Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00144 005723 20987603 na godz. na dobę w sumie
Topografia zydowskiej pamięci. Obraz krakowskiego Kazimierza we współczesnej literaturze polskiej i polsko-żydowskiej - ebook/pdf
Topografia zydowskiej pamięci. Obraz krakowskiego Kazimierza we współczesnej literaturze polskiej i polsko-żydowskiej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 207
Wydawca: UNIVERSITAS Język publikacji: polski
ISBN: 97883-242-1446-4 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> dokument, literatura faktu, reportaże
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Co łączy Kraków i Jerozolimę? Ile bożnic znajdowało się przed wojną w dzielnicy żydowskiej? Czy na Kazimierzu studiowano kabałę? Kim był Ebe-Ebe? Gdzie w latach 30. XX wieku jadano czulent? Książka jest zaproszeniem do niezwykłej podróży w czasie. Autorka, kreśląc literacką mapę krakowskiego Kazimierza, przybliża jego burzliwe dzieje. Ze wspomnień i powieści opisujących dzielnicę wyłania się obraz miejsca pełnego sprzeczności. Kazimierz to legendarne centrum żydowskiego życia i obszar naznaczony tragedią Zagłady.
Kazimierz to świadectwo zapomnienia o żydowskiej przeszłości i przestrzeń przywracania utraconej pamięci. Topografia żydowskiej pamięci sytuuje się na przecięciu trzech obszarów badań: studiów żydowskich, studiów nad pamięcią i jej kulturowymi mediami oraz urban studies. Książka wyrasta z przekonania, że literackie reprezentacje Kazimierza są niezastąpionym źródłem wiedzy na temat dzielnicy i mogą być impulsem do dyskusji nad jej współczesną tożsamością.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Izabela Suchojad TOPOGRAFIA ŻYDOWSKIEJ PAMIĘCI OBRAZ KRAKOWSKIEGO KAZIMIERZA WE WSPÓŁCZESNEJ LITERATURZE POLSKIEJ I POLSKO-ŻYDOWSKIEJ universitas TOPOGRAFIA ŻYDOWSKIEJ PAMIĘCI Izabela Suchojad TOPOGRAFIA ŻYDOWSKIEJ PAMIĘCI OBRAZ KRAKOWSKIEGO KAZIMIERZA WE WSPÓŁCZESNEJ LITERATURZE POLSKIEJ I POLSKO-ŻYDOWSKIEJ Kraków © Copyright by Izabela Suchojad and Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 2010 ISBN 97883-242-1446-4 TAiWPN UNIVERSITAS Redaktor wydawnictwa Edyta Podolska-Frej Projekt okładki i stron tytułowych Sepielak Opracowanie graficzne i redakcja map Łukasz Bielecki Na okładce Budynek Żydowskiej Gminy Wyznaniowej, ul. Krakowska 41. Fot. Mateusz Wojtoń www.universitas.com.pl Spis treści Wstęp.................................................................. ...9 R o z d z i a ł . I Miasto odbudowane z pamięci. Przedwojenny Kazimierz we wspomnieniach krakowskich Żydów... .13 R o z d z i a ł . II Mit Kazimierza w pamięci krakowskich Żydów........................................ .55 R o z d z i a ł . III Księga pamięci. Losy Żydów w Krakowie w czasie drugiej wojny światowej....... .91 R o z d z i a ł . IV Pamięć i amnezja. Żydowskie dziedzictwo krakowskiego Kazimierza po roku 1945....123 Zakończenie...........................................................151 Bibliografia............................................................155 Indeks.nazwisk........................................................165 Summary...............................................................171.. Wstęp W.przeciągu.ostatnich.kilkunastu.lat.Kazimierz.przeszedł.re­ wolucję..Ze.zdegradowanej.dzielnicy,.gdzie.porządni.krakowianie. nie.zapuszczali.się.po.zmroku.(albo.w.ogóle),.stał.się.najmodniej­ szym.adresem.w.mieście1..Gwałtowne.zmiany.objęły.zarówno.ma­ terialną.tkankę,.jak.i.dotychczasowe.funkcje.kwartału..Ożywieniu. na.rynku.nieruchomości.towarzyszy.dynamiczny.rozwój.turystyki. i.gastronomiczny.boom,.a.intensywnej.modernizacji.nieuchronna. komercjalizacja..Badacze.fenomenu.Kazimierza.podkreślają.przy. tym,.że.w.procesie.jego.rewitalizacji.bardzo.znaczącą.rolę.ode­ grało. dziedzictwo. kulturowe. miejsca,. a.konkretnie. dziedzictwo. kultury.żydowskiej2. W.dobie.transformacji.systemowej.w.Krakowie.(tak.jak.zresz­ tą.w.ogóle.w.Polsce,.w.Europie.Środkowej.i.na.całym.kontynen­ 1. Obecnie.w.Krakowie.mówi.się.nawet.o.wyczerpaniu.mody.na.Kazimierz,. którego. miejsce. mają. teraz. zająć. inne. rejony. miasta:. Podgórze. i. Nowa. Huta. 2. Zob..M.A..Murzyn,.Kazimierz. Środkowoeuropejskie doświadczenie rewitali- zacji / The Central European Experience of Urban Regeneration,.Międzynaro­ dowe.Centrum.Kultury,.Kraków.2006,.s..327–335,.461–467. 10 WSTĘP cie.europejskim).uwidoczniło.się.zjawisko.przywracania.pamięci. o.żydowskiej.historii.i.tradycji,.które.w.praktyce.przekłada.się.na. szereg.inicjatyw.kulturalno­społecznych..Dyskusje.na.łamach.pra­ sy,.publikacje.książkowe,.projekcje.filmowe,.wystawy,.koncerty,. wykłady.–.wszystko.to.wiąże.się.z.całkowitą.przemianą.wizerunku. Kazimierza.w.oczach.zarówno.krakowian,.jak.i.odwiedzających. miasto.turystów..Po.około.czterdziestoletnim.okresie.politycznej. amnezji,.gdy.był.on.zapomnianą.dzielnicą.ruder.i.lumpenprole­ tariatu,.dochodzi.do.restytucji.sensów,.które.tradycyjnie.łączyły. się.z.tym.miejscem..Mam.na.myśli.fakt,.że.od.1495.do.1941.roku. Kazimierz.stanowił.bardzo.ważne.centrum.żydowskiego.życia. W.latach.osiemdziesiątych.i.na.początku.lat.dziewięćdziesią­ tych.ubiegłego.wieku.na.Kazimierzu.wiedziało.się,.że.jest.on.daw­ ną.dzielnicą.żydowską..I.na.tym.stwierdzeniu.w.zasadzie.kończy­ ła.się.znajomość.żydowskiego.dziedzictwa.kwartału,.choć.jeszcze. pół.wieku.wcześniej.był.on.w.znaczącej.większości.zamieszkany. przez.Żydów..W.tej.sytuacji.nasuwa.się.więc.pytanie:.co.to.zna­ czy,.że.Kazimierz.był.dzielnicą.żydowską?.Odpowiedzi.na.nie.po­ szukuję.we.wspomnieniach.Żydów,.którzy.mieszkali.w.Krakowie. w.okresie.międzywojennym.oraz.w.utworach.krakowian.żydow­ skiego.pochodzenia.powstałych.w.oparciu.o.wspomnienia.z.tego. czasu.. Mam. na. myśli. przede. wszystkim:. Moją winnicę. Miriam. Akavii,.Kim pan jest, panie Grymek?.Natana.Grossa,.Co mnie i to- bie Polsko....Rafaela.F..Scharfa.i.Wyznanie mojżeszowe.Henryka. Voglera.. Teksty. te. zostały. w. większości. opublikowane. w. latach. osiemdziesiątych.i.dziewięćdziesiątych,.zaś.ich.autorzy.należą.lub. należeli. do. nielicznego. i. wciąż. topniejącego. grona. osób,. które. pamiętają.żydowski.Kraków.. Elie.Wiesel.tak.pisał.w.liście.do.Akavii.o.swojej.wizycie.w.Pol­ sce:.„Dziwne.ogarnęło.mnie.uczucie:.wokół.mnie.Kraków,.a.ja. spaceruję.po.stronicach.Twoich.książek..Dobrą.byłaś.przewod­ niczką,.Droga.Miriam”3..Rodzime.strony.są.jednym.z.głównych. bohaterów. tekstów. krakowskich. Żydów,. którzy. nazwali. je. za­ 3. E..Wiesel,.Wstęp do:.M..Akavia,.Jesień młodości,.Wydawnictwo.Państwowe­ go.Muzeum.w.Oświęcimiu,.Oświęcim.1996,.s..8. WSTĘP 11 szczytnym.mianem.„miasta.i.matki.Izraela”..Czytelnik.spisanych. po.kilkudziesięciu.latach.wspomnień.o.przedwojennym.Krakowie. staje.się.świadkiem.fascynującego.procesu.odbudowy.z.pamięci. miasta.w.jego.dawnej.postaci..Ta.rekonstrukcja.świata.sprzed.ka­ tastrofy.umożliwia.przechadzkę.po.krakowskim.Kazimierzu.lat. dwudziestych. i. trzydziestych.. Kto. raz. zobaczy. Kraków. Akavii,. Grossa,.Scharfa.i.Voglera,.nigdy.już.nie.spojrzy.na.jego.dzisiejsze. ulice.tak.samo,.jak.wcześniej..Ich.teksty,.szczegółowo.odtwarzając. dawną.topografię.dzielnicy.żydowskiej,.przywracają.zapomniane. znaczenia.krakowskiego.Kazimierza.. Jak.się.okazuje,.sensy.te.sięgają.czasów.o.wiele.dawniejszych. niż. dwudziestolecie. międzywojenne.. Kazimierz. był. przed. woj­ ną.dzielnicą,.gdzie.wciąż.żyła.kultywowana.od.stuleci.tradycja:. tradycja. judaizmu,. a. także. tradycja. Złotego. Wieku. w. dziejach. krakowskich.Żydów.(XVI.i.pierwsza.połowa.XVII.wieku),.zapi­ sana.w.legendach.i.mitach..Gdy.zaś.połączyć.to.z.faktem,.że.we. wspomnieniach. dawnych. mieszkańców. miasta. utrwalony. został. portret.mitycznej.krainy.dzieciństwa,.przez.dziesięciolecia.noszo­ ny.w.pamięci.autorów,.jasne.staje.się,.że.pisząc.o.przedwojennej. dzielnicy.żydowskiej,.nie.sposób.pominąć.jeszcze.jednego.zjawi­ ska..Chodzi.o.mit.Kazimierza.zachowany.w.pamięci.krakowian. żydowskiego.pochodzenia.. W. latach. osiemdziesiątych. i. na. początku. lat. dziewięćdzie­ siątych.na.Kazimierzu.wiedziało.się,.że.jest.on.dawną.dzielnicą. żydowską.. Ale. co. to. tak. naprawdę. znaczy,. że. już. nią. nie. jest?. Przywracanie. pamięci. o. żydowskim. Krakowie. to. także. mówie­ nie.o.Zagładzie.krakowskich.Żydów..Jakie.były.losy.żydowskich. mieszkańców.miasta.w.czasie.drugiej.wojny.światowej?.Aby.zro­ zumieć.dzisiejszy.Kazimierz,.trzeba.zmierzyć.się.z.tym.pytaniem.. Pisząc.o.wydarzeniach,.których.świadkami.stały.się.ulice.dzielnicy. w.latach.1939–1945,.uznałam.za.konieczne.podążyć.śladami.jej. mieszkańców. i. zrekonstruować. także. topografię. podgórskiego. getta.. Aby. to. uczynić,. czytam. wojenne. świadectwa,. takie. jak:. Dziewczynka z listy Schindlera. Oczami dziecka.Stelli.Müller­Ma­ dej,.Apteka w getcie krakowskim.Tadeusza.Pankiewicza.oraz.wo­ jenne.relacje.Miriam.Akavii. 12 WSTĘP Powojenna.i.najnowsza.historia.Kazimierza.prowokuje.kolej­ ne.pytania..Krakowska.dzielnica.to.z.jednej.strony.dokument.kil­ kusetletniej.tradycji.żydowskiego.życia,.z.drugiej.zaś.przestrzeń. naznaczona.wojenną.traumą.i.degradacją.z.okresu.PRL­u..Kazi­ mierz.jest.w.związku.z.tym.uwikłany.w.skomplikowane.dylematy. związane.z.rewitalizacją,.z.przywracaniem.pamięci.o.żydowskim. dziedzictwie.miasta.i.z.kwestią.pamięci.o.Holokauście..Jaka.jest. więc. dzisiejsza. tożsamość. dzielnicy?. To. pytanie. budzi. obecnie. wiele. kontrowersji.. Odpowiedzi. na. nie. będę. szukać. we. wspo­ mnianej.literaturze.dokumentu.osobistego,.a.także.w.najnowszej. polskiej.prozie.fikcjonalnej. *** Chciałabym.podziękować.osobom,.które.przyczyniły.się.do.powsta­ nia.książki..Szczególne.podziękowania.za.cenne.wskazówki.i.spostrze­ żenia. kieruję. w. stronę. prof.. dr.. hab.. Ryszarda. Nycza. oraz. recenzen­ tek.pracy,.prof..dr.hab..Moniki.Adamczyk­Garbowskiej.i.prof..dr.hab.. Eugenii.Prokop­Janiec..Serdeczne.podziękowania.niech.zechcą.przyjąć. także. Łukasz. Bielecki,. Marta. Czerwonka,. dr. Lucyna. Drożdżowicz,. Marta. Ekiert,. Teresa. Korczowska,. Ewa. Olszowska,. Anna. Pióro,. Jan. Sadkiewicz,.Paul.Surma.i.Mateusz.Wojtoń.oraz.Janina.Chlasta,.Domi­ nika.Kwinta.i.Grzegorz.Suchojad. R o z d z i a ł . p i e r w s z y Miasto odbudowane z pamięci. Przedwojenny Kazimierz we wspomnieniach krakowskich Żydów N a .początku.lat.dziewięćdziesiątych.fotograf.Stanisław. Markowski.wydał.album.pod.tytułem.Krakowski Kazi- mierz. Dzielnica żydowska 1870–1988..We.wstępie.napisał:. Kazimierz.dzisiaj.–.to.najbiedniejsza,.rozpadająca.się.dzielnica.Krako­ wa..Mimo.to.jest.nadal.piękna..Zachowała.w.sobie.charakter.dawnego. miasta.żydowskiego1.(...).. 1. Stwierdzenie. to. wymaga. doprecyzowania.. Miasto. Kazimierz. powstało. w.1335.r.,.zaś.Żydzi.krakowscy.zostali.tutaj.przeniesieni.na.polecenie.Jana. 14 Rozdział PieRWSzy Wiele.tu.zabytków.kultury.żydowskiej,.wiele.pamiątek,.wiele.też.tajem­ nic,.których.do.końca.nie.da.się.chyba.odsłonić..Próbowałem.jednak. (...)..Rozpocząłem.wędrówkę.po.muzeach,.archiwach,.strychach.w.po­ szukiwaniu.zdjęć,.z.których.mógłbym.„odbudować”.odeszły.świat2.. Ze.zdobytych.w.ten.sposób.fotografii.Markowski.ułożył.opowieść. o.losach.Kazimierza.i.jego.przedwojennych.mieszkańców. Autor.albumu.nie.jest.odosobniony.w.dążeniu.do.rekonstruk­ cji.świata.krakowskich.Żydów..Można.powiedzieć,.że.od.końca. lat.osiemdziesiątych,.od.czasu.upadku.komunizmu,.równocześnie. z.urbanistycznym. projektem. rewitalizacji. dzielnicy. żydowskiej,. rozwija.się.program.przywrócenia.pamięci.o.żydowskim.Krako­ wie..Lata.osiemdziesiąte.to.pierwsze.próby.publicznej.dyskusji.na. temat.kwestii.polsko­żydowskich.na.łamach.prasy,.a.także.inicja­ tywy. kulturalne,. takie. jak. Festiwal. Kultury. Żydowskiej,. którego. pierwsza.skromna.edycja.odbyła.się.w.1988.roku..W.tym.czasie. trwają. również. przygotowania. do. utworzenia. Centrum. Kultury. Żydowskiej,.otwartego.w.1993.roku3.. Olbrachta.w.1495.r..(wcześniej.mieszkali.w.rejonie.dzisiejszej.ul..św..Anny).. Początkowo.zajmowali.niewielki.teren.w.okolicy.Starej.Synagogi,.który.stop­ niowo.się.rozszerzał.i.ostateczny.zasięg.uzyskał.w.1608.r..Tak.zwane.miasto. żydowskie. był. to. wówczas. rejon. pomiędzy. dzisiejszymi. ulicami. Starowiśl­ ną,.Dajwór,.Wawrzyńca,.Józefa,.Bożego.Ciała.i.Miodową..W.1822.r..Senat. Wolnego. Miasta. Krakowa. podejmuje. decyzję. o. zburzeniu. murów. miasta. żydowskiego..W.ciągu.XIX.wieku.dochodzi.do.zintegrowania.dawnego.mia­ sta.żydowskiego.z.Kazimierzem.„chrześcijańskim”,.zmienia.się.także.status. Kazimierza,.który.przestaje.być.osobnym.miastem.i.staje.się.dzielnicą.Kra­ kowa,.zamieszkaną.w.większości.przez.Żydów..W.związku.z.tym.przyjęło.się. nazywać.Kazimierz.dzielnicą.żydowską.(zob..B..Krasnowolski,.Rozwój ur- banistyczny i architektoniczny miasta żydowskiego na krakowskim Kazimierzu,. „Krzysztofory”.1988,.nr.15,.s..84–98;.tenże,.Ulice i place krakowskiego Ka- zimierza. Z dziejów Chrześcijan i Żydów w Polsce,.Universitas,.Kraków.1992,. s..11–24;.A..Legutko­Ołownia,.Krakowski Kazimierz – miasto rozstań i powro- tów,.Bezdroża,.Kraków.2004,.s..17–21;.S..Świszczowski,.Miasto Kazimierz pod Krakowem,.Wydawnictwo.Literackie,.Kraków.1981,.s..181–217). 3. Procesy.te.nie.ograniczają.się.przy.tym.wyłącznie.do.terytorium.Polski,.ale. obejmują.swym.zasięgiem.całą.Europę..Zob..R.E..Gruber,.Odrodzenie kul- 2. S..Markowski,.Krakowski Kazimierz. Dzielnica żydowska 1870–1988,.Arka,. Kraków.1992,.s..6.. MiaSTo odbudoWane z PaMiĘci 15 Na. przełomie. lat. osiemdziesiątych. i. dziewięćdziesiątych. za­ czyna. się. w. Polsce. publikować. wspomnienia. Żydów,. przedwo­ jennych. mieszkańców. Krakowa.. W. 1990. roku. zostaje. wydana. autobiograficzna.powieść.Moja winnica.Miriam.Akavii4,.dwuję­ zycznej.pisarki.z.Krakowa,.mieszkającej.na.stałe.w.Izraelu.i.ak­ tywnie.uczestniczącej.w.polsko­izraelskim.dialogu..W.1991.roku. Irena.Bronner.publikuje.Cykady nad Wisłą i Jordanem5..Impulsem. do. napisania. książki. jest. dla. autorki. konkurs. na. wspomnienia. o.rodzinie.ogłoszony.przez.Związek.Krakowian.w.Izraelu..W.tym. samym.czasie.ukazuje.się.Kim pan jest, panie Grymek?.Natana. Grossa,.filmowca,.pisarza.i.tłumacza..We.wstępie.czytamy:. Tak.powstał.ten.przyczynek.do.jakiegoś.kopca.wspomnień.żydowskiego. Krakowa.–.żywię.nadzieję,.że.taki.zostanie.usypany.(...)..Byłbym.szczęś­ liwy,.gdyby.moje.zapiski.natchnęły.i.innych.rozbitków.żydowskiego.Kra­ kowa.do.spisania.wspomnień.o.rodzinnym.domu6.. Apel. Grossa. nie. pozostaje. bez. odpowiedzi.. Lata. dziewięć­ dziesiąte.XX.wieku.i.pierwsze.lata.wieku.XXI.przynoszą.kolej­ ne.próby.przypomnienia.żydowskiego.Krakowa..Henryk.Vogler,. autor.trzytomowego.Autoportretu z pamięci 7.publikuje.Wyznanie tury żydowskiej w Europie,.przeł..A..Nowakowska,.Pogranicze,.Sejny.2004,. s..20–21..Natomiast.zjawisko.przywracania.pamięci.o.żydowskim.Krakowie. omawiam.szerzej.w.rozdziale.czwartym.. 4. Zob..M..Akavia,.Moja winnica,.Państwowy.Instytut.Wydawniczy,.Warszawa. 1990..Wydanie.hebrajskie.–.Dvir,.Tel.Awiw.1984. 5. Zob.. I.. Bronner,. Cykady nad Wisłą i Jordanem,. Wydawnictwo. Literackie,. Kraków.1991. 6. N..Gross,.Kim pan jest, panie Grymek?,.Wydawnictwo.Literackie,.Kraków. 2005,.s..8.(pierwsze.polskie.wydanie.wspomnień.Grossa.–.Wydawnictwo. Literackie,.Kraków.1991;.wydanie.hebrajskie.–.Eked,.Tel.Awiw.1986..Nie­ dawno. zostały. opublikowane. także. wspomnienia. brata. Natana. Grossa:. Y..Gross,.Wybrało mnie życie. Wspomnienia z czasów okupacji i nie tylko,.Ra­ bid,.Kraków.2008). 7. Zob.. H.. Vogler,. Autoportret z pamięci,. Wydawnictwo. Literackie,. Kraków. 1978–1981,.t..1–3. 16 Rozdział PieRWSzy mojżeszowe. Wspomnienia z utraconego czasu8..Następnie.Centrum. Kultury. Żydowskiej. wydaje. Co mnie i tobie Polsko... Eseje bez uprzedzeń.Rafaela.F..Scharfa,.jednego.z.założycieli.tej.instytucji,. jak. również. współzałożyciela. Instiute. for. Polish­Jewish. Studies. w.Oxfordzie.i.pisma.„The.Jewish.Quarterly”..W.przedmowie.Jan. Błoński.określa.autora.mianem.„strażnika.żydowskiej.i.krakow­ skiej. pamięci. (...),. ostatniego. świadka,. który. pragnie. uchować. żydowską. i. krakowską. szczególność”9.. Kilka. lat. później. Scharf. zainicjuje. powstanie. zbioru. rozmów. Ich Miasto. Wspomnienia Izraelczyków, przedwojennych mieszkańców Krakowa10.. Ponadto. na.początku.XXI.wieku.ukazują.się.trzy.powieści.osadzone.w.re­ aliach. przedwojennego. żydowskiego. Krakowa:. autobiograficzny. Aszkenazyjczyk.Mordechaja.Arielego11,.Ze złości.współautora.Ich Miasta,.Irka.Grina12.oraz.Sekret Kroke.Małgorzaty.i.Michała.Kuź­ mińskich13. Podsumowaniem.szeregu.inicjatyw.wydawniczych.z.ostatnich. lat.był.natomiast.album.towarzyszący.ekspozycji.w.Międzynaro­ dowym.Centrum.Kultury.w.Krakowie14.–.Świat przed katastrofą. ..8. Zob..tenże,.Wyznanie mojżeszowe. Wspomnienia z utraconego czasu,.Państwo­ ..9. wy.Instytut.Wydawniczy,.Warszawa.1994. J..Błoński,.Przedmowa,.do:.R.F..Scharf,.Co mnie i tobie Polsko... Eseje bez uprzedzeń/ Poland, What have I To Do With Thee... Essay Without Prejudice,. Fundacja.Judaica,.Universitas,.Kraków.1996,.s..7..Zob..także.http://www.in­ dependent.co.uk/news/obituaries/rafael­scharf­548773.html.(24.08.2010). 10. Zob..A.D..Pordes,.I..Grin,.Ich Miasto. Wspomnienia Izraelczyków, przedwo- jennych mieszkańców Krakowa,.Prószyński.i.S­ka,.Warszawa.2006. 11. Zob..M..Arieli,.Aszkenazyjczyk. Biografia możliwa,.przeł..T..Korzeniowski,. Pogranicze,.Sejny.2004. 12. Zob..I..Grin,.Ze złości,.Prószyński.i.S­ka,.Warszawa.2003.. 13. Zob..M..M..Kuźmińscy,.Sekret Kroke,.Świat.Książki,.Warszawa.2009. 14. Wystawa Świat przed katastrofą. Żydzi krakowscy w dwudziestoleciu między- wojennym. była. prezentowana. od. 25. czerwca. do. 28. października. 2007. r.. jako. część. XVII. Festiwalu. Kultury. Żydowskiej.. Ekspozycji. towarzyszyła. konferencja,.która.zaowocowała.tomem:.Przywracanie pamięci. Rewitaliza- cja zabytkowych dzielnic żydowskich w miastach Europy Środkowej,.M..Mu­ rzyn­Kupisz,.J..Purchla.(red.),.Międzynarodowe.Centrum.Kultury,.Kraków. 2008..Wiosną.2008.roku.wystawa rozpoczęła.podróż.po.świecie.–.jak.dotąd. gościła.w.Norymberdze,.Jerozolimie.i.Londynie.(http://www.mck.krakow. pl/prasa/wystawa_Swiat_przed_katastrofa_.w_Londynie.doc,.24.08.2010). MiaSTo odbudoWane z PaMiĘci 17 Żydzi krakowscy w dwudziestoleciu międzywojennym15..Wystawa,. dokumentując.codzienne.życie.żydowskich.obywateli.Krakowa,. którzy.przed.wojną.stanowili.jedną.czwartą.mieszkańców.miasta,. pokazywała,.że.choć.byli.oni.wspólnotą,.to.znacznie.się.między. sobą.różnili:.„Wbrew.stereotypowi.nie.wszyscy.mieszkali.na.Kazi­ mierzu,.nie.wszyscy.mówili.w.jidysz,.nie.wszyscy.nosili.tradycyjny. ubiór”16.. Ekspozycja. poruszała. tematy. takie,. jak. udział. Żydów. w.samorządzie. miasta,. w. jego. życiu. gospodarczym. i. intelektu­ alnym,. a. także. religijność,. działalność. społeczna,. szkolnictwo.. Organizatorzy.określili.swój.cel.następująco:.„mamy.nadzieję,.iż. nasza. opowieść. o. tym. świecie. nie. tylko. pomoże. krakowianom. odzyskać. utraconą. pamięć,. ale. i. pozwoli. tę. pamięć. rozwijać. i.utrwalać”17.. Program.rekonstrukcji.świata.krakowskich.Żydów.wpisuje.się. zapewne.w.zjawisko,.na.które.zwraca.uwagę.Pierre.Nora:. Na.całym.świecie.przeżywamy.nadejście.czasu.pamięci..W.ciągu.ostat­ nich.dwudziestu.lub.dwudziestu.pięciu.lat.wszystkie.kraje,.grupy.spo­ łeczne,.etniczne,.rodzinne.przeżyły.głęboką.przemianę.stosunku,.jaki. tradycyjnie.utrzymywały.z.przeszłością..Przemiana.ta.przybrała.rozma­ ite.formy:.krytyka.oficjalnych.wersji.historii,.odkrywanie.zepchniętych. w.niepamięć.fragmentów.dziejów,.rewindykowanie.śladów.przeszłości,. wymazanej.lub.skonfiskowanej,.kult.korzeni.(roots).i.rozwój.badań.ge­ nealogicznych18.. Francuski.historyk.zauważa.co.najmniej.dwie.przyczyny.takiego. stanu.rzeczy..Po.pierwsze.„demokratyzację.historii”,.czyli.potężny. ruch.wyzwalania.się.i.emancypacji.narodów.i.grup..Proces.ten.pro­ wadzi.do.wyłaniania.się.różnorodnych.form.pamięci.mniejszości.. 15. Zob.. Świat przed katastrofą. Żydzi krakowscy w dwudziestoleciu międzywo- jennym / A World Before a Catastrophe. Krakow’s Jews Between the Wars,.red.. nauk..J.M..Małecki,.wstęp.J..Purchla,.A.B..Skotnicki,.przeł..J..Taylor­Kucia,. Międzynarodowe.Centrum.Kultury,.Kraków.2007. 16. http://www.mck.krakow.pl/arch/swiat/swiat.htm.(24.08.2010). 17. J..Purchla,.A.B..Skotnicki,.Przywrócić pamięć,.w:.Świat przed katastrofą...,. dz..cyt.,.s..7.. 18. P..Nora,.Czas pamięci,.tłum..W..Dłuski,.„Res.Publica.Nowa”.2001,.nr.7,. s..37.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Topografia zydowskiej pamięci. Obraz krakowskiego Kazimierza we współczesnej literaturze polskiej i polsko-żydowskiej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: