Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00267 005383 13078144 na godz. na dobę w sumie
Teoria muzyki dla bystrzaków. Wydanie II - ebook/pdf
Teoria muzyki dla bystrzaków. Wydanie II - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 280
Wydawca: Septem Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-8883-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki >> świat
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Co Ci w duszy gra?

Słuchanie, granie i komponowanie muzyki to jedne z najprzyjemniejszych zajęć. Muzyki można jednak doświadczać na wiele różnych sposobów. Ta książka przeprowadzi Cię tanecznym krokiem od podstaw dotyczących nut i metrum, przez teorię muzyki, aż po standardowe formy stosowane w muzyce popularnej i poważnej. Znajdziesz tu wszystko, czego potrzebujesz, aby grać solidne rytmy i umieć przewidzieć, w jakim kierunku powinna rozwinąć się piosenka. Poszerz swoje muzyczne możliwości i naucz się wykonywać każdy rodzaj muzyki. Pójdzie ci jak z nut!

W książce znajdziesz:


Michael Pilhofer jest nauczycielem teorii muzyki i gry na perkusji w McNally Smith College of Music w St. Paul w Minnesocie. Jeździł w trasy i nagrywał z takimi artystami, jak Joe Lovano, Marian McPartland czy Kenny Wheeler.

Holly Day wykłada kreatywne pisanie w Open Book Writing Collective w Minneapolis. Jest autorką kilku książek oraz licznych artykułów z zakresu teorii muzyki.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginalny: Music Theory For Dummies®, 2nd Edition Tłumaczenie: Marcin Machnik ISBN: 978-83-246-8880-7 Original English language edition Copyright © 2012 by John Wiley Sons, Inc., Hoboken, New Jersey All rights reserved including the right of reproduction in whole or in part any form. This translation published by arrangement with Wiley Publishing, Inc. Oryginalne angielskie wydanie Copyright © 2012 by John Wiley Sons, Inc., Hoboken, New Jersey Wszelkie prawa, włączając prawo do reprodukcji całości lub części w jakiejkolwiek formie, zarezerwowane. Tłumaczenie opublikowane na mocy porozumienia z Wiley Publishing, Inc. Translation copyright © 2014 by Helion S.A. Wiley, the Wiley logo, For Dummies, the Dummies Man logo, A Reference for the Rest of Us!, The Dummies Way, Dummies Daily, The Fun and Easy Way, Dummies.com, Making Everything Easier, and related trade dress are trademarks or registered trademarks of John Wiley Sons, Inc., and/or its affiliates in the United States and other countries, and may not be used without written permission. All other trademarks are the property of their respective owners. John Wiley Sons, Inc., is not associated with any product or vendor mentioned in this book. Wiley, the Wiley logo, For Dummies, the Dummies Man logo, A Reference for the Rest of Us!, The Dummies Way, Dummies Daily, The Fun and Easy Way, Dummies.com, Making Everything Easier i związana z tym szata graficzna są markami handlowymi John Wiley and Sons, Inc. i/lub firm stowarzyszonych w Stanach Zjednoczonych i/lub innych krajach. Wykorzystywane na podstawie licencji. Polish language edition published by Wydawnictwo Helion. Copyright © 2014. All rights reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage retrieval system, without permission from the Publisher. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniej-szej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficz-ną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Materiały graficzne na okładce zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock. Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://dlabystrzakow.pl/user/opinie/temuby Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: dlabystrzakow@dlabystrzakow.pl WWW: http://dlabystrzakow.pl Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Spis tre(cid:258)ci O autorach ....................................................................................................................13 Podzi(cid:218)kowania od autorów ...........................................................................................15 Wprowadzenie ...............................................................................................................17 O ksi(cid:200)(cid:285)ce .........................................................................................................................................17 Konwencje u(cid:285)yte w tej ksi(cid:200)(cid:285)ce ............................................................................................................18 Czego nie musisz czyta(cid:202) .....................................................................................................................18 Naiwne za(cid:239)o(cid:285)enia ..............................................................................................................................18 Jak podzielona jest ta ksi(cid:200)(cid:285)ka .............................................................................................................19 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) I. Wprowadzenie do teorii muzyki ........................................................................................19 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) II. Zestawianie nut ze sob(cid:200) ..................................................................................................19 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) III. Ekspresja, czyli formy muzyczne, tempo, dynamika i wiele innych zagadnie(cid:241) .....................19 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) IV. Dekalogi ......................................................................................................................20 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) V. Dodatki .........................................................................................................................20 Ikony wykorzystane w ksi(cid:200)(cid:285)ce .............................................................................................................20 Co dalej ...........................................................................................................................................21 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) I. Wprowadzenie do teorii muzyki .................. 23 Rozdzia(cid:239) 1. Teoria muzyki? A co to w ogóle jest? .........................................................25 Archeologia narodzin muzyki i teorii muzyki .......................................................................................26 Zacznijmy od podstaw: fundamenty teorii muzyki ...............................................................................27 Wyja(cid:258)nienie podstaw: nuty, pauzy i bity .........................................................................................27 Przemieszczanie i (cid:239)(cid:200)czenie nut .......................................................................................................27 Studiowanie form i kompozycji muzycznych ...................................................................................28 W jaki sposób teoria mo(cid:285)e pomóc Twojej muzyce? ..............................................................................28 Rozdzia(cid:239) 2. Okre(cid:258)lanie warto(cid:258)ci nut .............................................................................31 Poznaj bit .........................................................................................................................................31 Rozpoznawanie nut i ich warto(cid:258)ci .......................................................................................................32 Przegl(cid:200)d nut i ich komponentów ....................................................................................................32 Odczytywanie warto(cid:258)ci nut ............................................................................................................34 Ca(cid:239)a nuta .........................................................................................................................................35 Pó(cid:239)nuta ............................................................................................................................................36 Kup książkęPoleć książkę 6 Teoria muzyki dla bystrzaków (cid:109)wier(cid:202)nuta .......................................................................................................................................36 Ósemki i jeszcze krótsze nuty .............................................................................................................37 Wyd(cid:239)u(cid:285)anie nuty za pomoc(cid:200) kropki lub (cid:239)uku .......................................................................................38 Wyd(cid:239)u(cid:285)anie nuty za pomoc(cid:200) kropki ................................................................................................38 (cid:146)(cid:200)czenie nut za pomoc(cid:200) (cid:239)uku ........................................................................................................39 (cid:146)(cid:200)czenie ró(cid:285)nych warto(cid:258)ci nut ............................................................................................................39 Rozdzia(cid:239) 3. Zrób sobie pauz(cid:218) ........................................................................................ 41 Rodzaje pauz ...................................................................................................................................41 Pauza ca(cid:239)onutowa ........................................................................................................................42 Pauza pó(cid:239)nutowa ..........................................................................................................................43 Pauza (cid:202)wier(cid:202)nutowa .....................................................................................................................43 Pauza ósemkowa i d(cid:239)u(cid:285)sze ............................................................................................................44 Wyd(cid:239)u(cid:285)anie pauz za pomoc(cid:200) kropki ...................................................................................................45 (cid:109)wiczenie taktów z nutami i pauzami .................................................................................................45 Rozdzia(cid:239) 4. Oznaczenia metrum .................................................................................... 47 Odszyfrowywanie oznaczenia metrum i taktu ......................................................................................47 Prostota rytmów prostych ..................................................................................................................49 Liczenie prostych schematów metrycznych w oparciu o takty ............................................................50 (cid:109)wiczenie liczenia w prostych schematach metrycznych ...................................................................51 Granie z(cid:239)o(cid:285)onych schematów metrycznych ..........................................................................................52 Liczenie z(cid:239)o(cid:285)onych schematów metrycznych w oparciu o takty ..........................................................53 (cid:109)wiczenie liczenia w z(cid:239)o(cid:285)onych schematach metrycznych .................................................................54 Wyczuwanie pulsacji asymetrycznych schematów rytmicznych ..............................................................55 Rozdzia(cid:239) 5. Granie do rytmu .......................................................................................... 59 Tworzenie schematów akcentowania i synkopy ....................................................................................59 Zg(cid:239)(cid:218)bianie ogólnej regu(cid:239)y akcentowania .........................................................................................59 Synkopa: uderzanie s(cid:239)abej cz(cid:218)(cid:258)ci taktu ...........................................................................................60 Nabieranie rozp(cid:218)du dzi(cid:218)ki przedtaktowi .............................................................................................61 Nieregularne podzia(cid:239)y rytmiczne: triole i duole ....................................................................................62 Urozmaicanie utworu triolami .......................................................................................................62 Duole ..........................................................................................................................................63 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) II. Zestawianie nut ze sob(cid:200) ............................65 Rozdzia(cid:239) 6. Nuty jako d(cid:283)wi(cid:218)ki (oraz o tym, gdzie je znale(cid:283)(cid:202)) ........................................ 67 Poznaj pi(cid:218)ciolini(cid:218), klucze i nuty .........................................................................................................67 Klucz wiolinowy ...........................................................................................................................68 Klucz basowy ...............................................................................................................................69 Nuty fortepianowe i C razkre(cid:258)lne ...................................................................................................69 Klucze C: altowy i tenorowy ..........................................................................................................70 Kup książkęPoleć książkę Spis tre(cid:258)ci 7 Identyfikowanie pó(cid:239)tonów, ca(cid:239)ych tonów i znaków chromatycznych na pi(cid:218)ciolinii ....................................71 Pó(cid:239)tony w praktyce .......................................................................................................................71 Skakanie o ca(cid:239)e tony .....................................................................................................................73 Zmiana wysoko(cid:258)ci d(cid:283)wi(cid:218)ku za pomoc(cid:200) znaków chromatycznych .......................................................74 Znajdowanie d(cid:283)wi(cid:218)ków na pianinie i gitarze .......................................................................................77 Szukanie nut na pianinie ...............................................................................................................77 Przyciskanie d(cid:283)wi(cid:218)ków na gitarze ..................................................................................................77 Mnemotechniki u(cid:239)atwiaj(cid:200)ce zapami(cid:218)tanie nut ......................................................................................79 Rozdzia(cid:239) 7. Opanowanie skal durowych i molowych .....................................................81 Schemat skali durowej .......................................................................................................................81 Skale durowe na pianinie i gitarze ..................................................................................................83 S(cid:239)uchanie skal durowych ...............................................................................................................85 Odkrywanie schematów skal molowych ...............................................................................................85 Granie naturalnych skal molowych na pianinie i gitarze ...................................................................86 Zabawa z harmoniczn(cid:200) skal(cid:200) molow(cid:200) na pianinie i gitarze ...............................................................88 Tworzenie (cid:258)wietnej muzyki na pianinie i gitarze na bazie melodycznej skali molowej .........................89 S(cid:239)uchanie skal molowych ...............................................................................................................91 Rozdzia(cid:239) 8. Znaki przykluczowe i ko(cid:239)o kwintowe ...........................................................93 Ko(cid:239)o kwintowe ..................................................................................................................................93 Krzy(cid:285)yki: Futro Cioci Gra(cid:285)yny Daj Agresywnej Ewie, Henryku .....................................................95 Bemole: Henryku, Ewie Agrestu Daj Gar(cid:258)(cid:202) Cichaczem, Fajt(cid:239)apo ...................................................95 Rozpoznawanie oznacze(cid:241) tonacji durowych ........................................................................................96 Identyfikowanie oznacze(cid:241) tonacji durowych i pokrewnych molowych .....................................................97 Przegl(cid:200)d znaków przykluczowych .......................................................................................................97 C-dur i a-moll naturalna ................................................................................................................98 G-dur i e-moll naturalna ................................................................................................................98 D-dur i h-moll naturalna ...............................................................................................................99 A-dur i fis-moll naturalna ..............................................................................................................99 E-dur i cis-moll naturalna ..............................................................................................................99 H-dur/Ces-dur i gis-moll/as-moll naturalne ...................................................................................100 Fis-dur/Ges-dur i dis-moll/es-moll naturalne .................................................................................101 Cis-dur/Des-dur i ais-moll/b-moll naturalne ..................................................................................101 As-dur i f-moll naturalna .............................................................................................................102 Es-dur i c-moll naturalna .............................................................................................................102 B-dur i g-moll naturalna ..............................................................................................................102 F-dur i d-moll naturalna ..............................................................................................................103 Rozdzia(cid:239) 9. Interwa(cid:239)y: odleg(cid:239)o(cid:258)ci mi(cid:218)dzy d(cid:283)wi(cid:218)kami ..................................................105 Rozszyfrowujemy interwa(cid:239)y harmoniczne i melodyczne ......................................................................105 Liczba stopni: liczymy linie i przestrzenie .....................................................................................106 Znaki chromatyczne: uwzgl(cid:218)dniamy pó(cid:239)tony .................................................................................108 Nazywanie interwa(cid:239)ów ................................................................................................................108 Kup książkęPoleć książkę 8 Teoria muzyki dla bystrzaków Rzut oka na prymy, oktawy, kwarty i kwinty ......................................................................................109 Pryma czysta ..............................................................................................................................109 Pryma zwi(cid:218)kszona ......................................................................................................................109 Oktawy ......................................................................................................................................109 Kwarty ......................................................................................................................................110 Kwinty .......................................................................................................................................112 Identyfikowanie sekund, tercji, sekst i septym .....................................................................................113 Sekundy ....................................................................................................................................114 Tercje ........................................................................................................................................116 Seksty i septymy .........................................................................................................................117 Tworzenie interwa(cid:239)ów .....................................................................................................................118 Determinowanie liczby stopni ......................................................................................................118 Determinowanie rodzaju interwa(cid:239)u ...............................................................................................119 Interwa(cid:239)y wielkie i czyste w skali C-dur .............................................................................................120 Rozdzia(cid:239) 10. Budowa akordów .................................................................................... 123 Tworzenie triad z trzech d(cid:283)wi(cid:218)ków ...................................................................................................124 Podstawa, tercja i kwinta .............................................................................................................124 Triada durowa ...........................................................................................................................126 Triada molowa ...........................................................................................................................127 Triada zwi(cid:218)kszona ......................................................................................................................128 Triada zmniejszona ....................................................................................................................129 Rozwijamy temat: akordy septymowe ................................................................................................131 Septyma durowa .........................................................................................................................132 Septyma molowa ........................................................................................................................132 Akord dominantowy septymowy ..................................................................................................133 Akord zmniejszony z septym(cid:200) ma(cid:239)(cid:200) ..............................................................................................133 Akordy zmniejszone septymowe ...................................................................................................134 Akord molowy z septym(cid:200) wielk(cid:200) ..................................................................................................134 Przegl(cid:200)d wszystkich triad i akordów septymowych .............................................................................135 A ..............................................................................................................................................135 As .............................................................................................................................................135 H ..............................................................................................................................................136 B ...............................................................................................................................................136 C ...............................................................................................................................................136 Ces ............................................................................................................................................137 Cis ............................................................................................................................................137 D ..............................................................................................................................................137 Des ...........................................................................................................................................138 E ...............................................................................................................................................138 Es .............................................................................................................................................138 F ...............................................................................................................................................139 Fis .............................................................................................................................................139 G ..............................................................................................................................................139 Ges ...........................................................................................................................................140 Kup książkęPoleć książkę Spis tre(cid:258)ci 9 Modyfikowanie triad poprzez zmian(cid:218) ustawienia ich sk(cid:239)adników i przewroty ........................................140 Rzut oka na otwarty i zamkni(cid:218)ty voicing .......................................................................................140 Rozpoznawanie przewrotów akordu .............................................................................................141 Rozdzia(cid:239) 11. Progresje akordów ..................................................................................143 Przegl(cid:200)d akordów diatonicznych, chromatycznych i odmian skal molowych .........................................143 Identyfikowanie i nazywanie akordów w progresjach ..........................................................................144 Przypisywanie nazw akordów okre(cid:258)lonym cyfrom ..........................................................................145 Przegl(cid:200)d progresji akordów w tonacjach durowych ........................................................................146 Przegl(cid:200)d progresji w tonacjach molowych .....................................................................................147 Dodawanie septymy do triady ..........................................................................................................148 Ogl(cid:200)danie (i s(cid:239)uchanie) przyk(cid:239)adowych progresji akordów .................................................................150 Zastosowanie wiedzy o akordach do czytania (cid:258)piewników i tabulatur ..................................................151 Modulacja na inn(cid:200) tonacj(cid:218) ...............................................................................................................152 Kadencje w progresjach akordów .....................................................................................................153 Kadencje autentyczne .................................................................................................................154 Kadencje plagalne ......................................................................................................................155 Kadencje zwodnicze ...................................................................................................................156 Kadencja niepe(cid:239)na (pó(cid:239)kadencja) .................................................................................................156 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) III. Ekspresja, czyli formy muzyczne, tempo, dynamika i wiele innych zagadnie(cid:241) ....................... 159 Rozdzia(cid:239) 12. Elementy sk(cid:239)adowe muzyki: rytm, melodia, harmonia i struktura piosenki .............................................................161 Ustalenie rytmu ..............................................................................................................................162 Kszta(cid:239)towanie melodii .....................................................................................................................162 Uzupe(cid:239)nianie melodii za pomoc(cid:200) harmonii ........................................................................................165 Praca z frazami i okresami muzycznymi ............................................................................................165 (cid:146)(cid:200)czenie cz(cid:218)(cid:258)ci utworu w formy muzyczne ........................................................................................167 Forma jednocz(cid:218)(cid:258)ciowa (A) .........................................................................................................167 Forma binarna (AB) ..................................................................................................................168 Forma trzycz(cid:218)(cid:258)ciowa (ABA) ......................................................................................................168 Forma (cid:239)uku (ABCBA) ..............................................................................................................168 Rozdzia(cid:239) 13. Rzut oka na klasyczne formy ...................................................................171 Kontrapunkt jako objawienie w muzyce klasycznej .............................................................................171 Sondowanie sonaty .........................................................................................................................171 Zacznijmy od ekspozycji .............................................................................................................172 A teraz co(cid:258) z zupe(cid:239)nie innej beczki: rozwini(cid:218)cie .............................................................................173 Wrzucamy luz: podsumowanie ....................................................................................................173 Zakr(cid:218)cony jak rondo .......................................................................................................................174 Fascynuj(cid:200)ca fuga .............................................................................................................................174 Kup książkęPoleć książkę 10 Teoria muzyki dla bystrzaków (cid:146)(cid:200)czenie form w symfonie ................................................................................................................175 Przegl(cid:200)d innych klasycznych form ....................................................................................................177 Koncert .....................................................................................................................................177 Duet ..........................................................................................................................................177 Etiuda .......................................................................................................................................177 Fantazja .....................................................................................................................................178 Rozdzia(cid:239) 14. Przegl(cid:200)d popularnych gatunków i form muzycznych ............................... 179 Poczuj bluesa .................................................................................................................................179 Blues dwunastotaktowy ...............................................................................................................180 Blues o(cid:258)miotaktowy ....................................................................................................................181 Blues szesnastotaktowy ...............................................................................................................181 Blues dwudziestoczterotaktowy ....................................................................................................181 Trzydziestodwutaktowy schemat ballad bluesowych i country .........................................................182 Czas si(cid:218) zabawi(cid:202), czyli rock i pop .....................................................................................................183 Jazzowe improwizacje ......................................................................................................................184 Rozdzia(cid:239) 15. Ró(cid:285)nicowanie brzmienia za spraw(cid:200) tempa i dynamiki ........................... 187 Tempo utworu ................................................................................................................................187 Ustalenie uniwersalnego tempa: minim ........................................................................................188 Utrzymywanie sta(cid:239)ego tempa: metronom ......................................................................................188 Wyja(cid:258)nienie terminów opisuj(cid:200)cych tempo .....................................................................................189 Przyspieszanie i zwalnianie: zmiana tempa ...................................................................................190 Dynamika, czyli g(cid:239)o(cid:258)no lub delikatnie ...............................................................................................190 Oznaczenia zmiennej dynamiki ....................................................................................................191 Przegl(cid:200)d innych oznacze(cid:241) dynamiki .............................................................................................192 Przegl(cid:200)d oznacze(cid:241) dynamiki zwi(cid:200)zanych z peda(cid:239)ami fortepianu .....................................................193 Przegl(cid:200)d oznacze(cid:241) artykulacji dla innych instrumentów .................................................................194 Rozdzia(cid:239) 16. Barwa i w(cid:239)a(cid:258)ciwo(cid:258)ci akustyczne instrumentu ....................................... 197 Kwestia barwy ................................................................................................................................197 Atak, czyli jak zaczyna si(cid:218) d(cid:283)wi(cid:218)k ................................................................................................198 Tembr: zasadnicza cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) d(cid:283)wi(cid:218)ku ................................................................................................198 Wybrzmiewanie, czyli zako(cid:241)czenie d(cid:283)wi(cid:218)ku ..................................................................................200 Ustawianie zespo(cid:239)u, czyli lekcja akustyki ...........................................................................................200 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) IV. Dekalogi ...............................................203 Rozdzia(cid:239) 17. Dziesi(cid:218)(cid:202) najcz(cid:218)(cid:258)ciej zadawanych pyta(cid:241) dotycz(cid:200)cych teorii muzyki ....... 205 Dlaczego teoria muzyki jest wa(cid:285)na? ..................................................................................................205 Je(cid:258)li potrafi(cid:218) ju(cid:285) troch(cid:218) gra(cid:202) bez znajomo(cid:258)ci teorii, po co zawraca(cid:202) ni(cid:200) sobie g(cid:239)ow(cid:218)? .............................206 Dlaczego tak znaczna cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) teorii jest zogniskowana wokó(cid:239) klawiatury fortepianu? ...............................206 Czy istnieje szybki i (cid:239)atwy sposób nauki czytania nut? ........................................................................207 Jak zidentyfikowa(cid:202) tonacj(cid:218) w oparciu o znaki przykluczowe? ...............................................................207 Kup książkęPoleć książkę Spis tre(cid:258)ci 11 Czy da si(cid:218) przetransponowa(cid:202) utwór na inn(cid:200) tonacj(cid:218)? .........................................................................208 Czy opanowanie teorii muzyki wp(cid:239)ynie negatywnie na moj(cid:200) umiej(cid:218)tno(cid:258)(cid:202) improwizacji? .........................208 Czy powinienem zna(cid:202) teori(cid:218) muzyki, je(cid:258)li gram na b(cid:218)bnach? ..............................................................208 Sk(cid:200)d si(cid:218) wzi(cid:218)(cid:239)o dwana(cid:258)cie nut? ........................................................................................................209 W jaki sposób teoria muzyki u(cid:239)atwia uczenie si(cid:218) utworów? .................................................................209 Rozdzia(cid:239) 18. Dziesi(cid:218)ciu teoretyków muzyki, których powiniene(cid:258) zna(cid:202) .......................211 Pitagoras (ok. 582 – ok. 507 p.n.e.) ................................................................................................211 Boecjusz (ok. 480 – ok. 524) ..........................................................................................................212 Gerbert z Aurillac/papie(cid:285) Sylwester II (ok. 945 – 1003) ..................................................................213 Guido z Arezzo (ok. 990 – ok. 1040) .............................................................................................213 Nicola Vicentino (1511 – ok. 1576) ...............................................................................................214 Christiaan Huygens (1629 – 1695) .................................................................................................214 Arnold Schönberg (1874 – 1951) ...................................................................................................215 Harry Partch (1901 – 1974) ..........................................................................................................215 Karlheinz Stockhausen (1928 – 2007) ............................................................................................216 Robert Moog (1934 – 2005) ..........................................................................................................216 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) V. Dodatki ................................................. 219 Dodatek A. Na p(cid:239)ycie ...................................................................................................221 Dodatek B. Tablica akordów .......................................................................................225 Dodatek C. S(cid:239)owniczek ...............................................................................................263 Skorowidz ...................................................................................................................267 Kup książkęPoleć książkę 12 Teoria muzyki dla bystrzaków Kup książkęPoleć książkę Rozdzia(cid:239) 2 Okre(cid:258)lanie warto(cid:258)ci nut W tym rozdziale: (cid:377) Wyja(cid:258)nienie kwestii rytmu, bitu i tempa. (cid:377) Przegl(cid:200)d nut i ich warto(cid:258)ci. (cid:377) Liczenie (i klaskanie) dla ró(cid:285)nych nut. (cid:377) Wprowadzenie nut wi(cid:200)zanych i z kropk(cid:200). (cid:377) (cid:146)(cid:200)czenie warto(cid:258)ci nut i ich liczenie. C jakiego(cid:258) rytmu. hyba ka(cid:285)dy ma za sob(cid:200) jakie(cid:258) lekcje muzyki — albo p(cid:239)atne u miejscowego nauczyciela fortepianu, albo przynajmniej te obowi(cid:200)zkowe w szkole podstawowej. Tak czy siak, z pewno(cid:258)ci(cid:200) by(cid:239)e(cid:258) ju(cid:285) kiedy(cid:258) proszony o wystukanie lub wyklaskanie By(cid:202) mo(cid:285)e w tamtym czasie wydawa(cid:239)o Ci si(cid:218) to zasadniczo bez sensu lub s(cid:239)u(cid:285)y(cid:239)o jako (cid:258)wietne uzasadnienie konieczno(cid:258)ci stukni(cid:218)cia kolegi z (cid:239)awki w g(cid:239)ow(cid:218). W ka(cid:285)dym razie przygoda z muzyk(cid:200) zaczyna si(cid:218) w(cid:239)a(cid:258)nie od naliczania rytmu. Bez wyra(cid:283)nego rytmu nie mia(cid:239)by(cid:258) do czego ta(cid:241)czy(cid:202) lub kiwa(cid:202) g(cid:239)ow(cid:200). Chocia(cid:285) wszystkie pozosta(cid:239)e elementy muzyki (wysoko(cid:258)(cid:202) d(cid:283)wi(cid:218)ku, melodia, harmonia itd.) s(cid:200) cholernie istotne, to bez rytmu nie utworz(cid:200) (cid:285)adnej piosenki. Wszystko wokó(cid:239) Ciebie ma rytm, Ty tak(cid:285)e. W muzyce rytm to schemat regularnych lub nieregularnych pulsów. Najbardziej podstawowym elementem, jaki zawsze starasz si(cid:218) zidentyfikowa(cid:202) w piosence, jest jej rytm. Na szcz(cid:218)(cid:258)cie dzi(cid:218)ki zapisowi nutowemu (cid:239)atwo zinterpretowa(cid:202) prace innych kompozytorów i uzyska(cid:202) rytm zgodny z ich zamierzeniem. Ten rozdzia(cid:239) stanowi solidne wprowadzenie w podstawy liczenia nut i odkrywania rytmu, bitu i tempa piosenek. Poznaj bit Bit (w muzyce na 4/4 zwany czasem (cid:202)wiartk(cid:200)) to pulsacja dziel(cid:200)ca czas na równe odcinki. Dobrym przyk(cid:239)adem jest tykanie zegara. W ka(cid:285)dej minucie wskazówka sekund tyknie sze(cid:258)(cid:202)dziesi(cid:200)t razy, a ka(cid:285)de z tych tykni(cid:218)(cid:202) to bit. Je(cid:258)li przyspieszysz lub spowolnisz wskazówk(cid:218), zmienisz tempo tykni(cid:218)(cid:202). Nuty w muzyce informuj(cid:200) Ci(cid:218), co powiniene(cid:258) zagra(cid:202) w ka(cid:285)dym z tych tykni(cid:218)(cid:202). Inaczej mówi(cid:200)c, nuty mówi(cid:200) Ci, jak d(cid:239)ugo i jak cz(cid:218)sto gra(cid:202) okre(cid:258)lon(cid:200) wysoko(cid:258)(cid:202) d(cid:283)wi(cid:218)ku w trakcie ka(cid:285)dego bitu. Gdy my(cid:258)lisz o s(cid:239)owie nuta w kontek(cid:258)cie muzyki, przypuszczalnie masz skojarzenie z d(cid:283)wi(cid:218)kiem. Jednak w muzyce podstawowym znaczeniem nuty jest wskazywanie czasu trwania okre(cid:258)lonej wysoko(cid:258)ci d(cid:283)wi(cid:218)ku wydobywanego przez g(cid:239)os lub instrument. Kup książkęPoleć książkę 32 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) I: Wprowadzenie do teorii muzyki Ten czas trwania jest determinowany warto(cid:258)ci(cid:200) nuty, wskazywan(cid:200) przez jej rozmiar i kszta(cid:239)t. Warto(cid:258)ci nut wraz z trzema wcze(cid:258)niejszymi cechami okre(cid:258)laj(cid:200) rodzaj rytmu, jaki b(cid:218)dzie mia(cid:239) uzyskany utwór. Decyduj(cid:200) one, czy utwór b(cid:218)dzie przebiega(cid:239) szybko i rado(cid:258)nie, czo(cid:239)ga(cid:239) si(cid:218) wolno i ponuro, czy te(cid:285) rozwija(cid:239) si(cid:218) w jeszcze inny sposób. Do rozszyfrowywania rytmu przydatne s(cid:200) pa(cid:239)eczki rytmiczne (grube i twarde cylindryczne instrumenty drewniane). Stukaj wi(cid:218)c rytm. Je(cid:258)li masz pa(cid:239)eczki, stukaj nimi, a je(cid:258)li ich nie masz, klaszcz lub stukaj d(cid:239)oni(cid:200) o bongosy b(cid:200)d(cid:283) biurko. „Us(cid:239)yszenie” rytmu w g(cid:239)owie (lub „poczucie” go w ciele) jest absolutnie fundamentalne w graniu, niezale(cid:285)nie od tego, czy odczytujesz nuty, czy improwizujesz z kolegami. Jedyny sposób na opanowanie tego podstawowego zadania to (cid:202)wiczy(cid:202), (cid:202)wiczy(cid:202) i jeszcze raz (cid:202)wiczy(cid:202). Je(cid:258)li chcesz robi(cid:202) post(cid:218)py w muzyce, musisz si(cid:218) nauczy(cid:202) pod(cid:200)(cid:285)a(cid:202) za rytmem. Chyba naj(cid:239)atwiejszym sposobem (cid:202)wiczenia pracy ze stabilnym rytmem jest kupienie metronomu. Te urz(cid:200)dzenia s(cid:200) do(cid:258)(cid:202) tanie i nawet te najpo(cid:258)ledniejsze powinny wytrzyma(cid:202) wiele lat. Pi(cid:218)kno metronomu polega na tym, (cid:285)e mo(cid:285)na na nim ustawi(cid:202) bardzo ró(cid:285)ne tempa — od tych najwolniejszych po osza(cid:239)amiaj(cid:200)co szybkie. Je(cid:258)li (cid:202)wiczysz z metronomem — szczególnie gdy czytasz nuty — mo(cid:285)esz ustawi(cid:202) dowolne tempo, w jakim czujesz si(cid:218) swobodnie, a nast(cid:218)pnie, po rozszyfrowaniu utworu, stopniowo przyspiesza(cid:202) je do tempa zamierzonego przez kompozytora. Rozpoznawanie nut i ich warto(cid:258)ci Je(cid:258)li my(cid:258)lisz o muzyce jako o j(cid:218)zyku, to nuty s(cid:200) literami alfabetu — czyli podstawowymi elementami tworz(cid:200)cymi utwór muzyczny. Nauczenie si(cid:218) tego, jak ró(cid:285)ne nuty dopasowuj(cid:200) si(cid:218) do siebie w dziele muzycznym, jest równie wa(cid:285)ne jak znajomo(cid:258)(cid:202) ich wysoko(cid:258)ci, poniewa(cid:285) zmiana warto(cid:258)ci nut doprowadza do uzyskania zupe(cid:239)nie innej muzyki. Gdy muzycy mówi(cid:200) o graniu jakiego(cid:258) utworu „w stylu” Bacha, Beethovena lub Philipa Glassa, maj(cid:200) na my(cid:258)li nie tylko progresje akordów lub melodie, lecz w równej mierze charakterystyczne dla danego kompozytora struktury rytmiczne i tempo. Przegl(cid:200)d nut i ich komponentów Nuty s(cid:200) zbudowane z trzech komponentów: g(cid:239)ówki, ogonka i chor(cid:200)giewki (zobacz rysunek 2.1). (cid:57) G(cid:239)ówka. G(cid:239)ówka to owalna cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) nuty. Ka(cid:285)da nuta j(cid:200) ma. (cid:57) Ogonek. Ogonek to pionowa linia wychodz(cid:200)ca od g(cid:239)ówki. Ósemki, (cid:202)wier(cid:202)nuty (cid:57) Chor(cid:200)giewka. Chor(cid:200)giewka to krótka linia wychodz(cid:200)ca z do(cid:239)u lub z góry ogonka. i pó(cid:239)nuty maj(cid:200) ogonki. Chor(cid:200)giewk(cid:218) ma ósemka i ka(cid:285)da nuta od niej krótsza. Ogonek mo(cid:285)e by(cid:202) skierowany w gór(cid:218) lub w dó(cid:239), w zale(cid:285)no(cid:258)ci od po(cid:239)o(cid:285)enia na pi(cid:218)ciolinii (wi(cid:218)cej o pi(cid:218)cioliniach znajdziesz w rozdzia(cid:239)ach 4. i 6.). To, w któr(cid:200) stron(cid:218) jest skierowany, nie ma wp(cid:239)ywu na warto(cid:258)(cid:202) nuty. Kup książkęPoleć książkę Rozdzia(cid:239) 2: Okre(cid:258)lanie warto(cid:258)ci nut 33 Rysunek 2.1. Ca(cid:239)a nuta ma tylko g(cid:239)ówk(cid:218), (cid:202)wier(cid:202)nuta ma g(cid:239)ówk(cid:218) i ogo- nek, a ósemka ma g(cid:239)ówk(cid:218), ogonek i chor(cid:200)- giewk(cid:218) Rysunek 2.2. Ósemki mo(cid:285)na zapisywa(cid:202) z osobnymi chor(cid:200)giewkami lub ze wspóln(cid:200) belk(cid:200) Rysunek 2.3. Grupy szesna- stek zapisane na trzy ró(cid:285)ne sposoby, które gra si(cid:218) tak samo Zamiast rysowa(cid:202) chor(cid:200)giewk(cid:218) przy ka(cid:285)dej nucie, mo(cid:285)na je po(cid:239)(cid:200)czy(cid:202) belk(cid:200), która jest po prostu estetyczniej wygl(cid:200)daj(cid:200)cym wcieleniem chor(cid:200)giewki. Na przyk(cid:239)ad rysunek 2.2 przedstawia dwie ósemki z chor(cid:200)giewkami oraz po(cid:239)(cid:200)czone belk(cid:200). Rysunek 2.3 przedstawia szesnastki z chor(cid:200)giewkami pogrupowane na trzy ró(cid:285)ne sposoby: jako pojedyncze nuty, jako dwie pary po(cid:239)(cid:200)czone podwójnymi belkami oraz jako grup(cid:218) po(cid:239)(cid:200)czon(cid:200) jedn(cid:200) podwójn(cid:200) belk(cid:200). Sposób zapisu nie ma znaczenia muzycznego, gdy(cid:285) wszystkie trzy grupy gra si(cid:218) tak samo. Na tej samej zasadzie mo(cid:285)esz zapisa(cid:202) osiem trzydziestodwójek w dowolny sposób z rysunku 2.4. Zwró(cid:202) uwag(cid:218), (cid:285)e te nuty maj(cid:200) trzy chor(cid:200)giewki (lub trzy belki). Stosowanie belek zamiast chor(cid:200)giewek jest po prostu wynikiem d(cid:200)(cid:285)enia do tego, aby zapis nutowy by(cid:239) czytelniejszy i schludniejszy. Belki u(cid:239)atwiaj(cid:200) te(cid:285) wykonawcy zorientowanie si(cid:218) w podzia(cid:239)ach rytmicznych. Na przyk(cid:239)ad (cid:239)atwiej jest, gdy nie musisz przebiega(cid:202) wzrokiem po odseparowanych szesnastkach, lecz widzisz cztery grupy po cztery szesnastki po(cid:239)(cid:200)czone belkami. Kup książkęPoleć książkę 34 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) I: Wprowadzenie do teorii muzyki Rysunek 2.4. Podobnie jak ósemki i szes- nastki, trzydzie- stodwójki mo(cid:285)- na zapisa(cid:202) osobno lub po- (cid:239)(cid:200)czy(cid:202) belkami Rysunek 2.5. Ka(cid:285)dy poziom tego drzewa nut trwa tyle samo bitów Odczytywanie warto(cid:258)ci nut Jak by(cid:202) mo(cid:285)e pami(cid:218)tasz z lekcji muzyki, ka(cid:285)da nuta ma przypisan(cid:200) warto(cid:258)(cid:202). Zanim przejdziemy do drobiazgowego opisu poszczególnych rodzajów nut, spójrz na rysunek 2.5, przedstawiaj(cid:200)cy najcz(cid:218)(cid:258)ciej spotykane w muzyce odmiany, uporz(cid:200)dkowane w taki sposób, (cid:285)eby w ka(cid:285)dym rz(cid:218)dzie warto(cid:258)(cid:202) by(cid:239)a jednakowa. Zaczynaj(cid:200)c od góry, mamy ca(cid:239)(cid:200) nut(cid:218), poni(cid:285)ej pó(cid:239)nuty, potem (cid:202)wier(cid:202)nuty, ósemki i na samym dole szesnastki. Ka(cid:285)dy poziom tego „drzewa nut” ma tak(cid:200) sam(cid:200) warto(cid:258)(cid:202). Na przyk(cid:239)ad warto(cid:258)(cid:202) pó(cid:239)nuty to pó(cid:239) ca(cid:239)ej nuty, a warto(cid:258)(cid:202) (cid:202)wier(cid:202)nuty to (cid:202)wier(cid:202) ca(cid:239)ej nuty. Innym sposobem my(cid:258)lenia o nutach jest wyobra(cid:285)enie sobie, (cid:285)e ca(cid:239)a nuta to ciasto — co nie powinno by(cid:202) trudne, gdy(cid:285) jest ona zaokr(cid:200)glona. Aby podzieli(cid:202) ciasto na (cid:202)wier(cid:202)nuty, pokrój je na (cid:202)wiartki. Pokrojenie go na osiem kawa(cid:239)ków da Ci ósemki itd. Warto(cid:258)(cid:202) nuty równa jednemu bitowi ulega zmianie w zale(cid:285)no(cid:258)ci od metrum utworu muzycznego (zobacz w rozdziale 4.). W najbardziej popularnym metrum 4/4 (czteromiarowym) ca(cid:239)a nuta trwa cztery bity, pó(cid:239)nuta dwa bity, a (cid:202)wier(cid:202)nuta jeden bit. W tym metrum ósemka trwa tylko pó(cid:239) bitu, a szesnastka zaledwie (cid:202)wier(cid:202) bitu. Cz(cid:218)sto (cid:202)wier(cid:202)nuta trwa jeden bit. Na przyk(cid:239)ad gdy za(cid:258)piewasz: „STA-RY FAR-MER FAR-M(cid:125) MIA(cid:146)”, to ka(cid:285)da sylaba oznacza jeden bit (mo(cid:285)esz klaska(cid:202) w trakcie (cid:258)piewania), a ka(cid:285)dy bit ma d(cid:239)ugo(cid:258)(cid:202) (cid:202)wier(cid:202)nuty, je(cid:258)li piosenka jest zapisana w metrum 4/4. Wi(cid:218)cej na temat oznacze(cid:241) metrum i liczenia bitów znajdziesz w rozdziale 4. Kup książkęPoleć książkę Rozdzia(cid:239) 2: Okre(cid:258)lanie warto(cid:258)ci nut 35 Ca(cid:239)a nuta Ca(cid:239)a nuta trwa najd(cid:239)u(cid:285)ej z wszystkich nut. Na rysunku 2.6 mo(cid:285)esz zobaczy(cid:202), jak wygl(cid:200)da. Rysunek 2.6. Ca(cid:239)a nuta to pusta w (cid:258)rodku elipsa Rysunek 2.7. Gdy zobaczysz trzy kolejne ca(cid:239)e nuty, ka(cid:285)- da z nich po- winna zosta(cid:202) osobno odliczo- na do czterech Rysunek 2.8. Podwójn(cid:200) ca(cid:239)(cid:200) nut(cid:218) trzeba trzyma(cid:202) przez osiem bitów W metrum 4/4 ca(cid:239)a nuta trwa cztery bity (wi(cid:218)cej o oznaczeniach metrum znajdziesz w rozdziale 4.). Przez cztery pe(cid:239)ne bity nie musisz robi(cid:202) nic poza zagraniem tej nuty i trzymaniem jej. To wszystko. Zazwyczaj przy liczeniu warto(cid:258)ci nuty klaska si(cid:218) lub stuka nut(cid:218), a nast(cid:218)pnie wypowiada na g(cid:239)os pozosta(cid:239)e bity. Ca(cid:239)e nuty, takie jak na rysunku 2.7, liczy si(cid:218) w nast(cid:218)puj(cid:200)cy sposób: KLAP dwa trzy cztery KLAP dwa trzy cztery KLAP dwa trzy cztery „KLAP” oznacza kla(cid:258)ni(cid:218)cie d(cid:239)o(cid:241)mi, a „dwa trzy cztery” wypowiadasz na g(cid:239)os, gdy(cid:285) nuta ma trwa(cid:202) przez cztery bity. Dla steranego muzyka jeszcze szcz(cid:218)(cid:258)liwsze jest natrafienie na podwójn(cid:200) ca(cid:239)(cid:200) nut(cid:218). Nie spotkasz si(cid:218) z ni(cid:200) zbyt cz(cid:218)sto, ale je(cid:258)li tak si(cid:218) stanie, b(cid:218)dzie wygl(cid:200)da(cid:239)a jak na rysunku 2.8. Najwi(cid:218)ksze szanse zobaczenia jej masz w wolnej muzyce procesyjnej lub (cid:258)redniowiecznej. Gdy zobaczysz podwójn(cid:200) ca(cid:239)(cid:200) nut(cid:218), musisz trzyma(cid:202) j(cid:200) przez czas, jaki zajmuje odliczanie do o(cid:258)miu. KLAP dwa trzy cztery pi(cid:218)(cid:202) sze(cid:258)(cid:202) siedem osiem Nut(cid:218) trwaj(cid:200)c(cid:200) osiem bitów mo(cid:285)na zapisa(cid:202) tak(cid:285)e jako dwie ca(cid:239)e nuty po(cid:239)(cid:200)czone (cid:239)ukiem. (cid:146)uki omawiamy nieco dalej w tym rozdziale. Kup książkęPoleć książkę 36 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) I: Wprowadzenie do teorii muzyki Pó(cid:239)nuta Logika podpowiada, co nast(cid:218)puje po ca(cid:239)ej nucie, je(cid:258)li chodzi o warto(cid:258)(cid:202) — oczywi(cid:258)cie pó(cid:239)nuta. Pó(cid:239)nut(cid:218) trzeba trzyma(cid:202) o po(cid:239)ow(cid:218) krócej ni(cid:285) ca(cid:239)(cid:200) nut(cid:218). Wygl(cid:200)da ona tak jak na rysunku 2.9. Gdy liczysz pó(cid:239)nuty z rysunku 2.9, przebiega to tak: KLAP dwa KLAP dwa KLAP dwa Poniewa(cid:285) najd(cid:239)u(cid:285)sz(cid:200) nut(cid:200) na rysunku 2.9 jest pó(cid:239)nuta, doliczasz tylko do dwóch. Rysunek 2.9. Pó(cid:239)nut(cid:218) trzeba trzyma(cid:202) o po- (cid:239)ow(cid:218) krócej ni(cid:285) ca(cid:239)(cid:200) nut(cid:218) Rysunek 2.10. Ca(cid:239)a nuta, po której nast(cid:218)puj(cid:200) dwie pó(cid:239)nuty Za(cid:239)ó(cid:285)my, (cid:285)e natrafi(cid:239)e(cid:258) na ca(cid:239)(cid:200) nut(cid:218), po której nast(cid:218)puj(cid:200) dwie pó(cid:239)nuty, jak na rysunku 2.10. W takim przypadku liczysz te trzy nuty w nast(cid:218)puj(cid:200)cy sposób: KLAP dwa trzy cztery KLAP dwa KLAP dwa (cid:109)wier(cid:202)nuta Gdy podzielisz ca(cid:239)(cid:200) nut(cid:218) o d(cid:239)ugo(cid:258)ci czterech bitów na cztery cz(cid:218)(cid:258)ci, uzyskasz (cid:202)wier(cid:202)nuty trwaj(cid:200)ce po jednym bicie. (cid:109)wier(cid:202)nuty wygl(cid:200)daj(cid:200) tak jak pó(cid:239)nuty, lecz maj(cid:200) wype(cid:239)nion(cid:200) g(cid:239)ówk(cid:218) (zobacz rysunek 2.11). Cztery (cid:202)wier(cid:202)nuty liczy si(cid:218) tak: KLAP KLAP KLAP KLAP Poniewa(cid:285) najd(cid:239)u(cid:285)sz(cid:200) nut(cid:200) w tym przyk(cid:239)adzie jest (cid:202)wier(cid:202)nuta, liczysz tylko do jednego. Cztery (cid:202)wier(cid:202)nuty trwaj(cid:200) tyle samo co jedna ca(cid:239)a nuta. Rysunek 2.11. Ka(cid:285)da z tych czterech (cid:202)wier(cid:202)nut zaj- muje jeden bit Za(cid:239)ó(cid:285)my, (cid:285)e zast(cid:200)pisz pierwsz(cid:200) (cid:202)wier(cid:202)nut(cid:218) ca(cid:239)(cid:200) nut(cid:200), a ostatni(cid:200) (cid:202)wier(cid:202)nut(cid:218) — pó(cid:239)nut(cid:200), jak na rysunku 2.12. W takim przypadku musia(cid:239)by(cid:258) liczy(cid:202) tak: KLAP dwa trzy cztery KLAP KLAP KLAP dwa Kup książkęPoleć książkę Rozdzia(cid:239) 2: Okre(cid:258)lanie warto(cid:258)ci nut 37 Rysunek 2.12. Po(cid:239)(cid:200)czenie ca(cid:239)ej nuty, (cid:202)wier(cid:202)nut i pó(cid:239)nut zbli(cid:285)a nas do tego, co znajdziesz w muzyce Ósemki i jeszcze krótsze nuty Gdy zapis nutowy jakiego(cid:258) utworu zawiera ósemki i jeszcze krótsze nuty, zaczyna wygl(cid:200)da(cid:202) nieco onie(cid:258)mielaj(cid:200)co. Zazwyczaj jedna lub dwie grupy ósemek w utworze nie wystarcz(cid:200), (cid:285)eby przerazi(cid:202) typowego pocz(cid:200)tkuj(cid:200)cego ucznia, lecz gdy ten sam ucze(cid:241) otworzy stron(cid:218) wype(cid:239)nion(cid:200) ósemkami, szesnastkami lub trzydziestodwójkami, wie, (cid:285)e czeka go sporo pracy. Dlaczego? Bo te nuty s(cid:200) zazwyczaj szybkie. Ósemka (na rysunku 2.13) ma tak(cid:200) d(cid:239)ugo(cid:258)(cid:202) jak pó(cid:239) (cid:202)wier(cid:202)nuty. Osiem ósemek trwa tyle co ca(cid:239)a nuta, co oznacza, (cid:285)e jedna ósemka zajmuje po(cid:239)ow(cid:218) bitu (w metrum 4/4). Rysunek 2.13. Ósemk(cid:218) trzyma si(cid:218) przez jedn(cid:200) ósm(cid:200) czasu trwania ca(cid:239)ej nuty Jak policzy(cid:202) po(cid:239)ow(cid:218) bitu? Bardzo (cid:239)atwo. Stukaj stop(cid:200) równo z bitem i klaszcz w d(cid:239)onie dwa razy na ka(cid:285)de stukni(cid:218)cie. KLAP-KLAP KLAP-KLAP KLAP-KLAP KLAP-KLAP Mo(cid:285)esz te(cid:285) liczy(cid:202) w nast(cid:218)puj(cid:200)cy sposób: RAZ-i-DWA-i-TRZY-i-CZTERY-i Liczby reprezentuj(cid:200) cztery bity, a „i” przypada w po(cid:239)owach bitów. Wyobra(cid:283) sobie, (cid:285)e ka(cid:285)de tykni(cid:218)cie metronomu to ósemka, a nie (cid:202)wier(cid:202)nuta. To oznacza, (cid:285)e (cid:202)wier(cid:202)nuta trwa dwa tykni(cid:218)cia, pó(cid:239)nuta cztery tykni(cid:218)cia, a ca(cid:239)a nuta osiem tykni(cid:218)(cid:202). Podobnie, je(cid:258)li utwór zawiera szesnastki, mo(cid:285)esz uzna(cid:202), (cid:285)e jedna szesnastka to jedno tykni(cid:218)cie metronomu. Wtedy ósemka b(cid:218)dzie równa dwóm tykni(cid:218)ciom, (cid:202)wier(cid:202)nuta czterem, pó(cid:239)nuta o(cid:258)miu, a ca(cid:239)a nuta szesnastu tykni(cid:218)ciom metronomu. Szesnastka ma d(cid:239)ugo(cid:258)(cid:202) równ(cid:200) jednej czwartej (cid:202)wier(cid:202)nuty, co oznacza, (cid:285)e trwa tyle co jedna szesnasta ca(cid:239)ej nuty. Szesnastka wygl(cid:200)da tak jak na rysunku 2.14. Kup książkęPoleć książkę 38 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) I: Wprowadzenie do teorii muzyki Rysunek 2.14. Szesnastka trwa tyle co po(cid:239)owa ósemki Rysunek 2.15. Trzydziesto- dwójka trwa tyle co po(cid:239)owa szesnastki Je(cid:258)li masz utwór z trzydziestodwójkami (nuta na rysunku 2.15) pami(cid:218)taj, (cid:285)e je(cid:258)li trzydziestodwójka równa si(cid:218) jednemu tykni(cid:218)ciu metronomu, to szesnastka zajmuje dwa tykni(cid:218)cia, ósemka cztery, (cid:202)wier(cid:202)nuta osiem, pó(cid:239)nuta szesna(cid:258)cie, a ca(cid:239)a nuta trzydzie(cid:258)ci dwa tykni(cid:218)cia metronomu. Zapewne ucieszy Ci(cid:218) to, (cid:285)e z trzydziestodwójkami nie spotkasz si(cid:218) zbyt cz(cid:218)sto. Wyd(cid:239)u(cid:285)anie nuty za pomoc(cid:200) kropki lub (cid:239)uku Czasem potrzebujesz zwi(cid:218)kszy(cid:202) warto(cid:258)(cid:202) nuty. W zapisie muzycznym mo(cid:285)na to zrobi(cid:202) na dwa podstawowe sposoby: za pomoc(cid:200) kropki lub (cid:239)uku. Poni(cid:285)ej wyja(cid:258)nimy ka(cid:285)dy z nich. Wyd(cid:239)u(cid:285)anie nuty za pomoc(cid:200) kropki Od czasu do czasu w zapisie nutowym zobaczysz kropk(cid:218) po nucie. Kropka wskazuje, (cid:285)e warto(cid:258)(cid:202) nuty nale(cid:285)y zwi(cid:218)kszy(cid:202) o po(cid:239)ow(cid:218). Kropki najcz(cid:218)(cid:258)ciej stosuje si(cid:218) po pó(cid:239)nucie, aby trwa(cid:239)a trzy (cid:202)wier(cid:202)nuty, a nie dwie (zobacz rysunek 2.16). O kropce mo(cid:285)na te(cid:285) my(cid:258)le(cid:202) tak: sprawia ona, (cid:285)e nuta trwa tyle co trzy nuty o stopie(cid:241) krótsze (a nie dwie). Rysunek 2.16. Pó(cid:239)nut(cid:218) z krop- k(cid:200) trzeba trzy- ma(cid:202) o po(cid:239)ow(cid:218) d(cid:239)u(cid:285)ej ni(cid:285) zwy- k(cid:239)(cid:200) pó(cid:239)nut(cid:218) Rzadziej spotykana, cho(cid:202) tak(cid:285)e mo(cid:285)liwa do zastosowania, jest ca(cid:239)a nuta z kropk(cid:200). Oznacza to, (cid:285)e warto(cid:258)(cid:202) ca(cid:239)ej nuty jest przed(cid:239)u(cid:285)ona z czterech bitów na sze(cid:258)(cid:202). Kup książkęPoleć książkę Rozdzia(cid:239) 2: Okre(cid:258)lanie warto(cid:258)ci nut 39 Je(cid:258)li za nut(cid:200) zobaczysz dwie kropki — co nazywamy nut(cid:200) z podwójn(cid:200) kropk(cid:200) — to pierwsza kropka zwi(cid:218)ksza czas trwania nuty o po(cid:239)ow(cid:218) jej pierwotnej warto(cid:258)ci, a druga kropka — o jedn(cid:200) czwart(cid:200) jej pierwotnej warto(cid:258)ci. Pó(cid:239)nuta z dwoma kropkami b(cid:218)dzie wi(cid:218)c trwa(cid:239)a dwa bity plus jeden plus pó(cid:239) bitu, czyli trzy i pó(cid:239) bitu. We wspó(cid:239)czesnej muzyce rzadko natrafisz na tego typu notacj(cid:218). W dziewi(cid:218)tnastym wieku podwójne kropki lubi(cid:239) stosowa(cid:202) kompozytor Richard Wagner. (cid:146)(cid:200)czenie nut za pomoc(cid:200) (cid:239)uku Innym sposobem wyd(cid:239)u(cid:285)ania warto(cid:258)ci nuty jest po(cid:239)(cid:200)czenie jej (cid:239)ukiem z nast(cid:218)pn(cid:200), jak na rysunku 2.17. (cid:146)uk (cid:239)(cid:200)czy dwie nuty o tej samej wysoko(cid:258)ci, tworz(cid:200)c jedn(cid:200) d(cid:239)u(cid:285)sz(cid:200) zamiast dwóch krótszych. Gdy zobaczysz (cid:239)uk, po prostu dodaj warto(cid:258)ci obu nut. Na przyk(cid:239)ad (cid:202)wier(cid:202)nuta powi(cid:200)zana z (cid:202)wier(cid:202)nut(cid:200) daje d(cid:283)wi(cid:218)k trzymany przez dwa bity: KLAP-dwa! Rysunek 2.17. Dwie (cid:202)wier(cid:202)nu- ty po(cid:239)(cid:200)czone (cid:239)ukiem daj(cid:200) pó(cid:239)nut(cid:218) Nie pomyl tego (cid:239)uku z (cid:239)ukiem legato. Wygl(cid:200)da tak samo, lecz (cid:239)(cid:200)czy dwa d(cid:283)wi(cid:218)ki o ró(cid:285)nej wysoko(cid:258)ci (wi(cid:218)cej na ten temat w rozdziale 15.). (cid:146)(cid:200)czenie ró(cid:285)nych warto(cid:258)ci nut Raczej nie spotkasz dzie(cid:239) muzycznych wykorzystuj(cid:200)cych wy(cid:239)(cid:200)cznie jeden rodzaj nuty, wi(cid:218)c musisz (cid:202)wiczy(cid:202) granie ró(cid:285)nych warto(cid:258)ci. Cztery (cid:202)wiczenia z rysunków od 2.18 do 2.21 u(cid:239)atwiaj(cid:200) wpojenie sobie bitu i sprawiaj(cid:200), (cid:285)e poszczególne rodzaje nut odcisn(cid:200) swoj(cid:200) warto(cid:258)(cid:202) w Twoim mózgu. Ka(cid:285)de (cid:202)wiczenie sk(cid:239)ada si(cid:218) z pi(cid:218)ciu czterobitowych grup (taktów). Takty s(cid:200) oddzielone pionowymi liniami zwanymi kreskami taktowymi (które szerzej omawiamy w rozdziale 4.). W tych (cid:202)wiczeniach klaszczesz na „KLAP”, a liczby wypowiadasz na g(cid:239)os. Gdy zobaczysz po(cid:239)(cid:200)czone KLAP-KLAP, wykonaj dwa kla(cid:258)ni(cid:218)cia w jednym bicie (czyli dwa kla(cid:258)ni(cid:218)cia zamiast jak zwykle jednego). Najpierw zacznij liczy(cid:202), a z klaskaniem wejd(cid:283) po doliczeniu do czterech. (cid:109)wiczenie 1. KLAP KLAP KLAP KLAP | KLAP dwa trzy KLAP | KLAP dwa trzy cztery | KLAP dwa trzy cztery | KLAP KLAP KLAP cztery Kup książkęPoleć książkę 40 Cz(cid:218)(cid:258)(cid:202) I: Wprowadzenie do teorii muzyki Rysunek 2.18. (cid:109)wiczenie 1. Rysunek 2.19. (cid:109)wiczenie 2. Rysunek 2.20. (cid:109)wiczenie 3. Rysunek 2.21. (cid:109)wiczenie 4. (cid:109)wiczenie 2. KLAP dwa trzy cztery | KLAP dwa trzy cztery | KLAP KLAP trzy KLAP | KLAP dwa KLAP cztery | KLAP dwa trzy cztery (cid:109)wiczenie 3. KLAP KLAP-KLAP KLAP cztery | KLAP dwa trzy cztery | KLAP dwa trzy KLAP | KLAP-KLAP KLAP trzy cztery | KLAP dwa KLAP cztery (cid:109)wiczenie 4. KLAP dwa KLAP cztery | KLAP dwa trzy KLAP | KLAP dwa trzy cztery | raz KLAP trzy cztery | KLAP dwa trzy cztery Kup książkęPoleć książkę Skorowidz A akcentowanie, 59 akompaniament, 162, 263 akord, 123, 263 chromatyczny, 144 diatoniczny, 144 dominantowy septymowy, 133 molowy, 134 pó(cid:239)zmniejszony, 148 septymowy, 131, 135, 148 zmniejszony, 133 zmniejszony septymowy, 134 alla breve, 51, 263 asymetryczne schematy rytmiczne, 55 atak, 198 atonalno(cid:258)(cid:202), 215, 263 B barwa instrumentu, 197 bas cyfrowany, 171 belka, 33, 263 bemol, 75 bit, 27, 31, 263 blues, 180 dwudziestoczterotaktowy, 181 dwunastotaktowy, 180 o(cid:258)miotaktowy, 181 szesnastotaktowy, 181 Boecjusz, 212 bridge, 168, 263 budowa akordów, 123 C c razkre(cid:258)lne, 263 ca(cid:239)a nuta, 35 ca(
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Teoria muzyki dla bystrzaków. Wydanie II
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: