Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00905 013372 17014684 na godz. na dobę w sumie
Telewizja w edukacji medialnej - ebook/pdf
Telewizja w edukacji medialnej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 261
Wydawca: UNIVERSITAS Język publikacji: polski
ISBN: 97883-242-1428-0 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> dokument, literatura faktu, reportaże
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Przedstawione w tej książce problemy obejmują wybrane, ale i kluczowe zagadnienia dotyczące różnych miejsc telewizji w obrębie edukacji medialnej. Istotne novum prezentowanych tu kwestii, to specyficzna, bo edukacyjna perspektywa patrzenia na medium. Autorka publikacji szczególnie akcentuje możliwość twórczego wykorzystania telewizji w procesie kształcenia zinstytucjonalizowanego i ustawicznego na różnych etapach rozwoju ontogenetycznego jednostki. Telewizja pełnić może funkcje dydaktyczne (dydaktyczna bywa, niezależnie od intencji twórców oferty programowej), bowiem w taki właśnie sposób postrzegają ją jej użytkownicy.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ISBN 97883-242-1428-0 SpiS treści WproWadzenie: O telewizji w ujęciu edukacyjnym . . . . . . Rozdział 1: Edukacja medialna w kontekście wybranych zagadnień edukacji XXI wieku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2: Real-TV i jej gatunki: perspektywa edukacyjna . Rozdział 3: Prawodawcy, przewodnicy i tłumacze (w) nowej rzeczywistości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 4: Twórcze metafory telewizyjne . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 5: O przyczynach i sposobach (nie?)istnienia krytyki telewizyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 6: Mock-documentary – wyzwanie dla dokumentu, wyzwanie dla widza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 7: Zrozumieć telewizję – zrozumieć telewidza: Analiza problemu w kontekście badań własnych . . . . Rozdział 8: W stronę praktyki – propozycje scenariuszy lekcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ZakońcZenie: Edukacja telewizyjna – perspektywy dalszego rozwoju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . BiBliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . WykaZ programóW teleWiZyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . filmografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . aneks: Wykaz najczęściej typowanych przez osoby badane programów telewizyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . indeks nazWisk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . indeks rZecZoWy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 31 51 78 97 118 137 162 190 232 235 247 249 250 253 259 Wprowadzenie O telewizji w ujęciu edukacyjnym Przedstawione w tej książce problemy obejmują wybra- ne, ale i kluczowe zagadnienia dotyczące różnych miejsc tele- wizji w obrębie edukacji medialnej. To, co stanowi istotne no- vum prezentowanych tu kwestii, to specyficzna, bo edukacyjna perspektywa patrzenia na medium1. Autorka publikacji szcze- gólnie akcentuje możliwość twórczego wykorzystania telewi- zji w procesie kształcenia (zinstytucjonalizowanego i ustawicz- nego) na różnych etapach rozwoju ontogenetycznego jednostki. Telewizja pełnić może funkcje dydaktyczne (dydaktyczna bywa, niezależnie od intencji twórców oferty programowej2), bowiem w taki właśnie sposób postrzegają ją jej użytkownicy. Na fakt 1 Autorzy wielu publikacji dotyczących telewizji wskazują na istnienie w jej przestrzeni programów edukacyjnych (skorelowanych z programem szkół i uni- wersytetów, a także pogłębiających wiedzę specjalistyczną np. w zakresie na- uczania języków obcych) oraz popularnonaukowych w ujęciu diachronicznym. Por. np. J. Kończak, 2008, Od Tele-Echa do Polskiego Zoo, Warszawa. 2 O „tradycyjnych” sposobach rozumienia terminu „telewizja dydaktyczna” piszą F. Januszkiewicz i W. Skrzydlewski. Por. tychże, 1991, Edukacyjne zastoso- wania telewizji, Warszawa. Autorka książki próbuje pokazać, że oferta medialna może być wykorzystana w procesie edukacyjnym, niezależnie od pierwotnych intencji nadawców telewizyjnych, a także atrybutów konkretnych programów (ich tematyki, reprezentowanego przez nie gatunku czy formatu); zgodnie z pro- klamowaną tu ideą uczenia telewizji i o telewizji .  ten wskazują m.in. wyniki badań sondażowych przedstawio- nych w pracy. Po raz pierwszy – w ten sposób – został zary- sowany istotny moment przejścia (przewartościowania) optyki tekstualnej czy płytkiego deprecjonowania tej sfery doświad- czeń kulturowych widza na rzecz ukazania różnych strategii odbioru, recepcji, krytyki czy nawet tworzenia tekstów telewi- zyjnych przez amatorów4, czyli tzw. przeciętnych odbiorców lub też grupy fanowskie . Praca ta również wskazuje na możliwość postrzegania ko- munikacji telewizyjnej na przecięciu tradycyjnych i posttra­ dycyjnych układów komunikacyjnych, z kolei telewidza usta- nawia mniej jako odbiorcę „gotowej” oferty programowej, a bardziej w kategoriach viewera­usera6, który – używając ka- tegorii Stuarta Halla – jest każdorazowo podmiotem aktu „ar- tykulacji”. Innymi słowy, produkuje on znaczenia przekazów telewizyjnych poprzez ich użycie. Ponadto telewizję (w kon- tekście jej potencjału edukacyjnego) warto – zgodnie z sugestią autorki – poddawać analizie w czterech perspektywach dys- cyplinarnych, a mianowicie w ujęciu: kulturoznawczym, ko- munikologicznym, medioznawczym i pedagogicznym. Każde z nich generuje bardzo specyficzne, a zarazem korespondujące z pozostałymi pole analizy dla prezentowanych tu kwestii. Za- proponowane perspektywy metodologiczne pozwalają ujaw- nić, a często uwypuklić wybrane atrybuty medium w relacji do tzw. rzeczywistości obiektywnej, innych mediów i instytucji edukacyjnych, samych telewidzów. Owa „relacyjność” przed-  O tym problemie pisze Wiesław Godzic, por. tenże, 1999, Telewizja jako kul- tura, Kraków. 4 Pojęcie amatora jest wykorzystywane w książce na określenie osób o róż- nym stopniu kompetencji telewizyjnej i umiejętnościach praktycznych z tym po- łączonych, osób, które nie są związane zawodowo z tym medium.  O roli tych ostatnich pisze np. H. Jenkins, 2007, Kultura konwergencji. Zderze- nie starych i nowych mediów, tłum. M. Bernatowicz, M. Filiciak, Warszawa. 6 Chodzi o podwójny status telewidza, który jest zarazem odbiorcą i produ- centem znaczeń, przyjemności; w przypadku telewizji internetowej sam doko- nuje wyboru oferty programowej. Samo to pojęcie zostało wprowadzone przez Mirosława Rogalę na określenie strategii odbioru/konstruowania jego dzieł inte­ raktywnych. Por. R.W. Kluszczyński, 2001, Społeczeństwo informacyjne. Cyberkul- tura. Sztuka multimediów, Kraków, s. 126.  stawianych tu analiz i propozycji metodycznych pozwala od- krywać kompleksową istotę telewizji, której nie sposób – przy dzisiejszym stanie badań – sprowadzać jedynie do studiów se- miotycznych poświęconych budowie przekazów. Wielokon- tekstowy i interdyscyplinarny sposób patrzenia na to medium umożliwiają właśnie wymienione wcześniej perspektywy. I tak, badania kulturowe pozwalają postrzegać telewizję w katego- riach politycznych: walki i konfliktu na poziomie znaczeń, ry- walizujących ze sobą ideologii, strategii użytkowania medium oraz wykorzystywania go w interesie grup dominujących. W ujęciu komunikologicznym przedmiotem szczególnej uwa- gi jest kwestia strategii komunikacyjnych wykorzystywanych w interakcji z telewidzem, z innymi mediami (w perspekty- wie synergii, a zwłaszcza konwergencji są to np.: Internet, tele- fon komórkowy), jak również w obrębie samej przestrzeni tele- wizyjnej7. Perspektywa medioznawcza uwypukla m.in. rozwój telewizji w wymiarze technologicznym, gatunkowym i spo- łecznym, wskazując przy tym na wybrane pola teoretycznej refleksji nad całym tym kompleksem zjawisk. Przyjęcie opty- ki pedagogicznej pozwala z kolei podporządkować wszystkie te zagadnienia idei kształcenia i wychowania telewidza do po- zytywnie rozumianej wolności, autonomii, odpowiedzialności, a także w zakresie podstawowych kompetencji kulturowych, niezbędnych mu do życia w warunkach ponowoczesności. Uczenie telewizji, o telewizji i przez telewizję opiera się na trzech rodzajach wiedzy: o charakterze encyklopedycznym (np. elementy historii i teorii telewizji), proceduralnym – jak się uczyć (metawiedza związana z intencją poszerzania, modyfi- kowania i falsyfikowania wiedzy i umiejętności) oraz czego się nie uczyć (wiedza negatywna, która bazuje na przekonaniu: 1) o jej zmiennym statusie i/lub 2) potrzebie znajomości samej ścieżki dostępu do źródeł informacji, bez konieczności przy- swajania tych ostatnich w formie gotowych i niezmiennych „pakietów”). Analogicznie do statusu dawnej i współczesnej 7 W tym kontekście por. B. Kita, 2003, Między przestrzeniami. O kulturze no- wych mediów, Kraków, s. 40.  wiedzy przedstawia się różnica między podmiotowością trady- cyjną a nowoczesną. [Pierwsza] była zakorzeniona w trwałych i stabilnych porządkach mitologicznych, kosmologicznych i społecznych. Aby się w pełni zrealizować, musiała przyjąć i wypełniać zadane i przekazane przez tradycje funkcje, role i archetypy, które stanowiły czytelne i niepod- legające kwestionowaniu modele i wzory tożsamości (...). Przeciw- nie podmiotowość nowoczesna. Pozbawiona oparcia w uniwersal- nych, ponadindywidualnych modelach „ja”, na których mogłaby się bezpiecznie wzorować, zmuszona jest do podjęcia ciężaru swej jed- nostkowości i niepowtarzalności, do ponawiania nieustannie wysił- ku autokreacji, w konsekwencji – do zaakceptowania swojego statu- su tymczasowego, niegotowego, przejściowego8 . W istocie celem proponowanych w tej książce działań edu- kacyjnych jest systematyczne kształcenie nowej elity użyt- kowników tego medium – telekracji9, która w oparciu o wie- dzę i kompetencje telewizyjne przysłuży się nie tylko poprawie jakości własnego życia oraz podwyższaniu swojego statusu społecznego poprzez wzbogacanie posiadanego kapitału ko- munikacyjnego i kulturowego (wyzwalając się z pozycji kon- sumptariuszy), ale również rozwojowi samej telewizji (idea uczenia dla tego medium). Jeśli chodzi o przyjmowaną ideologię i filozofię edukacji, to autorka publikacji wyraźnie odchodzi w swojej propozycji od koncepcji programu nauczania opartego na treściach przed- miotowych na rzecz koncepcji i stanowisk metodologicznych zgłaszanych przez eksperymentalistów, progresywistów oraz rekonstrukcjonistów10. Dzięki temu idea edukacji medialnej skoncentrowana na telewizji wpisuje się w funkcjonalną defi- nicję edukacji zgłoszoną przez Geralda Lee Gutka. Zakłada on, 8 A Zawadzki, 2006, Autor. Podmiot literacki w: R. Nycz, M.P. Markowski, Kulturowa teoria literatury. Główne pojęcia i problemy, Kraków, s. 224–225. 9 Przez analogię do netokracji; termin ten i związana z nim koncepcja poja- wia się w książce: A. Bard, J. Söderqvist, 2006, Netokracja. Nowa elita władzy i życie po kapitalizmie, tłum. P. Cypryański, wstęp E. Bendyk, Warszawa. 10 Por. G.L. Gutek, 2003, Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji, tłum. A. Kacmajor, A. Sulak, posłowie B. Śliwerski, Gdańsk. 10 iż „W bardzo szerokim znaczeniu termin »edukacja« obejmu- je wszystkie procesy społeczne, które przygotowują ludzi do uczestnictwa w kulturze”11, a „[program nauczania obejmuje] wszystkie doświadczenia ucznia, za które szkoła bierze odpo- wiedzialność”12 . Ten ostatni postulat zasługuje na szczególną uwagę, bo- wiem implicite jego uwzględnienie w praktyce edukacyjnej, obejmującej wszystkie szczeble i etapy kształcenia zinstytucjo- nalizowanego, spowoduje zasypanie beznadziejnej (w swym charakterze i skutkach) i wciąż pogłębiającej się przepaści mię- dzy szkołą (podstawówką, gimnazjum, liceum, a także uni- wersytetem) a doświadczeniami ucznia/słuchacza/studenta z jego pozaszkolnej/pozauniwersyteckiej aktywności społecz- nej i kulturowej. Istniejący rozłam między tradycyjnymi i post­ tradycyjnymi instytucjami edukacyjnymi (wśród tych ostat- nich prym wiedzie z pewnością telewizja) powoduje, że osoba podlegająca procesowi skolaryzacji żyje na poły „schizofre- nicznie”13, w dwóch niezależnych od siebie rzeczywistościach, przy czym każda z nich (mowa o instytucji) rządzi się swoimi prawami oraz na różne sposoby próbuje umocnić własną domi- nującą pozycję ideologiczną, jeśli chodzi o procesy kształcenia i wychowania. Wprowadzenie edukacji medialnej w zakresie telewizji (podobnie zresztą jak i innych mediów) z pewnością pozwo- li rozwiązać lub przynajmniej złagodzić istniejący kryzys: au- torytetów, lansowanych wartości, sposobów poznawania tzw. rzeczywistości obiektywnej, poszukiwania sensu i znacze- nia jednostkowej egzystencji oraz własnego miejsca w świe- cie. Łagodzi zatem dylematy natury epistemologicznej i aksjolo­ gicznej. Stąd też sposób analizowanych w książce problemów uka- zuje czytelnikowi nowoczesne sposoby myślenia o telewizji: 11 Tamże, s. 14. 12 Tamże, s. 15. 13 W metaforycznym znaczeniu tego pojęcia określającym wprawdzie jed- nostkę chorobową, ale w refleksji medioznawczej z wykorzystaniem tego termi- nu spotkać się można u M. McLuhana oraz F. Jamesona. 11 studiów interdyscyplinarnych i wielokontekstowych, możliwo- ści łączenia analiz synchronicznych z diachronicznymi, strate- gii przechodzenia od interpretacji stricte tekstualnych (odwołu- jących się do takich pojęć, jak gatunek czy format telewizyjny) do analiz „interakcyjnych”, w których zwraca sią uwagę na sy- tuację widza, przyjmującego różne role komunikacyjne w pro- cesie doświadczania telewizji14. Niektóre z nich mają charakter metakrytyczny, zwłaszcza w przypadku, gdy użytkownik czy- ni przedmiotem swojej refleksji samo medium, jego związki ze światem realnym, siłę oraz kierunki wpływu telewizji na rze- czywistość społeczną oraz na wybrane sfery aktywności tele- widza (np. podejmowane przez niego decyzje i działania poli- tyczne czy wybory konsumenckie). Tym samym proces edukacji medialnej – zdaniem autorki – (tu: w kontekście telewizji) powinien być analizowany zarówno w perspektywie kluczowych problemów edukacji XXI wieku, jej celów, założeń, zadań, dylematów, jak również w odniesie- niu do rozwoju postawy świadomego uczestnictwa w kulturze, problematyki społeczeństwa obywatelskiego, społeczeństwa wiedzy czy, w końcu – społeczeństwa demokracji komunika- cyjnej15. Wszystkie te problemy znalazły swoje odzwiercie- dlenie w tej książce; szczególne miejsce zostało natomiast po- święcone zagadnieniu rozumienia siebie, nadawania sensu indywidualnym doświadczeniom życiowym jednostki poprzez pryzmat dostępnego jej doświadczenia telewizyjnego. Okazu- je się, że wybory widzów w ramach bieżącej oferty telewizyj- nej mają w dużej mierze charakter intencjonalny i świadomy; że użytkownicy medium dostrzegają jej walor edukacyjny; że traktują ją jako źródło wiedzy encyklopedycznej, procedural- nej i społecznej. Zadanie mądrego nauczyciela polega zatem m.in. na właściwym wykorzystaniu tych „naturalnych”, chęt- nie ujawnianych zainteresowań uczniów i studentów w proce- 14 Ten sposób myślenia odwołuje się do teorii interpretacji U. Eco opisywa- nej w jego książce; por. tenże, 1996, Interpretacja i nadinterpretacja, tłum. T. Bie- droń, Kraków. 15 Pisałam o tym szczegółowo w książce: A. Ogonowska, 2003, Edukacja me- dialna. Klucz do rozumienia społecznej rzeczywistości, Kraków. 12 sie planowania, a następnie realizowania procesu kształcenia. Warto równocześnie zaznaczyć, iż problematyka edukacyjna była na trwałe wpisana także w rozwój polskiej telewizji. Już w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku, kiedy prze- chodziła ona tzw. fazę eksperymentalną, pojawiają się pierwsze próby wykorzystania medium do celów edukacji społecznej. Obok półgodzinnych kursów języka angielskiego, emitowa- nych dwa razy w tygodniu (1957), rozwijała się stopniowo ofer- ta programów popularnonaukowych (historycznych, przyrod- niczych, technicznych, a także kącik poradniczy dla kobiet). Jednym z najstarszych polskich programów edukacyjnych był magazyn „Eureka”, po raz pierwszy emitowany 4 września 1957 roku. Formułę tego programu na żywo wymyślili Maria Korotyńska i Ignacy Waniewicz, pracownicy Naczelnej Redak- cji Programów Oświatowych. Współpracujący z nimi dzienni- karze–realizatorzy (m.in.: Andrzej Mosz, Rafał Skibiński, Zbi- gniew Zdanowicz, Teodor Zubowicz) przedstawiali w studio opracowane przez siebie tematy o charakterze naukowo­tech- nicznym, ilustrowane filmami, wykresami, eksperymenta- mi, planszami czy eksponatami. Później do zespołu dołączył Andrzej Kurek (związany potem z „Sondą”) oraz Marek Siu- dym. Do studia telewizyjnego zapraszano znane postaci życia naukowego, twórców patentów, wynalazców, wybitnych eks- pertów oraz osoby zaangażowane w rozwój polskiej telewizji. W programie gościli m.in.: Janusz Groszkowski, Leopold Infeld, Tadeusz Kotarbiński, Bogdan Pniewski, Hugo Steinhaus. Wte- dy narodziła się także idea współpracy środowiska naukowego z raczkującym dopiero medium. W 1959 roku rusza kolejna perełka – program poświęcony kulturze i sztuce – „Pegaz”. Wymyślony i prowadzony (do 1968) przez Grzegorza Lasotę, przetrwał na antenie I programu TVP do 27 grudnia 2004 roku. Choć z dzisiejszej perspektywy moż- na wskazywać na jego nieporadność techniczną, to od począt- ku swojego istnienia cieszył się ogromną popularnością. Dość wspomnieć, że program ten był nadawany w najlepszym cza- sie antenowym, tzn. w sobotę o godzinie 20.00 i gromadził nie- przerwanie tłumy sympatyków. Tematyka programów kon- centrowała się przede wszystkim na sprawach krajowych, ale 13 zdarzały się również reportaże kulturalne z innych państw so- cjalistycznych, jak: Jugosławia, Czechosłowacja czy Związek Radziecki. Pojawiały się również korespondencje z Paryża czy Rzymu przygotowane przez Jana Zakrzewskiego. Emitowano także relacje poświęcone wybitnym krajowym sztukom teatral- nym, prezentacje malarzy, rzeźbiarzy i grafików przygotowa- ne przez Jana Osękę czy wywiady z pisarzami i osobistościa- mi świata kultury. Do programu próbowano przyciągnąć także młodzież poprzez nadawanie we fragmentach występów świa- towych gwiazd: Elli Fitzgerald, Juliette Greco, Rolling Stone- sów i Marleny Dietrich. Pojawiały się reportaże z planu filmo- wego, np. „Popiołów” Andrzeja Wajdy. Na uwagę zasługuje również cykl programów propagują- cych wiedzę filmową. Należą do nich m.in.: „Sylwetki X Muzy” Czesława Radomińskiego (od 1961 roku), „Kino krótkich fil- mów” Bolesława Michałka czy też „W Starym Kinie” Stanisła- wa Janickiego (1967–1999, był to najdłużej nadawany program w polskiej telewizji). Na przełomie lat 50. i 60. niezwykle pręż- nie rozwija się także teatr telewizji. Osobne miejsce zajmowały audycje popularyzujące polską literaturę, by wymienić choćby „Panoramę literacką” czy „Rozmowy z pisarzem”. Mimo skromnych początków, spowodowanych głównie ograniczeniami technicznymi oraz brakiem odpowiedniego studia telewizyjnego, stosunkowo szybko widz mógł oglądać spektakle Teatru Sensacji Kobra (od 1956 roku), Studia 63, Stu- dia Współczesnego Teatru Komedii Współczesnej, Teatru Tele- wizji na Świecie. Przygotowywano również spektakle dla dzie- ci i młodzieży w ramach Teatru Młodego Widza. Początkowo, z powodu braku odpowiedniego sprzętu, spektakle były pre- zentowane na żywo. Stąd przedstawienia, które powstały przed rokiem 1956 (w przypadku popularnej czwartkowej „Kobry”), nie zachowały się na żadnej taśmie archiwalnej. Wprowadze- nie techniki telerecordingu diametralnie zmieniło sytuację. Po- jawiła się także możliwość wykorzystania montażu i realizacji spektakli w plenerze; niektóre sztuki teatralne ewoluowały na- wet w kierunku poetyki filmu telewizyjnego. Ich adaptacji po- dejmowali się między innymi tacy znani reżyserzy, jak: Józef Słotwiński, Andrzej Łapicki, Janusz Morgenstern, Tomasz Zy- 14 gadło, Jan Machulski, Marek Piwowski. W latach 60. pojawi- ły się kolejne programy wzbogacające wiedzę z zakresu nauk ścisłych, np. fizyki i astronomii („Wszechświat, w którym żyje- my”; „Historie z tej ziemi”). Stworzono również specjalną ofer- tę edukacyjną dla konkretnych grup odbiorczych, np. „Nie- dzielna biesiada” (od 1959) oraz „Telewizyjny kurs rolniczy” (od 1962) dla mieszkańców wsi lub pierwsze w Europie kursy samochodowe. Od początku powstania telewizji nie zaniedbywano edu- kacji dzieci i młodzieży. Wystarczy wspomnieć nie tylko ad- resowane do nich audycje szkolne, teatrzyki, seriale, filmy czy „Kluby Pancernych” (niezwykle popularne w trakcie i po emi- sji serialu „Czterej pancerni i pies”), cykl Jana Wilkanowskie- go „Baj, Baj”, ale także „Dobranocki”, obecne na antenie od 1962 roku. Do najbardziej lubianych zaliczyć można z pewnością „Gąskę Balbinkę”, „Gucia i Cezara”, „Jacka i Agatkę”. Od marca 1960 nadawano także audycje szkolne, które – w zamierzeniu ich realizatorów – miały być skorelowane z nauczaniem trady- cyjnym. Mimo relatywnie wysokiej jakości tych programów, projekt nie powiódł się, gdyż wymagał od nauczycieli całkowi- tej reorganizacji planowanych zajęć. Z pewnością także zawio- dła „technika” pracy telewizyjnych nauczycieli, którzy mimo profesjonalnej wiedzy w konkretnych dziedzinach, nie byli za- wodowymi aktorami. Musieli wszak występować przed wir- tualnymi słuchaczami, a zatem w zupełnie odmiennej sytuacji edukacyjnej. Na uwagę zasługują programy popularyzujące wiedzę związane z tzw. Wszechnicą Telewizyjną. Obok wspomnia- nej już „Eureki” pojawiły się tam takie audycje, jak: „Spotkania z przyrodą”, „Magazyn postępu technicznego”, „Klub opowie- ści z myszką” czy adresowana przede wszystkim do widzów dorosłych „Klinika zdrowego człowieka”. Niezwykle lubiany przez młodszych widzów był poniedziałkowy program dzien- nikarza radiowego Michała Sumińskiego. Gospodarz „Zwie- rzyńca”, mimo widocznego ubóstwa środków technicznych, wspaniale popularyzował wiedzę zoologiczną i przyrodniczą. Jego opowiastki, gawędy, niezwykle obrazowy styl narracji sprawił, iż program zyskał sobie szybko miano kultowego. 15 Choćby na krótkie wspomnienie zasługują także takie pro- gramy dla dzieci i młodzieży, jak: „Telewizyjny ekran mło- dych”, „Latający Holender” czy „Klub Sześciu Kontynentów” („Kawiarenka pod globusem”). Ten ostatni prowadzony od 1969 roku przez dziennikarza, podróżnika i reportażystę Ryszarda Badowskiego był dla wielu Polaków jedyną szansą poznania egzotycznych krajów i spotkań z takimi osobowościami, jak: Stanisław Szwarc­Bronikowski, Leonid Teliga, Krzysztof Ba- ranowski, Teresa Remiszewska. W 1960 wystartował program Mariana Marzyńskiego „Wszyscy jesteśmy sędziami”, który uznać by można za prekursorski wobec popularnych współ- cześnie court show. W Politechnice Telewizyjnej (emitowanej od 1966 roku pod patronatem profesora Janusza Tymowskiego16) pojawiały się wykłady dla I i II roku studiów technicznych, programy przygotowujące do dalszego kształcenia abiturien- tów oraz cykle popularyzujące wiedzę ekonomiczną. Dużym międzypokoleniowym zainteresowaniem cieszył się program poświęcony architekturze (emitowany w ramach Wszechnicy Telewizyjnej) – „Piórkiem i węglem” profesora Wiktora Zina. W latach 70. potencjał opiniotwórczy telewizji zostaje nie- stety zauważony i doceniony przez organa władzy, które pró- bowały uczynić z tego medium narzędzie propagandy. Pod rzą- dami Macieja Szczepańskiego, który od 1972 szefuje telewizji, obok programów wyraźnie podporządkowanych ideologicznie aparatowi władzy, pojawiają się pozycje godne uwagi. Zostaje uruchomiony II program telewizji, który zgodnie z założenia- mi jego twórców ma przejąć programy artystyczne, kultural- ne i edukacyjne, skierowane do bardziej wymagających odbior- ców. Pełniejszy rozkwit „Dwójki” nastąpił jednak od 1972 roku, czyli wraz z objęciem przez Stanisława Stampfla stanowiska kierownika Naczelnej Redakcji Programów Oświatowych. Jego współpracownicy, m.in. Irena Smolińska wraz z mężem Mie- czysławem Sroką, stworzyli widowiska i programy najwyższej próby; do tego projektu pozyskali takie osobowości, jak: Grze- gorz Królikiewicz, Stanisław Brejdygant, małżeństwo Bogu- 16 Profesor Janusz Tymowski w latach 60. ubiegłego wieku był pełnomocni- kiem Ministerstwa Oświaty ds. telewizji oświatowej. 16 sławskich, Zofia Halota czy Maria Mrozek i Franciszek Kaduk. Smolińska i Sroka, inspirowani artykułami Stefana Bratkow- skiego publikowanymi na łamach „Życia Warszawy”, stwo- rzyli cykl „Wielcy, znani i nieznani”. W ramach tej propozycji popularyzowania polskich uczonych i wynalazców powstały filmy dokumentalne m.in. o Ignacym Łukasiewiczu oraz Ste- fanie Drzewieckim. W programie „Teletroskop” (na motywach opowiadania Marka Twaina) przedstawiono sylwetkę „polskie- go Edisona”, rodem z Tarnowa – Jana Szczepanika17. Stworzyli oni także fabularyzowane widowiska dotyczące sporów wokół wielkich postaci polskiej kultury – malarzy (Matejko), pisarzy (Żeromski, Sienkiewicz, Conrad, Kasprowicz, S. Witkiewicz, Kraszewski), aktorów (Mira Zimińska–Sygietyńska) czy sław- nych bitew (m.in. pod Raszynem, Samosierrą, Wiedniem, Ra- cławicami) i zrywów narodowych (powstanie listopadowe). Na początku lat 70. pojawiły się takie popularne programy, jak „Z kamerą wśród zwierząt” Hanny i Antoniego Gucwiń- skich, a w ramach programów Telewizji Dziewcząt i Chłopców – „Teleranek” (zawierający kreskówki, reportaże, filmowe se- kwencje popularnonaukowe, materiały propagujące sport i ak- tywny styl życia), „Pieprz i wanilia” Tony’ego Halika i Elżbiety Dzikowskiej, program publicystyczny „Progi i bariery”. Kon- tynuowano także edukację filmową. O „Filmotece Arcydzieł”, prowadzonej przez Jacka Fuksiewicza, Marek Hendrykowski pisał na łamach „Nurtu”: (...) jeden z najlepiej pomyślanych cykli telewizyjnych, który jeże- li nadal będzie tak dobry, spełni ważną rolę w poszerzaniu kultu- ry filmowej społeczeństwa. Szanse ma po temu znaczne, na pewno większe od tzw. kin studyjnych, które już dawno straciły na znacze- niu – i większe też od dyskusyjnych klubów filmowych, te bowiem działają w odosobnieniu, w małych i zamkniętych środowiskach, natomiast do okienka telewizyjnego może już zajrzeć każdy18 . 17 M. Twain poświęcił Szczepanikowi dwa opowiadania: „The Austrian Edi- son Keeping School Again” (1898) oraz „From the London Times of 1904”. 18 M. Hendrykowski, 1973, Filmoteka Arcydzieł – „Pancernik Potiomkin”, „Nurt”, nr 11, s. 31. 1 W kontekście relacji między kinem a telewizją pojawiły się także głosy wieszczące kryzys pierwszej z wymienionych in- stytucji, jako że ta druga stając się nowym medium dla filmu mogła przejmować znaczną część miłośników X Muzy19 . 30 listopada 1974 roku ruszyło Studio 2 Mariusza Walte- ra; ekipa związanych z nim dziennikarzy (m.in. Bożena Wal- ter, Edward Mikołajczyk, Tomasz Hopfer, Tadeusz Sznuk) zaproponowała telewidzom niezwykle bogatą ofertę rozryw- kowo­edukacyjną. Mieściły się w niej programy związane z kształtowaniem rzemiosła aktorskiego i kultury żywego sło- wa („Spotkanie z Aleksandrem Bardinim”), widowisko publi- cystyczne o tematyce ekonomiczno­menedżerskiej, ukazują- ce wybitne postaci życia publicznego („Wszystko za wszystko” Edwarda Mikołajczyka), audycje propagujące zasady savoir­vi- vre’u („Muzyka i dobre obyczaje”), treści sensacyjno­naukowe („Klub Alfa” Wandy Konarzewskiej), piękną i poprawną polsz- czyznę („Lekcje języka polskiego” prowadzone przez Walere- go Pisarka), serial dokumentalny „Historia muzyki rozrywko- wej” czy reportaże z cyklu „Gdzie diabeł nie może”. Poruszano również problematykę społeczną (np. rozpad więzi społecznej wśród mieszkańców blokowisk), propagowano zdrowy styl ży- cia. Studio 2 wprowadziło także interesujące programy kaba- retowe, przekazy o tematyce sportowej i organizowało recitale gwiazd muzyki światowej. Pod koniec lat 70. powstał mniejszy i mniej atrakcyjny „klon” propozycji Waltera – Studio 8. Idea była taka, by przedstawiać na antenie ogólnopolskiej najlepsze pro- gramy zrealizowane przez ośrodki regionalne TVP. Wraz z na- staniem telewizyjnych rządów Macieja Szczepańskiego powsta- wały audycje wpisujące się idealnie w gierkowską propagandę sukcesu. Nowy szef Radiokomitetu zakładał, że dziennika- rze powinni występować w roli mediatorów między środowi- skiem artystów, polityków i uczonych a telewidzów oraz sprzy- jać „oswajaniu nauki”· . 19 Por. np. K. Młynarz, 1976, Sztuka wobec cywilizacji, „Nurt”, nr 9, s. 34 –35; K. Żygulski, 1970, Widownia lat siedemdziesiątych, „Kino”, nr 44. 1 Do realizacji programów udało mu się zaangażować wie- lu wybitnych twórców, by wymienić choćby wspomnianych już: Mariusza Waltera i Edwarda Mikołajczyka, a także Jacka Snopkiewicza, Janusza Rolickiego, Jerzego Ambroziewicza, Jac- ka Fuksiewicza, Macieja Szumowskiego, Irenę Dziedzic, Olgę Lipińską, Jerzego Gruzę, Krzysztofa Teodora Toeplitza (KTT), Zygmunta Kałużyńskiego, Bartosza Janiszewskiego, Stefana Kozickiego. Pojawiło się wiele programów (reprezentujących różne gatunki telewizyjne) propagujących ludzi i sprawy kul- tury: „Pegaz”, „Trybunał wyobraźni”, „XYZ”, „Sam na sam”, „Vox populi”, „Genius loci”, „Twarze teatru”, „Anatomia spekta- klu”, reportaże z wystaw, teatry faktu. Dla przykładu „Twarze teatru” realizowane przez Krzyszto- fa Miklaszewskiego w krakowskim ośrodku telewizyjnym po- pularyzowały aktorów, podówczas „niedowartościowanych” przez media ogólnopolskie. Dzięki programowi telewidz mógł zapoznać się z sylwetkami artystycznymi i twórczością: Anny Polony, Wojciecha Pszoniaka, Haliny Gryglaszewskiej, Tere- sy Budzisz­Krzyżanowskiej, Jerzego Treli, Wiktora Sadeckiego, Edwarda Lubaszenki, Bogusława Sochnackiego, Henryka Bisty, Igora Przegrodzkiego. W tym czasie na antenie pojawił się tak- że program popularyzujący muzykę poważną; mowa o „Ope- rowym qui pro quo” Bogusława Kaczyńskiego, magazyn muzyczny „Camerata” redagowany przez Bożenę Walter i Bar- barę Jedynak–Pietkiewicz, cykle: „Scena muzyczna Cameraty” oraz „Przeboje mistrzów” (ten ostatni wedle pomysłu Janusza Cegiełły). W telewizji występowały takie znakomitości, jak: Kazimierz Wyka, Karol Estreicher, Gustaw Holoubek, Artur Sandauer, Er- nest Bryll, Stanisław Grochowiak, Andrzej Wajda, Krzysztof Zanussi, Konrad Swinarski, Franciszek Starowieyski, Adam Hanuszkiewicz (redaktor naczelny Teatru TV w latach 1957– 1963) i wielu innych. Do historii telewizji przeszły również od- cinki programu „Sam na sam” z udziałem Tadeusza Łomnic- kiego, Stanisława Lema, Władysława Hasiora, Józefa Szajny, Grzegorza Królikiewicza, Tadeusza Parnickiego. W „dekadzie sukcesu” można zaobserwować ogromny roz- wój teatru telewizji; sztuki reżyserują m.in.: Andrzej Wajda, 1 Janusz Majewski, Feliks Falk, Janusz Zaorski, Agnieszka Hol- land, Laco Adamik, Grzegorz Królikiewicz (kierownik redak- cji Teatru Faktu TVP w latach 1976–1978). Pojawiają się ciekawe adaptacje literatury klasycznej, np. „Chłopi” Rybkowskiego, te- lewizyjna adaptacja „Ziemi obiecanej” Wajdy czy „Noce i dnie” Antczaka, oraz popularnej – np. seriale oparte na prozie Ta- deusza Dołęgi­Mostowicza („Kariera Nikodema Dyzmy” oraz „Doktor Murek”). W tym kontekście w czasopismach kultural- nych pojawiają się artykuły poświęcone problemom literackich adaptacji telewizyjnych20 oraz charakterystyki teatru nowych massmediów, tzn. radia i telewizji . Niezwykle entuzjastycznie przyjmowano również takie produkcje, jak: „Czterdziestolatek” KTT i Jerzego Gruzy oraz „Dom” na podstawie scenariusza Janickiego i Mularczyka, w reżyserii Tadeusza Łomnickiego. Już wówczas wielu badaczy dostrzegało także edukacyjny potencjał seriali telewizyjnych, reprezentujących wszak sferę popularnej rozrywki. Stanisław Barańczak w cyklu felietonów „Odbiorca ubezwłasnowolnio- ny”, próbując wytłumaczyć fenomen popularności „Stawki większej niż życie” czy „Sagi rodu Forsyte’ów”, pisał: Seriale porządkują więc nasz czas, nadają mu symetrię i rytmiczny ład. Ale ich zniewalająca siła bierze się stąd, że owa rytmizacja obejmuje nas jako zbiorowość. Seriale włączają każdego z nas w ramy tej zbiorowo- ści, każą nam uczestniczyć jednocześnie i zgodnie w zbiorowym rytu- ale (...), ustalają nasze wspólne pole doświadczeń, nasz wspólny arse- nał potocznych symboli, nasze tematy porannych rozmów21 . Mimo ogromnego nacisku na działania propagandowe zgodne z polityką partii, pojawiały się także doskonałe re- portaże i programy publicystyczne, jak choćby „Zza siódmej miedzy” Macieja Szumowskiego czy „Bez apelacji” i „Godzi- na szczerości” Jerzego Ambroziewicza, a także magazyny re- porterów („Zawsze po 21” wymyślony przez Józefa Błachowi- 20 Por. np. K. Laskowicz, 1972, Adaptacje dzieła literackiego. Teatr, film, radio, te- lewizja, „Nurt”, nr 1, s. 44–48; W cyklu: Mała Wszechnica Nurtu: „Teatr radiowy i te- atr telewizyjny”, „Nurt”, nr 3, s. 31–35. 21 S. Barańczak, 1972, Seriale, „Nurt”, nr 7, s. 63. 20 cza i prowadzony od 1979 roku przez Krystiana Przysieckie- go). Przykładem programu kultowego była z pewnością „Son- da”, pojawiająca się na antenie od 1977 do 1989 (data tragicznej śmierci gospodarzy programu), prowadzona przez Andrzeja Kurka i Zdzisława Kamińskiego. W latach 80. telewizja przeżywała swoisty kryzys i progra- mową posuchę, spowodowane przede wszystkim sytuacją po- lityczną i ekonomiczną kraju, a także bojkotem władz przez środowiska artystyczne i dotychczasowych twórców telewi- zyjnych. Z pewnością na uwagę w tym okresie zasługują: „Li- sty o gospodarce” Andrzeja Bobera, Andrzeja Zaporowskiego i Jerzego Redlicha; z programem byli również związani tacy wybitni dziennikarze, jak: Danuta Zagrodzka, Józef Kuśmie- rek, Alicja Solska, Jerzy Baczyński oraz magazyn reporterski „C.D.N.” Macieja Kosińskiego. Oba obnażały absurdy PRL­u. Wart odnotowania był także serial „Z biegiem lat, z bie- giem dni...” w reżyserii Andrzeja Wajdy i Edwarda Kłosińskie- go, a także telewizyjne adaptacje kultowych przedstawień Konrada Swinarskiego autorstwa Agnieszki Holland i Laco Adamika. Miklaszewski zrealizował w tym czasie programy dokumentujące pracę teatralną Wajdy, Jarockiego, Grzegorzew- skiego, Kantora. Wprowadzenie stanu wojennego zablokowało właściwie produkcję interesujących programów, pokreśliło tak- że jeszcze bardziej wyrazisty bojkot zmilitaryzowanej telewi- zji przez środowisko artystyczne i intelektualne. Pojawiały się wprawdzie nieliczne perełki, jak choćby „Kino–oko” Jerzego Trukwaltera czy adresowany do dzieci i młodzieży „5–10–15” redagowany przez Bożenę Walter, ale nie były one w stanie wypełnić edukacyjnej pustki. Osobne miejsce zajmowały pro- gramy NURT­u (Nauczycielskiego Uniwersytetu Radiowo­Te- lewizyjnego, emitowane w latach 1974–1989) adresowane mię- dzy innymi do nauczycieli szkół podstawowych (w tamtym systemie klasy I do VIII). Wykłady NURT­u są dostępne w for- mie wkładek do czasopisma „Oświata i Wychowanie”. Inicja- tywa ta, oparta na współpracy ówczesnego ministra oświaty i wychowania Jerzego Kuberskiego i prezesa telewizji Macie- ja Szczepańskiego, wpisywała się w idee kształcenia na odle- głość (tele­edukacji). Wcześniej pojawiały się próby tworzenia 21 cykli przedmiotowych, np. w Krakowskim Ośrodku Telewizyj- nym powstały cztery serie wykładów dla nauczycieli matema- tyki „Matematyka w szkole” pod kierownictwem naukowym profesor Zofii Krygowskiej (w latach 1967–1971). Pojawiały się także programy popularyzujące wiedzę i no- wości z dziedziny sportu, motoryzacji, nauki i techniki („Jar- mark”, „Planeta Ziemia”, „Galerie świata”, „Spektrum”) czy najnowszą historię (niezapomniane „Sensacje XX wieku” Bo- gusława Wołoszańskiego). Po zniesieniu stanu wojennego przy- było także programów o pisarzach, filmów o wybitnych twór- cach kina, seriali podróżniczych (np. „Jedwabny szlak”, „Wiek katedr”), prezentacji arcydzieł mistrzów kina (ujętych w cykle autorskie lub tematyczne), serialowych wersji filmów wielkich twórców X Muzy, programów poświęconych muzyce poważ- nej. W drugiej połowie lat 80. można obserwować także od- radzanie się teatru TV, a także rozwój tzw. poradnictwa kul- turalnego (Co oglądać? Co czytać? Jaki sprzęt warto kupić?) w audycjach: „W kinie i na kasecie”, „Tele­audio­video”, „Klub dobrej książki”, „Ze sztuką na ty”. Przynajmniej częściowo głód wiedzy o świecie próbowano zaspokoić przez magazyn „Bliżej świata”, który stał się swoistą wizytówką „Dwójki”. Na początku lat 90. powstała i systematycznie rozwijała się pod czujnym okiem Aleksandry Frykowskiej nowa, bardziej atrakcyjna Telewizja Edukacyjna. Młodzi widzowie mieli moż- liwość poszerzać swoje informacje ze wszystkich dziedzin wie- dzy, od problematyki ekologicznej („Eko–lego” Gerarda Sawic- kiego) przez lekcje angielskiego (English and art) po gramatykę i ortografię („Chochlikowe psoty” Barbary Grzybowskiej). Na łamach „Polityki” Barbara Borys­Damięcka konstatuje: Uważam, że telewizja ma tu szczególną misję do spełnienia [w za- kresie edukacji kulturalnej dzieci i młodzieży – A.O.], szczególnie w dzisiejszych czasach, gdy edukacyjna rola szkoły, organizacji młodzieżowych, świetlic, a nawet rodzin pozostawia wiele do ży- czenia22 . 22 Więcej ciepła! Z Barbarą Borys­Damięcką, szefową telewizji, rozmawia Piotr Saczyński, „Polityka” 1992, nr 7 (9), s. 21. 22 Dla dorosłych powstało wiele programów popularyzujących wiedzę historyczną związaną z różnymi dziedzinami kultury, np. historię „Rodów polskich” w cyklu Jadwigi Nowakowskiej, sławne postaci w „Wokandzie historii”, widowiskach Marii Nockowskiej, ważne miejsca i zabytki w „Wielkiej historii ma- łych miast” Andrzeja Kozłowskiego, a perły (głównie sakral- nej) architektury w „...swego nie znacie – Katalog zabytków”. Osobne miejsce zajmuje również popularyzacja opery23 . 24 października 1992 zostaje uruchomiony pierwszy pol- ski publiczny satelitarny kanał telewizyjny – TVP Polonia. Pro- gram jest emitowany regularnie od 31 marca następnego roku i adresowany przede wszystkim do środowisk polonijnych. W swojej ofercie nowy kanał wykorzystuje głównie bogate ar- chiwum Telewizji Polskiej – filmy fabularne i krótkometrażo- we, a także seriale, filmy dokumentalne i animowane oraz pro- gramy realizowane na bieżąco dla anten ogólnopolskich. Na szczególną uwagę zasługują programy publicystyczne dotyczą- ce problemów Polaków mieszkających poza granicami nasze- go kraju (np. „Z daleka, a z bliska”), cykle poświęcone obcokra- jowcom zamieszkującym Polskę („W stronę Polski”), programy informacyjno­edukacyjne dotyczące wybranych dziedzin na- uki i praktyki oraz życia społecznego (np. program ekonomicz- ny „Biznes z gwarancją”, poświęcony językowi polskiemu „Od słów do głów” oraz przyrodniczy „Dzika Polska”) oraz cykle poświęcone promocji wybranych dziedzin kultury polskiej, np. „Sztuka dokumentu” ukazujący najwybitniejszych realizato- rów polskiego filmu dokumentalnego. W ostatniej dekadzie XX wieku obserwuje się swoisty re- nesans form dokumentalnych, co związane było między inny- mi z powołaniem (w 1996 roku) Andrzeja Fidyka na stanowi- sko szefa Redakcji Filmów Dokumentalnych Programu I TVP. Z jego inicjatywy powstały choćby takie cykle, jak: „Miej oczy szeroko otwarte”, „Czas na dokument” czy „Czas na kontro- wersyjny dokument”. Ponadto na przełomie wieków obser- wuje się „wysyp” telenowel dokumentalnych portretujących 23 Na ten temat por. M. Pęczak, 1992, Pavarotti zbłądził pod strzechy, „Polity- ka”, nr 38, s. 8. Por. też: T. Pikulski, 2002, Prywatna historia telewizji, Warszawa. 23 wybrane środowiska społeczne i współczesne problemy Pola- ków: „Szpital Dzieciątka Jezus” Grzegorza Siedleckiego, „Ka- waleria powietrzna” Jacka Bławuta i Wojciecha Maciejewskie- go, „Pierwszy krzyk” Wojciecha Szumowskiego, „Nieparzyści” Ewy Straburzyńskiej, „Ja, alkoholik” Jacka Bławuta, „Dziewczę- ta z Ośrodka” Roberta Glińskiego, „Serce z węgla” Ireny i Je- rzego Morawskich, „Zielona karta” Jarosława Sypniewskiego i Sławomira Grunberga, „Przedszkolandia” Barbary Pawłow- skiej, „Prawdziwe psy” Krzysztofa Langa i wiele innych. Po- jawiają się również programy przedstawiające problematykę mniejszości narodowych („Sami o sobie”, „Sąsiedzi”, „Tabor”), jak również te, przełamujące negatywne stereotypy narodowe, etniczne, religijne, np. „Europa da się lubić” prowadzony przez Monikę Richardson od 2003 roku na antenie TVP II. Uwspółcześnieniu ulega także Teatr TVP. Wraz z nastaniem rządów Jacka Wekslera pojawiła się nowa wizja wyboru spek- takli i ich realizatorów. Obok uznanych mistrzów, szansę do- stali debiutanci, obok klasyki pojawiły się utwory współczesne i to często pisane specjalnie na deski telewizyjnego teatru. We- ksler deklarował potrzebę wychodzenia naprzeciw potrzebom współczesnego odbiorcy, w tym młodego widza edukowanego na filmach, grach komputerowych, na szeroko rozumianej kul- turze popularnej. Aktualność widowisk polegała również na ich wyraźnym zakotwiczeniu w realiach współczesnej Polski, znanej telewidzowi z obserwacji, z autopsji. Wtedy również po- jawiła się idea, aby dziesięć najlepszych tradycyjnych spektakli teatralnych przenosić na ekran. Obok teatru poniedziałkowego nastąpił rozkwit eksperymentalnego Studia Teatralnego Dwój- ki. Na łamach „Rzeczpospolitej”, w wywiadzie przeprowadzo- nym przez Rafała Bubnickiego, Weksler konstatuje: Spektakle w Programie I, w poniedziałki o 21.00, będą prezentowane w czterech cyklach: Scena Klasyki, Scena Popularna, Scena Współczes­ na i „Złota setka Teatru Telewizji”. Co miesiąc pojawi się przedsta- wienie każdej z tych scen. Ta różnorodność gatunkowa spektakli po- niedziałkowych pomoże widzom w wyborze, a na nas nakłada nato- miast obowiązek dbania o rzeczywiste zróżnicowanie programowe. W każdym miesiącu, od października, jeden spektakl poniedziałko- wy będzie prezentowany w czasie „Wieczoru konesera”. Natomiast Studio Teatralne Dwójki, w niedziele o 22.30, pozostanie sceną ekspe- 24 rymentalną. Co miesiąc będziemy pokazywali dwie premiery i jed- ną pozycję „Złotej setki Teatru Telewizji”. Chcemy tam prezentować spektakle poszukujące nowych form wyrazu, adresowane do bar- dziej wyrobionej publiczności. W „Dwójce” będą też pokazywane spektakle Teatru dla Dzieci i Sceny Młodego Widza24 . Pod patronatem członków Zespołu ds. Debiutów Filmowych (Janusza Kijowskiego [przewodniczący], Filipa Bajona, Dariu- sza Jabłońskiego, Jerzego Kapuścińskiego, Leszka Kwiatka, Wojciecha Solarza i Carmen Szwec) działającego przy Agencji Filmowej TVP powstał cykl „Pokolenie 2000”. Założeniem pro- jektu było finansowanie i promowanie dzieł młodych twórców; w ten sposób powstały choćby takie głośne filmy, jak: „Inferno” Macieja Pieprzycy czy „Bellissima” Artura Urbańskiego. TVP sponsoruje również kilka znaczących polskich superprodukcji, będących adaptacjami kanonicznych dzieł literatury polskiej, jak: „Pan Tadeusz” (1999) Andrzeja Wajdy, „Ogniem i mieczem” (1999) Jerzego Hoffmana, „Quo vadis?” (2001) Jerzego Kawa- lerowicza, „Przedwiośnie” (2001) Filipa Bajona. Co ciekawe, „Ogniem i mieczem” oraz „Wiedźmin” (na podstawie prozy Andrzeja Sapkowskiego), oprócz wersji kinowej, doczekały się również adaptacji w formie serialu telewizyjnego. Na początku XXI wieku pojawiły się telewizyjne kanały tematyczne o profi- lu ściśle edukacyjnym, np. Edusat (przeznaczony głównie dla studentów i naukowców, wspierający kształcenie na odległość) lub też poświęcone wybranym zagadnieniom, np. TVP Kultu- ra, TVP Historia, TVN Lingua w telewizji publicznej, Discove- ry TVN Historia (nowy kanał TVN współtworzony z Discove- ry Communication) czy platforma edukacyjna dla lekarzy TVN Med w telewizji komercyjnej, by wymienić kilka przykładów. Od 1985 w Stanach Zjednoczonych, a od 1998 w naszym kraju pojawia się w przestrzeni telewizyjnej edukacyjny kanał telewi- zyjny Discovery Channel. Polskim odbiorcom oferuje on bogatą paletę programów popularnonaukowych, historycznych, przy- rodniczych i dokumentów (Discovery World, Animal Planet, Discovery TVN Historia, Discovery Science). Wiele programów 24 http://www.teatry.art.pl/!Rozmowy/jweksler.htm [20.11.2008]. 25
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Telewizja w edukacji medialnej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: