30 . Sesja podsumowująca . Dyrygent . . . . . . . . . . . . . . 134 Ćwiczenie 31 . Sesja podsumowująca . Utrwalanie zdobytych umiejętności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 Spis treści 7 Blok 3. Empatia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 1 . Co czują inni? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 Ćwiczenie 1 . Lustro . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 Ćwiczenie 2 . Jakie uczucia? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 2 . Konflikty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 Ćwiczenie 3 . Wchodzenie w role . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 Ćwiczenie 4 . Ścieranie się . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 Ćwiczenie 5 . Uczciwa kłótnia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 3 . Negocjacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 Ćwiczenie 6 . Wyłapywacz jajek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 Ćwiczenie 7 . Reguły negocjacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 Ćwiczenie 8 . Efekty negocjacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 Ćwiczenie 9 . Zasłużony odpoczynek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 Ćwiczenie 10 . Po nitce do końca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 Blok 4. Reagowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 1 . Osłabianie sytuacji agresywnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 Ćwiczenie 1 . O plotce i kłamstwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 Ćwiczenie 2 . O wyśmiewaniu się z innych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 2 . Tworzenie koalicji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 Ćwiczenie 3 . Sylwetka dziecka szykanowanego . . . . . . . . . . . . . . . 150 Ćwiczenie 4 . Panika w windzie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 Ćwiczenie 5 . Nie jestem sam . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 Ćwiczenie 6 . Sesja podsumowująca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 Załączniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 Spis treści WPROWADZENIE Współcześnie rola nauczyciela i wychowawcy w placówkach edukacyjnych jest niejednoznaczna . On sam podlega wielorakiej presji oraz wielu – często sprzecznym – wymaganiom zawodo- wym . Oczekuje się od niego, by był doskonałym diagnostą, dy- daktykiem, wychowawcą, a nawet terapeutą . Doświadcza presji formalnej (parametryzacja oddziaływań dydaktycznych i wycho- wawczych jest mierzona zdawalnością testów i wynikami w nauce uczniów oraz występowaniem problemów w ich zachowaniu) oraz nieformalnej (troska o właściwy rozwój uczniów, bezsilność wobec niektórych trudności wychowawczych itp .) . W tej sytuacji pojawia się u nauczyciela poczucie wewnętrznego napięcia – obawa, że so- bie nie poradzi, lęk przed negatywnymi ocenami, złymi wynikami podejmowanych działań, lęk przed podważaniem jego kompeten- cji w sytuacji porażki w pracy z uczniem itp . Często pojawia się również świadomość, że tzw . tradycyjne metody wspierania roz- woju dziecka są niewystarczające . Dlatego też nauczyciele poszu- kują nowych metod pracy z uczniem, podejmują wysiłki w celu samokształcenia i znalezienia inspiracji do pracy wychowawczej oraz uzyskania pomocy w pokonywaniu różnorakich trudności . Podejmowanie określonych form aktywności przez nauczycie- la/pedagoga obwarowane jest zwykle określonymi przepisami, wy- muszającymi zdobycie pożądanych „kwalifikacji” . Często zasoby kompetencyjne, umiejętności i wiedza, jaką dysponuje nauczyciel i wychowawca są niczym wobec faktu, czy posiada on określone kwalifikacje upoważniające go do stosowania innowacyjnych form pracy . Należy podkreślić, że na samą pedagogikę jako dziedzinę naukową i wiedzę praktyczną składa się wiele subdyscyplin i – naj- częściej – przypisanych im specjalności . Rozmaite „niuanse” w na- zwach poszczególnych specjalności kwalifikują lub dyskwalifikują 10 absolwenta studiów pedagogicznych na danym obszarze zawodo- wym . Ponadto, wydaje się, że już same nazwy określonych spe- cjalności stoją na straży posiadanej wiedzy i kompetencji . W ich obrębie nierzadko podejmowane są zagadnienia, które w istocie są jedynie sygnalizowane i dają tylko pewne (często nieprecyzyjne i mgliste) wyobrażenie o formie pracy wychowawczej . Jednym z takich zagadnień jest socjoterapia, która jako przed- miot akademickich zajęć dydaktycznych występuje w programach kształcenia studentów pedagogiki resocjalizacyjnej, specjalnej, opiekuńczo-wychowawczej, terapii pedagogicznej, psychologii itp . Jako metoda pracy – w myśl odpowiednich przepisów – wy- maga posiadania przez prowadzących określonych certyfikatów dokumentujących specyficzny cykl szkoleniowy (najczęściej na poziomie studiów podyplomowych lub wielomiesięcznego, inten- sywnego kursu kwalifikacyjnego) . Nie jest naszym zamiarem de- precjonowanie wagi formalnego wykształcenia socjoterapeutycz- nego, opartego na solidnych standardach (np . rekomendowanych przez Polskie Towarzystwo Psychologiczne) . Wręcz odwrotnie – prezentując socjoterapię (rozumianą jako metodę i jako proces), odwołujemy się do tych rekomendacji, które powinny stanowić swoisty wzór oraz cel, do którego się dąży1 . Pragniemy jedynie zwrócić uwagę na fakt, że liczba problemów, z jakimi na co dzień spotyka się w swojej pracy wychowawczej nauczyciel/wychowawca jest tak wielka, iż gdyby chciał on sprostać wszystkim formalnym zarządzeniom i determinantom podejmowanej aktywności, jakie powinien posiąść, to lista wymaganych kwalifikacji (potwierdzo- nych certyfikatami) byłaby nieskończona . Jest więc zmuszony do dokonania określonego wyboru . Wybór certyfikatu uprawniające- go go do nauczania/realizowania zdań na jednym polu powoduje, że brak mu takowego na innym . Dlatego nauczyciel zobligowany jest do permanentnego samorozwoju . Niekoniecznie jednak musi go dokonywać w ramach kształcenia formalnego . Niniejsza publi- kacja jest propozycją wychodzącą naprzeciw potrzebom tych na- uczycieli/pedagogów, którzy nie są certyfikowanymi socjoterapeu- tami, natomiast w socjoterapii szukają inspiracji do swojej pracy wychowawczej . Widzą możliwości tkwiące w swoich predyspo- 1 Więcej: K . Wilski, Socjoterapia. Idea i praktyka, [w:] R . Szczepanik, J . Waw- rzyniak (red .), Opieka i wychowanie w instytucjach wsparcia społecznego. Diagno- za i kierunki przeobrażeń, Wydawnictwo Akademii Humanistyczno-Ekonomicz- nej w Łodzi, Łódź 2010 . Wprowadzenie 11 zycjach, postawach i warunkach organizacyjnych oraz odczuwają potrzebę sięgania po techniki pracy terapeutycznej na zajęciach ze swoim uczniem/wychowankiem . Planując zajęcia socjoterapeu- tyczne, należy bowiem zacząć od znalezienia odpowiedzi na nastę- pujące pytania: czy dysponuję odpowiednim zapleczem organiza- cyjnym? Jakie zasoby osobowościowe posiadam? Jakie są mocne, a jakie słabe strony moich kompetencji psychopedagogicznych? Jakie mam relacje z dziećmi? Czy potrafię dokonać diagnozy ich zaburzeń, rozpoznać ich potrzeby i podążać za oczekiwaniami? Czy jestem w stanie konstruktywnie zarządzać procesami grupy? Zwykle socjoterapia adresowana jest do dzieci i młodzieży z za- burzonym zachowaniem (w relacjach z rówieśnikami, z dorosłymi czy w środowisku szkolnym) . O zaburzeniu zachowania można mó- wić wtedy, gdy dziecko nie rozpoznaje właściwie sytuacji społecznej i z tego powodu reaguje na nią w sposób nieprzystawalny do jej tre- ści . Nieprzystawalność zachowania dziecka do sytuacji sprawia wra- żenie „dziwnego”, pozbawionego racjonalności i zaskakującego dla obserwatorów . Bywa, że zachowania przybierają postać niebezpie- czeństwa, jakie dziecko stwarza dla siebie samego lub innych . Nie- adekwatne reakcje dziecka zawierają w sobie bowiem duży ładunek destrukcyjnych emocji i agresji lub prowokacji otoczenia do agresji . Przez tę cechę zachowanie dziecka budzi niepokój, a nawet wywołu- je lęk obserwatorów i uczestników wydarzeń . Mamy nadzieję, że zarysowana powyżej idea przyświecająca powstaniu niniejszej publikacji znalazła swoje odzwierciedlenie w strukturze, a przede wszystkim w formule prezentowanej książki . Jest ona bowiem adresowana w głównej mierze do wychowawców – pedagogów i nauczycieli – którzy w swojej praktyce edukacyj- nej borykają się z rozmaitymi trudnościami natury wychowawczej u swoich podopiecznych oraz są nastawieni na alternatywne formy pracy wychowawczej względem tzw . tradycyjnej pedagogiki opar- tej na karze i nagrodzie . Przedstawione w książce konkretne propozycje pracy z dziec- kiem nie powinny być jednak traktowane przez Adresatów jako uniwersalne rozwiązania, znajdujące swoje zastosowanie w pracy z każdym uczniem przejawiającym określone zachowania agre- sywne . Pedagogika – podobnie jak socjoterapia – nie jest „książ- ką kucharską”, w której można znaleźć przepisy na rozwiązanie nurtującego problemu . Dlatego mamy nadzieję, że proponowane przez nas opracowanie będzie jedynie ważnym źródłem pomocy i inspiracji, a nie receptą na to, jak pracować z każdym dzieckiem Wprowadzenie 12 agresywnym . Wychodzimy z założenia, że to pedagog (nauczyciel, wychowawca, opiekun) jest ekspertem – zna dziecko i jest w stanie ocenić konkretną sytuację . To właśnie dlatego w pierwszej części książki znajduje się opis najważniejszych warunków postępowania diagnostycznego, które powinno uwzględniać indywidualne i śro- dowiskowe konteksty problemów dziecka . Diagnoza dziecka oraz wnikliwa analiza warunków jego życia (tj . tła jego problemowych zachowań) stanowi podstawowy wa- runek dla wszelkiego projektowania zajęć socjoterapeutycznych (traktuje o tym rozdział 2 pierwszej części opracowania) . Osiąga- jąc cele socjoterapeutyczne (rozwojowe, opiekuńcze, wychowaw- cze i terapeutyczne), pedagog musi pamiętać, iż to te ostatnie są najważniejsze i stanowią o socjoterapii jako specyficznej metodzie pracy z dzieckiem o zaburzonym zachowaniu . Socjoterapię bo- wiem określa nie formuła zajęć, lecz ich cel . Jeśli głównym celem pracy z uczniami jest stwarzanie im doświadczeń korygujących zaburzenia, to są to zajęcia socjoterapeutyczne . Socjoterapia nie odbywa się „przy okazji” realizowania innych zadań wychowaw- czych . Różnorodne zajęcia z dziećmi mogą pełnić funkcje socjote- rapeutyczne, jeśli stanowią dla dziecka doświadczenie korygujące, tj . z uwzględnieniem rygorystycznych procedur i zasad organizo- wania socjoterapii . Zamieszczone w książce bloki zajęć socjoterapeutycznych do pracy z dziećmi agresywnymi przeznaczone są dla uczniów szkoły podstawowej . W ofercie znajdują się zajęcia możliwe do przepro- wadzenia z dziećmi bez względu na wiek, jak również ze wskaza- niem (podziałem) poszczególnych wariantów, przeznaczonych dla dzieci 6–9-letnich oraz dla 10–12-latków . Czas trwania zajęć prze- widywany jest na godzinę do półtorej, z częstotliwością wybraną przez prowadzącego (zwykle raz tygodniowo) . Scenariusze, jakie proponujemy, inspirowane są naszymi wie- loletnimi doświadczeniami dydaktycznymi, a przede wszystkim terapeutycznymi w pracy z dziećmi i młodzieżą . Niektóre z nich zawierają klasyczne, a nawet ogólnie znane elementy (a nawet ćwiczenia) stosowane w socjoterapii . Korzystamy z tych „dobrych praktyk” i wpisujemy je w strukturę naszych propozycji (bloków) zajęć, na którą składają się następujące płaszczyzny: 1) uwrażliwianie (pobudzanie wrażliwości zmysłowej, nauka od- czytywania sygnałów (informacji) płynących z ciała, 2) wcielanie w życie nowych treści (wzorców zachowań, umiejęt- ności, wiedzy), Wprowadzenie 13 3) odreagowanie emocjonalne (stany katharsis powodowane zdej- mowaniem ciężaru poczucia osamotnienia, poniżenia i bezrad- ności; doświadczanie sukcesu z wdrażania zdobytych „infor- macji”; radość powodowana rosnącym przeświadczeniem – „to działa!”) . Jak już wspomniałyśmy, przedstawione scenariusze stanowią jedynie przykład możliwego przebiegu zajęć i mają być inspiracją dla prowadzącego . Prowadzący nie musi „przechodzić” wszystkich zadań i może wybrać z propozycji to, co jest mu potrzebne . Po uprzednio dokonanej diagnozie – uczestników zajęć i całej grupy (jej specyficznej osobowości, właściwości socjodynamicznych) – sam powinien ocenić „podatność” dzieci na niektóre zajęcia . Po- nadto, planując zajęcia, należy uwzględniać możliwości organiza- cyjne (miejsce, czas, rytm pracy), dobór i frekwencję uczestników zajęć, posiadane umiejętności oraz specyficzne cele (sformułowa- ne w oparciu o diagnozę) . Renata Szczepanik Agnieszka Jaros Wprowadzenie CZĘŚĆ I O metodzie socjoterapii 1. CZYM JEST, A CZYM NIE JEST SOCJOTERAPIA? Socjoterapia stanowi specyficzną i autono- miczną metodę pracy psychopedagogicznej, która integruje elemen- ty psychoterapii, psy- choedukacji i treningu interpersonalnego. Socjoterapia sięga po elementy psychoedu- kacji. Wykorzystuje oraz wyposaża uczestników w wiedzę psycholo- giczną w celu rozwoju samoświadomości motywów zachowań własnych i otoczenia oraz polepszenia relacji z otoczeniem. Socjoterapia to forma pomocy psychologiczno-pedagogicznej adresowana do dzieci i młodzieży z trudnościami w funkcjonowaniu społecznym . Idea i praktyka socjoterapii wywodzi się z psycholo- gicznego nurtu pomocy; nawiązuje do psychoterapeutycznego stylu myślenia oraz grup treningów psychologicznych i społecznych ukie- runkowanych na rozwój osobisty i interpersonalny jej uczestników . Socjoterapia jest specyficzną, odrębną metodą pracy, choć w istocie stanowi formę pośrednią pomiędzy psychoterapią (zwłaszcza gru- pową) a psychoedukacją i treningiem interpersonalnym . Przyjrzyj- my się więc tym trzem dziedzinom wiedzy i praktyki, z których so- cjoterapia czerpie inspiracje teoretyczne i organizacyjne . Psychoedukacja jest szczególnym rodzajem edukacji psycholo- gicznej . W praktyce polega na wyposażaniu wychowanka (w każ- dym wieku) w wiedzę psychologiczną, którą można wykorzystać w życiu codziennym w celu ulepszenia relacji z otoczeniem, a tak- że rozwijania autorefleksji i samoświadomości . Zasadnicze źródła teoretyczne psychoedukacji tkwią w psychologii humanistycznej . Oznacza to, że psychoedukacja jest zorientowana przede wszyst- kim na pracę z zasobami i potencjałami rozwojowymi człowieka . Wszelkie deficyty czy zaburzenia rozwojowe nie stanowią głów- nego pola zainteresowania psychoedukatorów . Nie jest on również nastawiony na psychokorekcję zaburzeń . U podstaw takiego podej- ścia leży przekonanie, że konsekwencje dysharmonii rozwojowych zostaną zminimalizowane, a wręcz utracą swoje znaczenie w sy- tuacji, gdy uruchomi się rozwój potencjałów wychowanka i stwo- rzy mu się warunki dla stymulowania samorealizacji . To właśnie dlatego psychoedukacja powinna być ważnym elementem działań terapeutycznych . Stanowi bowiem narzędzie służące wspieraniu rozwoju osobowości . Osiąganie celów psychoedukacjach pozwoli 18 „Wgląd w siebie” to nabycie świadomości swoich motywów, odczuć itp. Pacjenci stosunkowo łatwo uzyskują wgląd intelek- tualny dotyczący zro- zumienia uwarunko- wań swoich zachowań, co nie zawsze wiąże się z jego zmianą. Aby taka zmiana mogła nastą- pić, nauce „rozumienia siebie” towarzyszyć powinno silne przeży- cie emocjonalne. wychowankom na bycie (bardziej) świadomym użytkownikiem własnej osobowości1 . O ile na zajęciach psychoedukacyjnych zmiany dokonują się je- dynie w sferze poznawczej i w zakresie umiejętności uczestnika, to w psychoterapii oraz w obrębie treningu interpersonalnego zmiany korekcyjne i rozwój obejmuje o wiele głębsze warstwy osobowości . Tradycyjnie psychoterapię należy rozumieć jako korygowa- nie zaburzeń rozwojowych, osobowościowych i psychicznych (np . stany depresyjne, schizofrenia, zaburzenia rozwoju) określonymi środkami psychologicznymi . W psychoterapii kładzie się nacisk na reorganizację osobowości oraz eliminowanie zaburzeń zdrowia psy- chicznego m .in . poprzez pogłębianie u pacjenta świadomości siebie . Rezultatem psychoterapii jest zmiana, dokonana przy pomocy odre- agowania emocjonalnego (ujawnienia tłumionych emocji, np . lęku, poczucia krzywdy, emocji będących konsekwencją urazów itp .) oraz wglądu w siebie . Psychoterapia może się odbywać w kontakcie indy- widualnym lub grupowym . Spotkania grupowe, w odróżnieniu od indywidualnych, uwzględniają interakcje pomiędzy uczestnikami grupy, które są jednym z czynników leczących . Dzięki owym inter- akcjom pacjenci mogą doznać wielu korektywnych doświadczeń emocjonalnych . Grupa stanowi swoisty mikrokosmos, w którym ujawniają się nieprzystosowawcze relacje z innymi ludźmi, a infor- macje zwrotne udzielane uczestnikom pozwalają na doświadczenie tych relacji, ich identyfikację i zmianę . Doświadczenie, identyfi- kacja i zmiana dokonują się przy zyskaniu świadomości własnych motywów, odczuć, impulsów, relacji – czyli poprzez wgląd w sie- bie . Wgląd można rozumieć zarówno jako zrozumienie (uzyskanie nowej wiedzy o sobie), jak i przetestowanie nowej wiedzy w życiu codziennym oraz włączenie jej do całokształtu życiowych doświad- czeń . Pacjenci stosunkowo łatwo uzyskują wgląd intelektualny doty- czący zrozumienia własnych impulsów, motywów czy zachowań, co nie zawsze wiąże się ze zmianą zachowania . Aby taka zmiana mogła nastąpić, wgląd musi mieć charakter emocjonalny – chodzi o takie zrozumienie siebie, któremu towarzyszy silne przeżycie emocjonalne (pacjent „czuje” to nowe zrozumienie w ciele)2 . 1 Interesującą publikacją, w której można znaleźć propozycje zajęć psycho- edukacyjnych z uczniami jest książka pod red . H . Kipisz, I . Sosin Psychoedukacja. Asertywność. Stres. Emocje. Samoocena. Komunikacja interpersonalna, Warszawa 2014, Wydawnictwo Raabe . 2 Szerzej np . S . Kratochvil, Podstawy psychoterapii, Zysk i S-ka, Poznań 2003 . I. O metOdzIe sOcjOterapII
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Techniki soscjoterapeutyczne w pracy z dzieckiem agresywnym
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: