Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00308 006970 13420750 na godz. na dobę w sumie
Toponimia powiatu tureckiego. Słownik nazw - ebook/pdf
Toponimia powiatu tureckiego. Słownik nazw - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 118
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3808-8444-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie
Porównaj ceny (książka, ebook (-19%), audiobook).

Publikacja - słownik ojkonimów i anojkonimów z powiatu tureckiego stanowi znakomite źródło poznania nazw miejscowych i terenowych ze wschodniej Wielkopolski. Zawiera 1725 haseł skonstruowanych według przejrzystej struktury: wyraz hasłowy, zapisy form gwarowych nazwy, informacja na temat charakteru obiektu, etymologia naukowa nazwy, historia obiektu lub jego ludowa etymologia. Materiał słownikowy został zgromadzony samodzielnie przez autorkę w wyniku eksploracji terenowej w latach 2010-2012, podczas której przeprowadzono rozmowy ze 195 informatorami, oraz w wyniku ekscerpcji źródeł historycznych.

Praca stanowi cenny zbiór zestawiający toponimy z powiatu tureckiego obszaru położonego we wschodniej części Wielkopolski, dotychczas nieopracowanego przez onomastów [...\ Jest dobrym uzupełnieniem publikacji dotyczących terenów sąsiednich [...\ Praca ma charakter językoznawczy, choć jej odbiorcami mogą być także przedstawiciele innych dyscyplin, a także nieprofesjonaliści, zainteresowani tematyką regionalną dotyczącą Wielkopolski.

Z recenzji prof. dr hab. Doroty Rembiszewskiej
(Instytut Slawistyki PAN)

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Ewelina Zając – Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny Katedra Dialektologii Polskiej i Logopedii, 90-236 Łódź, ul. Pomorska 171/173 RECENZENT Dorota Rembiszewska REDAKTOR INICJUJĄCY Urszula Dzieciątkowska OPRACOWANIE REDAKCYJNE Małgorzata Szymańska SKŁAD I ŁAMANIE Munda – Maciej Torz PROJEKT OKŁADKI Stämpfli Polska Sp. z o.o. Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Shutterstock.com Publikacja dofinansowana z dotacji celowej dla młodych naukowców oraz uczestników studiów doktoranckich w 2016 r. © Copyright by Ewelina Zając, Łódź 2016 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2016 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07545.16.0.M Ark. wyd. 7,0; ark. druk. 7,375 ISBN 978-83-8088-443-4 e-ISBN 978-83-8088-444-1 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 SPIS TREŚCI Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wykaz stosowanych skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Słownik. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Bibliografia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . The toponymy of Turek district. Dictionary of names. Summary. . . 7 13 17 115 117 WSTĘP W dorobku polskiej onomastyki znajdują się liczne monografie z zakresu toponi- mii. Do tej pory opublikowano materiał onimiczny pochodzący z różnych regionów Polski: z Mazowsza1, Małopolski2, Śląska3, Pomorza4, Lubelszczyzny5, północno- -wschodniej części kraju6 oraz z ziemi łódzkiej7. Teren zachodniej8 i historycznej Wielkopolski9 oraz północno-zachodniej części dawnego województwa konińskie- go10 został częściowo przebadany pod tym kątem. Materiał onomastyczny zebrany na terenie Wielkopolski służył wcześniej celom historyczno-językowym w różnych 1 A. Wolff, Mazowieckie nazwy terenowe, „Onomastica” 1969, R. XIV, s. 74–80; K. Zierhoffer, Nazwy miejscowe północnego Mazowsza, Wrocław 1957. 2 D. Kopertowska, Nazwy miejscowe województwa kieleckiego, Warszawa–Kraków 1984; K. Rymut, Na­ zwy miejscowe północnej części dawnego województwa krakowskiego, „Prace Onomastyczne” VIII, Wrocław 1967; W. Lubaś, Nazwy miejscowe południowej części dawnego województwa krakowskiego, „Prace Onomastyczne” IX, Wrocław 1968; E. Pawłowski, Nazwy miejscowości Sądecczyzny, cz. I: Nazwy miast, wsi, przysiółków oraz dzielnic miejskich i wiejskich, „Prace Komisji Językoznawstwa” XXV, Wroc- ław 1971; E. Pawłowski, Nazwy terenowe Ziemi Sądeckiej, „Prace Onomastyczne PAN” 1984, t. XXX. 3 R. Mrózek, Nazwy miejscowe dawnego Śląska Cieszyńskiego, Katowice 1984; S. Rospond, Śląskie studia toponomastyczne, cz. I: Topographica, „Rozprawy Komisji Językowej Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego” 1959, t. II, s. 31–64; cz. II: Possesiva, „Rozprawy Komisji Językowej Wrocławskiego To- warzystwa Naukowego” 1961, t. III, s. 5–100; tenże, Patronimiczne nazwy miejscowe na Śląsku, „Prace Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego” 1964, Seria A, t. LXXXIX. 4 E. Breza, Toponimia powiatu kościerskiego, Gdańsk 1974; H. Górnowicz, Toponimia Powiśla Gdań­ skiego, Gdańsk 1980; E. Jakus-Borkowa, Toponimia powiatu świeckiego, Wrocław 1987. 5 M. Łesiów, Terenowe nazwy własne Lubelszczyzny, Lublin 1972; M. Olejnik, Mikrotoponimia powiatu włodawskiego, Lublin 2014. 6 K. Szcześniak, Nazwy miejscowości byłych powiatów oleckiego i gołdapskiego, Gdańsk 1994; Słownik nazw terenowych północno-wschodniej Polski, t. 1–2, oprac. N. Barszczewska, J. Głuszkowska-Babic- ka, T. Jasińska-Socha, J. Smułkowa, Warszawa 1992. 7 M. Kamińska, Słownictwo topograficzne w gwarach okolic Łodzi, „Onomastica” 1964, R. IX, s. 203–223. 8 M. Rutkiewicz, Toponimia środkowozachodniej części województwa wielkopolskiego, Poznań 2002; taż, Nazwy terenowe i miejscowe w gminie Miedzichowo, Poznań 1997. 9 D. Podlawska, Nazwy miejscowe z terenu XVI-wiecznego województwa poznańskiego, cz. 1, cz. 2, Słupsk 1990. 10 J. Chojnacki, Nazwy terenowe w północno-zachodniej części województwa konińskiego, Poznań 1995. Wstęp 7 zakresach (por. prace H. Górnowicza, F. Nieckuli11). Jednak obszar południowo- -wschodniej części województwa wielkopolskiego nie miał dotąd monograficznego opracowania nazewnictwa miejscowego i terenowego. Powiat turecki12 położony jest w malowniczym zakątku wschodniej Wielkopol- ski, który posiada wiele walorów przyrodniczych i kulturowych, związanych z wsią polską. W skład powiatu wchodzi osiem gmin: Brudzew, Dobra, Kawęczyn, Mala- nów, Przykona, Tuliszków, Turek i Władysławów o łącznej powierzchni 929,3 km2, a zamieszkiwany jest przez około 84 tys. mieszkańców. Głównym ośrodkiem ad- ministracyjnym i gospodarczym powiatu jest miasto Turek. Dzięki obszarom krajo- brazu chronionego, kompleksom leśnym, parkom krajobrazowym, akwenom oraz pomnikom przyrody środowisko naturalne regionu jest bardzo atrakcyjne. Głów- nym bogactwem naturalnym jest węgiel brunatny, wydobywany na terenie czterech gmin: Brudzewa, Przykony, Turku i Władysławowa. Pod wpływem działalności kopalni „Adamów” pod koniec XX wieku krajobraz uległ przeobrażeniom, pozo- stawiając zalesione hałdy i zbiorniki wodne. W słowniku znajdują się nazwy miejscowe – ojkonimy (nazwy miast, wsi i ich części) i terenowe – anojkonimy (lądowe: nazwy pól, łąk, lasów, pagórków, oraz wodne: nazwy rzek, jezior, stawów). Stanowi on zestawienie wszystkich aktualnych toponimów funkcjonujących na badanym obszarze oraz nazw dawnych zanotowa- nych w źródłach i na mapach oraz biernych, nieużywanych obecnie, ale przecho- wywanych w pamięci mieszkańców. Część miejscowości została zlikwidowana w wyniku działalności odkrywkowej kopalni węgla brunatnego „Adamów”, ale wysiedleni mieszkańcy wsi wracają wspomnieniami do miejsc, które były im bli- skie. Omawiane są tu nazwy urzędowe, oficjalne, nieoficjalne, znane powszechnie i używane tylko lokalnie, którymi mieszkańcy posługują się od wielu lat, stosując je na co dzień. Słownik zawierający 1725 nazw stanowi pierwszą część monografii poświęconej toponimii powiatu tureckiego. Materiał słownikowy zgromadzony został w wyniku eksploracji terenowej w latach 2010–2012, podczas której przeprowadzono rozmo- wy ze 195 informatorami. Badania terenowe to wymagające, lecz niezwykle war- tościowe zajęcie. Bardzo czasochłonne, a niekiedy nawet i uciążliwe, okazały się wywiady z informatorami, których niezmiernie trudno było przekonać o ważności i celowości pracy. Byli nimi rdzenni mieszkańcy poszczególnych wsi, najczęściej powyżej 40. roku życia, stale tu mieszkający, w większości będący rolnikami, któ- rzy z pozostałymi mieszkańcami wsi rozmawiają czystą gwarą, zaś w kontakcie z obcymi używają języka literackiego, jednak niepozbawionego cech gwarowych, 11 H. Górnowicz, Rodowe nazwy miejscowe Wielkopolski, Małopolski i Mazowsza, „Gdańskie Zeszyty Humanistyczne” 1968, t. X, Seria Filologia, nr 3, s. 1–197; F. Nieckula, Nazwy miejscowe z sufiksem -ov-, -in- na obszarze Wielkopolski i Małopolski, Wrocław 1971. 12 Zob. np. M. Górzyński, Zabytki miasta Turku i powiatu tureckiego. Miasto Turek, Turek 2009. 8 Wstęp zwłaszcza fonetycznych13. Zdarzało się, że w jednej miejscowości prowadzono roz- mowy z kilkoma informatorami, ponieważ wielu mieszkańców pragnęło wyjaśnić skąd pochodzi nazwa ich miejsca zamieszkania, co niejednokrotnie prowadziło do tworzenia tzw. etymologii ludowej14. W celu uzupełnienia danych, zgromadzonych podczas badań terenowych, sięgnięto również do współczesnych i archiwalnych map topograficznych i kata- stralnych powiatu tureckiego15. Materiał wyekscerpowano także z prac topono- mastycznych S. Kozierowskiego16, z materiału historycznego opracowanego przez S. Zajączkowskiego i S. M. Zajączkowskiego17 oraz pracy magisterskiej M. G. Sku- biszewskiej18. W prezentowanym słowniku zawarto wszystkie nazwy zgromadzone w wyniku eksploracji terenowej i ekscerpcji źródeł. Jednak toponimia to dział onomastyki in statu nascendi – stare nazwy, nieużywane przez mieszkańców zanikają, a nowe pojawiają się dość szybko, co może być uwarunkowane np. zmianą właściciela grun- tu. Praca ma charakter stricte materiałowy, a nie historyczny czy historyczno-języ- kowy, stąd brak najstarszych zapisów nazw wsi oraz informacji o losach poszcze- gólnych miejscowości czy obiektów. Należy też zaznaczyć, że zebrany materiał to stan aktualny na czas jego gromadzenia, czyli lata 2010–2012. Do czasu ukazania się publikacji wiele z tych ojkonimów i anojkonimów mogło zniknąć lub mogły pojawić się nowe określenia. Zgromadzony materiał przedstawiony został w postaci alfabetycznego słownika nazw, dla których opracowano odrębne artykuły hasłowe. Wyrazem hasłowym19 jest każdy ojkonim i anojkonim prosty (jednoskładni- kowy, jednoczłonowy), jak również wszystkie kolejne składniki nazw wielowyra- zowych. Hasłem w słowniku jest postać leksykalna wyrazu, a nie jego warianty 13 H. Górnowicz podkreślał, że dla badań toponomastycznych informator nie musi doskonale i konse- kwentnie mówić gwarą, ale fakt ten jest mile widziany. Zob. H. Górnowicz, Kompleksowe badania regionalne w zakresie toponomastyki, w: Warsztat współczesnego onomasty. Materiały z III Ogólno­ polskiej Konferencji Onomastycznej, pod red. D. Kopertowskiej, Kielce 1983, s. 105. 14 I. Nowakowska-Kempna, Polskie nazwy miejscowe (analiza synchroniczna), „Prace Językoznawcze. Onomastyka” 1978, t. IV, s. 25. 15 Mapy topograficzne i katastralne uzyskano dzięki Sławomirowi Piątkowskiemu. 16 S. Kozierowski, Pierwotne osiedlenie dorzecza Warty od Koła do ujścia w świetle nazw geograficz­ nych, „Slavia Occidentalis” 1926, t. V, s. 112–246; Pierwotne osiedlenie pogranicza wielkopolsko-ślą­ skiego między Obrą i Odrą a Wartą i Bobrem w świetle nazw geograficznych, „Slavia Occidentalis” 1928, t. VII, s. 172–329; 1929, t. VIII, s. 231–291; Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej wschodniej Wielkopolski, t. I, Poznań 1926, t. II, Poznań 1928; Badania nazwy topograficznych na obszarze dawnej zachodniej i środkowej Wielkopolski, t. II, Poznań 1922. 17 S. Zajączkowski, S. M. Zajączkowski, Materiały do „Słownika geograficzno-historycznego dawnych ziem łęczyckiej i sieradzkiej do 1400 roku”, cz. I, Łódź 1966; cz. II, Łódź 1970. 18 M. G. Skubiszewska, Nazwy miejscowe i terenowe gminy Tuliszków, praca magisterska napisana pod kierunkiem prof. B. Walczaka, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań. 19 E. Jakus-Borkowa, K. Nowik, Nazwy miejscowości w Polsce. Układ a tergo, Opole 2010, s. III. Wstęp 9 fonetyczne, choć w niektórych nazwach zachowano w wyrazie hasłowym zmorfo- logizowane cechy gwarowe (np.: Iglonka, Kamionka, Wypalonki). Wyraz hasłowy został wyróżniony w artykule pismem pogrubionym. Jest nim nazwa we współczes- nej postaci morfologicznej w zapisie ortograficznym, co ułatwia korzystającemu ze słownika znalezienie wyrazu. Nie podawano końcówek fleksyjnych przypadków zależnych, nazwy zapisano tylko w mianowniku. Jeśli toponim składał się z kilku elementów, wszystkie jego człony zapisane zostały wielkimi literami. Uznając na- zwy typu Pod Lasem, Na Trzech Brzozach za dwu- i wieloczłonowe, przyjęto, że przyimki Pod, Na są członami nazw, a więc ich pisownia małą literą byłaby niezgod- na z normą zapisu nazw własnych. Po wyrazie hasłowym po myślniku znalazły się zapisy form gwarowych nazwy, podane w pisowni fonetycznej kursywą, poprzedzone kwalifikatorem gw. Oddają one wymowę poszczególnych informatorów, dlatego w jednym haśle może znaleźć się kilka wariantów fonetycznych tej samej nazwy. W następnej kolejności zapisano informację na temat charakteru obiektu oraz jego lokalizacji. Z uwagi na fakt, iż jedna nazwa może odnosić się do kilku obiektów, zostały one uporządkowane w następującej kolejności: miasta/wsie, części miejsco- wości, pola, łąki, lasy, obiekty wodne i inne. Następnie podano nazwę/y miejscowo- ści, w której znajduje się obiekt oraz w nawiasach okrągłych gminę/y. Jeśli jedna na- zwa była określeniem dla kilku obiektów w różnych gminach, wówczas w kolejności wymieniania obiektów pod uwagę brano nazwy gmin w porządku alfabetycznym, a następnie układ obiektów według ich charakteru. Dalszą informacją jest etymologia naukowa nazwy. W przypadku toponimów, powstałych od nazw osobowych oraz miejscowych, podano odpowiednią nazwę własną, opatrzoną skrótem bibliograficznym słownika, w którym jest notowana, z uwzględnieniem tomu i strony. Onimów pochodzących od antroponimów nie dzie- lono kolejno na imiona, nazwiska i przezwiska, gdyż w przypadku nazw dawnych, staropolskich, często nie wiadomo, jaką funkcję pełniła dana nazwa osobowa. W od- niesieniu do toponimów odapelatywnych ich budowę słowotwórczą analizowano w opozycji do wyrazów pospolitych. Jeśli dana nazwa miała lub ma pod względem budowy słowotwórczej odpowiednik w wyrazie pospolitym, wówczas traktowano ją jako bezsufiksalną, czyli bez kreacji formalnojęzykowej (zaliczono tu również topo- nimy motywowane przez zdrobniałe formy wyrazów pospolitych, np.: Górki, Laski, Piaski). Natomiast, jeśli nie istniał apelatyw, któremu równa byłaby nazwa własna, uznano ją za utworzoną za pomocą sufiksu, czyli za nazwę z kreacją formalnojęzyko- wą, podzielną słowotwórczo20 (np.: Parcelew, Smolina) i podano wyraz motywujący. Znaczenie apelatywu, ujęte w „łapkach” (‘’), określono na podstawie słowników języ- ka polskiego i słowników gwarowych, co zaznaczono stosownym skrótem bibliogra- 20 Pamiętać należy, że w okresie staropolskim i średniopolskim funkcjonowało wiele apelatywów, które nie zostały odnotowane w słownikach. 10 Wstęp ficznym, zawierającym obok literowego symbolu tytułu (czasami nazwiska), również oznaczenie tomu (cyfrą rzymską) i strony (cyfrą arabską). Przy wskazywaniu źródła apelatywów nowszych powoływano się na Uniwersalny słownik jezyka polskiego21, natomiast podczas definiowania leksemów archaicznych sięgnięto do Słownika war­ szawskiego22, Słownika języka polskiego pod redakcją S. Lindego23 lub W. Doroszew- skiego24. Nie opatrywano definicjami słownikowymi oraz nie wskazywano źródła apelatywu dla jasnych określeń typu droga, gawron, las, rów, a jedynie te hasła, które mogą być nieznane, dwu- lub wieloznaczne pod względem interpretacyjnym. Jeśli kilka nazw miało takie samo pochodzenie, źródło zapisywano tylko jeden raz, w formie podstawowej nazwy (kiedy miała ona postać liczby pojedynczej i mnogiej, wówczas w liczbie pojedynczej) lub w pierwszej w kolejności alfabetycznej. W od- niesieniu do nazw wieloczłonowych omówiono pochodzenie kolejnych elementów składowych. Formy, od których pochodziły, podano w liczbie pojedynczej (oprócz pluralia tantum, co zostało zaznaczone) i w rodzaju właściwym dla określanej jed- nostki nazewniczej, np. Krzyżowe Dukty – gw. k2y3ove dukty, łąki w lasach we wsi Olesin (gm. Włady- sławów) – zest. z 1 czł. przym. krzyżowy, 2 czł. od ap. dukt. W nazwach albo członach nazw, pochodzących od przymiotników odrzeczow- nikowych lub od rzeczowników, w nawiasie po dwukropku podano rzeczownik (nazwę własną), od którego został utworzony dany wyraz. Jeśli był to przymiotnik pochodzący do wyrazu pospolitego, ale funkcjonujący samodzielnie, w nawiasie nie zapisywano pochodzenia odrzeczownikowego, np. Józinki – gw. juZiKKi, część wsi Sarbicko, dawniej wieś (gm. Tuliszków) – od n. os. Józinek (: n. os. Józef) SSNO II 495, ale Kacze Dołki – gw. kale doW Ki, stawy we wsi Ogorzelczyn (gm. Tuliszków) – zest. z 1 czł. przym. kaczy, 2 czł. od ap. dołek. Po omówieniu etymologii naukowej nazwy, w niektórych artykułach hasłowych po kropce podana została historia obiektu lub jego ludowa etymologia, np. Manhatan – gw. mąhatan, część wsi Dziadowice (gm. Malanów) – od n. miejsc. Manhattan 1. ‘okręg w Nowym Jorku, w którym znajdują się liczne atrakcje turys- tyczne oraz centrum finansowe (Wall Street), najdroższa dzielnica Nowego Jorku’ SNG 176–177, 2. ‘dzielnica zabudowana nowoczesnymi, wysokimi budynkami’ Rutk 146. Część wsi bardzo biedna, do której trzeba dojechać żwirową drogą, znaj- dują się tam ziemie najgorszej klasy – nazwa ironiczna. Informacje o pochodzeniu nazw, uzyskane od informatorów, są często nie- zgodne z prawdą historyczną oraz właściwą motywacją nazwy. Dlatego niektóre 21 Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. A. Grzegółki-Maciejewskiej, t. I–V, Warszawa 2003. 22 J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, Słownik języka polskiego, t. I–VIII, Warszawa 1900–1927. 23 M. S. B. Linde, Słownik języka polskiego, t. I–VI, Warszawa 1994. 24 Słownik języka polskiego, pod red. W. Doroszewskiego, t. I–XI, Warszawa 1958–1969. Wstęp 11 interpretacje nazw w publikacji mogą budzić kontrowersje, gdyż są one inne niż zna- ne i powtarzane od lat historie na temat nazwy obiektu. Etymologizowanie jest wła- ściwością ludzkiego umysłu, każdy użytkownik języka, chcąc wytłumaczyć skąd się wzięła nazwa, tworzy mity, legendy, dotyczące nazwy na zasadzie asocjacji, bez odwoływania się do analizy struktury słowotwórczej jej pierwotnego podłoża lek- sykalnego. Językoznawca zaś rozpatruje nazwę pod kątem jej budowy, źródłosłowu, stąd różnice w etymologii naukowej i ludowej25. Ludowe etymologie opierają się na skojarzeniach, często asocjacje te dotyczą sfery fonicznej czy semantycznej nazwy, a nierzadko występują one w kontekście nacechowanym emocjonalnie. W niektórych artykułach hasłowych pojawiają się odsyłacze do nazw o takiej samej lub zbliżonej etymologii, jednak jeśli są to hasła sąsiadujące ze sobą, nie sto- sowano odsyłaczy, np. Krzywe Staje – gw. kRyve staje, pole we wsi: Dąbrowa, Brudzew (gm. Bru- dzew); pole we wsi Radyczyny (gm. Przykona) – zest. z 1 czł. przym. krzywa, 2 czł. od ap. staja. Zob. Staja. Staja – gw. staza, pole we wsi: Tokary, Wojciechów (gm. Kawęczyn) – od ap. staja 1. ‘dawna miara długości, różna w różnych okresach i okolicach, np. w XIX w. równa 1067 m’, 2. ‘dawna miara powierzchni, najczęściej równa 1,2–1,5 ha’ USJP IV 507, ale Staje – gw. staje, pole we wsi Radyczyny (gm. Przykona); pole we wsi Szadów Pański (gm. Turek) – od ap. staja. Formy prasłowiańskie, nazwy osobowe oraz nieznane apelatywy, stanowiące podstawę dla toponimów, nierejestrowane w słownikach, podano z gwiazdką (*), jako formy zrekonstruowane. 25 Zob. A. Paluszak-Bronka, M. Czachorowska, Etymologia ludowa a naukowa nazw wybranych osiedli bydgoskich, w: Najnowsze przemiany nazewnicze, pod red. K. Nowik, Warszawa 1998, s. 401–412. 12 Wstęp WYKAZ STOSOWANYCH SKRÓTÓW Skróty cytowanych źródeł i opracowań26 Atlas języka i kultury ludowej Wielkopolski, pod red. Z. Sobierajskiego i J. Burszty, t. I–VIII, Wrocław 1979, t. IV, Wrocław 1986; t. VI, Wroc- ław 1991; t. VIII, Poznań 1994. P. Bąk, Słownictwo gwary okolic Kramska na tle kultury ludowej, Kra- ków 1960. J. Czubek, Jeszcze o łazach i łazękach, „Język Polski” 1926, R. XI, z. 1, s. 20–25. P. Galas, Łazy w powiecie bocheńskim, „Język Polski” 1927, R. XII, z. 5, s. 153–155. AJKW Bąk Czub Galas Hrabec Korn Handke K. Handke, Nazwy miejscowe typu Holendry, „Rozprawy Komisji Języ- kowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego” 1965, t. XIV, s. 57–68. S. Hrabec, Polskie apelatywa toponomastyczne, „Rozprawy Komisji Ję- zykowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego” 1986, t. XIV, s. 284–332. Korn, Rz M. Kornaszewski, W. R. Rzepka, Huba|| Huby w wielkopolskich naz- wach miejscowych i terenowych, „Slavia Occidentalis” 1967, t. XXVI, s. 61–78. M. Kornaszewski, Nart, narty w polskich nazwach miejscowych i tere­ nowych, „Slavia Occidentalis” 1968, t. XXVII, s. 101–110. B. Kupis, Nasze imiona, Warszawa 1991. J. Łoś, Łazy, załazy, łazęki, „Język Polski” 1925, R. X, z. 4, s. 108–109. Mały słownik gwar polskich, pod red. J. Wronicz, Kraków 2010. H. Oesterreicher, Łazy, w: Symbolae gramaticae in honorem Ioannis Rozvadovski II, Cracovia 1928, s. 389–392. S. Reczek, Podręczny słownik dawnej polszczyzny, Wrocław 1968. Kupis Łoś MSGP Oestrr Recz 26 Pozycje bibliograficzne tu zawarte nie zostały powtórnie zamieszczone w części Bibliografia. Wykaz stosowanych skrótów 13 Rutk M. Rutkowski, Nazwy własne w strukturze metafory i metonimii, Olsz- tyn 2007. RymNMP Nazwy miejscowe Polski. Historia – pochodzenie – zmiany, pod red. K. Rymuta, I–IX, Kraków 2004–2013. RymSIW K. Rymut, Słownik imion współcześnie w Polsce używanych, Kraków 1995. RymSNW K. Rymut, Słownik nazwisk współcześnie w Polsce używanych, t. I–X, Kraków 1992–1994. W. Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 2005. Słownik języka polskiego, pod red. W. Doroszewskiego, t. I–XI, Warsza- wa 1958–1969. SENGP M. Malec, Słownik etymologiczny nazw geograficznych Polski, Warsza- wa 2003. Słownik gwar polskich, pod red. M. Karasia, J. Reichana, J. Okoniowej, A Tyrpy, t. I–IX, Wrocław–Warszawa– Kraków–Gdańsk 1977–2014. J. Karłowicz, Słownik gwar polskich, t. I–VI, 1900–1911. M. S. B. Linde, Słownik języka polskiego, t. I–VI, Warszawa 1994. P. Smoczyński, Nazwy miejscowe Polichna, Polikno oraz inne na tej samej leksykalno-semantycznej bazie oparte, „Onomastica” 1978, R. XXIII, s. 67–93. J. Grzenia, Słownik nazw geograficznych z odmiana i wyrazami pochod­ nymi, Warszawa 2008. Słownik staropolskich nazw osobowych, pod red. W. Taszyckiego, t. I– VI, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1977. Słownik starożytności słowiańskich. Encyklopedyczny zarys kultury Słowian od czasów najdawniejszych, pod red. W. Kowalenki, G. Labu- dy, T. Lehra-Spławińskiego, t. III, Wrocław 1967. Słownik staropolski, pod red. S. Urbańczyka, t. I–XI, Warszawa–Wroc- ław– Kraków 1953–2002. M. Szymczak, Słownik języka polskiego, t. I–III, Warszawa 1978–1981. J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, Słownik języka polskiego, t. I–VIII, Warszawa 1900–1927. B. Sychta, Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, t. I, Wroc- ław 1967. Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. A. Grzegółki-Maciejew- skiej, t. I–V, Warszawa 2003. U. Wójcik, Baza bud- w toponimii polskiej, „Onomastica” 1991, R. XXXVI, s. 73–80. K. Zierhoffer, Formowanie się nazewnictwa od terminów topograficz­ nych na przykładzie wyrazu „łęg”, Wrocław 1986. SB SD SGP SGPK SL Smocz SNG SSNO SSS Sstp SSz SW Sychta USJP Wójcik Zierh 14 Wykaz stosowanych skrótów Skróty określeń, terminów gramatycznych i geograficznych appellativum czasownik człon dawniej gmina gwarowy liczebnik nazwa, nazwy nazwa miejsca27 nazwa narodowości nazwa osobowa niemiecki pluralia tantum polski porównaj potocznie, potoczny przyimek przymiotnik prasłowiański staropolski sufiks, sufiksy ap. czas. czł. daw. gm. gw. licz. n. n. miejsc. n. narod. n. os. niem. pl. t. pol. por. pot. przyim. przym. psł. stp. suf. wyr. przyim. wyrażenie przyimkowe zdr. zest. zgr. zob. zdrobnienie zestawienie zgrubienie zobacz 27 Celowo rozwinięto skrót jako nazwa miejsca a nie nazwa miejscowa, gdyż nazwa miejsca określa tu wsie, części wsi, pola itp. W literaturze onomastycznej przyjmuje się, że nazwa miejscowa to ojkoni- my oficjalne, nadane urzędowo. Wykaz stosowanych skrótów 15 SŁOWNIK Adamczyka – gw. adam1yka, pole, łąka we wsi Młyniska (gm. Przykona) – od Adamskich – gw. adamsKih, pole we wsi Żeroniczki (gm. Przykona) – od n. os. n. os. Adamczyk RymSNW I 8. Adamski RymSNW I 10. Akacjowy – gw. akamjovy, dukt we wsi: Grzymiszew, Tarnowa (gm. Tuliszków) – od przym. akacjowy. Dukt wysadzany akacjami. Akacjówka – gw. akamjufka, droga we wsi Boleszczyn (gm. Przykona) – od ap. akacja. Droga wysadzana akacjami. Albertów – gw. albertuf, wieś (gm. Turek) – od n. os. Albert SSNO I 22. Aleksandrowskie – gw. al#ksandrosKe, pole we wsi Aleksandrów (gm. Przy- kona) – od przym. aleksandrowskie (: n. miejsc. Aleksandrów). Zob. Alek­ sandrów. Aleksandrów – gw. al#ksandruf, wieś (gm. Przykona) – od n. os. Aleksander Alinia – gw. aLiNja, aLiNija, część wsi Małoszyna, dawniej wieś Amelin (gm. Wła- dysławów) – od n. os. Alinia (: n. os. Alina) RymNMP I 17. Amelin – gw. ameLin, dawniej wieś (gm. Władysławów) – od n. os. Amelia Kupis 27. Andrzejowe – gw. aIt_ejove, pole we wsi Gąsin (gm. Przykona) – od n. os. Andrzej SSNO I 28. SSNO I 39. Andrzejówka – gw. aI t _ejufka, pole we wsi Głuchów (gm. Kawęczyn) – od n. os. Andrzej. Pole to było uprawiane przez sołtysa o imieniu Andrzej. Antonin – gw. antYNin, część wsi Miłaczew – Kolonia (gm. Malanów) – od n. os. An­ Apostolskie – gw. apostolsKe, pole we wsi Wojciechów (gm. Kawęczyn) – od toni SSNO I58. n. os. Apostoł RymSNW I 9. Arka – gw. arka, część wsi Chylin (gm. Władysławów) – od ap. arka ‘statek, na któ- rym Noe ocalił z potopu siebie, swoja rodzinę i wybrane zwierzęta’ USJP I 123. Część wsi, w której znajdowały się bardzo ubogie zabudowania. Augustyniakowe – gw. aWgustyNokove, pole we wsi Przykona (gm. Przykona) – od n. os. Augustyniak RymSNW I 96. Słownik 17
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Toponimia powiatu tureckiego. Słownik nazw
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: