Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00329 005773 11248111 na godz. na dobę w sumie
Teoria praktyki i praktyka teorii. Wstęp do socjologii Pierre`a Bourdieu - ebook/pdf
Teoria praktyki i praktyka teorii. Wstęp do socjologii Pierre`a Bourdieu - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-1066-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> socjologia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

To książka o tym, jak jeden z najwybitniejszych dwudziestowiecznych socjologów rozumiał specyfikę przedmiotu socjologii, czyli praktyki społeczne, oraz jak sam teorię praktykował, często budząc wiele kontrowersji.

Skierowana do studentów nauk społecznych oraz do osób zainteresowanych szeroko rozumianą myślą społeczną i polityczną czy filozofią nauki.

Można w niej znaleźć omówienie podstawowych pojęć używanych przez Bourdieu, ale zamysł, który przyświeca tej pracy, wykracza poza proste referowanie teorii. Zamiarem autorki jest dyskutowanie z teorią: szukanie w niej inspiracji, pomysłów na badania empiryczne, pokazywanie ograniczeń i niedoskonałości.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Karolina Sztandar-Sztanderska jest socjolożką i tłumaczką. Interesuje się francuską myślą społeczną, socjologią pracy i gospodarki, przemiana- mi państwa opiekuńczego. Przygotowuje doktorat w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego i Institut d’Études Politiques w Paryżu. To książka o tym, jak jeden z najwybitniejszych dwudziestowiecznych socjologów rozumiał specyfi kę przedmiotu socjologii, czyli prak- tyki społeczne, oraz jak sam teorię praktykował, często budząc wiele kontrowersji. Skierowana do studentów nauk społecznych oraz do osób zaintereso- wanych szeroko rozumianą myślą społeczną i polityczną czy fi lozofi ą nauki. Można w niej znaleźć omówienie podstawowych pojęć używanych przez Bourdieu, ale zamysł, który przyświeca tej pracy, wykracza poza proste referowanie teorii. Zamiarem autorki jest dyskutowanie z teorią: szu- kanie w niej inspiracji, pomysłów na badania empiryczne, pokazywanie ograniczeń i niedoskonałości. Karolina Sztandar-Sztanderska Teoria praktyki i praktyka teorii Wstęp do socjologii Pierre’a Bourdieu K a r o l i n a S z t a n d a r - S z t a n d e r s k a T e o r i a p r a k t y k i i p r a k t y k a t e o r i i . W s t ę p d o s o c j o o g l i i ’ P i e r r e a B o u r d i e u Cena 29,00 zł OKLADA CALA OK.indd 1 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 10.5.2010 10:20:41 Teoria praktyki i praktyka teorii Wstęp do socjologii Pierre’a Bourdieu Rokiemu, który podczas pisania tej książki miał zwyczaj wchodzić na klawiaturę komputera i którego bardzo nam wszystkim brakuje ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Praca naukowa współfinansowana ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Budżetu Państwa w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regional- nego, Działania 2.6 „Regionalne Strategie Innowacyjne i transfer wiedzy” projektu własnego Województwa Mazowieckiego „Mazowieckie Stypendium Doktoranckie” ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Karolina Sztandar-Sztanderska Teoria praktyki i praktyka teorii Wstęp do socjologii Pierre’a Bourdieu ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Recenzenci Małgorzata Jacyno Mirosława Marody Projekt okładki i stron tytułowych Jakub Rakusa-Suszczewski Redaktor prowadzący Ewa Wyszyńska Redaktor Krystyna Dziewanowska-Stefańczyk Redaktor techniczny Zofi a Kosińska Korekta Ruta Matuszak Skład i łamanie Barbara Obrębska © Copyright by Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010 Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 00-497 Warszawa, ul. Nowy Świat 4 http:// www.wuw.pl; e-mail: wuw@uw.edu.pl Dział Handlowy: tel. (0 48 22) 55 31 333 e-mail: dz.handlowy@uw.edu.pl Księgarnia internetowa: http://www.wuw.pl/ksiegarnia Wydanie I ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści Podziękowania .................................................................................................... Wstęp ................................................................................................................... Rozdział I. Konstruowanie teorii praktyk ....................................................... Postępowanie refleksyjne ............................................................................. Teoretyczny punkt widzenia ................................................................. Trzy teorie praktyk społecznych .................................................................. Wiedza obiektywistyczna ..................................................................... Wiedza fenomenologiczna .................................................................... Subiektywizm Sartre’a .......................................................................... Wiedza prakseologiczna ............................................................................... Uwagi do opozycji subiektywizm – obiektywizm ....................................... Rozdział II. Praktyki społeczne ........................................................................ Habitus.......................................................................................................... Habitus, czyli struktura ustrukturowana i struktura strukturująca ........ Koncepcja agency agency ................................................................................ Habitus a styl życia ............................................................................... Nieświadome dostosowywanie działań do szans powodzenia ............. Niezamierzona harmonizacja działań ................................................... Pole .............................................................................................................. Inspiracje teoretyczne ........................................................................... Reguły gry............................................................................................. Autonomia pola..................................................................................... Illusio .................................................................................................... Pole jako arena walki o kapitał ............................................................. Pola jako ustrukturowana przestrzeń pozycji ....................................... Krytyka teorii praktyk .................................................................................. Rozdział III. Socjologia jako praktyka społeczna ........................................... Nauka jako praktyka społeczna .................................................................... Kapitał naukowy ................................................................................... Kapitał naukowy a autonomia pola ...................................................... Stawka w grze w polu naukowym ........................................................ Reguły gry............................................................................................. Oficjalny dyskurs a praktyki społeczne ................................................ 7 9 14 15 18 21 21 25 27 28 31 34 34 35 38 40 44 46 47 48 49 50 51 51 56 58 66 66 67 68 70 71 72 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 6 Spis treści Struktura pola naukowego .................................................................... Habitus naukowy .................................................................................. Krytyka teorii praktyk naukowych ....................................................... Specyfika socjologii na tle innych nauk ....................................................... Walka o niezależność ............................................................................ Neutralność, obiektywizm, refleksyjność ............................................. Społeczne i polityczne zadania socjologii ............................................ Historia pewnego zaangażowania ......................................................... Obrona ideału czy działanie ideologiczne? .......................................... Zakończenie: aktualność teorii praktyk .......................................................... Bibliografia ......................................................................................................... 73 75 78 81 81 82 86 90 96 98 103 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Podziękowania W pierwszej kolejności chciałam podziękować Marcinu – jak mamy zwyczaj go rodzinnie nazywać – za to, że z sobie tylko właściwym spokojem i zrozu- mieniem znosił moje twórcze zmagania oraz że za każdym razem stawał się specjalistą znającym wszelkie zawiłości aktualnie zaprzątającego mnie tematu. Książka ta nigdy nie powstałaby bez wsparcia moich rodziców, którzy słusznie nie przyjmowali mojego pesymistycznego punktu widzenia: mamy, która za- wsze pchała mnie ku rzeczom, których się bałam, skutecznie likwidując wszel- kie moje wymysły na temat tego, co jest dla mnie nieosiągalne i do czego nie jestem stworzona, oraz taty, który był zawsze przekonany, że bez względu na wszystko i tak przecież mi się uda, więc po co się martwię na zapas. Samym Bourdieu nie zainteresowałabym się zapewne, gdybym nie spo- tkała na swej akademickiej drodze Stéphane’a Porteta, który, okazując mi wie- le sympatii, ma zwyczaj krytykować dużą część moich pomysłów, w wyniku czego moja praca jest często odpowiedzią na jego zarzuty, co czyni ją dużo lepszą. Mirze Marody dziękuję za uważną lekturę i wyzwanie, które rzuciła mi, mówiąc, żebym nie pisała kolejnego bełkotliwego tekstu o Bourdieu, tylko spróbowała przełożyć jego teorię na zrozumiały język. Za efekt tych starań, a szczególnie jego mankamenty, jestem odpowiedzialna wyłącznie ja. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wstęp Głównym brakiem wszelkiego dotychczasowego ma- terializmu […] jest to, że przedmiot, rzeczywistość, zmysłowość ujmował on jedynie w formie obiektu czy też oglądu, nie zaś jako ludzką działalność zmysłową, praktykę, nie subiektywnie. Karol Marks, Tezy o Feuerbachu1 Jednym z ciekawszych wątków myśli Pierre’a Bourdieu są jego rozważania nad specyfiką przedmiotu socjologii, rozważania o praktykach społecznych2. Zdaniem tego autora, każdy socjolog powinien wykonać następujące ćwiczenia intelektualne. Po pierwsze, zastanowić się, na czym polega logika codziennego działania oraz jakie właściwości przysługują praktyce. Następnie, zadać sobie pytanie o praktykę badawczą i tworzenie teorii jako o szczególną aktywność. Aż wreszcie, powinien pomyśleć o dystansie dzielącym socjologa – który ogląda i analizuje ludzkie zachowania z perspektywy widza w teatrze – od zwyczajnie robiących coś osób. Opisane ćwiczenie trudno jest sobie wyobrazić? Brzmi zbyt abstrakcyjnie? By zachować ten dystans, wystarczy, jak robi to Bourdieu, zapy- tać, czym różni się podejście socjologa badającego system edukacji od podejścia ojca wybierającego szkołę dla swojego dziecka3. Co zmienia fakt, że socjolog, tworząc teorię praktyk społecznych, nie jest w nie bezpośrednio uwikłany, że od ich przebiegu nie zależy jego przyszłość lub przyszłość jego bliskich? 1 K. Marks, Tezy o Feuerbachu, [w:] K. Marks, F. Engels, Dzieła, t. 3, Książka i Wiedza, Warszawa 1975, s. 5–8. 2 Problematyka praktyk społecznych jest głównym tematem dwóch prac Bourdieu, od nie- dawna dostępnych w języku polskim: wczesnej, bo wydanej już w 1972 roku, pracy antropolo- gicznej – P. Bourdieu, Szkic teorii praktyki, poprzedzony trzema studiami na temat etnologii Ka- bylów, przeł. W. Kroker, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2007; oraz późniejszej książki, bazującej w większości na tym samym materiale empirycznym – P. Bourdieu, Zmysł praktyczny, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2008. 3 P. Bourdieu, L. Wacquant, Zaproszenie do socjologii refleksyjnej, przeł. A. Sawisz, Oficyna Naukowa, Warszawa 2001, s. 50–51. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 10 Wstęp Bourdieu dochodzi do wniosku, że dostrzeżenie różnicy między tymi obiema sytuacjami chroni przed zbytnim teoretyzowaniem lub tworzeniem nadmiernie abstrakcyjnych systemów. Mimo dystansu nieuchronnie wpisane- go między teorię a praktykę, teoria praktyk społecznych może ujmować świat społeczny jako proces, zwracać uwagę na pragmatyczny aspekt działań, ana- lizować ich przebieg, a nie wyłącznie opisywać ich produkt końcowy. Teoria praktyk społecznych powinna, podobnie do zdjęcia mężczyzny kopiącego ło- patą ziemię, uchwycić działanie4. Pierwsza część książki będzie poświęcona wciąż słabo znanym w Polsce rozważaniom Pierre’a Bourdieu na temat właściwego sposobu konstruowania teorii praktyk5. Warto zwrócić uwagę na fakt, że tego rodzaju przedsięwzięcie polega na analizie teorii socjologicznych w trakcie ich tworzenia, na badaniu, w jaki sposób warunki społeczne towarzyszące powstaniu teorii wpływają na ich kształt i treść6. Zdaniem Bourdieu, świadomość społecznych uwarunkowań socjologii umożliwia pełniejszą ocenę tworzonych przez nią ram pojęciowych. A w szczególności pozwala skuteczniej odpowiadać na pytanie: co widać przez jej pryzmat oraz jakie aspekty rzeczywistości pozostają niedostrzegalne czy wręcz zafałszowane. Krytyczna analiza procesu konstruowania teorii praktyk, dokonywana przez Bourdieu, uzmysławia socjologom zniekształcenia wyni- kające ze szczególnej sytuacji, w której znajduje się naukowiec i której źródła tkwią w charakterze przestrzeni akademickiej. By pozostać w zgodzie z duchem prac autora, prezentacja jego poglądów na temat właściwego i niewłaściwego sposobu konstruowania teorii praktyk będzie uzupełniona krótkim opisem ich intelektualnego kontekstu. Trudno bo- 4 Bourdieu umieścił takie zdjęcie na okładce książki Zmysł praktyczny. 5 Jedyną znaną mi polskojęzyczną książką, analizującą kluczowy dla Pierre’a Bourdieu wą- tek relacji między teorią a praktykami społecznymi, jest praca: M. Jacyno, Iluzje codzienności. O teorii socjologicznej Pierre’a Bourdieu, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 1997. Jednak od chwili wydania tej pozycji, Bourdieu opublikował dwie istotne prace. Pierwsza – Science de la science et réflexivité – rozwija jego koncepcję socjologii nauki i przedstawia projekt anali- zy czynników warunkujących proces badawczy (z wykorzystaniem tzw. zasady refleksyjności). Druga książka jest próbą zastosowania zasady refleksyjności do analizy własnych uwarunkowań. P. Bourdieu, Science de la science et réflexivité, Raisons d’Agir, Paris 2001. P. Bourdieu, Esquisse pour une auto-analyse, Raisons d’Agir, Paris 2004. Na uwagę czytelników zasługuje również książka Lucyny Kopciewicz Rodzaj i edukacja… Jest to pierwsza w Polsce całościowa próba zastosowania koncepcji Bourdieu do badania mechanizmów działania szkoły, które przyczyniają się do wytwarza różnic rodzajowych (gender). L. Kopciewicz, Rodzaj i edukacja. Studium fe- nomenograficzne z zastosowaniem teorii społecznej Pierre’a Bourdieu, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP, Wrocław 2007. 6 P. Bourdieu, J.-C. Chamboredon, J.-C. Passeron, Le Métier de Sociologue, Mouton Bordas, Paris 1968, s. 9–10. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw==
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Teoria praktyki i praktyka teorii. Wstęp do socjologii Pierre`a Bourdieu
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: