Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00612 010889 10753394 na godz. na dobę w sumie
Transfer wiedzy i technologii z organizacji naukowo-badawczych do przedsiębiorstw - ebook/pdf
Transfer wiedzy i technologii z organizacji naukowo-badawczych do przedsiębiorstw - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 162
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3808-8527-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> ekonomia
Porównaj ceny (książka, ebook (-21%), audiobook).

Rozwój innowacyjnej gospodarki zależy od umiejętności korzystania z osiągnięć nauki i możliwości ich dystrybucji. Książka wpisuje się w niezwykle istotną dyskusję dotyczącą poprawy innowacyjności polskiej gospodarki poprzez udoskonalenie współpracy pomiędzy sektorem nauki i biznesu. Autorzy diagnozują sytuację polskich uczelni w zakresie komercjalizacji wyników badań oraz współpracy z biznesem, badają różne grupy interesariuszy biorących udział w profesjonalnych procesach transferu wiedzy i technologii w Polsce, Norwegii, Francji, Czechach, na Węgrzech, a także w USA i Kanadzie. Analizują studia dobrych praktyk - zarówno polskich, jak i zagranicznych - aby na tej podstawie zaprezentować rekomendacje niezbędnych zmian dla uczelni w obszarze kształtowania dobrych relacji z przedsiębiorstwami w celu zwiększania potencjału innowacyjnego i wzrostu konkurencyjności gospodarki.

„Książka skierowana jest do studentów kierunków ekonomicznych, menedżerskich, technicznych i innych (np. medycznych) oraz pracowników naukowych z tych środowisk akademickich. Należy ją polecić również menedżerom i przedsiębiorcom oraz pracownikom instytucji z sektora „aniołów biznesu” (centra technologii, inkubatory przedsiębiorczości, banki, fundusze inwestycyjne). [...\ Publikacja zawiera solidne studia dobrze dobranej literatury światowej oraz obszerne wyniki badań własnych. Zostały one pokazane na tle badań innych autorów zajmujących się problematyką transferu wiedzy do biznesu czy tzw. przedsiębiorczości akademickiej lub technologicznej. Jest to opracowanie o charakterze naukowym, wzbogacone wieloma zaleceniami i rekomendacjami praktycznymi, które mogą być wykorzystane w polskiej gospodarce. [...\ W pracy zaprezentowano wiele oryginalnych analiz, modeli i propozycji dla praktyki gospodarczej. Uwzględnianie tych rozwiązań w sferze polityki gospodarczej oraz działalności organizacji naukowo-badawczych i podmiotów biznesowych może wyraźnie zwiększyć efektywność współpracy w relacji nauka-gospodarka”.

Z recenzji prof. zw. dr. hab. Stefana Lachiewicza

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Dariusz M. Trzmielak, Małgorzata Grzegorczyk, Bogdan Gregor – Uniwersytet Łódzki Wydział Zarządzania, Katedra Marketingu, 90-237 Łódź, ul. Matejki 22/26 RECENZENT Stefan Lachiewicz REDAKTOR INICJUJĄCY Monika Borowczyk OPRACOWANIE REDAKCYJNE Aleksandra Urzędowska SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR PROJEKT OKŁADKI Stämpfli Polska Sp. z o.o. Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Shutterstock.com © Copyright by Authors, Łódź 2016 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2016 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07569.16.0.K Ark. wyd. 10,0; ark. druk. 10,125 ISBN 978-83-8088-526-4 e-ISBN 978-83-8088-527-1 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego tel. (42) 665 58 63 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl Spis treści Wstęp Rozdział 1. Innowacyjność i teorie współpracy nauki i biznesu Wprowadzenie 1.1. Innowacyjność i przedsiębiorczość akademicka 1.2. Teoretyczne modele współpracy nauki i biznesu 1.3. Budowanie i specyfika relacji w procesach transferu wiedzy i komercjalizacji technologii Rozdział 2. Integracja wiedzy i komercjalizacja technologii w wybranych polskich uczelniach 2.1. Badania wstępne – metodyka i analiza materiału empirycznego 2.2. System transferu wiedzy i technologii w fazie początkowej – Uniwersytet Szczeciński i Politechnika Lubelska 2.3. Działalność networkingowa – Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny 2.4. Uczelniane ośrodki innowacji w fazie początkowego wzrostu – Uniwersytet Marii Curie- w Szczecinie -Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytet Medyczny w Łodzi 2.5. Komercjalizacja przez spółkę celową – Politechnika Łódzka 2.6. Ośrodki innowacji w fazie zaawansowanego rozwoju – Uniwersytet Jagielloński, 2.7. Działalność naukowo-badawcza uczelni i ich orientacja na współpracę z biznesem na przykładzie uniwersytetów polskich Politechnika Krakowska Rozdział 3. Współpraca nauki z biznesem w świetle badań empirycznych w Polsce i wybranych krajach Wprowadzenie 3.1. Metodyka badań ilościowych 7 11 11 12 19 40 49 50 54 60 63 67 70 74 81 81 82 Spis treści 3.2. Współpraca nauki i biznesu 3.3. Postrzegana jakość usług badawczych i czynniki wpływające na rozwój relacji nauka–biznes 3.4. Bariery współpracy w sferze badań między nauką i biznesem 3.5. Transfer wiedzy i komercjalizacja technologii w ujęciu sektorowym 3.6. Współpraca nauki i biznesu w Polsce na tle innych badanych krajów 3. 7. Diagnoza, modele współpracy i rekomendacje Rozdział 4. Międzynarodowe studia przypadków – modele współpracy nauki z biznesem Wprowadzenie 4.1. Instytut Technologiczny Technion w Hajfie, Izrael 4.2. Centrum Transferu Technologii Uniwersytetu Masaryka w Brnie, Czechy 4.3. UT Health Science Center w Houston i San Antonio, USA Zakończenie Bibliografia Spis wykresów Spis tabel Spis rysunków Załączniki 85 86 92 96 106 113 121 121 122 124 126 133 137 143 145 147 149 http://dx.doi.org/10.18778/8088-526-4.01 Wstęp Współpraca uczelni z biznesem jest procesem współtworzenia innowacji, w którym transfer wiedzy i wyników badań jest rozumiany jako jedna z głównych misji uczelni1. Rozwój gospodarki opartej na wiedzy prowadzi do wzrostu zna- czenia wartości niematerialnych i prawnych, m.in. w całkowitym kapitale przed- siębiorstwa. Jednakże rozwój innowacyjnej gospodarki zależy od umiejętności korzystania z osiągnięć nauki i możliwości jej dystrybucji. Kluczem do rozwo- ju społecznego i gospodarczego są dzisiaj innowacje. To one przyczyniają się do wzrostu konkurencyjności przedsiębiorstw. Wyniki badania GE Innovation Ba- rometer pokazują, że zdecydowana większość badanych firm uważa, iż innowacje w XXI wieku będą przynosić korzyści społeczności jako całości, a na ich sukces będzie składać się współpraca wielu podmiotów2. Chodzi tu o połączenie trzech zasadniczych obszarów aktywności: gospodarki, edukacji i nauki w sprawny sys- tem współdziałania. Źródłem wiedzy i kompetencji przyszłych kadr biznesu są uczelnie wyższe. Stąd też efektywna współpraca środowiska naukowego z otocze- niem gospodarczym staje się koniecznością. W Polsce poziom systemu transferu technologii i komercjalizacji wiedzy jest, niestety, niski. Poszczególne ogniwa systemu: biznes, nauka, jednostki B+R działają w izolacji, niewiele wiedzą nawzajem o swojej ofercie i potrzebach po- zostałych członków systemu3. Grupa ekspercka BIOS rekomenduje rozszerzenie dotychczasowego modelu szkoły wyższej, by silniej kreować współpracę z prze- mysłem i pracodawcami4. Polskie ośrodki naukowe i badawcze powinny zintegro- wać system kompetencji i przepływ oferty do podmiotów rynkowych, podobnie 1 Deklaracja Lizbońska, Uczelnie Europy po 2010 roku: różnorodność ze wspólnym celem, http:// www.eua.be/typo3conf/ext/bzb_securelink/pushFile.php?cuid=398 file=fileadmin/user_ upload/files/Publications/Lisbon_Declaration_Polish_version.pdf (dostęp: 1.09.2015). 2 Global Innovation Barometer EG Capital An Overview on Messaging, Data and Amplification. Za: P. Bryła, Możliwości współpracy polskich uczelni wyższych ze sferą biznesu, „Studia Eduka- cyjne” 2014, nr 31, s. 96. 3 System transferu technologii i komercjalizacji wiedzy w Polsce – Siły motoryczne i bariery, PARP, Poznań–Łódź –Wrocław–Warszawa 2010. 4 K.B. Matusiak, J. Guliński (red.), Rekomendacje zmian w polskim systemie transferu technolo- gii i komercjalizacji, PARP, Warszawa 2010. 8 jak uczelnie zagraniczne, które zastosowały nowe modele funkcjonowania uczelni wyższych i jednostek badawczych. W obliczu rosnących problemów finansowania uczelni polskich, spadku liczby studiujących, problemów z zapewnieniem odpo- wiedniej jakości kształcenia coraz więcej szkół wyższych podejmuje wysiłki w celu budowania i zacieśniania więzi z biznesem oraz dywersyfikacji źródeł finansowa- nia. Czynią to m.in. poprzez rozwój struktur i rozwiązań wspierających profesjo- nalne procesy transferu wiedzy, zwiększanie potencjału innowacyjnego i dalszy rozwój powiązań z biznesem. Wyzwania, jakie stawia nauce rynek, są związane z optymalnym transferem idei do przemysłu i zamianą wiedzy naukowej i tech- nicznej w nowe produkty i udoskonalone procesy przy akceptowalnym poziomie kosztów. Wymaga to zmiany podejścia uczelni i jednostek badawczo-rozwojo- wych (B+R) do współpracy z firmami i zastosowania koncepcji marketingowych w procesie komercjalizacji kompetencji i wyników badań uczelni. W szczególności oznacza to koncentrację na klientach – potencjalnych odbiorcach i użytkownikach wyników badań, włączając w to znajomość rynku i rozpoznanie potrzeb klienta jako punkt wyjścia aktywności badawczej. Problematyka relacji nauka – biznes stała się po 2000 r. przedmiotem licznych badań i analiz. Ich wyniki wskazują jednoznacznie, iż współpraca obu tych sfer działalności jest niedostateczna, co ma bezpośrednie przełożenie na relatywnie niską innowacyjność naszej gospodarki, mimo że według najnowszego raportu European Innovation Scorebord 2016 nastąpiła pewna poprawa wskaźnika innowa- cyjności w stosunku do roku poprzedniego5. Polska przesunęła się o jedno miejsce wyżej wśród krajów Unii Europejskiej, na pozycję 23., a w rankingu opracowanym przez Uniwersytet Cornella i World Intellectual Property Organization6 (WIPO – agenda ONZ) awansowała z 46. na 39. pozycję wśród najbardziej innowacyj- nych państw globu (na 128 przebadanych państw). Trudno jednak o optymizm, wiedząc, iż w rankingu wyprzedziły nas takie gospodarki jak litewska, słowacka, łotewska czy bułgarska i węgierska (w konsekwencji znaleźliśmy się dopiero na 27. miejscu w Europie). Pewna poprawa wskaźnika innowacyjności jest m.in. efektem wzrostu nakładów na działalność badawczo-rozwojową. Po raz pierwszy w historii osiągnęła ona bowiem poziom 1 krajowego PKB (w 2015 r.), podczas gdy śred- nia dla państw OECD wynosi 2,36 . Nadal jeszcze jest nam daleko do wyznaczo- nego Polsce przez Unię Europejską poziomu 1,7 w 2020 roku7. Mimo wzrostu wydatków na badania i rozwój (B+R), statystyki pokazują, że w latach 2013–2015 aktywność innowacyjną wykazało jedynie 19 przedsiębiorstw przemysłowych i 10 usługowych8. Warunkiem poprawy istniejącego stanu rzeczy jest dogłębne rozpoznanie czyn- ników determinujących aktualne relacje nauki z biznesem, zarówno sprzyjających, 5 A. Woźniak, Innowacje motorem gospodarki, „Rzeczpospolita” 24.10.2016 r. 6 M. Duszczyk, Firmy wydają więcej na B+R, „Rzeczpospolita” 29.08.2016 r. 7 M. Duszczyk, Więcej biznesu w nauce, „Rzeczpospolita” 9.09.2016 r. 8 M. Duszczyk, Firmy szykują się do innowacyjnego skoku, „Rzeczpospolita” 26.10.2016 r. Transfer wiedzy i technologii z organizacji naukowo-badawczych... Wstęp 9 jak i stanowiących bariery zacieśnienia współpracy. Owe determinanty mają cha- rakter wewnętrzny i są zależne od instytucji naukowych i przedsiębiorstw oraz zewnętrzny (m.in. obowiązujące regulacje prawne, czy też zasady finansowania działalności badawczo-rozwojowej). Tylko na tej podstawie można formułować postulaty zmierzające do usprawnienia dotychczasowego systemu relacji nauka– biznes. Niniejsza praca wpisuje się w ten nurt rozważań. Autorzy wyrażają prze- konanie, że praca wypełni – chociaż w części – istniejącą lukę w dotychczasowym dorobku badawczym w ramach omawianej problematyki. W pracy podjęto próbę: § diagnozy realizowanego w praktyce modelu współpracy pomiędzy nauką a biznesem w sferze transferu wiedzy i technologii do przedsiębiorstw; § identyfikacji uwarunkowań wewnętrznych i zewnętrznych współpracy, a tak- że preferowanych przez obie strony form współpracy; § wypracowania ogólnego modelu współpracy uczelni i jednostek B+R z fir- mami; § rekomendacji niezbędnych zmian dla uczelni w obszarze kształtowania dobrych relacji z przedsiębiorstwami i budowania uczelni trzeciej gene- racji. Rozważania oparto na bogatym materiale źródłowym. Wykorzystano zarówno źródła wtórne, jak i pierwotne. Odwołano się do obszernej literatury przedmiotu oraz raportów z badań realizowanych przez różne instytucje naukowe. Realizacja celu pracy wymagała jednak przede wszystkim pozyskania informacji ze źródeł pierwotnych. Zaprojektowano więc i przeprowadzono szeroko zakrojone bada- nia empiryczne, zrealizowane w dwóch etapach. W pierwszym etapie (2012 r.) przeprowadzono badania jakościowe. Objęto nimi wybrane uczelnie akademic- kie, reprezentujące różny profil kształcenia (uniwersytety, uczelnie techniczne, medyczne). Zastosowano metodę sondażową pomiaru bezpośredniego – wywiad pogłębiony. Respondentami byli przedstawiciele władz uczelni oraz osoby odpo- wiedzialne za komercjalizację wiedzy i uczelniane centra innowacji i transferu technologii. Badania te miały charakter wstępny, skoncentrowany na rozpozna- niu głównych problemów związanych ze współpracą z biznesem (w tym przede wszystkim na kluczowych barierach i czynnikach sukcesu w budowaniu relacji z przedsiębiorstwami). W drugim etapie (czerwiec 2013–październik 2014) prze- prowadzono zasadnicze dla pracy badanie ilościowe. Wykorzystano metodę an- kietową on-line. Badanie skierowane było do naukowców oraz przedsiębiorców w Polsce, w czterech innych krajach europejskich (Węgry, Czechy, Francja i Nor- wegia) oraz w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Spośród 12 000 wysłanych kwe- stionariuszy otrzymano odpowiedzi od 554 osób, co oznacza wskaźnik zwrotów na poziomie 4,62 . Dzięki pozyskanym informacjom zidentyfikowano m.in. za- kres i intensywność współpracy świata nauki ze światem biznesu, determinanty tejże współpracy, oczekiwaną i postrzeganą jakość usług badawczych (w oczach naukowców i przedsiębiorców), kluczowe bariery współpracy (w Polsce i innych badanych krajach). 10 W okresie czerwiec 2013–październik 2014, równolegle z omawianymi bada- niami ilościowymi, przeprowadzono wywiady z przedstawicielami uczelni oraz przedsiębiorstwami współpracującymi z uczelniami w następujących krajach: USA, Kanada, Norwegia, Francja, Węgry i Czechy. Wykorzystano w tym badaniu metodę wywiadów eksperckich. Wywiady miały na celu opracowanie przykładów dobrych praktyk i uzyskanie komentarza ekspertów do otrzymanych wyników ba- dań ilościowych. Całość rozważań ujęto w czterech rozdziałach. Rozdział pierwszy przygoto- wano w oparciu o źródła wtórne, głównie literaturę przedmiotu. Poświęcono go zagadnieniom teoretycznym z zakresu innowacji i współpracy instytucji nauko- wo-badawczych z biznesem. Dużo miejsca poświęcono przedsiębiorczości aka- demickiej i przedsiębiorczym uniwersytetom jako kwestii kluczowej w transferze wiedzy i nowych technologii do przemysłu, a także teoretycznym modelom współ- pracy nauki i biznesu. Kolejne dwa rozdziały zostały opracowane na bazie wy- ników wspomnianych wcześniej badań empirycznych. Rozdział drugi prezentuje rezultaty badań jakościowych zrealizowanych w wybranych uczelniach akademic- kich. Przedstawiono, poddając ocenie, istniejące w tych uczelniach rozwiązania w zakresie transferu wyników badań i komercjalizacji wiedzy. W ostatniej części tego rozdziału podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, w jakim stopniu uczelnie są zorientowane na działalność naukowo-badawczą, w tym na badania podejmo- wane w ramach współpracy z biznesem. Analizę przeprowadzono na przykładzie 19 uniwersytetów polskich. Trzeci rozdział ma zasadnicze znaczenie dla porusza- nej problematyki. W oparciu o wyniki badań ilościowych dokonano analizy zakre- su, intensywności oraz uwarunkowań współpracy nauki z biznesem, identyfiku- jąc bariery oraz czynniki sprzyjające tym relacjom. Analiza przeprowadzona jest w trzech przekrojach: naukowcy–przedsiębiorcy, przekrój sektorowy oraz geogra- ficzny (wg badanych krajów). W końcowej części rozdziału zaprezentowano ogól- ny model współpracy nauka–biznes. Sformułowano również rekomendacje pod adresem uczelni, zmierzające do kreowania dobrych relacji z przedsiębiorstwami. Ostatni rozdział zawiera studia przypadków czterech uczelni zagranicznych będą- ce przykładami dobrych praktyk w procesach komercjalizacji wiedzy i transferu technologii. Książka jest w dużej mierze syntezą wyników studiów realizowanych i finanso- wanych w ramach projektu badawczego NCN pt. „Integracja i transfer wiedzy z or- ganizacji naukowych i badawczych do przedsiębiorstw” (2011/01/B/HS4/05200). Część badań zrealizowano w ramach projektu „Transfer wiedzy i wyników badań z uczelni do biznesu – analiza relacji nauka–biznes w Polsce i wybranych krajach UE” finansowanego ze środków Katedry Marketingu Uniwersytetu Łódzkiego. Transfer wiedzy i technologii z organizacji naukowo-badawczych... Rozdział 1 Innowacyjność i teorie współpracy nauki i biznesu Wprowadzenie Rozdział niniejszy przedstawia zagadnienia teoretyczne z zakresu innowa- cji i teorii współpracy ośrodków naukowych i biznesu. Systematycznie postę- pujący rozwój technologiczny powoduje, iż zachodzące procesy gospodarcze w wielu przypadkach uzależnione są od innowacyjności przedsiębiorstw i ich współpracy z ośrodkami naukowo-badawczymi. Szczególną uwagę skupiono na innowacyjności i przedsiębiorczości akademickiej. Przedsiębiorczość aka- demicka wskazana została jako kluczowa w transferze wiedzy i nowych tech- nologii z ośrodków naukowych i badawczych. Ma ona też istotny wpływ na kierunek i intensywność współpracy środowiska naukowego i przedsiębiorców. Ze względu na fakt, że transfer wiedzy i technologii jest problemem złożonym, uzależnionym od wielu podmiotów uczestniczących w nim lub wspierających go, w pracy przedstawiono modele współpracy nauki i biznesu. Szczególną uwagę skupiono na przedsiębiorczych uniwersytetach. Wyjaśniono również rolę innowacji technologicznych i innowacyjności we współpracy ośrodków naukowo-badawczych i przedsiębiorstw. Innowacyjność przedstawiona zosta- ła jako zdolności i motywacja do poszukiwania zastosowań nowych koncepcji technologii, produktów i usług. Na uwagę zasługuje przegląd literatury w kon- tekście prowadzonych w świecie badań naukowych na temat czynników de- terminujących współpracę nauki z biznesem. Jednym z kluczowych aspektów poruszonych w rozdziale jest budowanie i specyfika relacji w procesach trans- feru i komercjalizacji, wpływających na wzmocnienie lub zwiększenie pozy- cji konkurencyjnej podmiotu gospodarczego lub możliwości technologiczno- -technicznych przedsiębiorcy. 12 1.1. Innowacyjność i przedsiębiorczość akademicka Początek XXI wieku stał się dla polskich przedsiębiorstw okresem, w którym zaczęły one korzystać z badań naukowych w celu zwiększenia swojej konkuren- cyjności na rynku. Przedsiębiorstwa zaczęły szerzej interesować się bezpośrednią współpracą z ośrodkami naukowo-badawczymi oraz pośrednią, przez tzw. ośrod- ki wsparcia. Wyniki komercyjnych badań naukowych pozwalały firmom w coraz większym stopniu wzbogacić przede wszystkim ich zasoby intelektualne i techno- logiczne oraz polepszyć i rozszerzyć asortyment produktów. K. Matusiak1 wyróżnił pięć okresów rozwoju komercjalizacji innowacji w Pol- sce: okres pionierów (od rewolucji Solidarności do 1993 r.), okres rozwiązywania problemów rynku pracy (1993–1996), okres stabilizacji systemu i nowych pomy- słów (1998–2000), okres przedakcesyjny (1997–2004), oraz okres pierwszych do- świadczeń w UE (po 1 maja 2004 r.). Z pewnością można dodać kolejny okres: dy- namiczny rozwój i włączenie polskich instytucji do europejskich i globalnych sieci innowacji i rozwoju nowych technologii. W znacznym stopniu wspiera to rozwój tzw. firm akademickich, zakładanych przez studentów, naukowców lub w oparciu o wyniki badań i technologie powstałe w ośrodkach akademickich. Obecnie polskie przedsiębiorstwa osiągają na rynku znaczącą przewagę kon- kurencyjną przez niskie koszty pracy. Ta sytuacja nie będzie trwać w nieskoń- czoność i dlatego niezbędnym elementem dalszego rozwoju firm powinno być budowanie kompetencji w obszarze innowacyjności. Wzrost konkurencyjności polskich przedsiębiorstw zostanie osiągnięty przede wszystkim poprzez zwięk- szanie nakładów na badania i rozwój (B+R). Pomocą będzie Program Opera- cyjny Inteligentny Rozwój, w ramach którego działania instytucji publicznych skoncentrowane są na wzmocnieniu powiązań między biznesem a nauką i trans- fer wyników prac B+R z ośrodków naukowo-badawczych do przedsiębiorstw2. Kraj może generować przychód dzięki inwestycjom publicznym, imitowaniu zachodnich technologii, niskim kosztom pracy dla zachodnich inwestorów i wy- sokiej stopie zwrotu z inwestycji o dużej chłonności kapitału finansowego; ten model rozwoju gospodarczego jest już jednak w Polsce na wyczerpaniu. Pomi- mo, iż zaledwie niewielka część innowacji pochodzi z wdrożenia wyników prac badawczo-rozwojowych, ważne jest, aby wspierać badania naukowe, finansowa- ne zarówno z kapitału publicznego jak i prywatnego, na każdym etapie procesu sprzedaży. Rozwój kompetencji w zakresie komercjalizacji wyników badań jest dla Polski kluczowy. 1 K.B. Matusiak, Rozwój systemów wsparcia przedsiębiorczości – przesłanki, polityka i instytucje, Wydawnictwo Instytutu Technologii i Eksploatacji PIB, Radom 2006, s. 332. 2 Szczegółowy opis osi priorytetowych Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014–2020, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2015, s. 3. Transfer wiedzy i technologii z organizacji naukowo-badawczych... 13 Podstawową barierą rozwoju innowacyjności w Polsce w latach 2007–2011 był zbyt wysoki koszt wdrożenia innowacji i niewielkie nakłady na badania i rozwój. Choć odnotowano powolny wzrost wydatków firm na badania i roz- wój, ich poziom był i nadal jest niski. W 2001 r. stanowił on zaledwie 0,23 PKB, a do roku 2007 wzrósł o około jedną trzecią. Obecnie wydatki na badania stanowią 0,9 PKB3 i należą do najniższych w Europie. Z porównania wydat- ków biznesu na badania i rozwój wynika, że ich poziom wynosi zaledwie jedną piątą średniej wielkości wydatków firm w Unii Europejskiej. Poziom inwestycji venture capital jest nieco wyższy i stanowi 55 średniej europejskiej. Najwięk- sze inwestycje są w sektorze publicznym, ponieważ wydatki rządowe zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym kształtowały się w granicach 71 średniej europejskiej4. Jednak specjaliści obawiają się wysokiego ryzyka utraty środków publicznych poprzez nieefektywny system B+R. M. Bukowski i inni wskazują, że błędne koło rozwoju gospodarczego Polski jest bardzo realne. Nieefektywne inwestycje publiczne w badania i rozwój zniechęcają do dalszego inwestowania w sektor nauki, zarówno inwestorów publicznych jak i prywat- nych. Sytuacja taka ma negatywny wpływ na gospodarkę polską oraz badania naukowe dla przemysłu5. Polska, ze wskaźnikiem rozwoju powyżej średniej europejskiej, wraz z Bułga- rią, Chorwacją, Węgrami, Łotwą, Litwą, Maltą, Rumunią, Słowacją oraz Turcją, należy do grupy państw „goniących” kraje Europy Zachodniej. Do silnych stron gospodarki polskiej niewątpliwie zaliczyć można zasoby ludzkie oraz wysoką efek- tywność inwestycji, przy słabościach w obszarze finansów, wsparcia, powiązań oraz przedsiębiorczości6. Podejmowanie działań innowacyjnych przez przedsię- biorstwa wiąże się z ich oczekiwaniami w postaci uzyskania określonych korzy- ści z wdrożenia innowacji. Jak wskazuje raport PARP, w grupie dużych, średnich i małych przedsiębiorstw przemysłowych jest kilka głównych barier związanych z wdrażaniem innowacji. Należą do nich7: § brak własnych środków finansowych, § zbyt wysokie koszty innowacji, § brak możliwości pozyskania środków ze źródeł zewnętrznych. Ogranicza to zakres współpracy przedsiębiorstw ze sferą B+R, co w zasadniczy sposób wpływa na innowacyjność przedsiębiorstw. Wysiłki w sferze nauki i B+R nie poprawią innowacyjności przedsiębiorstw i gospodarki bez zdecydowanych 3 Eurostat, http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table init=1 language=en pcod e=tsdec320 plugin=1, (dostęp: 15.11.2014). 4 M. Szyl, R. Paczkowski, Raport o największych inwestorach w badania i rozwój w Polsce w 2012 roku, Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2013, s. 10. 5 M. Bukowski, A. Szpor, A. Śniegocki, Potencjał i bariery polskiej innowacyjności, IBS, Warszawa 6 European Innovation Scoreboard, 2009. 7 M. Juchniewicz, B. Grzybowska, Innowacyjność mikroprzedsiębiorstw, PARP, Warszawa 2010, 2012, s. 11. s. 34–43. Innowacyjność i teorie współpracy nauki i biznesu 14 działań w polityce innowacyjnej na rzecz poprawy regulacji i klimatu wokół biz- nesu, w szczególności biznesu wprowadzającego innowacje8. Należy jednakże dodać, że sektory naukowy i badawczo-rozwojowy w Polsce również nie spełniają skutecznie swoich podstawowych funkcji w zakresie trans- feru wyników badań do przemysłu. Niedoskonałości te mają ponadto charakter: § instytucjonalny, wynikający z niewłaściwej struktury podmiotowej tego rynku, § systemowy, niemobilizujący sektor badawczy do innowacyjnego rozwoju a jednocześnie zdominowany nadmierną liczbą aktów prawnych i regulacji, § świadomościowo-kulturalny, obejmujący niską akceptację społeczną dla in- nowacji, przy jednocześnie wysokiej samoocenie relacji nauka-biznes, § kompetencyjny, hamujący sprawne działania transferu wyników badań z ośrodków naukowo-badawczych do przemysłu, ze względu na niekompe- tencje władz jednostek samorządu terytorialnego i administracji, wyższych uczelni i początkujących przedsiębiorców9. Transfer technologii w Polsce to głównie imitowanie zachodnich rozwiązań. W przypadku polskich przedsiębiorstw co szósty podmiot gospodarczy dokony- wał lub był podmiotem transferu wiedzy i technologii. Oznaczało to zakup lub udzielenie licencji, zakup prac badawczo-rozwojowych, środków automatyzacji procesów produkcyjnych, usług konsultingowych lub innych technologii10. Strate- gicznym celem polskiej polityki innowacyjności w latach 2007–2013 było zwięk- szenie innowacyjności firm w celu utrzymania gospodarki na ścieżce szybkiego rozwoju i zwiększenie finansowania B+R przez przedsiębiorstwa. Z publikowa- nych przez GUS badań dotyczących działalności innowacyjnej przedsiębiorstw w Polsce w okresie 2009–2011 wynika, że odsetek przedsiębiorstw innowacyjnych zmniejszył się w porównaniu z rezultatami z poprzedniej edycji badań w latach 2008–201011. Nasuwa się zatem pytanie o warunki efektywnej implementacji po- lityki innowacyjności, tworzenia wydajnego systemu instytucjonalnego i rozwoju mechanizmów koordynacji działań na szczeblach centralnym i lokalnym. K. Gul- da12 dostrzega, że znaczącą rolę odgrywa stan innowacyjności firmy opartej na potencjale badawczo-rozwojowym. Problemy komercjalizacji są wynikiem mię- dzy innymi ograniczonej współpracy pomiędzy małymi i średnimi przedsiębior- stwami a sektorem badawczym, małej świadomości możliwości wykorzystania za- 8 Go global. Raport o innowacyjności Polskiej gospodarki 2011, Raport opracowany przez zespół ekspertów Uczelni Vistula na II Kongres Innowacyjnej Gospodarki, zorganizowany przez Kra- jową Izbę Gospodarczą, Warszawa 2012, s. 2. 9 K.B. Matusiak, J. Guliński (red.) System transferu technologii i komercjalizacji wiedzy w Polsce – Siły motoryczne i bariery, PARP, Warszawa 2010, s. 30–48. 10 Analiza danych z 2013 roku zawartych w: Grupy przedsiębiorstw w Polsce, GUS, Warszawa 11 P. Zadura-Lichota (red.), Świt innowacyjnego społeczeństwa. Trendy na najbliższe lata, PARP, 12 K. Gulda, Innovative Policy in Poland to 2013, [w:] Innovations in Commerce for the Future, SOOIPP 2015, s. 46. Warszawa 2012, s. 113–143. Annual 2006, Łódź 2006, s. 23–32. Transfer wiedzy i technologii z organizacji naukowo-badawczych... 15 sobów uczelnianych na potrzeby rozwoju firm, dominacji formy zakupu nowych maszyn i wyposażenia13 i niskiej efektywności patentów. Według współczesnych teorii działalności innowacyjnej, innowacje są rezulta- tem licznych złożonych interakcji zachodzących między jednostkami, organiza- cjami i środowiskiem, w którym działają. Jest to istotą tzw. systemowego modelu działalności innowacyjnej14. Oznacza to potrzebę i konieczność współpracy, która wynika również z tego, że samodzielne opracowywanie innowacji przez pojedyncze przedsiębiorstwa wymaga posiadania właściwych kompetencji, zasobów i zdolno- ści15. Te, niestety, nie zawsze są wystarczające. Jak wynika z badań realizowanych w krajach zachodnich, innowacyjność przedsiębiorstw zwiększa się, gdy podejmu- ją one współpracę z innymi jednostkami, zwłaszcza w zakresie B+R. Współpraca ta jest jednocześnie traktowana jako bardzo ważne źródło innowacji16. Współpraca w ramach działalności innowacyjnej, w połączeniu z transferem technologii oraz działalnością B+R, to zdaniem M. Kondratiuk-Nierodzińskiej i J. Grabowieckiego podstawowe czynniki determinujące innowacyjność przedsiębiorstw17. K.B. Matusiak18 wskazują na kilka głównych czynników stymulujących wzrost transferu technologii i udziału rynku B+R w wydatkach polskich przedsiębiorstw. Wśród najważniejszych czynników znajdują się: § praktyka zawodowa kadry naukowej, która powinna być obowiązkowym ele- mentem awansu zawodowego, § przepływ pracowników z biznesu do uczelni i włączenie praktyków do pro- jektów badawczych, dami regionalnymi, § programy mobilności kadr uczelni konstruowane we współpracy z samorzą- § usprawnienie mechanizmów finansowania badań naukowych, poprzez obo- wiązek zakupu analizy rynku od podmiotów zewnętrznych oraz stworzenie systemu brokerów technologii, § uruchomienie większej liczby programów wsparcia dla młodych przedsię- biorców high-tech, którzy prowadzą działalność gospodarczą między od 3 do 5 lat, opartych na zwrotnych instrumentach finansowych, § ułatwienia dla tworzenia funduszy kapitałowo-badawczych tworzonych przez uczelnie z kapitałem prywatnym lub publicznym. 13 B. Mazurek, Model transferu wiedzy i technologii, Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania, Łódź 2008, s. 7. 14 M. Juchniewicz, B. Grzybowska, Działalność innowacyjna przedsiębiorstw przemysłowych w latach 2002–2004, GUS, Warszawa 2006, s. 13. 15 M. Juchniewicz, B. Grzybowska, Działalność…, s. 127–130. 16 J. Mairesse, P. Mohen, To Be or not to Be Innovative. An Exercise in Measurement, NBER Wor- king Paper 2001, nr 8644. 17 M. Kondratiuk-Nierodzińska, J. Grabowiecki, Regionalna Strategia Innowacji (RSI-Podlasie). Wstępna analiza w zakresie innowacyjności Województwa Podlaskiego, Uniwersytet Biało- stocki, Białystok 2004, s. 35. 18 K. B. Matusiak, M. Mażewska, R. Banish, Budowa skutecznego otoczenia innowacyjnego bizne- su w Polsce, PARP, Warszawa–Gdańsk–Poznań 2011, s. 44–51. Innowacyjność i teorie współpracy nauki i biznesu
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Transfer wiedzy i technologii z organizacji naukowo-badawczych do przedsiębiorstw
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: