Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00066 005735 11250931 na godz. na dobę w sumie
Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej TOM II - ebook/pdf
Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej TOM II - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Naukowe Wydawnictwo IVG Język publikacji: polski
ISBN: 78-83-62062-95-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia >> polityka
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Niniejsza publikacja – TOM II stanowi ciąg dalszy badań nad procesem ratyfikacji Traktatu konstytucyjnego Unii Europejskiej w ujęciu histo-rycznym.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tom II - Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego – Kryzys konstytucyjny Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej Jolanta Kubicka TRAKTAT KONSTYTUCYJNY UNII EUROPEJSKIEJ TOM II PROCES RATYFIKACJI TRAKTATU KONSTYTUCYJNEGO – KRYZYS KONSTYTUCYJNY SZCZECIN 2016 1 Tom II – Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego – Kryzys konstytucyjny Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej „Publikacja współfinansowana przez Instytut Organizacji Systemów Produkcyjnych Politechniki Warszawskiej” Tytuł książki naukowej: Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej TOM II - Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego – Kryzys konstytucyjny Autor: Jolanta Kubicka Komitet Naukowy: Prof. UG dr hab. Sylwia Pangsy-Kania, Prof. dr hab. Włodzimierz Szpringer, Prof. zw. dr hab. Jerzy Kisielnicki, Prof. UW dr hab. Grzegorz Karasiewicz, Prof. UZ dr hab. Arkadiusz Świadek Recenzent naukowy: Prof. UW Dariusz Milczarek, Centrum Europejskie Uniwersytetu Warszawskiego Projekt okładki: Tomek Przewrocki Korekta językowa, skład oraz druk: Jacek Storm Wydawca: Naukowe Wydawnictwo IVG Ul. Cyfrowa 6, 71-441 Szczecin POLAND www.wydawnictwoivg.pl e-mail: biuro@wydawnictwoivg.pl Miejsce i data wydania: Szczecin 2016 ISBN 978-83-62062-95-9 eBook Naukowe Wydawnictwo IVG © Copyright by Groupivg.com 2016 POLAND Printed in Poland by Groupivg.com www.groupivg.com biuro@groupivg.com 2 Tom II - Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego – Kryzys konstytucyjny Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej Spis treści WSTĘP ..................................................................................................................... 5 ROZDZIAŁ I Konsekwencje odrzucenia traktatu konstytucyjnego we Francji i Holandii – „kryzys konstytucyjny” ...................................................................................... 10 1.1. Francuskie i holenderskie „nie” dla konstytucji a proces ratyfikacji ....... 10 1.1.1. Wyniki referendum we Francji i Holandii ............................................. 12 1.1.2. Przyczyny odrzucenia traktatu i możliwości ponownej ratyfikacji w tych krajach .......................................................................................................... 19 1.1.3. Pierwsze reakcje w Unii Europejskiej na negatywny wynik referendum we Francji i Holandii .................................................................................... 37 1.2. Unia w obliczu „kryzysu konstytucyjnego” ................................................. 41 1.2.1. Konsekwencje kryzysu na różnych płaszczyznach ................................ 43 1.2.2. Wpływ veta we Francji i Holandii na poziom poparcia dla traktatu w pozostałych państwach członkowskich ......................................................... 47 1.2.3. Możliwe kierunki dalszego rozwoju procesu ratyfikacji w obliczu „kryzysu konstytucyjnego” ........................................................................... 54 ROZDZIAŁ II Przyszłość traktatu konstytucyjnego w świetle przedłużającego się procesu ratyfikacji................................................................................................................ 64 2.1. Pierwszy szczyt w Brukseli i zażegnanie „kryzysu konstytucyjnego” ........ 64 2.1.1. Skutki decyzji podjętych na szczycie dla procesu ratyfikacji traktatu konstytucyjnego ............................................................................................ 64 2.1.2. Zmiany co do trybu dalszej ratyfikacji w poszczególnych krajach członkowskich w świetle postanowień szczytu w Brukseli .......................... 68 2.2. Co dalej z unijną konstytucją? – kontynuacja procesu ratyfikacji ............ 74 2.2.1. Kolejne ratyfikacje traktatu konstytucyjnego ........................................ 74 2.2.2. Różne koncepcje przyszłości traktatu konstytucyjnego ......................... 85 2.2.3. Rola prezydencji unijnych a ratyfikacja traktatu konstytucyjnego. ....... 89 2.3. „Okres refleksji” w procesie ratyfikacji traktatu konstytucyjnego ............ 94 2.3.1. Znaczenie „okresu refleksji” nad traktatem dla procesu ratyfikacji ...... 94 2.3.2. Kolejny czerwcowy szczyt w Brukseli .................................................. 98 2.3.3. Przyszłość traktatu konstytucyjnego .................................................... 104 3 Tom II – Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego – Kryzys konstytucyjny Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej ANNEX Proces ratyfikacji Traktatu lizbońskiego w świetle doświadczeń „kryzysu konstytucyjnego” a przyszłość Unii Europejskiej ............................................. 108 ROZDZIAŁ III Stanowisko Polski w sprawach kontrowersyjnych w procesie ratyfikacji Traktatu lizbońskiego .......................................................................................... 109 3.1. „Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego a IV Rzeczpospolita – kwestia pierwiastka” .......................................................................................................... 109 3.1.1. Warianty „formuły pierwiastkowej” .................................................... 111 3.1.2. Ocena strategii polskiego rządu w sprawie „pierwiastka” ................... 112 3.1.3. Opinia publiczna w Polsce a kwestia „pierwiastka” ............................ 116 3.2. Polskie stanowisko w sprawie „kompromisu z Joaniny” i „Karty praw podstawowych” .................................................................................................... 118 Zakończenie .......................................................................................................... 120 Spis wykresów ...................................................................................................... 135 Spis tabel ............................................................................................................... 136 Spis map ................................................................................................................ 136 Bibliografia ........................................................................................................... 137 Literatura anglojęzyczna ............................................................................ 137 Literatura polskojęzyczna .......................................................................... 140 Źródła internetowe ...................................................................................... 147 4 Tom II - Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego – Kryzys konstytucyjny Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej WSTĘP Niniejsza publikacja – TOM II stanowi ciąg dalszy badań nad proce- sem ratyfikacji Traktatu konstytucyjnego Unii Europejskiej w ujęciu histo- rycznym. W TOMIE I przedstawiono założenia i kontrowersje wokół procesu ratyfikacji, czym poprzedzono analizę samego etapu ratyfikacji traktatu za- kończonego, tzw. „kryzysem konstytucyjnym” we Francji i Holandii, a tym samym w całej Unii Europejskiej, który doprowadził do fiaska w odniesieniu do tej pierwotnej wersji traktatu konstytucyjnego, który musiał zostać zmo- dyfikowany i otrzymał nową nazwę Traktat lizboński. W TOMIE I przeanalizowano kontrowersje wokół traktatu, które mo- gły powodować obawy, iż traktat nie zostanie zaakceptowany i przegłoso- wany w referendach w różnych krajach członkowskich. Zaprezentowano m.in. trudności na etapie tworzenia projektu traktatu konstytucyjnego, dyle- maty wokół nazewnictwa dokumentu: konstytucja czy traktat, kontrowersje wokół treści traktatu czy też nastroje społeczne związane ze stosunkiem do traktatu jeszcze przed jego ratyfikacją. Usystematyzowano także terminolo- gię konstytucyjną, w tym trzy koncepcje konstytucji: formalną, materialną i normatywną, które porównano i odniesiono do tego, czym jest traktat kon- stytucyjny i czy ówczesna Unia Europejska w roku 2005 przed ratyfikacją traktatu konstytucyjnego miała wszystkie trzy formy konstytucji. W TOMIE I przeanalizowano także podstawowe funkcje konstytucji, obok funkcji prawnej, legitymizacyjnej czy regulacyjnej także funkcję inte- gracyjną traktatu konstytucyjnego w ujęciu porównawczym do przykłado- wych konstytucji państwowych. W świetle procesu ratyfikacji w TOMIE I odniesiono także, tzw. mo- ment konstytucyjny „constitutional moment” do momentu ratyfikacji trakta- tu konstytucyjnego, w którym nie chodzi tylko o czas kiedy powstaje dany traktat czy konstytucja, ale o to, czy czas ten sprzyja identyfikowaniu się społeczeństwa z danym aktem prawnym. Najlepszym przykładem pozytyw- nej korelacji jest Konstytucja Stanów Zjednoczonych, która była uchwalana w momencie powstawania suwerennego państwa. Natomiast analizowany Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej po- jawił się w nie najlepszym momencie i stąd problemy w procesie jego raty- 5 Tom II – Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego – Kryzys konstytucyjny Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej fikacji. Jednak nie zawsze „constitutional moment” gwarantuje silne oddzia- ływanie integrujące i korzystny wynik ratyfikacji. TOM I zawiera także analizę tych zapisów traktatu konstytucyjnego, które budzą kontrowersje i mogłyby przyczynić się do odrzucenia traktatu w referendum. Jak kwestia „osobowości prawnej” Unii Europejskiej, tzw. „wzmocnionej współpracy” czy prezydencji unijnej. W TOMIE I wskazano także na pewne mankamenty traktatu konsty- tucyjnego, które także mogły mieć wpływ na wynik jego ratyfikacji jak kwe- stie stopnia skomplikowania struktury, języka, a także pewne niedopracowa- nie tekstu od strony redakcyjnej. W tej pierwszej części analizy TOMU I, Rozdziału I, przedstawiono wyniki społecznej znajomości treści traktatu i jego poparcia jeszcze przed rozpoczęciem procesu jego ratyfikacji w roku 2005. Kolejnym bardzo istotnym zagadnieniem była analiza tego, czy trafny i najkorzystniejszy był wybór formy ratyfikacji traktatu konstytucyjnego, który mógł przesądzić o tym, czy traktat zostanie, czy nie ratyfikowany: na drodze parlamentarnej czy w drodze referendum i jakiego rodzaju: ogólno- narodowego referendum czy też referendum w drodze indywidualnej w po- szczególnych krajach członkowskich Unii Europejskiej. Kluczową kwestią było także zbadanie, jaki wpływ może mieć kolej- ność dokonywania ratyfikacji traktatu w poszczególnych krajach członkow- skich na wynik referendum konstytucyjnego. Jak wiadomo opinia publiczna kieruje się tym, co dzieje się w innych krajach i poparcie dla traktatu czy jego odrzucenie w jednym kraju może mieć także wpływ na wynik referen- dum w drugim kraju, co w istocie, jak pokazuje historia miało kluczowe znaczenie w odniesieniu do ratyfikacji traktatu konstytucyjnego w roku 2005 zakończonej kryzysem konstytucyjnym. W TOMIE I przeanalizowano także doświadczenia referendalne w po- szczególnych krajach członkowskich Unii Europejskiej w czasie całej histo- rii integracji, a także doświadczenia krajów Europy Środkowo-Wschodniej, będących członkami lub kandydatami do Unii Europejskiej, gdzie stosunko- wo młode demokracje dopiero nabierały doświadczenia w procesach ratyfi- kacji w formie referendum, zwłaszcza w odniesieniu do akcesji do UE, kiedy to referendum jest wymagane, co także mogło mieć wpływ na wynik refe- rendum w sprawie w I TOMIE referenda akcesyjne i referenda konstytucyjne. traktatu konstytucyjnego. Przeanalizowano zatem Wskazano także na szereg korzyści z formy ratyfikacji, jaką jest refe- rendum, które zmusza uczestników do zajęcia jednoznacznego stanowiska „tak” lub „nie” w odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania referen- dalne „do wyboru”. 6 Tom II - Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego – Kryzys konstytucyjny Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej Po tak szerokiej wstępnej analizie problematyki procesu ratyfikacji i możliwych do wykorzystania form w odniesieniu do referendum jako for- my ratyfikacji Traktatu konstytucyjnego Unii Europejskiej, przeanalizowano w TOMIE I „za” i „przeciw” w oparciu o główne kryteria m.in. ze względu na przedmiot referendum, gdyż pod głosowanie nie powinno być poddawane w drodze referendalnej zagadnienie zbyt szczegółowe czy skomplikowane. Forma referendum nie powinna być też nadużywana. O wyborze powinny decydować także tradycje referendalne w danym kraju. Ze względu na kryte- rium wyniku, forma referendum powinna być stosowana w tych krajach, gdzie zazwyczaj wyniki referendów są pozytywne, natomiast forma parla- mentarnej ratyfikacji daje większe szanse na wynik pozytywny niż z wyko- rzystaniem referendum. Korzyścią wyboru referendum jako drogi ratyfikacji jest także fakt, iż daje z punktu widzenia społecznego wrażenie „wpływu” obywateli na najważniejsze sprawy. Z drugiej strony referendum zmusza polityków do wypracowania konsensusu ponad podziałami, natomiast społe- czeństwo może chcieć poprzez referendum ukarać rząd czy daną opcję poli- tyczną za negatywne skutki rządzenia, czyli negatywny wynik referendum może w ogóle nie wynikać z zagadnienia, które jest przedmiotem głosowa- nia, ale z ogólnego nastroju społeczeństwa wobec rządzących czy sytuacji w dany kraju. Zatem referendum jest formą ratyfikacji dość ryzykowną. Powyższe rozważania zawarte w TOMIE I publikacji, odnoszą się szerzej do zagadnienia od czego może być uzależniony wynik referendum i są nadal aktualne w świetle niedawnego referendum w W. Brytanii w sprawie BREXITU, które także zakończyło się wynikiem negatywnym. Zatem badania i publikacja, mimo iż dotyczą procesu ratyfikacji trak- tatu konstytucyjnego w roku 2005, pozostają nadal aktualne w roku 2016 z uwagi na wnioski, jakie wypływają z doświadczenia ratyfikacji, zwłaszcza formy referendalnej oraz „kryzysu konstytucyjnego”. Jednak najwyraźniej nie zawsze korzysta się z wiedzy na temat korzyści i kosztów, skutków po- zytywnych i negatywnych zastosowania takiej, a nie innej formy ratyfikacji jaką jest „referendum”, o czym świadczy przykład brytyjskich polityków, którzy sprowokowali referendum w W. Brytanii, co świadczy o tym, iż nie wyciągnęli żadnych wniosków w odniesieniu do np. doświadczeń francu- skich czy holenderskich z roku 2005. Ponieważ jednak publikacja nie ogranicza się jedynie do przypadku negatywnych wyników referendów w tych dwóch wspomnianych krajach, ale także w ujęciu porównawczym analizuje podobieństwa i różnice w pro- 7 Tom II – Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego – Kryzys konstytucyjny Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej cesie ratyfikacji we wszystkich ówczesnych krajach członkowskich Unii Europejskiej, w tym analizuje poparcie dla „Eurokonstytucji”, argumenty wykorzystywane „za” i „przeciw” ratyfikacji traktatu konstytucyjnego w debatach w krajach członkowskich, takie jak: obawy przed ryzykiem ograniczenia suwerenności, korzyści ekonomiczne, wzmocnienie pozycji UE na świecie. W/w analiza oparta była o dane społeczne na podstawie badań szero- kiego spektrum opinii publicznych krajów członkowskich Unii. Przedsta- wiono także w TOMIE I nie tylko opinie obywateli jako członków Unii Eu- ropejskiej, ale także określonych grup i partnerów społecznych, takich jak: biznes, kościół, związki zawodowe i inne, które wypowiadały się w sprawie traktatu konstytucyjnego i jego ratyfikacji usiłując wywrzeć wpływ na opinię publiczną. Bardzo istotnym zagadnieniem była analiza frekwencji w referendach w poszczególnych krajach członkowskich, która miała dać odpowiedź, jakie jest ryzyko odrzucenia traktatu konstytucyjnego na skutek niespełnienia wymogów w tym zakresie w poszczególnych krajach członkowskich. Szczególnie wartościowy jest materiał analityczny oparty na wyni- kach badań z lat 2004-2006, gdyż są to źródła trudno dostępne, a w publika- cji przeanalizowano poparcie i sprzeciw wobec traktatu w różnych momen- tach przed jego ratyfikacją. Oparto się na wynikach badań i danych, takich instytucji jak Euroba- rometer w UE czy OBOP i CBOS w Polsce, a także licznych analiz i opra- cowań. Kolejnym etapem poprzedzającym najważniejszą część analizy doty- czącej przebiegu procesu ratyfikacji w poszczególnych krajach członkow- skich UE była zawarta również w TOMIE I prezentacja założeń ratyfikacji, a następnie harmonogramu ratyfikacji traktatu konstytucyjnego dla poszcze- gólnych krajów. Kwintesencją istoty procesu ratyfikacji było pytanie referendalne, któ- re także zostało poddane analizie, gdyż nie było jednorodne w poszczegól- nych krajach członkowskich, co także mogło mieć wpływ na wynik referen- dum. Interesujące było także zagadnienie, jak referendum może wpłynąć na poczucie tożsamości obywateli Unii Europejskiej. W I TOMIE publikacji przeanalizowano także argumenty i stanowi- sko poszczególnych partii politycznych, co do samego referendum jako na- rzędzia ratyfikacji, stan debaty przedreferendalnej w poszczególnych krajach z uwzględnieniem także sytuacji w krajach członkowskich, w których ratyfi- kacja miała przebiegać na drodze parlamentarnej a nie referendalnej. 8 Tom II - Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego – Kryzys konstytucyjny Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej Tak pogłębiona analiza, zarówno teoretyczna zagadnień prawnych, jak i uwarunkowań dla przeprowadzenia ratyfikacji w formie referendum w poszczególnych krajach dała szeroką perspektywę dla istoty opracowania, jaką był „kryzys konstytucyjny” w procesie ratyfikacji Traktatu konstytucyj- nego Unii Europejskiej w roku 2005 we Francji i Holandii, który doprowa- dził do załamania procesu ratyfikacji i konieczności modyfikacji traktatu konstytucyjnego, czego wynikiem była nowa jego wersja o zmienionej na- zwie „Traktat lizboński”. Zatem obecny TOM II koncentruje się przede wszystkim na przebiegu procesu ratyfikacji we Francji i Holandii zakończonego porażką – w tym tzw. „kryzysem konstytucyjnym”, a także skutkach tego wydarzenia. W aneksie natomiast jako przykład tego co działo się po „kryzysie konstytucyjnym” zaprezentowano stanowisko Polski w kwestiach zmian w traktacie konstytucyjnym. 9 Tom II – Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego – Kryzys konstytucyjny Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej ROZDZIAŁ I Konsekwencje odrzucenia traktatu konstytucyjnego we Francji i Holandii – „kryzys konstytucyjny” 1.1. Francuskie i holenderskie „nie” dla konstytucji a proces ratyfikacji Twórcy traktatu konstytucyjnego byli świadomi tego, że mogą wystą- pić problemy z jego ratyfikacją, choć zapewne myśleli nie o tych państwach, w których te trudności faktycznie wystąpiły.1 Eurosceptycyzm jest głęboko zakorzeniony w niektórych krajach członkowskich np. W. Brytanii2, ale nie spodziewano się, że kryzys ratyfika- cji może przyjść od strony Francji, kraju założycielskiego Unii3 i kraju oj- czystego przewodniczącego Konwentu - Valery Giscard-Destain - współ- twórcy konstytucji europejskiej. Obawy wynikające z sondaży przedreferendalnych we Francji i Ho- landii spowodowały analizę czterech możliwych scenariuszy rozwoju wyda- rzeń, z których najbardziej optymistyczny oznaczono na końcu jako D: - scenariusz A – zakładano, że oba kraje Francja i Holandia zagłosują na „nie”. W takiej sytuacji jak się wydawało, trudno byłoby ratować traktat konstytucyjny, gdyż odrzuciłyby go dwa kraje, które na dodatek uczestni- czyły w powstaniu UE. Obawiano się, iż w takiej sytuacji proces ratyfikacji w innych krajach członkowskich - włączając W. Brytanię - mógłby zostać formalnie wstrzymany; 1 D. Koehane: Referendum Season in Europe: A Guide to the Referenda on the EU Constitu- tional Treaty, CER – Centra For European Reform – Briefing Note, 4 February 2005, www.cer.org.uk. 2 Nie ma planu B?, „Monitor UE” nr 3/2005; Ch. Grant: What Happens If Britain Votes No? Ten Ways Out of a European Constitutional Crisis, CER – Centre For European Reform, 23 February 2005. 3 F. Terpan: Francuska debata przed referendum…, op. cit. 10 Tom II - Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego – Kryzys konstytucyjny Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej - scenariusz B - Francja „przeciw” konstytucji a Holandia „za” – skut- ki takiego scenariusza zależałyby w dużej mierze od tego jak zareagowałby prezydent Francji Jacques Chirac tuż po ogłoszeniu wyników. Jeśli Chirac pozostawi Francji możliwość ponownego głosowania po okresie namysłu, wytworzy to nacisk na pozostałe kraje UE, w tym na W. Brytanię, by kontynuować (proces) ratyfikacji (...) Jeśli Chirac wskaże, że nie ma zamiaru (...) ponownie głosować nad tym samym traktatem, który wymaga jednomyślnego wsparcia 25 krajów, premier Tony Blair najpraw- dopodobniej stwierdzi, że Francja „uśmierciła” traktat, nie pozostawiając mu nic innego jak odwołać referendum w W. Brytanii – tak wówczas prze- widywano rozwój wypadków w UE przy scenariuszu B. - scenariusz C - Francja tak , Holandia nie - zakładał, że wówczas powstałaby większa presja, aby Holendrzy nie tylko przeprowadzili powtór- ne referendum, ale przede wszystkim zmienili zdanie i zaakceptowali unijną konstytucję zwłaszcza, że podobny scenariusz miał miejsce, gdy Dania w 1992 roku odrzuciła Traktat z Maastricht a Irlandia w 2001 roku Traktat z Nicei. Unijne elity kierowały się tym, że ponowne głosowanie byłoby bar- dziej możliwe w krajach małych niż w dużych. Drugie referendum mogłoby najprawdopodobniej nastąpić po ratyfikacji przez pozostałe kraje UE i wów- czas cały proces mógłby się zakończyć w listopadzie 2006 roku, jak przewi- dywano, gdyby scenariusz C zaistniał. - scenariusz D - najbardziej optymistyczny przewidywał pozytywne rozstrzygnięcie głosowania we Francji i Holandii. W takim wypadku po- wstałaby presja na pozostałe kraje, by zatwierdziły Konstytucję UE.4 Niestety jak wiemy sprawdził się najgorszy z tych scenariuszy, czyli odrzucenie traktatu konstytucyjnego przez obydwa kraje w drodze referen- dum - społeczeństwa Francji i Holandii - co spowodowało duże zamieszanie w kwestiach związanych z procesami integracji europejskiej oraz bezpo- średnio postawiły część krajów, które jeszcze nie ratyfikowały traktatu przed poważnym dylematem, czy kontynuować planowane drogi ratyfikacji. 4 23.05.2005 Bruksela (PAP) - „Financial Times”. 11 Tom II – Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego – Kryzys konstytucyjny Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej 1.1.1. Wyniki referendum we Francji i Holandii Według prawa międzynarodowego i prawa Unii Europejskiej (art. 48 Traktatu o Unii Europejskiej i Konwencja wiedeńska o prawie traktatu), jeżeli państwo podpisało umowę międzynarodową, to jest zobowiązane w dobrej wierze dążyć do tego, żeby ją ratyfikować. Art. 18 Konwencji o prawie traktatów mówi, że Państwo powinno powstrzymać się od takich kroków, które mogą zagrozić wejściu w życie tego traktatu.5 Zgodnie z wymogami francuskiej konstytucji referendum zostało zwołane przez prezydenta na wniosek parlamentu (artykuł 11). Jednym z powodów ogłoszenia referendum we Francji była presja ze strony społe- czeństwa po ogłoszeniu przez premiera Tony’ego Blaira referendum w W. Brytanii. W parlamencie francuskim poparcie dla konstytucji było znacznie wyższe niż w społeczeństwie. Traktat konstytucyjny popierały Union pour un Mouvement Populaire (UMP), Union pour la Démocratie Française (UDF), większość partii socjalistycznej (PS), Zieloni oraz Partie Radicale de Gauche. Przeciwko była partia komunistyczna (PCF), Front National oraz wiele partii o marginalnym znaczeniu politycznym, które nie mają reprezen- tantów w parlamencie. 6 Oznaczało to, że 90 obu izb opowiadało się za ratyfikacją. W związku z wynikiem referendum wśród socjalistów prezydent Chi- rac zastanawiał się nad przyspieszeniem terminu referendum ogólnokrajo- wego, by móc wykorzystać pozytywne nastawienie do traktatu wśród ogółu Francuzów. W orędziu noworocznym do narodu prezydent ogłosił, iż refe- rendum w sprawie ratyfikacji traktatu odbędzie się z pewnością przed prze- rwą wakacyjną. Zostało to niezbyt dobrze przyjęte w innych krajach człon- kowskich, gdyż obawiano się, że Francuzi, którzy nie należeli do narodów prokonstytucyjnych mogą dać innym zły przykład i jak pokazała historia było w tym sporo racji. Wśród zwolenników traktatu warto wymienić oprócz prezydenta Ja- cques’a Chiraca lidera Partii Socjalistycznej François Hollande oraz Nico- 5 Prof. St. Biernat – wypowiedź w: Po co Polakom dwie konstytucje? – debata konstytucyjna z dnia 2 czerwca 2005, Instytut Studiów Strategicznych, zapis wypowiedzi i wniosków z debaty, Kraków 2005, s. 8. 6 M. Czaplicki: Ratyfikacja traktatu konstytucyjnego w państwach Unii Europejskiej…, op. cit., s. 22. 12 Tom II - Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego – Kryzys konstytucyjny Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej las’a Narkozy z UMP. Wśród przeciwników istotną rolę pełnił w debacie wiceprzewodniczący Partii Socjalistycznej Laurent Fabius. Francuzi nie byli zadowoleni z obecnej tożsamości Unii i nie wierzyli, by traktat konstytucyjny coś w tym zakresie zmienił. Ponadto wielu Francu- zów uważało, że traktat konstytucyjny jest zbyt neoliberalny. Negatywnie na stosunku do traktatu odbiła się również aprecjacja euro, która źle wpłynęła na kondycję francuskiej gospodarki. Za traktatem nie przemawiały również ani korzyści ekonomiczne, ani europejski model socjalny, ani Pakt Stabilno- ści, który był we Francji ostro krytykowany. Nie pomógł też traktatowi na- wołujący do ratyfikacji rząd, który był dość mocno krytykowany za porażki w sferze socjalnej. Takie było ogólne tło negatywnego wyniku referendum we Francji. Ratyfikacja traktatu konstytucyjnego we Francji była z pewnością jednym z najważniejszych etapów procesu ratyfikacyjnego. Minister spraw wewnętrznych Dominique de Villepin był zwolenni- kiem ustalenia daty referendum na pierwszą połowę czerwca 2005 r. m.in. z tego powodu, iż data ta umożliwiała ratyfikację przed przerwą wakacyjną oraz przed rozpoczęciem negocjacji z Turcją. Prezydent Chirac skłaniał się raczej za drugim półroczem 2005 r., wspominał nawet o grudniu. Z dzisiej- szej perspektywy być może propozycja Chiraca byłaby lepszym rozwiąza- niem, chociażby z punktu widzenia wyników referendum w Holandii (być może Holendrzy zagłosowaliby na „tak”, gdyby nie veto Francji). 7 14 czerwca 2004 r., zgodnie z opinią większości partyjnych, prezydent Chirac ogłosił jednak decyzję o organizacji referendum we Francji w spra- wie europejskiej konstytucji. Było to tuż po majowym ogłoszeniu referen- dum w W. Brytanii przez Tonego Blaira, stąd oczekiwano decyzji we Fran- cji.8 Z tej okazji ogłosił także, że żaden lider polityczny nie jest przeciwny temu dokumentowi. Pomimo tych deklaracji opozycja wobec konstytucji wzrastała do końca 2004 r. - 25 zwolenników i 20 przeciwników.9 7 Ibidem. 8 M. Larhant: Constitutional Referendum in France: a Mid-Term Assessment, Projekt EPIN, p. 1. 9 This survey was realised by the IFOP beginning of February 2005. Another poll of January 2005 led by the CSA showed that the support for the text would reach 65 (35 being against). Nevertheless, the same survey underlined the fact that the abstention would remain particularly high (61 of the registered voters). To get a long-time perspective on these results, please refer to the following web site : http://www.csatmo; fr/dataset/data2005/opi20050106a.htm. 13 Tom II – Proces ratyfikacji traktatu konstytucyjnego – Kryzys konstytucyjny Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej Początkowo, jeszcze w roku 2004 badania pokazywały, że we Francji i Holandii proporcje poparcia dla konstytucji były wysokie10:  Francja: „za” - 62 , „przeciw” - 16 ,  Holandia: „za” - 70 , „przeciw” - 21 . Oczywiście takie proporcje mogły wynikać z tego, że do ostatecznej decyzji było wówczas jeszcze daleko. Mimo iż we Francji przed rozpoczęciem ratyfikacji sondaże wskazy- wały na przewagę zwolenników konstytucji, to obawa porażki istniała biorąc pod uwagę, że przed referendum w sprawie Traktatu z Maastricht w 1992 r. sondaże opinii publicznej mówiły o 65 poparciu, tymczasem w rzeczywistości zagłosowało „za” znacznie mniej, bo tylko 51 Francu- zów. Jeszcze na początku 2005 r. poparcie dla konstytucji europejskiej we Francji kształtowało się na poziomie 65 . Większość przeciwników traktatu zaczęła gwałtownie narastać dopiero w ostatnich miesiącach przed referen- dum. Złożył się na to wzrost bezrobocia we Francji, zapowiedź reformy limitu tygodniowego czasu pracy i spór na temat unijnej dyrektywy ds. libe- ralizacji rynku usług. Te kwestie zostały wykorzystane przez przeciwników konstytucji podczas debaty przedreferendalnej we Francji. Ostatnie sondaże społeczne przed referendum we Francji wskazywały mimo wszystko na możliwe zwycięstwo zwolenników traktatu konstytucyj- nego. Ten ponowny wzrost poparcia był wynikiem spóźnionej kampanii na rzecz ratyfikacji traktatu. Przewaga zwolenników konstytucji była jednak niewielka, ponadto zauważalne były dość duże wahania odsetka osób dekla- rujących chęć wstrzymania się od głosu. 24 stycznia 2005 r. „Le Figaro” opublikował tekst Pierre a Moscovicia pt. „Traktat konstytucyjny: trzy sposoby na sukces referendum . Moscovici przewidywał, że referendum nad traktatem będzie we Francji trudne do wy- grania. Mimo iż sondaże były pozytywne, traktat popierany był przez głów- ne partie polityczne i prezydenta, a Francuzi pozostawali zdeklarowanymi Europejczykami, istniało wiele powodów do głosowania na „nie . Moscovici stawiał trzy warunki, które muszą być spełnione, aby refe- rendum okazało się sukcesem: - pierwszym było wybór odpowiedniego terminu referendum i sfor- mułowanego w nim pytania. Wiceprzewodniczący Parlamentu Europejskie- go proponował datę 29 maja lub 5 czerwca. Pytanie powinno dotyczyć tylko 10 Traktat konstytucyjny, „Monitor UE” nr 1/2004. 14
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Traktat konstytucyjny Unii Europejskiej TOM II
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: