Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00523 017897 16943446 na godz. na dobę w sumie
Teoria komunikowania masowego. Skrypt dla studentów dziennikarstwa i komunikacji społecznej - ebook/pdf
Teoria komunikowania masowego. Skrypt dla studentów dziennikarstwa i komunikacji społecznej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 256
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-226-3452-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> politologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-25%), audiobook).

Celem publikacji jest dostarczenie studentom dziennikarstwa i komunikacji społecznej oraz kierunków pokrewnych (np. public relations, reklama) systematycznej wiedzy ze współczesnej teorii komunikowania masowego. Poszczególne zagadnienia rozpatrywano w wymiarze historycznym (rozwój teorii), personalnym (wybitni przedstawiciele teorii) oraz aktualnym (znaczenie dla praktyki komunikowania masowego). Znajomość teorii jest podstawowym warunkiem właściwego realizowania praktyki, tj. dziennikarstwa i komunikowania publicznego. Publikacja powinna także zainteresować dziennikarzy, wykładowców oraz badaczy procesów komunikowania masowego. Dodatkowej wiedzy może dostarczyć podana po każdym rozdziale literatura uzupełniająca, a weryfikacją zrozumienia poszczególnych problemów powinna być prawidłowa odpowiedź na zawarte w skrypcie pytania kontrolne (egzaminacyjne).

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Teoria komunikowania masowego Skrypt dla studentów dziennikarstwa i komunikacji społecznej Stanisław Michalczyk Teoria komunikowania masowego Skrypt dla studentów dziennikarstwa i komunikacji społecznej Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2019 Redaktor serii: Nauki Polityczne Mariusz Kolczyński Recenzenci Jerzy Mikułowski Pomorski Kazimierz Wolny-Zmorzyński Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1 Transdyscyplinarność nauki o mediach i komunikowaniu 17 17 1 1 Tożsamość dyscypliny 1 2 Metody badawcze 19 1 2 1 Metody empiryczne 21 31 1 2 2 Metody hermeneutyczne 33 1 3 1 Obszary badawcze 34 1 3 2 Dyscypliny składowe 36 Pytania kontrolne 38 Literatura uzupełniająca 38 1 3 Formuła Lasswella: przedmiot badań w nauce o mediach i komunikowaniu Rozdział 2 Historyczny rozwój komunikowania i mediów 39 2 1 Ery (stadia) rozwoju komunikowania 39 2 2 Historia technicyzacji i medializacji 41 2 3 Historia wynalazków techniczno-medialnych 43 2 3 1 Media drukowane 43 2 3 2 Media analogowe 46 2 3 3 Media cyfrowe 48 2 4 Społeczeństwo medialne 49 Pytania kontrolne 51 Literatura uzupełniająca 51 Rozdział 3 Komunikowanie – komunikowanie masowe – media. Analiza pojęć 53 3 1 Charakter i funkcje komunikowania (komunikacji) 53 3.2. Komunikowanie interpersonalne 55 6 Spis treści 3.3. Komunikowanie masowe 58 3 4 Media 62 3 5 Funkcje mediów 63 3 6 Modele komunikowania masowego 67 Pytania kontrolne 71 Literatura uzupełniająca 71 Rozdział 4 Teorie bazowe 73 4 1 Pojęcie teorii 73 4.2. Kryteria klasyfikacji teorii komunikowania masowego 75 4.2.1. Kryterium zasięgu i stopnia abstrakcyjności 75 77 4.2.2. Kryterium miejsca w modelu Lasswella 4.3. Klasyfikacja i charakterystyka teorii bazowych 79 4 3 1 Teorie technologiczne 80 4 3 2 Teorie ekonomiczne – ekonomia polityczna 80 4 3 3 Teorie krytyczne 81 4 3 4 Teorie semiotyczne 82 4 3 5 Teorie konstruktywistyczne 82 4 3 6 Teorie kulturowe 83 4 3 7 Teorie systemowe 84 4 3 8 Teorie feministyczne 84 4 3 9 Teorie psychoanalityczne 85 4 3 10 Teorie medialno-filozoficzne 86 Pytania kontrolne 87 Literatura uzupełniająca 88 Rozdział 5 Teorie średniego zasięgu 89 5 1 Gatekeeping 91 5 2 Teoria wartości informacji 93 5 3 Framing 95 5 4 Agenda-setting 97 5 5 Elaboration likelyhood model 99 5 6 Uses and gratifications 101 5 7 Interakcja paraspołeczna 103 5 8 Dyfuzja innowacji 105 5 9 Efekt osoby trzeciej 107 5 10 Spirala milczenia 109 Pytania kontrolne 111 Literatura uzupełniająca 111 Spis treści 7 Rozdział 6 Formy komunikowania publicznego. Aktorzy i procesy 113 6 1 Dziennikarstwo 113 6 2 Public relations 117 6 3 Reklama 120 6.4. Komunikowanie perswazyjne 124 6 5 Opinia publiczna jako przestrzeń komunikowania masowego 131 6.6. Komunikowanie online 135 Pytania kontrolne 138 Literatura uzupełniająca 138 Rozdział 7 Struktury i konteksty mediów 139 139 7 1 Polityka medialna i komunikacyjna 143 7 2 Socjologia mediów 7 3 Ekonomia mediów 148 7 4 Pedagogika medialna 155 7 5 Prawo mediów 159 Pytania kontrolne 161 Literatura uzupełniająca 161 Rozdział 8 Zawartość mediów 163 8 1 Rzeczywistość medialna 163 8 2 Czynniki wpływu na zawartość 167 8 3 Aspekty jakości zawartości 170 8 4 Rytualizacja i schematyzm 174 8 5 Dziennikarskie formy wypowiedzi 177 Pytania kontrolne 182 Literatura uzupełniająca 183 Rozdział 9 Użytkowanie i recepcja mediów 185 9 1 Teoretyczne podstawy użytkowania i recepcji 185 9 2 Charakter i cechy współczesnej publiczności medialnej 189 9 3 Motywy użytkowania mediów 192 194 198 203 9 4 Recepcyjne procesy selekcyjne 204 9 5 Indywidualne i społeczne konteksty recepcyjne 206 Pytania kontrolne 210 Literatura uzupełniająca 210 9 3 1 Motywy kognitywne: informacja 9 3 2 Motywy afektywne 9 3 3 Motywy społeczne i tożsamościowe 8 Spis treści Rozdział 10 Efekty oddziaływania mediów 211 10 1 Skuteczność mediów jako przedmiot badawczy nauki o mediach i komu- nikowaniu – podstawy teoretyczne 212 10.2. Klasyczne teorie skuteczności 216 10 2 1 Teorie spójności 216 10 2 2 Teorie uczenia (się) 218 10.3. Konteksty skuteczności mediów 221 10.3.1. Kontekst interpersonalny 221 10.3.2. Kontekst społeczny 223 226 10 4 Mediatyzacja – efekt mediatyzacyjny 229 10 5 Metody badań skuteczności Pytania kontrolne 233 Literatura uzupełniająca 234 Zakończenie 235 Najczęściej cytowani autorzy 239 Bibliografia 243 Spis tabel 249 Spis schematów 251 Summary 253 Wstęp Celem niniejszego skryptu (podręcznika) jest przedstawienie studentom dziennikarstwa i  komunikacji społecznej zasadniczych zrębów współczesnej teorii komunikowania masowego Praca adresowana jest także do studentów innych kierunków studiów, na których prowadzone są specjalizacje dzienni- karsko-komunikacyjne (komunikologiczne), np studentów politologii, filologii polskiej, socjologii czy ekonomii Mogą się nią zainteresować także dziennikarze, pracownicy public relations, reklamy, działów promocji różnych instytucji pub- licznych Z pewnością zainteresuje również medioznawców, głównie teoretyków masowego komunikowania Zawartość skryptu jest odbiciem wieloletnich wy- kładów prowadzonych przez autora z przedmiotu teoria komunikowania maso- wego na kierunku dziennikarstwo i  komunikacja społeczna w  Instytucie Nauk Politycznych i  Dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego (semestr letni, I  rok II stopnia) Dość skomplikowaną materię teorii komunikowania masowego autor rozpa- truje w trzech wymiarach, patrzy na nią z trzech perspektyw Są nimi: 1. Perspektywa naukowo-historyczna. Istotny postulat metodologiczny, że każde zjawisko lub proces należy rozpatrywać i analizować, uwzględniając jego genezę i historyczny rozwój, został bezpośrednio zrealizowany w rozdziale 2, ale także inne rozdziały pokazują historyczną ewolucję poglądów na dany problem teoretyczny lub praktyczny Perspektywa historyczna pozwala lepiej zrozumieć współczesne koncepcje teorii i komunikowania masowego Uwzględniona została także zasada tłumaczenia poszczególnych terminów i pojęć, przedstawiania ich etymologii (pochodzenia) Dotyczy to zarówno pojęć podstawowych (np media, komunikowanie), jak i pojęć wtórnych, fenomenologicznych (jak dziennikarstwo czy tzw efekty – ceiling-effect, efekt osoby trzeciej) Perspektywa historyczna jest szczególnie istotna podczas przedstawiania konkretnych teorii funkcjonujących w  obrębie jednej zespolonej teorii komunikowania masowego (np teorii bazo- wych lub teorii średniego zasięgu) Ma ona poza tym znaczenie dydaktyczne 10 Wstęp Zrozumienie przez studenta genezy zjawisk powinno umożliwić zrozumienie współczesnych ich uwarunkowań. 2. Perspektywa naukowo-aktualna. Dojście do współczesnego stanu wie- dzy o  mediach i  komunikowaniu masowym wymagało wielu dziesięcioleci ba- dań empirycznych i refleksji teoretycznych (początek przypada na pierwsze lata XX wieku). Aktualny stan wiedzy jest wynikiem prac badaczy amerykańskich oraz europejskich, w  tym także polskich. W  poszczególnych krajach istnie- ją specyficzne uwarunkowania komunikowania masowego, lecz wiele zjawisk, procesów i  trendów jest wspólnych, zwłaszcza tych o  charakterze psycholo- gicznym czy socjologicznym. Specyfika wynika głównie z  uwarunkowań poli- tycznych, ekonomicznych i  technologicznych. Aktualna teoria komunikowania masowego składa się z  wielu teorii i  koncepcji, często mających autonomiczny charakter, jest jednak czymś więcej niż tylko prostą ich sumą. Stanowi nową jakość. Poszczególne wątki teoretyczne zebrał i  uporządkował swego czasu Denis McQuail, który często przywoływany jest w  skrypcie (od pierwszego wydania książki McQuail’s Mass Communication Theory upłynęło przeszło 30 lat). Współczesna teoria komunikowania masowego jest agregatem skompliko- wanym i  – jak pokazuje praktyka dydaktyczna – często niezrozumiałym dla przeciętnego studenta. 3. Perspektywa naukowo-personalna. Analiza teorii i  koncepcji przez pry- zmat ich twórców jest kolejnym ważnym postulatem metodologicznym. Teorie nie wzięły się znikąd, lecz są efektem badań i refleksji poszczególnych naukow- ców (niekiedy dziennikarzy). Perspektywa personalna powinna ułatwić studen- tom recepcję treści skryptu. Doświadczenia dydaktyczne (prowadzone wykłady i  seminaria) pokazują, że studenci mają kłopoty z  zapamiętywaniem i  kojarze- niem poszczególnych teorii z konkretnymi osobami – badaczami (podczas egza- minów nieprawidłowo wymawiane są nazwiska nie tylko badaczy zagranicznych, ale także polskich). W  celu ułatwienia recepcji na końcu skryptu umieszczono fotografie najczęściej cytowanych autorów. Perspektywa personalna przejawia się w  skrypcie w  dwóch wymiarach: historycznym i  współczesnym. Wymiar pierwszy pokazuje koncepcje i  dorobek ojców teorii komunikowania maso- wego (np. Paula Lazarsfelda, Roberta K. Mertona, Carla I. Hovlanda, Harolda Lasswella, Elihu Katza, Denisa McQuaila, Ulricha Saxera, Gerharda Maletzkego, Herberta Blumera, Jaya G. Blumlera, Walerego Pisarka, Jerzego Mikułowkiego Pomorskiego, Jürgena Habermasa, Tomasza Gobana-Klasa, Niklasa Luhmanna, Elisabeth Noelle-Neumann, Harrego Prossa, Dolfa Zillmanna, Jenningsa Bryanta, Waltera Lippmanna, Josepha Klappera i innych). Wymiar drugi uwzględnia do- robek następców i  kontynuatorów (np. Otfrieda Jarrena, Heinza Bonfadellego, Wienfrieda Schulza, Jana van Dijka, Bogusławy Dobek-Ostrowskiej, Macieja Mrozowskiego, Hansa-Bernda Brosiusa, Rolanda Burkarta, Martina Löffelholza, Heinza Pürera, Stanleya Barana, Daniela C. Hallina i innych). Nie sposób tutaj wymienić setek nazwisk. Z punktu widzenia dydaktycznego ważne jest to, żeby Wstęp 11 student – przyszły dziennikarz i  pracownik komunikacji społecznej – poznał kluczowe postaci dyscypliny Kolejnym celem skryptu jest naukowo-dydaktyczne uporządkowanie i  ska- tegoryzowanie problematyki teorii komunikowania masowego, tak aby mógł on stanowić bazę dydaktyczną dla koleżanek i kolegów prowadzących ten przedmiot na polskich uniwersytetach i  w  innych szkołach wyższych Próby takie były już podejmowane w  przeszłości przez polskich autorów (np Walerego Pisarka, Bogusławę Dobek-Ostrowską) Od czasu wydania podręcznika Walerego Pisarka Wstęp do nauki o komunikowaniu minęło 10 lat Zmieniły się w tym czasie po- kolenia studentów i – co ważniejsze – rozwinęła się sama teoria oraz powstała formalnie nauka o mediach i komunikowaniu (decyzja ministerialna) Literatura zagraniczna (np niemiecka, anglo-amerykańska) obfituje w  tego rodzaju wy- dawnictwa Popyt na nią jest duży, o  czym świadczą kolejne wydania ważnych skryptów i podręczników (co kilka lat) Na dodatek teorie „zrewolucjonizował” Internet, co zrodziło nowe wyzwania dla teoretyków Magistranci na seminariach mówią w pierwszej kolejności o chęci pisania pracy z tego obszaru Nie podważa to dotychczasowych ustaleń teoretycznych dotyczących mediów tradycyjnych, ale jedynie stanowi punkt wyjścia rozważań nowych Wzrastające znaczenie mediów i komunikowania w społeczeństwie oznacza także wzrastającą rolę teorii, co jest w ogóle charakterystyczne dla społeczeń- stwa informacyjnego (medialnego). Polskie środowisko medioznawczo-komu- nikologiczne od dłuższego czasu reaguje na nowe wyzwania, dostarczając wiele cennych danych empirycznych i  uogólnień teoretycznych Dominują jednak te pierwsze, zwłaszcza u młodszych badaczy z poszczególnych uczelni Teorię ko- munikowania masowego można widzieć zarówno całościowo, jak i przekrojowo To drugie spojrzenie zawiera teorię poszczególnych poddyscyplin, np teorię komunikowania lokalnego, teorię komunikowania politycznego, teorię Internetu, teorię filmu, teorię radia, teorię form wypowiedzi czy też teorię dziennikarstwa Wszystkie te aspekty zostały uwzględnione w  niniejszym skrypcie Dominuje jednak podejście systemowe oraz podejście uwzględniające model Lasswella Struktura skryptu Skrypt składa się z 10 rozdziałów, których treść może stać się przedmiotem wykładów uniwersyteckich Niektóre z  nich – ze względu na objętość – mogą być rozłożone na dwa wykłady, w sumie 30 godzin w semestrze Rozdział 1 pt Transdyscyplinarność nauki o  mediach i  komunikowaniu jest wprowadzeniem do całej problematyki teorii komunikowania masowego Omawia istotę i  strukturę dyscypliny, która bada i  opisuje procesy komunika- 12 Wstęp cyjne i  rolę w  nich mediów Dyscyplina ta ma wykrystalizowany i  jasno okre- ślony przedmiot (media), metody badawcze (empiryczne i  hermeneutyczne), konkretne obszary badawcze wyznaczone przez model Lasswella, poddyscypliny oraz – co istotne – przedstawicieli zajmujących się profesjonalnie badaniem zja- wisk i procesów komunikacyjnych Nauka o mediach i komunikowaniu – mimo ciągłych wewnętrznych procesów integracyjnych – ma charakter trans- lub in- terdyscyplinarny, co zostało wyjaśnione w rozdziale Rozdział 2 zatytułowany Historyczny rozwój komunikowania i  mediów do- starcza danych historycznych na temat rozwoju mediów i komunikowania (ma- sowego) w  ciągu kilkuset lat, ze szczególnym uwzględnieniem ostatnich dzie- sięcioleci, kiedy to stopniowo następowało „zagęszczenie” zjawisk i  procesów prowadzących do powstania społeczeństwa medialnego Wynalazki medialno- -technologiczne były istotnym czynnikiem rozwoju społecznego we wszystkich okresach historycznych, ale z  ich szczególnym nasileniem mamy do czynienia po drugiej wojnie światowej (wynalazek komputera, rozwój telewizji) Ogólnie mówiąc, rozwój przebiegał od mediów drukowanych przez media analogowe do mediów cyfrowych (digitalizacja) Rozdział dostarcza podstawowej wiedzy o faktach, która jest istotna z punktu widzenia dalszych koncepcji teoretycznych Rozdział 3 pt Komunikowanie – komunikowanie masowe – media definiuje podstawowe pojęcia, objaśnia terminy (komunikowanie masowe, media i  ich funkcje) oraz omawia modele komunikowania masowego próbujące w  sposób ogólny (choć może uproszczony) odzwierciedlać istotę procesów komunika- cyjnych Wskazuje też na różnice między komunikowaniem masowym (zapo- średniczonym) a interpersonalnym (niezapośredniczonym) Współcześnie rośnie znaczenie tego pierwszego typu, aczkolwiek komunikowanie face-to-face stanowi jego podstawę W literaturze przedmiotu istnieje wiele definicji pojęć W celach dydaktycznych przytoczono te najbardziej rozpowszechnione i istotne Właściwe zrozumienie pojęć stanowi podstawę zrozumienia dalszych problemów i zagad- nień o charakterze już bardziej skomplikowanym Rozdział 4 – Teorie bazowe – omawia 10 teorii mających kluczowe znacze- nie dla teorii komunikowania masowego Ich prezentacja została poprzedzona wyjaśnieniem pojęcia teoria (w  kontekście komunikowania masowego) oraz wskazaniem na kryteria klasyfikacji teorii (kryterium stopnia abstrakcyjności oraz kryterium miejsca w  modelu Lasswella) W  opracowaniach naukowych problem klasyfikacji teorii bazowych budzi kontrowersje i  niejednoznaczności, a  sam termin teorie bazowe także jest różnie rozumiany i  nie zawsze stoso- wany Ze względu na pewną ogólność omawianych teorii wydaje się jednak właściwy i  godny rozpowszechnienia w  polskiej literaturze, tym bardziej że w  trafny sposób klasyfikuje mnogość myśli i  koncepcji powstałych w  ostat- nich dziesięcioleciach Teorie bazowe same w sobie są interdyscyplinarne, gdyż zawierają elementy nauk technicznych, ekonomicznych, socjologii, lingwistyki i  filozofii Wstęp 13 Rozdział 5 pt Teorie średniego zasięgu ogólnie charakteryzuje popularne w  nauce o  mediach i  komunikowaniu teorie, często także będące przedmio- tem zainteresowania badaczy i  studentów Są to teorie ograniczone obszarowo i  znaczeniowo oraz jednocześnie weryfikowalne empirycznie Twórcą paradyg- matu był Robert K. Merton, który doprowadził do zmniejszenia przepaści mię- dzy światem wielkich (ogólnych) teorii społecznych a  światem mikroskopowej (szczegółowej) obserwacji zjawisk komunikacyjnych. Każdą z  teorii skrótowo omówiono w pewnym porządku logicznym: historia, założenia teoretyczne, me- tody badawcze, empiria Wskazano także na podobieństwa do innych teorii pokrewnych (o mniejszym zasięgu znaczenia) oraz na związki między nimi Rozdział 6 zatytułowany Formy komunikowania publicznego. Aktorzy i proce- sy porządkuje przestrzeń komunikowania masowego ze względu na formy w nim występujące Współcześnie podstawowymi formami są dziennikarstwo, public relations oraz reklama. Każda z  nich to działalność praktyczna, ale też każda posiada swoją teorię Są to swego rodzaju instytucje życia publicznego nabierają- ce ogromnego znaczenia Fenomenami współczesności są także komunikowanie perswazyjne (utożsamiane w uproszczeniu z propagandą) oraz opinia publiczna, będąca pewnym stanem świadomości społecznej, stanem ciągle się zmieniającym i mającym swoje aspekty polityczne, ekonomiczne i psychologiczne W związku z  rozwojem nowych mediów (także nowych nowych mediów) odrębnego po- traktowania wymagało komunikowanie online Rozdział dostarcza podstawowej wiedzy z tych obszarów Rozdział 7, Struktury i  konteksty mediów, nawiązuje do rozdziału 1 Analizowane są w nim poddyscypliny lub dyscypliny składowe nauki o mediach i komunikowaniu szczególnie ważne z punktu widzenia teorii i praktyki: polityka medialna, socjologia mediów, ekonomia mediów, pedagogika medialna oraz pra- wo mediów Skupiono się głównie na objaśnieniu istoty każdej z  poddyscyplin oraz ich struktur Są to ważne konteksty funkcjonowania mediów, zwłaszcza że polityka medialna i  prawo mediów zakładają ingerencję państwa w  obszar działalności publiczno-komercyjnej Innymi słowy, systemy medialne narażone są na wpływy zewnętrzne, u  podstaw których mogą leżeć różne interesy, nie zawsze o  ogólnospołecznym charakterze Ekonomia mediów jest przedmiotem odrębnego wykładu uniwersyteckiego, a pedagogika medialna jest istotna w pro- cesach wychowawczych Rozdział 8 pt Zawartość mediów objaśnia podstawowe zagadnienia doty- czące drugiego pytania formuły Lasswella („co mówi”) Sama zawartość (treść) określa potencjalne uwarunkowania społecznego i  kulturowego oddziaływania mediów masowych w krótkim i dłuższym czasie W niej leżą podstawowe zrę- by manipulacji i  demagogii Dlatego też w  podrozdziale pierwszym zwrócono szczególną uwagę na różnice pomiędzy tzw rzeczywistością medialną a rzeczy- wistością obiektywną (zagadnienia te objaśnia teoria konstruktywistyczna) Sama zawartość jest rezultatem wpływów zarówno czynników wewnętrznych (dzien- 14 Wstęp nikarze i  ich poglądy), jak i  zewnętrznych (sfera polityki, sfera kultury, sfera ekonomii) Wpływy te (omawiane szczegółowo w podrozdziale drugim) określają jakość zawartości Podstawowym jej wyznacznikiem jest obiektywizm, który sam w sobie jest pojęciem złożonym We współczesnych mediach zawartość jest też w  dużym stopniu wynikiem rytualizmu dziennikarskiego i  schematyzmu (fra- mingu) Praktyczne znaczenie ma omówienie w  rozdziale podstawowych form wypowiedzi dziennikarskich (teoria gatunków) Rozdział 9 – Użytkowanie i recepcja mediów – poświęcony został społeczne- mu i  indywidualnemu odbiorowi mediów Przeanalizowano przede wszystkim charakter i cechy współczesnej publiczności medialnej (publiczność jako „masa”, publiczność jako grupa docelowa, publiczność jako towar, publiczność jako ofia- ra, publiczność jako aktywny, myślący użytkownik) W tej klasyfikacji zawierają się zarówno optymistyczne, jak i pesymistyczne cechy publiczności Wiele uwagi poświęcono motywom odbiorczym, które podzielono na kognitywne (użytkow- nicy poszukują informacji), afektywne (użytkownicy poszukują emocji, rozryw- ki) oraz społeczno-tożsamościowe (użytkownicy porównują się z  bohaterami medialnymi – interakcja paraspołeczna – oraz poszukują materiału do rozmów z  innymi) Odbiór mediów to ciągły proces selekcji zarówno samych mediów, jak i ich zawartości Media bez publiczności straciłyby sens swojego istnienia Rozdział 10 pt Efekty oddziaływania mediów, będący w pewnym sensie kon- kluzją całości, objaśnia procesy wpływu mediów na jednostkę i  społeczeństwo Istnieje w tym obszarze wiele teorii w mniejszym lub większym stopniu opartych na materiale empirycznym Są mniej lub bardziej abstrakcyjne, a doświadczenie dydaktyczne pokazuje, że są trudne do zrozumienia przez studentów przyzwy- czajonych (na wcześniejszych etapach edukacyjnych) do recepcji wiedzy fakto- graficznej, a  nie strukturalnej (rozumienie procesów i  ich przyczyn) Dlatego też autor starał się poszczególne procesy opisać przystępnym językiem, w miarę prosto. Konkluzją rozdziału jest objaśnienie pojęcia mediatyzacji i  efektu me- diatyzacyjnego jako rezultatu procesu komunikowania masowego Omówienie na końcu tego rozdziału podstawowych metod badania skuteczności może być pomocne dla osób piszących prace licencjackie i magisterskie Sposoby użytkowania skryptu Ze względu na teoretyczny i  abstrakcyjny charakter zawartości konieczne jest czytanie skryptu ze zrozumieniem od pierwszego do ostatniego rozdziału Weryfikacją nabytej wiedzy jest umiejętność odpowiedzi na zamieszczone po każdym rozdziale pytania kontrolne Pytania te będą miały zastosowanie pod- czas pisemnego lub ustnego egzaminu końcowego Możliwe jest także czytanie Wstęp 15 poszczególnych rozdziałów w  zależności od potrzeb wynikających na przykład z  wymogów stawianych na ćwiczeniach Skrypt zawiera wiedzę podstawową, w  celu jej pogłębienia i  poszerzenia należy sięgnąć do podanej po każdym rozdziale literatury uzupełniającej. Jej zestawienie zbiorcze znajduje się w  bi- bliografii, która zawiera też pozycje dodatkowe, niepodane po każdym rozdziale Duże znaczenie ma uważne studiowanie schematów i tabel, które są integralną częścią tekstów, często ich sednem i uogólnieniem Spis tabel Tabela 1. Zalety i wady wywiadu online . . . . . . . . . . . . 26 Tabela 2. Systematyka studiów z zastosowaniem obserwacji . . . . . . 29 Tabela 3. Porównanie eksperymentu laboratoryjnego z terenowym . . . . 30 Tabela 4. Doświadczenie w eksperymencie społecznym (środowiskowym) . . 31 Tabela 5. Empiryczne metody badawcze w  medioznawstwie: cechy i zastoso- wanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 Tabela 6. Typologia technicyzacji . . . . . . . . . . . . . . 41 Tabela 7. Aspekty komunikowania interpersonalnego i komunikowania maso- wego / publicznego . . . . . . . . . . . . . . . 60 Tabela 8. Aspekty obiektywizmu informacji . . . . . . . . . . 65 Tabela 9. Funkcje mediów . . . . . . . . . . . . . . . . 66 Tabela 10. Bazowe teorie komunikowania masowego . . . . . . . . 87 Tabela 11. Zestawienie i cechy teorii średniego zasięgu . . . . . . . 90 Tabela 12. Typy dziennikarstwa (dziennikarzy) . . . . . . . . . . 114 Tabela 13. Kryteria jakości dziennikarstwa . . . . . . . . . . . 117 Tabela 14. Porównanie dziennikarstwa z public relations . . . . . . . 118 Tabela 15. Szacunkowa ocena zjawiska clutter w mediach . . . . . . . 123 Tabela 16. Różnice między reklamą a public relations . . . . . . . . 124 Tabela 17. Teoretyczne stanowiska wobec internetowej opinii publicznej . . 135 Tabela 18. Porównanie komunikowania face-to-face z komunikowaniem online 137 Tabela 19. Obszary badawczo-analityczne socjologii mediów . . . . . . 144 Tabela 20. Struktura odbiorców mediów według wieku i  wykształcenia a  style życia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 Tabela 21. Porównanie nadawców publicznych z nadawcami prywatnymi . . 151 Tabela 22. Internet a media klasyczne: cechy wspólne i różnice . . . . . 152 Tabela 23. Zalety i wady procesów koncentracyjnych . . . . . . . . 154 Tabela 24. Semantyczny zakres pojęcia media i ich zawartość . . . . . . 164 Tabela 25. Zastępowanie faktów fikcjami . . . . . . . . . . . . 167 Tabela 26. Aspekty wielostronności publicystycznej . . . . . . . . . 172 Tabela 27. Perspektywy i płaszczyzny kryteriów jakości . . . . . . . 173 Tabela 28. Temat jako pojęcie teoretyczne i jego operacjonalizacja . . . . 177 250 Spis tabel Tabela 29. Koncepcje teoretyczne użytkowania mediów . . . . . . . 187 Tabela 30. Perspektywy badawcze użytkowania mediów . . . . . . . 188 Tabela 31. Użytkowanie mediów: czynniki wpływu . . . . . . . . . 188 Tabela 32. Pięć koncepcji teoretycznych publiczności . . . . . . . . 190 Tabela 33. Dlaczego odbieram informacje polityczne? . . . . . . . . 193 Tabela 34. Różnice między pojęciami nastrój i emocja . . . . . . . . 201 Tabela 35. Źródła ewaluacji oferty medialnej . . . . . . . . . . . 206 Tabela 36. Fazy badań nad skutecznością i oceną siły mediów . . . . . 213 226 Tabela 37. Modele historii mediatyzacji . . . . . . . . . . . . Spis schematów Schemat 1. Pola badawczo-dydaktyczne nauki o  mediach i  komunikowaniu (medioznawstwa) . . . . . . . . . . . . . . . 18 Schemat 2. Struktura empirycznego procesu badawczego . . . . . . . 20 Schemat 3. Podział metod badawczych . . . . . . . . . . . . 21 Schemat 4. Cele poznawcze analizy zawartości . . . . . . . . . . 23 Schemat 5. Obszary badawcze według Harolda D. Lasswella . . . . . 34 Schemat 6. Dyscypliny składowe i ich interdyscyplinarne odniesienie . . . 37 Schemat 7. Sytuacja komunikacyjna . . . . . . . . . . . . . 57 Schemat 8. Model Schramma . . . . . . . . . . . . . . . 68 Schemat 9. Model Maletzkego . . . . . . . . . . . . . . . 69 Schemat 10. Model McQuaila . . . . . . . . . . . . . . . 70 Schemat 11. Uzyskiwanie wiedzy naukowej . . . . . . . . . . . 75 Schemat 12. Przestrzenie teorii bazowych . . . . . . . . . . . . 79 Schemat 13. Wizja gatekeepingu Davida M. White’a . . . . . . . . 92 Schemat 14. Teoria wartości informacji a teorie pokrewne . . . . . . 95 Schemat 15. Wpływ framingu na postawy . . . . . . . . . . . 97 Schemat 16. Mechanizm agenda-setting . . . . . . . . . . . . 98 Schemat 17. Czynniki wpływu na siłę elaboracji . . . . . . . . . 100 Schemat 18. Model procesowy orientacji na media . . . . . . . . . 102 Schemat 19. Model interakcji paraspołecznej . . . . . . . . . . . 104 Schemat 20. Proces rozwoju innowacji . . . . . . . . . . . . 106 Schemat 21. Model bazowy third-person-effect . . . . . . . . . . 107 Schemat 22. Mechanizm spirali milczenia . . . . . . . . . . . 110 Schemat 23. Aspekty kompetencji dziennikarskiej . . . . . . . . . 116 Schemat 24. Zestawienie czynników komunikowania perswazyjnego . . . . 130 132 Schemat 25. Poziomy opinii publicznej . . . . . . . . . . . . Schemat 26. Dziennikarstwo profesjonalne a media alternatywne . . . . 134 Schemat 27. Wpływ polityki medialnej na struktury i treść mediów . . . . 140 Schemat 28. Cele polityki medialnej i komunikacyjnej . . . . . . . . 142 Schemat 29. Rola mediów w procesach integracyjnych . . . . . . . . 145 Schemat 30. Przedsiębiorstwo medialne i jego otoczenie . . . . . . . 149 252 Spis schematów Schemat 31. Spirala reklamy – nakładów . . . . . . . . . . . . 150 Schemat 32. Czynniki konkurencji w sektorze medialnym . . . . . . . 153 Schemat 33. Interdyscyplinarność pedagogiki medialnej . . . . . . . 156 Schemat 34. Struktura prawa medialnego . . . . . . . . . . . . 160 166 Schemat 35. Aspekty rzeczywistości medialnej . . . . . . . . . . Schemat 36. Warstwowy model wpływu na zawartość mediów . . . . . 168 Schemat 37. Konteksty dziennikarstwa i mediów – „model cebuli” . . . . 169 Schemat 38. Funkcjonalne różnice między dziennikarstwem a public relations . 170 Schemat 39. Normatywne kryteria obiektywizmu . . . . . . . . . 172 Schemat 40. Odwrócona piramida jako konstrukcja wiadomości . . . . . 179 Schemat 41. Koncepcja uses and gratifications: model oczekiwanie – ocena . 186 Schemat 42. Procesowy model orientacji na media . . . . . . . . . 193 Schemat 43. Model aparatu kognitywnego . . . . . . . . . . . 196 Schemat 44. Recepcja indywidualna i wspólna . . . . . . . . . . 207 Schemat 45. Typologia społecznych skutków mediów . . . . . . . . 214 Schemat 46. Centralne czynniki zmian postaw . . . . . . . . . . 219 Schemat 47. Czynniki wpływu społeczno-kognitywnego . . . . . . . 220 Schemat 48. Bazowy model theory of planned behavior . . . . . . . 220 Schemat 49. Wizualizacja two-step-flow of communication . . . . . . . 222 Schemat 50. Wizualizacja hipotezy wzrastającej różnicy wiedzy . . . . . 224 Schemat 51. Wpływ na odpowiedzi respondentów w ankiecie ilościowej . . 231 Schemat 52. „Model cebuli” w użytkowaniu mediów . . . . . . . . 233 Schemat 53. Typy relacji między dziennikarstwem a nauką o mediach i komu- nikowaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 Stanisław Michalczyk The theory of mass communication A  textbook for students of journalism and social communication S u m m a r y The purpose of this textbook is to present the students of journalism and social communica- tion with the foundations of the modern theory of mass communication. The work is intended also for students who pursue other fields of study, which offer specialisation in journalism and communication (communicological specialisation), e.g. the students of political science, Polish philology, sociology or economics. The book may also be of interest to journalists, people employed in the sector of Public Relations, advertising, and promotion, as well as departments of various public institutions. It will certainly be of interest to specialists in the field of media studies, mainly the theoreticians of mass communication. The relatively complex subject of the theory of mass communication is explored by the author in two dimensions – he examines it from three perspectives: •  the  scholarly  and  historical  perspective; •  the  scholarly  and  the  current  perspective; •  the  scholarly  and  personal  perspective. Another purpose of the textbook is to introduce scholarly and didactic order and to cat- egorise the problems of the theory of mass communication so that it may constitute a  didactic basis for people who hold classes or lectures in this subject at Polish universities or in other institutions of higher education. The textbook consists of 10 chapters: •   Chapter  1:  The transdisciplinary nature of the science of the media and communication is an introduction to the whole array of the problems of the theory of mass communication. It discusses the essence and the structure of the discipline, which examines and describes the processes of communication and the role of the media in the said processes. •   Chapter  2:  The historical development of communication and the media furnishes historical data about the development of the media and (mass) communication during the course of a  few centuries, with special reference to the last few decades, when a  gradual “densification” of the phenomena and processes which led to the emergence of a  media society occurred. The media-related and technological advancements were an important factor in the social development in all periods of history, but their particular intensification occurred after the Second World War. •   Chapter  3:  Communication – mass communication – the media defines the basic concepts, explains the relevant terms (mass communication, the media and their functions), describes the models of mass communication and constitutes an attempt at representing in a  general manner the essence of the processes of communication with an indication of the differences between mass (mediated) and interpersonal (non-mediated) communication. 254 Summary •   Chapter  4:  Base theories – discusses 10 theories which are crucial for the theory of mass communication. Their presentation is preceded by an explanation of the concept theory (in the context of mass communication) and an indication of the criteria of the classification of theories. •   Chapter  5:  The middle range theories discusses the theories – ones which are popular in the science of the media and communication – which are constrained in terms of area and seman- tics and which are empirically verifiable at the same time. The creator of the paradigm was Robert K. Merton, who reduced the gap between the world of great (general) social theories and the world of microscopic (particular) observation of communication-related phenomena. Each of the theories is briefly discussed in a  certain logical order: the history, the theoretical premises, the research methods, empirics. There is also an indication of the similarities to other cognate theories and the relations between them. •   Chapter 6: The forms of public communication. The actors and the processes introduces order to the area of mass communication due to the forms which occur in it, forms such as journalism, Public Relations and advertising. •   Chapter  7:  The structures and the contexts of the media analyses the subdisciplines and the constituent disciplines of the science of the media and communication which are particularly important from the point of view of the theory and practice: the media-related policy, the sociology of the media, the economics of the media, the media-related pedagogy and the media law. The chapter focuses on the explanation of the essence of each of the subdisciplines and their structures. •   Chapter  8:  The content of the media explains the basic problems associated with the fourth question of Lasswell’s formula (“what is said”). The content (the substance) determines the potential conditions of the social and cultural impact of mass media in a  shorter and in a  longer period of time. This content holds the foundations of manipulation and demagogy. •   Chapter  9:  The use and the reception of the media is devoted to the social and the individual reception of the media. It analyses above all the nature and the features of the recipients of the modern media (recipients as a “mass”, recipients as a target group, recipients as a commodity, recipients as a  victim, recipients as an active, thinking user). •   Chapter  10:  The results of the impact of the media, which in a  sense constitutes a  conclusion of the whole work, explains the processes of the impact of the media upon the individual and the society. Each chapter is followed by test questions, which enable verification of the extent of the knowledge which was acquired in a given field. The textbook provides basic knowledge. In order to gain in-depth and extensive knowledge, one must consult the supplementary works which are listed at the end of each chapter. A  complete listing is provided in the bibliography, which also contains additional items. Redaktor Katarzyna Wyrwas Projektant okładki Tomasz Tomczuk Redaktor techniczny Małgorzata Pleśniar Korektor Wiesława Piskor Łamanie Barbara Wilk Copyright © 2019 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 1644-0552 ISBN 978-83-226-3451-6 (wersja drukowana) ISBN 978-83-226-3452-3 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e-mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 16,0. Ark. wyd. 18,5. Papier offset. kl. III, 90 g. Cena 22 zł (+ VAT) Druk i  oprawa Volumina.pl Daniel Krzanowski ul. Księcia Witolda 7–9, 71-063 Szczecin
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Teoria komunikowania masowego. Skrypt dla studentów dziennikarstwa i komunikacji społecznej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: