Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00270 005624 18999253 na godz. na dobę w sumie
Toruń, Bydgoszcz i kujawsko-pomorskie. Travelbook. Wydanie 1 - książka
Toruń, Bydgoszcz i kujawsko-pomorskie. Travelbook. Wydanie 1 - książka
Autor: Liczba stron: 240
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-6375-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki >> przewodniki turystyczne po polsce
Porównaj ceny (książka, ebook (-35%), audiobook).

Toruń, Bydgoszcz i kujawsko-pomorskie - ten region to prawdziwa perełka na turystycznej mapie Polski. Obok znanych atrakcji, takich jak Toruń i Biskupin, kryje wiele wspaniałych, a w dodatku nieodkrytych miejsc: ruin zamków, romańskich kościołów, średniowiecznych miasteczek czy malowniczych jezior. To również doskonały cel dla aktywnych, na których czekają liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. A po trudach podróży każdy może wypocząć w jednym z uzdrowisk.

Kujawsko-pomorskie zaprasza!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Toruń Bydgoszcz i kujawsko-pomorskie Autorzy przewodnika: Malwina Flaczyńska, Artur Flaczyński Redaktor prowadzący: Paweł Sondej Redakcja: Barbara Gąsiorowska Korekta: Mariusz Miodek Opieka techniczna: Miron Kokosiński Skład: Łukasz Krzak, Miron Kokosiński Opracowanie kartograficzne: Krzysztof Trojan Źródło pochodzenia danych kartograficznych: © OpenStreetMap contributors; www.opendatacommons.org/licenses/odbl Okładka: materiały graficzne zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock Images LLC Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fo- tograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz wydawnictwo Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzysta- nia informacji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel.: 32 2309863 e-mail: redakcja@bezdroza.pl księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: http://bezdroza.pl/user/opinie/?betob1 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydanie I ISBN: 978-83-283-6375-5 Copyright © Helion, 2020 • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! Nasza społeczność 3 I C Ś E R T S I P S Spis treści ATRAKCJE KUJAWSKO-POMORSKIEGO ________________________ 6 INFORMACJE PRAKTYCZNE ___________________ 13 REGION NA CAŁY ROK ______________________________________14 Dojazd ______________________________________________________ 15 Noclegi _____________________________________________________ 15 Wyżywienie _________________________________________________ 15 Aktywny wypoczynek __________________________________________ 16 Pamiątki ____________________________________________________ 17 INFORMACJE KRAJOZNAWCZE ______________ 19 KRAJOZNAWCZE ABC _______________________________________20 Warunki naturalne _____________________________________________ 20 Społeczeństwo _______________________________________________ 23 KUCHNIA REGIONALNA _____________________________________26 X Czarnina kujawska __________________________________________ 29–30 IMPREZY CYKLICZNE _______________________________________30 ZWIEDZANIE _______________________________________34 TORUŃ ___________________________________________________36 Okolice Torunia _______________________________________________ 53 ZIEMIA CHEŁMIŃSKA _______________________________________57 Chełmno ____________________________________________________ 59 Okolice Chełmna ____________________________________________ 64 Grudziądz ___________________________________________________ 67 Okolice Grudziądza ___________________________________________ 73 Brodnica ____________________________________________________ 77 Okolice Brodnicy ____________________________________________ 80 ZIEMIA DOBRZYŃSKA _______________________________________84 Golub-Dobrzyń _______________________________________________ 85 Okolice Golubia-Dobrzynia ____________________________________ 88 BYDGOSZCZ ______________________________________________ 102 Okolice Bydgoszczy ___________________________________________ 121 KUJAWY WŁAŚCIWE _______________________________________ 128 Włocławek _________________________________________________ 129 Okolice Włocławka __________________________________________ 137 Inowrocław _________________________________________________ 147 Okolice Inowrocławia ________________________________________ 153 Kup książkę Poleć książkę 4 I C Ś E R T S I P S PAŁUKI __________________________________________________ 166 Żnin ______________________________________________________ 167 Okolice Żnina ______________________________________________ 171 X Tajemnice Biskupina _____________________________________ 172–173 Mogilno ___________________________________________________ 182 Okolice Mogilna ____________________________________________ 185 KRAJNA _________________________________________________ 193 Sępólno Krajeńskie ___________________________________________ 193 Okolice Sępólna Krajeńskiego __________________________________ 195 Nakło nad Notecią ____________________________________________ 199 X Birdwatching nad Notecią ________________________________ 200–201 Okolice Nakła nad Notecią ____________________________________ 203 BORY TUCHOLSKIE I KOCIEWIE _____________________________208 Tuchola ____________________________________________________ 209 Okolice Tucholi _____________________________________________ 212 Świecie ____________________________________________________ 225 Okolice Świecia _____________________________________________ 228 INDEKS __________________________________________________236 LEGENDA ________________________________________________238 AUTORZY PRZEWODNIKA __________________________________238 AUTORZY ZDJĘĆ __________________________________________239 Kup książkę Poleć książkę Spis planów i map Województwo kujawsko-pomorskie ___________________ przednia okładka Ziemia chełmińska ____________________________________________58–59 Ziemia dobrzyńska __________________________________________ 84–85 Bydgoszcz _________________________________________________104–105 Kujawy właściwe ___________________________________________ 128–129 Pałuki ____________________________________________________ 166–167 Krajna ________________________________________________________ 192 Bory Tucholskie i Kociewie ___________________________________208–209 Toruń – centrum _______________________________________ tylna okładka 5 K E M A R S I P S | P A M   I W Ó N A L P S I P S Spis ramek Kalendarium historyczne ____24–25 Kujawski szablok z zacierkami____27 Ceramiczne niespodzianki ______38 Piernikowe warsztaty___________44 Toruńskie pierniki______________45 Elżbieta Zawacka ______________ 47 Grudziądzkie tramwaje _________69 Trynka, czyli jak Kopernik pomógł mieszkańcom Grudziądza _____72 Anna Wazówna _______________78 Który Dobrzyń? _______________86 Skarb skrwileński ______________92 Lipno – kuźnia talentów ________96 Pan Twardowski w Bydgoszczy __ 107 Magiczne czerwone krzesło ____109 18 południk _________________ 110 TeH2O ______________________ 111 Bydgoskie murale ____________ 116 Fordon ______________________ 118 Kujawy – region wyjątkowy ____ 130 Kujawskie piramidy ___________ 139 Najstarsi osadnicy w Polsce _____ 142 Miasto na solnym wysadzie_____ 150 Bitwa pod Płowcami __________ 162 Zbrodnia w Gąsawie __________ 175 Najstarsza pieśń z Kcyni ________ 181 Kurt Lewin – najwybitniejszy mieszkaniec Mogilna ________ 183 Krajna – kraina skrajna _________194 Borowiacy i Kociewiacy ________ 210 Tajemnice polskiego Indianina __ 212 Olędrzy i mennonici __________230 Kup książkę Poleć książkę Atrakcje kujawsko-pomorskiego SKARBY ARCHITEKTURY Kościół w Strzelnie Najpiękniejszy zespół romański w Polsce. Miejsce wyjątkowe, które co najmniej raz w życiu trzeba zobaczyć. Toruńskie Stare Miasto Według wielu najpiękniejsze w Polsce, zachowane niemal w całości, zachwyca wspaniałymi kamienicami i kościołami o średniowiecznym rodowodzie. Grudziądzkie spichlerze Górujące nad Wisłą, kilkupiętrowe mu- rowane budowle łączące funkcje użyt- kowe z obronnymi. Kup książkę Poleć książkę Chełmno Jedno z najpiękniejszych polskich miasteczek urzeka średniowieczną atmosferą, jest też nazywane miastem zakochanych. Biskupin Znana w całej Polsce rekonstrukcja pre- historycznej osady przybliża życie ludzi sprzed tysięcy lat. Kup książkę Poleć książkę ZAMKI I RUINY Świecie Z wieży majestatycznego zamku roz- ciąga się piękny widok na Wisłę i odległe wieże kościołów Chełmna. Brodnica Symbolem miasta jest ośmiokątna wieża jednego z największych zamków kom- turów państwa krzyżackiego. Golub-Dobrzyń Położony na wzgórzu ponad doliną Drwęcy zamek to jedna z najpiękniej- szych budowli obronnych w Polsce. Radzyń Chełmiński Dwie wieże zrujnowanego zamku są znakomitymi punktami widokowymi. Kruszwica Mysia Wieża na brzegu Gopła stanowi pozostałość warowni z czasów Kazi- mierza Wielkiego, a teraz jest świetnym punktem widokowym. Kup książkę Poleć książkę MIEJSCA PRZYJAZNE DZIECIOM Toruń – Żywe Muzeum Piernika i Muzeum Toruńskiego Piernika Można tu własnoręcznie przygotować ciasto na pierniki. Solec Kujawski – JuraPark Jeden z największych tego typu parków w Europie – ponad 100 figur przedsta- wiających modele gadów naturalnej wielkości. Grudziądz – Megapark Jeden z największych parków rozrywki w województwie. Bydgoszcz Muzeum Mydła i Historii Brudu Wizyta tu sprawi, że dzieci (i dorośli) z pewnością będą się myć chętniej. Zwłaszcza własnoręcznie wykonanym mydełkiem. Rogowo – Zaurolandia Rodzinny park rozrywki to kolejne miej- sce, które pozwoli się wyhasać dzieciom. Bożejewiczki k. Żnina – Silverado City Miasteczko westernowe, które pozwoli poczuć się kowbojem, odwiedzić Indian i zawitać do minizoo. Toruń – Młyn Wiedzy Znakomite miejsce, aby poprzez za- bawę poznać sekrety otaczającego nas świata. Kup książkę Poleć książkę UROKI NATURY Jar Brynicy Głęboko wcięty wąwóz, którego zbocza porasta piękny las grądowy z ponad 200-letnim drzewostanem. Drwęca Rzeka o spokojnym nurcie, jej malowni- cze meandry i leśne ostoje zapewniają spokojny odpoczynek. Rezerwat Piekiełko Malowniczy przełom Brdy o niemal górskim charakterze. Kup książkę Poleć książkę Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy Piękne bory sosnowe porastające pas wydm śródlądowych oraz liczne polo- dowcowe jeziora. Dolina Dolnej Wisły Szeroka dolina królowej polskich rzek; oba brzegi Wisły są objęte ochroną jako parki krajobrazowe. Jezioro Gopło Jedno z najpiękniejszych jezior rynno- wych, z licznymi zatokami i wyspami, które są ostoją wielu gatunków ptaków. Kup książkę Poleć książkę LOKALNE PRZYSMAKI Gzik Kujawski twarożek ze szczypiorkiem podawany jako dodatek do chleba, klu- sek albo ziemniaków w mundurkach. Jajko w gniazdku Jajko sadzone, smażone w skórce kromki chleba. Najlepiej smakuje na śniadanie lub podwieczorek. Pierniki toruńskie Znany na całym świecie symbol Toru- nia. Ich historia sięga XIII w. Winko z chabrów Słodki, orzeźwiający napój o różowo- bursztynowej barwie, który wbrew nazwie nie zawiera alkoholu i bywa podawany dzieciom. Pampuchy Bułki na parze, kiedyś podawane głów- nie z kwaśną śmietaną lub cukrem, dziś często także z owocami i mięsem. Kup książkę Poleć książkę Toruń Kup książkę Poleć książkę 36 ń u r o T TORUŃ Najpopularniejsze miasto w regionie ma wszystkie turystyczne atuty: malownicze położenie nad Wisłą, doskonale zacho- wane zabytki światowej klasy, słynnego torunianina – Mikołaja Kopernika, a także, w myśl zasady „przez żołądek do serca”, lokalny przysmak – pierniki. Historyczne i architektoniczne walory zespołu staro- miejskiego zostały uhonorowane wpisem na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. Toruń oferuje zwiedzającym wiele różnorodnych atrakcji przeznaczonych dla turystów w każdym wieku, a Stare Miasto pełne jest klubów, kawiarni i restauracji. historia Położenie nad wiślanym brodem sprawiło, że jeszcze w czasach prehistorycznych te- reny dzisiejszego Torunia były ośrodkiem osadnictwa przedstawicieli kultury łużyc- kiej. W starożytności przez rzekę przepra- wiali się tu kupcy podążający Bursztyno- wym Szlakiem. W średniowieczu na brzegu Wisły stał gród obronny księstwa mazo- wieckiego, zwany Postolskiem lub Posto- linem, najprawdopodobniej zniszczony w początkach XIII w. wskutek najazdu pru- skiego. Zagrożenie ze strony pogańskich, wojowniczych sąsiadów skłoniło księcia Konrada Mazowieckiego do ściągnięcia zakonu krzyżackiego na północną, niebez- pieczną rubież swych ziem. Toruń uzyskał prawa miejskie w 1233 r., a o dynamicznym rozwoju ówczesnego miasta świadczy fakt, że zaledwie trzy de- kady później te same prawa zyskało dawne podgrodzie – Nowe Miasto. Oba grody ota- czały potężne mury obronne, połączone z zamkiem krzyżackim (jego budowa trwała ponad pół wieku i zakończyła się dopiero w XIV stuleciu). W 1280 r. Toruń stał się mia- stem członkowskim Hanzy – związku naj- ważniejszych miast i portów w basenie Morza Bałtyckiego i Północnego, potężnej organizacji handlowej, będącej również ważną siłą w ówczesnej polityce. Prężnie rozwijający się ośrodek gospodarczy przy- ciągał nowych mieszkańców, zarówno po- chodzenia niemieckiego, jak i polskiego. W 1411 r. u bram Torunia – na wyspie Kępa Bazarowa – odbyły się rokowania pokojowe pomiędzy zakonem krzyżackim a Polską i Litwą, zakończone podpisaniem pokoju. Właśnie to wydarzenie zapoczątko- wało zmierzch epoki krzyżackiej w dziejach miasta, przypieczętowany rewoltą, która wybuchła w 1454 r. Zbuntowani mieszcza- nie zdobyli i zburzyli zamek, żądając przy- łączenia ich miasta do Korony Polskiej. Po- wstanie to było pierwszym akordem wojny trzynastoletniej, w wyniku której Toruń, wraz z Prusami Królewskimi, znalazł się pod panowaniem polskim. Pod rządami Jagiellonów miasto prze- żywało nowy okres prosperity – otwarto drugi (po krakowskim), drewniany most na Wiśle, rozbudowano ratusz. W Toruniu działało wówczas ponad 50 cechów rze- mieślniczych, a miejscowe rody kupieckie opływały w dostatki. Panująca w Króle- stwie Polskim wolność religijna pozwoliła spokojnie osiedlać się tu i pracować pro- testantom. Toruń, z ok. 18 tys. mieszkań- ców, był jednym z najważniejszych miast w całym państwie. Niespokojne lata panowania Wazów położyły kres tej idylli – w wyniku najaz- dów szwedzkich zniszczeniu uległo Stare Miasto. Dalszy spadek znaczenia przyniósł Kup książkę Poleć książkę 37 ń u r o T I rozbiór Polski i ograniczenie handlu na Wi- śle, będącego podstawą gospodarki miasta. Po II rozbiorze Toruń został włączony do Prus, stając się ośrodkiem peryferyj- nym. W XVIII i XIX w. najważniejsze inwe- stycje w mieście obejmowały wznoszenie pierścienia umocnień Twierdzy Toruń – do dziś zachowało się ponad 150 budowli obronnych, w tym siedem fortów głów- nych i osiem pomocniczych. Na przełomie wieków XIX i XX Toruń zyskał sieć wodocią- gowo-kanalizacyjną, nowy żelazny most na Wiśle (istniejący do dziś most kolejowy) oraz komunikację miejską – pierwsze tramwaje wyjechały na toruńskie ulice w 1891 r. W wyniku postanowień traktatu wersal- skiego, w 1919 r. Toruń został przyznany Pol- sce i stał się miastem wojewódzkim. Dwu- dziestolecie międzywojenne to krótki okres intensywnego rozwoju: miasto rozrastało się, urzędy i nowe fabryki oferowały miej- sca pracy nowym mieszkańcom, wzniesiono kolejny most, planowano założenie uniwer- sytetu. Zarówno w czasie I, jak i II wojny światowej, fortyfikacje i miasto pozostawały ▼▼ Rynek Staromiejski poza terenem głównych działań wojen- nych i dzięki temu przetrwały bez więk- szych zniszczeń. Wybuch II wojny światowej i wcielenie Torunia do III Rzeszy to początek poważnych represji wobec polskiej ludności. W stycz- niu 1945 r. na przedpolach twierdzy toruń- skiej toczyły się intensywne walki z Armią Czerwoną, jednak 30 stycznia wojska nie- mieckie przełamały okrążenie i wycofały się w kierunku Grudziądza, a 1 lutego do miasta wkroczyły oddziały radzieckie. Był to jedyny przypadek, gdy Hitler odwołał roz- kaz obrony miasta do ostatniego żołnierza. Zabytkowe centrum pozostało nie- tknięte przez działania wojenne, a Toruń stał się jednym z głównych ośrodków imi- gracji ludności polskiej z Kresów Wschod- nich, głównie z Wileńszczyzny – uczeni z wi- leńskiego Uniwersytetu Stefana Batorego stworzyli podstawy kadry naukowej po- wołanego w 1945 r. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Wiele instytucji wojewódzkich zostało przeniesionych do „proletariac- kiej” Bydgoszczy, która w XIX w. wyrosła na Kup książkę Poleć książkę 38 ń u r o T poważnego rywala Torunia. Lata powojenne to również okres budowy licznych wielkich zakładów przemysłowych i nowych osiedli mieszkaniowych. W 1997 r. zespół Starego i Nowego Mia- sta oraz pozostałości zamku krzyżackiego zostały wpisane na listę światowego dzie- dzictwa kultury UNESCO, a w 1999 r. Toruń wraz z Bydgoszczą zostały stolicami nowo utworzonego województwa kujawsko-po- morskiego. Dziś miasto, z ponad 200 tys. mieszkańców, jest siedzibą władz samo- rządowych, ważnym ośrodkiem gospodar- czym, naukowym, kulturalnym i turystycz- nym, odwiedzanym co roku przez ponad 2 mln turystów. warto zobaczyć Stare Miasto to średniowieczne, tętniące życiem centrum. Jego sercem jest Rynek Staromiejski, nad którym góruje imponu- ratusz. Pierwsza siedziba jący gotycki władz miejskich powstała w XIII w. Roz- wijające się miasto potrzebowało bardziej reprezentacyjnego obiektu, dlatego pierw- szą znaczącą przebudowę ratusz przeszedł już w XIV w., kolejne nastąpiły w wiekach XVII i XVIII (ta ostatnia była właściwie od- budową, bo wskutek szwedzkiego ostrzału artyleryjskiego w 1703 r. spłonęła duża część ratusza wraz z całym rynkiem). Po II wojnie światowej dokonano ada- ptacji gmachu na cele muzealne – od lat 60. XX w. mieści się tu siedziba dyrekcji Muzeum Okręgowego Rynek Staromiej- ski 1, tel. 56 660 56 12, muzeum.torun.pl, czynne: V–IX wt.–nd. 10.00–18.00, X–IV wt.–nd. 10.00–16.00, bilety: normalny 17 zł, ulgowy 12 zł, w środy wstęp wolny na wy- stawy stałe; wieża widokowa: V–IX codz. 10.00–20.00, IV i X codz. 10.00–18.00, XI–III codz. 10.00–16.00, bilety: normalny 17 zł, ulgowy 12 zł. Ekspozycja obejmuje zbiory sztuki gotyckiej (głównie sakralnej), dwa depozyty odnalezione pod Toruniem – skarb ze Skrwilna (średniowieczną biżu- terię) i skarb z Nieszawy, kolekcję histo- rycznych monet, z których wiele powstało w toruńskiej mennicy królewskiej, a także wystawę polskiego malarstwa, prezentu- jącą dzieła uznanych artystów, m.in. Jana Matejki, Juliana Fałata, Witkacego, Zdzi- sława Beksińskiego. Warto się wspiąć na 40-metrową wieżę ratuszową, skąd rozpo- ściera się wspaniały widok na całe miasto. U stóp ratuszowej wieży od 1853 r. stoi jeden z najbardziej rozpoznawalnych sym- pomnik Mikołaja Koper- boli miasta – nika. To brązowa statua o wysokości 2,6 m Ceramiczne niespodzianki Spacerując ulicami Starego Miasta, warto wypatrywać umieszczonych na parapetach i gzymsach barwnych ceramicznych figur. Najłatwiej zauważyć popiersia mieszczan, które zdobią okna wychodzące na dziedziniec ratusza. Podobne postaci można zna- leźć przy ulicy Podmurnej, na zachowanym fragmencie muru obronnego – są tam wojowniczo wyglądający rycerze, w tym jeden Krzyżak, ale też mieszczki w orygi- nalnych nakryciach głowy. Ceramiczne figury mieszczan powstały w pracowni Dariusza Przewięźlikowskiego. Inni toruńscy artyści stworzyli postaci czytelników i kotów (ulica Podmurna) czy anio- łów (ulica Szczytna), zdobiące dalsze fragmenty murów oraz kamienice. Kup książkę Poleć książkę 39 ń u r o T ▼▲ Pomnik Mikołaja Kopernika na Rynku Staromiejskim umieszczona na cokole z granitu, w znacz- nym stopniu ufundowana z datków miesz- kańców miasta. Ich dumę z rodaka pod- kreśla łaciński napis na cokole: Nicolaus Copernicus Thorunensis. Terrae motor, Solis Caelique stator (Mikołaj Kopernik To- runianin. Ruszył Ziemię, wstrzymał Słońce i Niebo). Astronom, odziany w togę pro- fesorską, wznosi ku górze palec prawej dłoni, co ma symbolizować nie tylko jego wielkie odkrycie, lecz także oddanie spra- wom duchowym. Nieopodal, u wylotu ulicy Żeglarskiej, stoi metalowa figura osła, na której nieświa- domi historii tego miejsca turyści chętnie usadzają dzieci. Osiołek nawiązuje do prę- gierza, zwanego osłem, stojącego tu w XIX w. Kary tej używano w armii pruskiej wobec żołnierzy: skazanym przywiązywano do nóg ołowiane ciężarki i sadzano ich na kilka go- dzin na pokrytym ostrą blachą grzbiecie osła. Kolejny z symboli miasta, pomnik fli- saka, znajduje się po przeciwnej stronie ratu- sza i przypomina o legendarnym bohaterze. Toruń, podobnie jak wiele średniowiecznych grodów, musiał zmierzyć się z plagą żab. Mu- zykalny flisak ponoć tak oczarował te zwie- rzęta swoją grą na skrzypcach, że podążyły za nim na nadwiślańskie mokradła. Figura flisaka stoi na cokole pośrodku fontanny, wokół niej umieszczono osiem mosiężnych żab, z których pyszczków wypływa woda. Rynek otaczają najbardziej reprezen- Dwór tacyjne kamienice, wśród nich Artusa – w średniowieczu było to miejsce uczt oraz spotkań rycerstwa i patrycjatu, podczas których nawiązywano kontakty towarzysko-handlowe. W pierwotnym Dwo- rze Artusa w Toruniu podpisano w 1466 r. II pokój toruński. W XIX w. dawny gmach rozebrano, a w jego miejscu wzniesiono neorenesansowy budynek, który stoi do Kup książkę Poleć książkę 40 ń u r o T dziś. Obecnie mieści się tu centrum kultury, w którym odbywają się warsztaty, wystawy, koncerty i spektakle. Trotuar wzdłuż południowej pierzei rynku tworzą marmurowe płyty chodni- kowe z mosiężnymi tablicami w kształcie pierników-katarzynek. To Piernikowa Aleja Gwiazd, honorująca słynne osoby związane z Toruniem: naukowców (prof. Aleksander Wolszczan), działaczy społecznych (Janina Ochojska), aktorów (Bogusław Linda), mu- zyków (w tym zespoły Raz Dwa Trzy, Kobra- nocka, Republika) czy sportowców (m.in. „Toruńskie Anioły” – gwiazdy żużla). Co roku w czerwcu przybywają dwie nowe tablice. Północną i wschodnią pierzeję rynku tworzą barwne kamienice – pierwotnie gotyckie, w późniejszych wiekach prze- budowywane. W wielu z nich zachowały się oryginalne elementy wystroju wnętrza, jak wspaniałe gotyckie polichromie czy ba- rokowe stiuki. Ozdobą pierzei wschodniej jest kamienica Pod Gwiazdą, wyróżnia- jąca się bogato zdobioną stiukowymi or- namentami fasadą. W jej wnętrzu mieści się ▼▼ Dwór Artusa dziś Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu Rynek Staromiejski 35, tel. 56 660 56 16, muzeum.torun.pl, czynne: V–IX wt.–nd. 10.00–18.00, X–IV wt.–nd. 10.00–16.00, bi- lety: normalny 14 zł, ulgowy 11 zł, w środy wstęp wolny, prezentujące wspaniałą ko- lekcję chińskiej porcelany, ozdoby i figurki, cenne tkaniny, dzieła sztuki sakralnej oraz broń samurajów. Eksponaty pochodzą z kra- jów Orientu – od Indii po Japonię. Na tyłach kamienicy znajduje się ogród w stylu japoń- skim, z egzotycznymi roślinami i pawilonem herbacianym. O jedną z latarni u wylotu ulicy Chełmiń- skiej stoi oparty parasol z brązu, obok któ- rego przysiadł psiak z melonikiem w zębach – to pomnik upamiętniający Zbigniewa Lengrena znanego grafika i satyryka, który spędził w Toruniu lata szkolne i studenckie. Pomnik przedstawia psa Filusia, który wraz ze swoim panem, profesorem Filutkiem, byli bohaterami cyklu rysunkowego autor- stwa Lengrena, ukazującego się na łamach „Przekroju”. Ponoć pogłaskanie melonika prof. Filutka ma przynosić powodzenie na Kup książkę Poleć książkę Bydgoszcz Kup książkę Poleć książkę 102 z c z s o g d y B Bydgoszcz Największe miasto województwa kujaw- sko-pomorskiego i ósme co do liczby lud- ności w całej Polsce do niedawna nie przy- ciągało zbyt wielu turystów. Na początku XXI w. zaczęło się to zmieniać. Obecnie Bydgoszcz pojawia się w rankingach naj- ciekawszych miast. Przyjeżdżając tu, nie trzeba się jednak obawiać tłumów zwie- dzających, a na dodatek każdy znajdzie w Bydgoszczy coś dla siebie. Miasto jest ważnym ośrodkiem prze- mysłowym, gospodarczym i akademickim i dzieli się statusem stolicy województwa kujawsko-pomorskiego z Toruniem – ma tu swoją siedzibę wojewoda oraz większość urzędów państwowych. historia Najstarsze ślady obecności człowieka na terenie dzisiejszej Bydgoszczy pochodzą sprzed ok. 11 tys. lat, a liczne znaleziska archeologiczne świadczą o intensywnym osadnictwie w epoce brązu. We wczesnym średniowieczu rozwinęły się tu dwa grody obronne. Zalążkiem miasta była strażnica, strzegąca przeprawy przez Brdę. Pierwsza pisemna wzmianka o Byd- goszczy pochodzi z 1238 r. Warownia była ważnym ogniwem w systemie obronnym Kujaw. Szczególną rolę w historii miasta odegrał książę kujawski Kazimierz Kon- radowic (ok. 1211–67). Za jego panowania wzniesiono pierwszy kościół oraz most na Brdzie, gdzie pobierano cło. Syn Kazi- mierza, Władysław Łokietek, musiał odbić Bydgoszcz z rąk Krzyżaków, którzy w latach 1330–31 dwukrotnie najeżdżali i palili gród. Prawa miejskie nadał Bydgoszczy Kazimierz Wielki w 1346 r. Kolejne wieki upłynęły w cieniu kon- fliktu polsko-krzyżackiego – warownia była wielokrotnie oblegana. Miasto często go- ściło polskich władców. W czasach pokoju, zwłaszcza w XV i XVI w., rosło jego znacze- nie gospodarcze jako ośrodka transportu rzecznego Wisłą i Brdą oraz handlu zbo- żem. Za kulminacyjny w rozwoju uważa się rok 1620 – liczba mieszkańców przekro- czyła wówczas 5 tys., większość zabudowy była murowana, a Bydgoszcz cieszyła się sławą jednego z najważniejszych ośrod- ków w regionie. Po potopie szwedzkim nastąpił okres upadku. Odbudowie Bydgoszczy nie sprzy- jały liczne konflikty zbrojne w późniejszych wiekach. Pomyślne dla miasta czasy nastą- piły dopiero pod panowaniem pruskim, po ustanowieniu go stolicą obwodu nadnotec- kiego i przekopaniu Kanału Bydgoskiego (1773–74), który połączył Brdę z Notecią i otworzył mieszkańcom nowe perspek- tywy handlowe. Wiek XIX przyniósł dalszy rozwój go- spodarczy, czemu sprzyjało otwarcie linii kolejowych łączących Bydgoszcz z Berli- nem, Warszawą i Poznaniem. Po odzyska- niu przez Polskę niepodległości miasto nadal dynamicznie się rozwijało, stając się siódmym pod względem liczby ludności ośrodkiem w kraju. Tragedię II wojny światowej rozpoczęła w Bydgoszczy tzw. krwawa niedziela 3 wrze- śnia 1939 r. – akt niemieckiej dywersji, w któ- rym poległo kilku Polaków, przerodził się w strzelaninę i egzekucje na ludności po- chodzenia niemieckiego. Następstwem tych wydarzeń było rozpętanie przez hitlerow- ców terroru wobec polskiej ludności (do końca 1939 r. zabito ok. 2 tys. bydgoszczan, Kup książkę Poleć książkę 103 z c z s o g d y B ▲▲ Deptak wzdłuż Brdy w Bydgoszczy z czego ok. 600–800 osób zostało straco- nych w publicznych egzekucjach na Sta- rym Rynku). W czasie II wojny światowej Bydgoszcz straciła ok. 10 tys. mieszkańców, wyburzono część zabytkowych kamienic w obrębie Starego Miasta oraz synagogę. W latach powojennych w mieście utworzono trzy obozy pracy dla ludności niemieckiej oraz dla osób podejrzewa- nych o wrogie nastawienie do nowego ustroju. Rozbudowano istniejące zakłady przemysłowe, powstała także Dzielnica Muzyczna, w której do dziś zlokalizowa- nych jest wiele placówek kulturalnych oraz uczelni. Bydgoszcz stała się stolicą wo- jewództwa: początkowo pomorskiego, a w 1963 r. – bydgoskiego. Dziś Bydgoszcz jest ważnym ośrod- kiem administracyjnym, gospodarczym i naukowym, a jej potencjał turystyczny wciąż się rozwija. warto zobaczyć Jako jedno z nielicznych miast w Polsce, Byd- goszcz jest naprawdę zwrócona ku przepły- wającej przez nią rzece; to właśnie wzdłuż niej znajdują się najciekawsze obiekty. Dla- tego zwiedzanie najlepiej zacząć od prze- chadzki nad Brdą. Spacerując bulwarami, można dostrzec wiele budowli będących symbolami miasta – zarówno zabytków, jak i nowoczesnych obiektów wzniesionych w ostatnim dwudziestoleciu, wśród nich Operę Nova czy Szklane Spichrze. Przy moście Staromiejskim, na nad- brzeżu stoi pomnik Flisaka, nawią- zujący do wodniackich tradycji mia- sta i zarazem przypominający o postaci Ferenca Floriana Csáky’ego, inżyniera i kartografa z XVIII w., który opracował mapę dolnego biegu Wisły i był pomysłodawcą budowy Kanału Bydgoskiego. Kup książkę Poleć książkę 104 Ż g e k l a r s Bydgoszcz centrum 200 m 0 a a g a D r o a r n z C Jasna Śląska Graniczna Gru n w aldzka RONDO RONDO GRUNWALDZKIE GRUNWALDZKIE Nakielska ) m 0 0 7 ( o g e i k s o g d y B u ł a n a K m u e z u M Dworzec kolejowy Bydgoszcz Główna W a r s z a w s k a D w o r c o w a u st a g u n t a A u m g y Z b u n ii L U e ls kie j Jana III Sobieskiego J J ó ó z z e e f f a a S S o o w w i i ń ń s s k k i i e e g g o o Bocianowo Hetmańska Mazowiecka Wileńska Plac Plac Piastowski Piastowski Jana Matejki Lipowa Sienkiewicza Śniadeckich K wia to w a Pomorska Muzeum Fotografii D w o r c o w a Sienkiewicza B r d a o Siemiradzkieg Długosza M. Jackowskiego Łokietka Królowej Jadwigi K r ó Garbary l o w e j J a d w g i i marsz. F. Focha cik ą K era A. Grottg K. Marcinkowskiego Katedra św. Marcina i Mikołaja Z d u n y Po d olska dr E. Warmińskiego P o m o r s k a Dworcowa Pomnik Flisaka Przechodzący przez rzekę Apteka pod Łabędziem Gdańska 4 Barka Lemara I A K C W Z S U R r K Dolina PLAC PLAC POZNAŃSKI POZNAŃSKI z c z s o g d y B Miedza D o l i n a Seminaryjna Lubelska A K S B I Ń U Z S Stroma a k m a T Muzeum Opera Nova Łuczniczka Nova Plac Plac Teatralny Teatralny ks. A. Kordeckiego Ch w yto w o Ś w i ę t e j T r ó j c y Archeologiczne − Biały Spichrz Europejskie Centrum Pieniądza Wyspa Młyńska Mennica Galeria Sztuki Nowoczesnej, Dom Leona Wyczółkowskiego POZNAŃSKA GRUDZIĄDZKA Wełniany Wełniany Rynek Rynek Muzeum Mydła i Historii Brudu a w osto M a Grodzka cze yrze Jezuick Prz atore Długa Pod Blankami Farna Stary Rynek o g Magdzińskiego Zaułek zimierz B a P o a n a J a K d w ale WAŁY JAGIELLOŃSKIE WAŁY JAGIELLOŃSKIE i Nieprofesjonalnej Galeria Sztuki Ludowej Bydgoska Aleja Autografów a w o ark P Jagiellońska im. Leona Wyczółkowskiego Skwer im. Bohaterów Getta Kościeleckich Kościeleckich Wzgórze Jana Henryka Dąbrowskiego Filarecka Muzeum Wodociągów − wieża ciśnień e d zk a S z w e n t e g o R o g a li W i n c Skwer T. Nowakowskiego o g kie s ń y z c z s e L Jordan o wska M ariacka Podgórna Terasy U g ory a k zis d o r G Aleja Górska Nowodworska N o w a Wiatrako w a Sieroca a z c i w o t r a n e L a t r e b r e H U g o r y T r a u g u t t a B i e l i c k a Kono p na o g ols kie w ik a S d L u M arii Ko n o p nickiej Ludwika Solskiego O rla S t r o m a O rla P i ę k n a a k o s s a J u li u s z a K ks. Skorupki Ż uła w y Leszczyńskiego Ludwika Solskiego Kup książkę Poleć książkę SZWEDEROWOWILCZAKBOCIANOWOBIELAWYSKRZETUSKOŚRÓDMIEŚCIESTAREMIASTOAl. Powstańców Wielkopolskichks. A. Kordeckiegoks. St. Konarskiegodr E. WarmińskiegoM. PiotrowskiegoM. Jackowskiegoks. R. MarkwartaKs. P. Wawrzyniakaks. SkorupkiLeszczyńskiegoLeszczyńskiegoŚniadeckichJana Karola ChodkiewiczaPaderewskiegoAl. MickiewiczaSiemiradzkiegoKarłowiczaK. MarcinkowskiegoKrasińskiegoGrzmota-SkotnickiegoDługoszaks. L. Sieńki20 Stycznia 1920 roku20 Stycznia 1920 rokuSienkiewiczaSienkiewiczaŁokietkaLenartowiczaTrauguttaHerbertaKościuszkiZygmunta AugustaJana III SobieskiegoWincentego RogaliStaszicaFryderyka ChopinaK. UjejskiegoMarii KonopnickiejJana ZamoyskiegoLudwika SolskiegoLudwika SolskiegoLudwika Solskiegośw. FlorianaAl. OssolińskichWojska PolskiegoWojska PolskiegoA. Grottgeramarsz. F. FochaKrólowej JadwigiKrólowej JadwigiJuliusza KossakaUnii LubelskiejNowodworskaCzarna DrogaKarola LibeltaM. RejaJordanowskaGrunwaldzkaŚwiętej TrójcySeminaryjnaJana MatejkiŚwiętojańskaCieszkowskiegoMazowieckaAleja GórskaWarszawskaWiatrakowaJana BizielaSzemwaldaSłowiańskaBocianowoChorwackaHetmańskaChocimskaChwytowoBabia WieśDworcowaDworcowaPrzyrzeczeDworcowaKrakowskaKaszubskaBułgarskaGranicznaBośniackaGrodziskaPomorskaSzwedzkaPomorskaSportowaKwia towaPodgórnaŻeglarskaKonopnaMostowaLwowskaKarpackaPodolskaMariackaLubelskaLitewskaFilareckaWileńskaUstronieMennicaPodwaleParkowaGrodzkaJezuickaJanaKazimierzaGdańskaGdańskaGdańskaGarbarySerbskaBielickaŻuławyStromaZaułekMiedzaStromaSierocaLipowaPłockaSokolaTucholskaDolinaDolinaZduny3 MajaTamkaPięknaDługaPod BlankamiUgoryUgoryTerasyNowaŚląskaPolnaFarnaMagdzińskiegoCichaJ. KozietulskiegoJasnaKącikŻupyOrlaOrlaJagiellońskaBatoregoJ. SUŁKOWSKIEGOTRASA UNIWERSYTECKATORUŃSKABERNARDYŃSKATORUŃSKAGRUDZIĄDZKAJAGIELLOŃSKAJAGIELLOŃSKAKrRUSZWICKAPOZNAŃSKASZUBIŃSKANakielskaKUJAWSKA Bocianowo Mazowiecka a k s b u z s a K Hetmańska Kościuszki Świętojańska Gdańska K wia to w a Pomorska Cieszkowskiego Gdańska Chocimska Muzeum Wojsk Lądowych, Muzeum Wodociągów – hala pomp, Leśny Park Kultury i Wypoczynku Myślęcinek Jana Karola Chodkiewicza 20 Stycznia 1920 roku Paderewskiego Jana Zam oyskiego J. Weyssenhoffa J. Weyssenhoffa Plac Plac Skwer E. Woyniłłowicza Al. Powstańców Wielkopolskich Cicha a wsk Lite J. Kozietulskiego J. SUŁKOWSKIEGO a k nia y wrz Ks. P. Wa a Płock Jana Karola Cho d k i e w i c z a Jana Karola Cho d k i e w i c z a RONDO RONDO WIELKOPOLSKIE WIELKOPOLSKIE 105 z c z s o g d y B Bazylika św. Wincentego à Paulo Ber wińskie g o Ber wińskie g o Skwer M. Norkowskiego Muzeum Dyplomacji i Uchodźstwa Polskiego S p o r t o w a Karłowicza JAGIELLOŃSKA ks. L. Sieńki a pin o h a C k y er d y Fr a k s w o k a r K Bydgoskie Centrum Sztuki Żupy TORUŃSKA Cmentarz Bohaterów Bydgoszczy Grzmota-Skotnickiego Jana Biziela a k c a i n ś o B Słowiańska Łuczniczki Posąg Skwer Krzysztofa Komedy Dzielnica Muzyczna Al. Mickiewicza 20 Stycznia 1920 roku Karola Libelta Krasińskiego Staszica M. Reja Filharmonia Pomorska Skwer ppor. J. Białego Park Jana Kochanowskiego a ald w m Sze ks. R. Markwarta aja 3 M Park Ludowy A l . O s s o l i ń s k i c h Rondo Rondo Ossolińskich Ossolińskich o g wskie M. Piotro Gdańska Park Kazimierza Wielkiego Galeria Miejska BWA Hotel pod Orłem a w o ark P o g narskie ks. St. K o Jagiellońska Spichrze nad Brdą − Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy św. Floriana JAGIELLOŃSKA Park Władysława Jagiełły A ARDYŃSK Skwer im. Bohaterów BERN Getta Plac Plac Kościeleckich Kościeleckich ZBOŻOWY ZBOŻOWY RYNEK RYNEK nie Ustro T r a u g u t t a K U J A W S K A Brda Babia Wieś TORUŃSKA Wzgórze Wolności Wojska Polskiego A K C E T Y S R E W N U A S A R T I P o m o r s k a Dworcowa Przechodzący przez rzekę Apteka pod Łabędziem Gdańska 4 Barka Lemara Grodzka Magdzińskiego o d w ale WAŁY JAGIELLOŃSKIE WAŁY JAGIELLOŃSKIE i Nieprofesjonalnej Galeria Sztuki Ludowej Wiatrako w a Sieroca Ludwika Solskiego L w o w s k a a k s l o h c u T Kup książkę Wojska Polskiego a l o k o S K a r p a c k a Wojska Polskiego Wojska Polskiego a k c a w r o h C Serbska a n l o P Bułgarska o g k i e K . U j e js Exploseum Poleć książkę SZWEDEROWOWILCZAKBOCIANOWOBIELAWYSKRZETUSKOŚRÓDMIEŚCIESTAREMIASTOAl. Powstańców Wielkopolskichks. A. Kordeckiegoks. St. Konarskiegodr E. WarmińskiegoM. PiotrowskiegoM. Jackowskiegoks. R. MarkwartaKs. P. Wawrzyniakaks. SkorupkiLeszczyńskiegoLeszczyńskiegoŚniadeckichJana Karola ChodkiewiczaPaderewskiegoAl. MickiewiczaSiemiradzkiegoKarłowiczaK. MarcinkowskiegoKrasińskiegoGrzmota-SkotnickiegoDługoszaks. L. Sieńki20 Stycznia 1920 roku20 Stycznia 1920 rokuSienkiewiczaSienkiewiczaŁokietkaLenartowiczaTrauguttaHerbertaKościuszkiZygmunta AugustaJana III SobieskiegoWincentego RogaliStaszicaFryderyka ChopinaK. UjejskiegoMarii KonopnickiejJana ZamoyskiegoLudwika SolskiegoLudwika SolskiegoLudwika Solskiegośw. FlorianaAl. OssolińskichWojska PolskiegoWojska PolskiegoA. Grottgeramarsz. F. FochaKrólowej JadwigiKrólowej JadwigiJuliusza KossakaUnii LubelskiejNowodworskaCzarna DrogaKarola LibeltaM. RejaJordanowskaGrunwaldzkaŚwiętej TrójcySeminaryjnaJana MatejkiŚwiętojańskaCieszkowskiegoMazowieckaAleja GórskaWarszawskaWiatrakowaJana BizielaSzemwaldaSłowiańskaBocianowoChorwackaHetmańskaChocimskaChwytowoBabia WieśDworcowaDworcowaPrzyrzeczeDworcowaKrakowskaKaszubskaBułgarskaGranicznaBośniackaGrodziskaPomorskaSzwedzkaPomorskaSportowaKwia towaPodgórnaŻeglarskaKonopnaMostowaLwowskaKarpackaPodolskaMariackaLubelskaLitewskaFilareckaWileńskaUstronieMennicaPodwaleParkowaGrodzkaJezuickaJanaKazimierzaGdańskaGdańskaGdańskaGarbarySerbskaBielickaŻuławyStromaZaułekMiedzaStromaSierocaLipowaPłockaSokolaTucholskaDolinaDolinaZduny3 MajaTamkaPięknaDługaPod BlankamiUgoryUgoryTerasyNowaŚląskaPolnaFarnaMagdzińskiegoCichaJ. KozietulskiegoJasnaKącikŻupyOrlaOrlaJagiellońskaBatoregoJ. SUŁKOWSKIEGOTRASA UNIWERSYTECKATORUŃSKABERNARDYŃSKATORUŃSKAGRUDZIĄDZKAJAGIELLOŃSKAJAGIELLOŃSKAKrRUSZWICKAPOZNAŃSKASZUBIŃSKANakielskaKUJAWSKA 106 z c z s o g d y B ▲▲ Rzeźba „Przechodzący przez rzekę” Na polerach (czyli słupkach służących do cumowania) umieszczono tabliczki upamiętniające sukcesy bydgoskich że- glarzy. Na wysokości mostu znajduje się też rzeźba Przechodzący przez rzekę – figura linoskoczka, balansującego na li- nie rozpiętej nad Brdą. Sekret, dzięki któ- remu postać utrzymuje równowagę, tkwi w przeniesieniu środka ciężkości poniżej poziomu liny. Niewielka figurka jaskółki (niem. »die Schwalbe«), towarzysząca Prze- chodzącemu przez rzekę, jest nawiązaniem do nazwiska wybitnego bydgoszczanina Andrzeja Szwalbego, budowniczego fil- harmonii i opery. Do symboli Bydgoszczy należą spi- chrze nad Brdą, w których mieści się je- den z oddziałów Muzeum Okręgowego ul. Grodzka 7–11, tel. 52 585 99 74, mu- zeum.bydgoszcz.pl, czynne IV–X wt., śr., pt. 10.00–18.00, czw. 10.00–19.00, sb.–nd. 11.00–18.00, XI–III wt., śr. pt. 9.00–16.00, czw. 9.00–18.00, sb.–nd. 10.00–16.00, bilet normalny 5 zł, ulgowy 3 zł, bilet zbiorczy (na wszystkie wystawy Muzeum Okręgo- wego oprócz Exploseum) normalny 12 zł, ulgowy 8 zł, w soboty bezpłatny wstęp na wystawy stałe. Charakterystyczne budynki w kratkę wzniesiono z muru pruskiego (drewniany szkielet wypełniony cegłą) pod koniec XVIII w. Prezentowana tu ekspozy- cja stała poświęcona jest międzywojennej Bydgoszczy i może stanowić swoisty prze- wodnik turystyczny, przybliża bowiem od- wiedzającym charakterystyczne budowle i zabytki. Wystawa pozwala wyobrazić so- bie życie bydgoszczan w tym pełnym wy- zwań, obaw i nadziei dwudziestoleciu – ich zajęcia codzienne, pracę, ale też sposoby spędzania wolnego czasu i popularne roz- rywki. Spichrze są też miejscem ciekawych wystaw czasowych. Kup książkę Poleć książkę 171 I A n n Ż E C I L O K O | I K U Ł A P wodny „Venezia”, którym można wybrać się na rejs wycieczkowy do Wenecji, Skarbie- nic lub na pobliskie jeziora Przystań przy ul. Szkolnej, tel. 785 010 767, rejsy w sezo- nie turystycznym w godzinach 10.00–18.00 (wskazana wcześniejsza rezerwacja telefo- niczna), bilet normalny na trasie Żnin – We- necja 12 zł, ulgowy 8 zł. Najstarszym zabytkiem miasta jest go- tycki kościół św. Marcina, zlokalizowany poza historycznym centrum Żnina, we wschodniej dzielnicy Góra (dawniej była to odrębna wieś). Wzniesiono go w XIV w., a w XVI stuleciu został przebudowany. Wy- posażenie świątyni pochodzi w większości z XVII–XVIII w. i reprezentuje styl barokowy oraz rokokowy. Warto zwrócić uwagę na ołtarz główny z obrazem patrona, św. Mar- cina, a także rzeźbami św.św. Piotra i Pawła. W jednym z bocznych ołtarzy znajduje się podobizna św. Benona, patrona rybaków i zwierząt domowych – dawniej był to szcze- gólnie popularny na Pałukach święty, do którego zwracano się z prośbami o uchro- nienie bydła przed chorobami. okolice żnina Na wycieczkę po Pałukach warto wyruszyć Żnińską Ko- zabytkową wąskotorową leją Powiatową Dworzec Żnińskiej Kolei Powiatowej, ul. Potockiego 4, tel. 52 30 20 492, muzeumznin.pl, V–IX (rozkład jazdy na stronie muzeum), bilety: normalny 9–15 zł, ulgowy 6–12 zł (cena zależy od długości trasy) lub całodzienne: normalny 25 zł, ulgowy 15 zł (do nabycia u konduktora). Jest to linia o naj- węższym w całej Polsce, zaledwie 60-centy- metrowym rozstawie torów. Żnińska ciuchcia ma już ponad 100 lat, pierwsze pociągi wy- jechały na tę trasę w 1894 r. Dziś jest typową kolejką turystyczną, przewożącą pasażerów do najbardziej atrakcyjnych miejscowości powiatu. Można nią dotrzeć do Gąsawy, Bi- skupina oraz Wenecji. Wenecja Skąd Wenecja na Pałukach? Nazwę miej- scowości nadał, wedle legendy, sam Dia- beł. Właśnie tak określano pana tutej- szego zamku Mikołaja Nałęcza, sędziego ▲▲ Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji Kup książkę Poleć książkę Tajemnice Biskupina Pozostałości obronnej osady kultury łużyc- kiej wciąż budzą fascynację i są przedmio- tem wielu sprzecznych ze sobą teorii. Kto wzniósł w tym miejscu pierwsze chaty? Prasłowianie, Germanie, Ilirowie, a może jeszcze inny lud, który nie pojawił się w hi- storii pisanej? Z całą pewnością mieszkańcy musieli obawiać się najazdu, skoro otoczyli swoją osadę wysoką palisadą obronną. Skąd mieli jednak pochodzić potencjalni wrogowie, dysponujący odpowiednimi siłami do ataku na dobrze zorganizowane plemię? Warto wiedzieć, że Biskupin nie był je- dynym w regionie tak dużym osiedlem: na Pałukach i w Wielkopolsce znajduje się aż osiem grodzisk pochodzących z tego sa- mego okresu. Udało się ustalić, że osadę wzniesiono głównie z dębowych bali, po- chodzących z drzew ściętych w 748 r. p.n.e. Kup książkę Poleć książkę Znajdowała się ona na wyspie, otoczonej wodami Jeziora Biskupińskiego i miała powierzchnię niespełna 1,5 ha. W okre- sie jej największej świetności wytyczono 11 równoległych ulic, wzdłuż których stały w długich rzędach drewniane domy. Ten regularny schemat powtarza się również w innych ośrodkach kultury łużyckiej. Osadę zamieszkiwać mogło nawet 1000 osób, które zajmowały się głównie rol- nictwem, myślistwem i rybołówstwem. Jak na warunki starożytnego Barbaricum, czyli – wg Rzymian – ziem zamieszkanych przez barbarzyńców, była to prawdziwa metropo- lia o zaawansowanym systemie organizacji społecznej. Losy jej mieszkańców pozostają jednak w znacznym stopniu tajemnicą, po- dobnie jak przyczyny wyludnienia osady: być może została ona podbita przez nie- znanych wrogów, a może katastrofa miała przyczyny naturalne, np. podniesienie po- ziomu wód jeziora i zalanie domów. Zagadki te próbują rozwiązać ar- cheolodzy, od czasu, gdy miejscowy nauczyciel Walenty Szwajcer w 1933 r. dostrzegł wystające z wód jeziora pozo- stałości drewnianych konstrukcji i poin- formował o swoim odkryciu prof. Józefa Kostrzewskiego. Jak dotąd przebadano ok. 75 powierzchni osady, a większą część wy- kopalisk zabezpieczono poprzez ponowne zasypanie ziemią i torfem. Kup książkę Poleć książkę 174 I A n n Ż E C I L O K O | I K U Ł A P kaliskiego i zaprzysięgłego nieprzyjaciela arcybiskupa gnieźnieńskiego Bodzanty. Oddziały Nałęcza wielokrotnie napadały na pobliskie kościelne włości i bezwzględ- nie je pustoszyły. Diabeł Wenecki prze- szedł za sprawą tych czynów do legendy. Dziś można zwiedzać pozostałości jego zamku, zabezpieczone jako trwała ruina. Czworokątna budowla w swojej historii bywała rezydencją możnowładców, wa- rownią zabezpieczającą okoliczne wsie przed najazdami Krzyżaków, a nawet wię- zieniem dla występnych księży. Zgodnie z legendą, ruiny zamku nawiedza pokutu- jący duch dawnego właściciela, Mikołaja, zwanego Diabłem. Tuż obok zamku znajduje się stacja Muzeum Ko- żnińskiej ciuchci oraz lei Wąskotorowej tel. 52 302 51 50, muzeumznin.pl, czynne codziennie I–III 10.00–14.00, IV 9.00–16.00, V–VIII 9.30– 17.30, IX–XII 10.00–16.00, bilet normalny 14 zł, ulgowy 12 zł (wspólny bilet do mu- zeum i zamku). Jego ekspozycja obejmuje lokomotywy, parowozy i wagony wąsko- torowe, zarówno osobowe, jak i towarowe (służące dawniej do przewozu drewna lub płodów rolnych), a ponadto platformy, drezyny, pług śnieżny, wagon pocztowy i inne zabytki techniki, pochodzące z ta- boru żnińskiej kolejki wąskotorowej oraz zlikwidowanej wąskotorówki, kursującej dawniej pomiędzy Bydgoszczą a Wyrzy- skiem. W muzeum można też zwiedzić poczekalnię, obejrzeć kolekcję narzędzi i urządzeń, umożliwiających działanie kolejki (np. zwrotnice, pompy wodne czy semafory), poznać używane dawniej znaki sygnałowe oraz przyjrzeć się kolejarskim mundurom. Muzeum jest obowiązkowym punktem na trasie osób zwiedzających Pa- łuki, zwłaszcza miłośników techniki, a także rodzin z dziećmi. Biskupin Nieopodal Wenecji znajduje się słynny Bi- skupin, będący obowiązkowym punktem każdej wycieczki po tym regionie. Rezerwat archeologiczny Bi- skupin 3, tel. 52 302 50 25, www.bisku- pin.pl, V–IX 9.00–18.00, IV, X 9.00–17.00, XI–III 9.00–16.00, bilet normalny 17 zł, ulgowy 10 zł, istnieje możliwość zakupu biletów przez internet jest pomnikiem historii Polski i jedną z najpopularniej- szych atrakcji turystycznych województwa kujawsko-pomorskiego. Jego najważniejszą część stanowi oczy- wiście rekonstrukcja prehistorycznej osady na półwyspie, z charakterystycznymi dłu- gimi domami, palisadą i wieżyczką strażni- czą. Obok niej powstały także inne rekon- strukcje, pozwalające wyobrazić sobie, jak wyglądało życie mieszkańców regionu od prehistorii aż po średniowiecze. Można tu zobaczyć wizualizację obozowiska pierwot- nych łowców reniferów, zrekonstruowane groby skrzynkowe z kręgu kultury pomor- skiej, wioskę wczesnopiastowską, a także fragment scenografii z filmu Stara baśń Jerzego Hoffmana (zagroda Wisza). Jest też minizoo, w którym zamieszkują zwierzęta zbliżone do ras pierwotnych, jakie faktycz- nie mogły żyć w starożytnej osadzie: owce wrzosówki, kozy, koniki polskie oraz bydło polskiej rasy czerwonej. Uzupełnieniem ekspozycji jest XIX-wieczna chata pałucka, piękna zabytkowa chata podcieniowa kryta strzechą, przeniesiona do rezerwatu z po- bliskiej wsi (niestety jej wnętrze nie jest dostępne dla zwiedzających). W rezerwacie odbywają się liczne im- prezy, popularyzujące najdawniejszą hi- storię regionu, m.in. coroczne Festyny Archeologiczne. Można też wziąć udział w warsztatach rękodzieła (np. lepienia glinianych naczyń, tkactwa lub tworzenia Kup książkę Poleć książkę 175 I A n n Ż E C I L O K O | I K U Ł A P paciorków). Na dokładne zwiedzanie ca- łego obiektu trzeba zarezerwować co najmniej 3–4 godz., ale można w nim spędzić nawet cały dzień. Do Biskupina łatwo dojechać własnym samochodem (przy rezerwacie znajduje się duży płatny parking); można tu także dotrzeć kolejką wąskotorową lub statkiem wycieczko- wym ze Żnina. Atrakcją jest też Interaktywne Mu- zeum Rybactwa Biskupin 6, tel. 506 495 505, www.muzeumbiskupin.pl, V–IX codz. 11.00–17.00, bilet normalny 10 zł, ulgowy 8 zł, założone przez ichtiologa dr. Henryka Sobolewskiego. Można tu zwiedzić zre- konstruowaną XIX-wieczną rybacką chatę, przyjrzeć się sprzętom używanym do ło- wienia, zajrzeć do ogromnego akwarium, w którym pływają ryby zamieszkujące oko- liczne jeziora, m.in. szczupaki, węgorze i je- siotry. Na ekspozycję składają się też inte- raktywne gry oraz filmy edukacyjne. Na zewnątrz z rozwieszonych sieci rybackich utworzono pomysłowy labirynt. Gąsawa W położonej kilka kilometrów dalej Gą- sawie, dokąd również można dotrzeć ko- lejką wąskotorową, znajduje się unikatowy kościół św. Mikołaja (para- drewniany fiagasawa.pl), wzniesiony w 1. poł. XVII w. przez kanoników z Trzemeszna. Ciekawą cechą budowli jest jej konstrukcja zrębowo- -szkieletowa (oznacza to, że ma ona po- dwójne ściany). Świątynia z zewnątrz jest dość niepozorna, jednak jej wnętrze zdobią wspaniałe polichromie, przedstawiające świętych oraz sceny biblijne. Malowidła pochodzą z różnych okresów i nakładają się na siebie warstwami (jedno z nich jest datowane precyzyjnie na lata 1705–06). Ich łączna powierzchnia to aż 700 m2. Polichromie znacznie ucierpiały w XIX w., gdy niszczejąca świątynia wy- magała coraz pilniejszego remontu (pla- nowano nawet rozbiórkę starego kościoła, lecz na wzniesienie nowego nie zgodziły się władze pruskie). Zebranych wówczas funduszy wystarczyło na zmianę więźby ▲▲ Wnętrze kościoła św. Mikołaja w Gąsawie Kup książkę Poleć książkę 176 I A n n Ż E C I L O K O | I K U Ł A P Zbrodnia w Gąsawie W 1227 r., w czasach rozbicia dzielnicowego, w Gąsawie odbył się zjazd książąt pia- stowskich: krakowskiego księcia Leszka Białego, jego brata Konrada Mazowieckiego oraz Henryka Brodatego ze Śląska. Testament Bolesława Krzywoustego czynił księ- cia krakowskiego seniorem pozostałych Piastów, więc Leszek Biały był w Gąsawie najważniejszym z gości. Zjazd stał się okazją do załagodzenia sporów i ustalenia wspólnego frontu wobec zagrożeń zewnętrznych, m.in. ze strony zbuntowanego namiestnika Pomorza Świętopełka, który ogłosił się księciem. Po udanych rokowaniach wypoczywający w łaźni władcy zostali zaskoczeni przez napastników. Henryka Brodatego ocalił jeden z rycerzy, osłaniając go własnym cia- łem. Leszek Biały usiłował się ratować ucieczką konno, został jednak schwytany przez siepaczy w pobliskim Marcinkowie i tam poniósł śmierć. Zagadką pozostaje, kto wysłał do Gąsawy zabójców – kronikarze i historycy najczęściej przypisują winę Świętopełkowi oraz księciu wielkopolskiemu Władysławowi Odonicowi. Zbrodnia gąsawska pogrążyła księstwa dzielnicowe w nowych konfliktach, wywołanych przez ambicje ocalonych z zamachu książąt. dachowej i wymianę przeciekającego gontu na łupek, ale prace przy odnawia- niu malowideł okazały się zbyt kosztowne. Malowane ściany pokryto grubą warstwą trzciny, na którą nałożono nowe tynki. Cenne polichromie uległy zapomnieniu na ponad wiek. Odkryto je ponownie w czasie gruntownego remontu w 1999 r. i w latach następnych, gdy stopniowo odsłaniano spod tynku kolejne elementy dekoracji malarskiej. Po renowacji malowidła odzy- skały dawną świetność. We wnętrzu świątyni warto również zwrócić uwagę na barokowe i maniery- styczne elementy wyposażenia. Zwiedzanie kościoła jest możliwe po uprzednim kontak- cie telefonicznym lub po nabożeństwach. W MARCINKOWIE GÓRNYM, 2 km od Gąsawy, znajduje się pomnik Leszka Bia- łego, który przedstawia nagiego księcia na koniu, przeszytego zdradziecką strzałą. Po- mnik powstał w 700. rocznicę śmierci księ- cia, w 1927 r., a jego twórcą był krakowski rzeźbiarz Jakub Juszczyk. W czasie II wojny światowej dzieło uległo zniszczeniu, zastą- piła je powojenna kopia autorstwa Rudolfa Rogattego. Podążając odchodzącą od po- mnika drogą, można dotrzeć do oznaczo- nego skromnym obeliskiem miejsca, w któ- rym Leszek Biały poniósł śmierć. Nieopodal znajduje się również barokowy dwór oto- czony parkiem – dziś w budynku mieści się hotel i restauracja. Nad Jeziorem Wolskim, w pobliżu miej- scowości IZDEBNO znajduje się grodzisko, będące pozostałością osady kultury łużyc- kiej, bliźniaczo podobnej do Biskupina. Jest ono zlokalizowane na półwyspie u połu- dniowego krańca jeziora. Osada miała 1,6 ha powierzchni. Za pomocą datowania den- drochronologicznego ustalono, że do bu- dowy jednego z domów użyto drzewa ściętego w 729 r. p.n.e. Między osadami biskupińską a izdebniańską istniało wiele podobieństw: obie zlokalizowane były nad jeziorami, na łatwym do obrony te- renie, obie otoczono wysokimi palisa- dami i zabudowano domami stojącymi Kup książkę Poleć książkę Travelbook to Twój niezastąpiony towarzysz podróży. Wskaże Ci najważniejsze atrakcje, podpowie, czego szukać poza głównymi szlakami, i wprowadzi w świat miejscowych obyczajów. Znajdziesz w nim opisy najciekawszych regionów i miast, a sprawdzone informacje praktyczne umożliwią staranne zaplanowanie podróży. Toruń, Bydgoszcz i kujawsko-pomorskie Ten region to prawdziwa perełka na turystycznej mapie Polski. Obok znanych atrakcji, takich jak Toruń i Biskupin, kryje wiele wspaniałych, a w dodatku nieodkrytych miejsc: ruin zamków, romańskich kościołów, średniowiecznych miasteczek czy malowniczych jezior. To również doskonały cel dla aktywnych, na których czekają liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. A po trudach podróży każdy chętnie wypocznie w słynnym Ciechocinku. Kujawsko-pomorskie zaprasza! Toruński gotyk Bydgoska secesja Krzyżackie zamki Tajemnicze grodziska Kujawskie piramidy 10 parków krajobrazowych ISBN 978-83-283-6375-5 C e n a 2 7 9 0 z ł ,
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Toruń, Bydgoszcz i kujawsko-pomorskie. Travelbook. Wydanie 1
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: