Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00391 007204 14661296 na godz. na dobę w sumie
Transport kolejowy w procesach logistycznych polskiej gospodarki - ebook/pdf
Transport kolejowy w procesach logistycznych polskiej gospodarki - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 272
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9305-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> handel i gospodarka
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).
Publikacja stanowi podsumowanie badań dotyczących logistyki transportu w kontekście przemian zachodzących we współczesnej gospodarce. Autorka prześledziła tendencje panujące w sektorze kolejowym, skupiając się w szczególności na otoczeniu rynkowym kolejowych usług przewozowych, stanowiących istotny element systemu logistycznego Polski oraz rozwiązaniach logistycznych usprawniających działalność towarowych przewoźników kolejowych. Zwróciła także uwagę na przebieg procesów restrukturyzacyjnych odnoszących się do kolei, mających bezpośredni wpływ na aktualną sytuację poszczególnych podmiotów wyodrębnionych z państwowego przedsiębiorstwa kolejowego. W książce można również znaleźć analizę funkcjonowania wiodących spółek kolejowych, których przedmiotem działalności jest świadczenie usług związanych z przewozem towarów, a także omówienie kierunków rozwoju transportu kolejowego, z uwypukleniem roli transportu intermodalnego oraz nowoczesnych form logistycznych. 
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Anita Fajczak-Kowalska – Zakład Logistyki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytet Łódzki, 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 37 RECENZENT Czesław Skowronek SKŁAD I ŁAMANIE Monika Wolska PROJEKT OKŁADKI Joanna Skopińska Wydrukowano z gotowych materiałów dostarczonych do Wydawnictwa UŁ © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2013 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06196.13.0.H ISBN (wersja drukowana) 978-83-7525-879-0 ISBN (ebook) 978-83-7969-305-4 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63, faks (42) 665 58 62 SPIS TREŚCI Wstęp ……………………………………………………………………………………... 5 Rozdział 1. Logistyka jako sfera działalności gospodarczej …………………………… 1.1. Pojęcie i istota logistyki ……………………………………………………………….. 1.2. Mikrologistyka, makrologistyka i logistyka globalna ………………………………… 1.3. Historyczny rozwój logistyki ………………………………………………………….. 1.4. Procesy logistyczne i ich składniki ……………………………………………………. 1.5. Cele działalności gospodarczej a logistyka …………………………………………… Rozdział 2. System logistyczny procesów gospodarczych ……………………………… 2.1. Pojęcie systemu i jego składniki ………………………………………………………. 2.2. System logistyczny i jego regulatory ………………………………………………….. 2.3. Rola państwa w kształtowaniu procesów logistycznych ……………………………… 2.4. Zarządzanie procesami logistycznymi ………………………………………………… Rozdział 3. Transport jako składnik procesów logistycznych gospodarki ……………. 3.1. Struktura gałęziowa transportu ………………………………………………………... 3.2. Potencjał ekonomiczny transportu ……………………………………………………. 3.3. Infrastruktura techniczna transportu …………………………………………………... 3.4. Logistyczna reorientacja transportu …………………………………………………... 3.5. Transport kolejowy jako podstawowy składnik usług kolejowych …………………... Rozdział 4. Procesy restrukturyzacji i kształtowania nowej struktury transportu kolejowego …………………………………………………………………… 4.1. Pojęcie, istota i podział restrukturyzacji przedsiębiorstw ……………………………... 4.2. Procesy restrukturyzacji w transformacji logistyki …………………………………… 4.3. Struktura podmiotowa polskiego transportu kolejowego ……………………………... 4.4. Potencjał przewozów towarowych ……………………………………………………. 4.5. Przekształcenie polskiego przedsiębiorstwa kolejowego w spółkę …………………… 11 11 14 18 20 23 29 29 30 38 44 47 47 51 53 62 72 75 75 79 82 83 84 4 transportu kolejowego Rozdział 5. Funkcjonowanie jako składnika procesów logistycznych ………………………………………………………………… 5.1. Transport kolejowy na rynku towarów i usług ………………………………………... 5.2. Marketingowa współpraca z otoczeniem rynku odbiorców i dostawców …………….. 5.3. Transport kolejowy a funkcje logistyczne gospodarki ………………………………... Rozdział 6. Zarządzanie procesami logistycznymi w transporcie kolejowym ………... 6.1. Podstawowe cele i funkcje zarządzania ……………………………………………….. 6.2. Struktury i procesy wewnętrzne ………………………………………………………. 6.3. Zewnętrzne uwarunkowania procesów zarządzania …………………………………... 6.4. System informacyjny i jego znaczenie ………………………………………………... Rozdział 7. Efektywność funkcjonowania transportu kolejowego …………………….. 7.1. Pojęcie i narzędzia efektywności ……………………………………………………... 7.2. Poziom i funkcje zewnętrzne efektywności …………………………………………… 7.3. Efektywność rozwoju przedsiębiorstw ………………………………………………... Rozdział 8. Kierunki rozwoju transportu kolejowego jako składnika procesów logistycznych polskiej gospodarki ………………………………………….. 8.1. Identyfikacja podstawowych kierunków rozwoju …………………………………….. 8.2. Zmiany w infrastrukturze ……………………………………………………………… 8.3. Nowe funkcje i formy logistyczne …………………………………………………….. 8.4. Centra logistyczne ……………………………………………………………………... 8.5. Przesłanki efektywności zewnętrznej …………………………………………………. 8.6. Model ekonometryczny ……………………………………………………………….. Zakończenie ……………………………………………………………………………….. Bibliografia ………………………………………………………………………..………. Spis tabel ………………………………………………………………………..…………. Spis rysunków ………………………………………………………………………..…… Załączniki …………………………………………………………………………………. Od Redakcji ……………………………………………………………………………….. 95 95 102 118 121 121 123 126 127 145 145 147 167 179 179 182 183 202 208 211 223 229 241 243 245 271 WSTĘP Dziedziną, której rozwój w Polsce miał szczególnie dynamiczny przebieg, jest logistyka transportu. Rosnące zapotrzebowanie na usługi transportowe spo- wodowało szybkie powstawanie i zwiększenie liczby wyspecjalizowanych firm spedycyjno-transportowych, które oferują klientom rozmaite metody transportu (kolejowy, samochodowy, morski, wodny śródlądowy, przesyłowy, lotniczy lub łączony). Podstawowym zadaniem, jakie stawiają przed sobą przedsiębiorstwa transportowe, jest zapewnienie kontrahentom satysfakcji, czego gwarancją moŜe być tylko spełnienie takich warunków jak optymalizacja transportu, optymaliza- cja procesów w relacji produkcja – transport, budowa łańcuchów produkcyjno- -transportowych oraz właściwe sterowanie przepływem dóbr fizycznych w prze- strzeni i czasie. Spełnienie tych wymogów pozwala firmie zapewnić sobie stałe miejsce na rynku i pozyskać nowych klientów. Współczesny rozwój gospodarczy związany jest z procesami globalizacji i specjalizacji ogółu procesów społeczno-gospodarczych. Tendencja ta przeciw- stawia się poglądom i hasłom głoszonym w rodzimych warunkach, wskazują- cych na pełną liberalizację gospodarki i na pozytywy związane z poglądem, iŜ co nie jest zakazane, jest dozwolone. PowyŜsze tendencje prowadzą w efekcie do zwiększenia wymiany handlowej pomiędzy podmiotami gospodarczymi, a zatem do sytuacji, w której sukcesywnie ulega zwiększeniu intensywność strumieni przemieszczania zarówno gotowych produktów jak i surowców. Ta zauwaŜalna intensyfikacja przemieszczania na rynku związane jest z konieczno- ścią poszukiwania nowatorskich rozwiązań o charakterze organizacyjno- -technicznym, które w konkretnych warunkach gospodarczych zapewniałyby sprawne przemieszczanie z punktu widzenia potrzeb klientów. Procesy te aktu- alnie pozostają w gestii operatorów logistycznych, zajmujących się planowa- niem, realizacją i kontrolą całości przemieszczania w łańcuchu dostaw – począw- szy od miejsc pozyskiwania surowców, poprzez etapy produkcji, do ostateczne- go nabywcy. Wypełniają przy tym wymogi odbiorców pod kątem takich elemen- tów jak czas, miejsce, jakość i właściwy poziom cen. Wobec powyŜszego naleŜy zauwaŜyć, iŜ zarówno w firmach, jak i pomiędzy nimi funkcjonuje łańcuch do- staw przyjmujący formę systemów logistycznych, w ramach których w sposób wyraźny ujawniają się orientacje o charakterze systemowym, przepływowym 6 oraz funkcjonalno-przekrojowym. Dzięki temu dochodzi do pojawienia się moŜ- liwości osiągania najlepszych rozwiązań z punktu widzenia całokształtu systemu logistycznego, płynnych i sprawnych przepływów towarów wzdłuŜ całego łań- cucha dostaw, przy coraz istotniejszym wsparciu ze strony systemów informa- tycznych oraz powiązaniu wszystkich elementów wchodzących w skład tego łańcucha. Nowa sytuacja gospodarczo-polityczna, jaka zaistniała w Polsce po 1989 r. sprawiła, iŜ wiele sektorów gospodarki znalazło się w trudnej sytuacji finanso- wej. Dotyczyło to m. in. sektora kolejowego. Zapoczątkowanie procesów transformacji rodzimej gospodarki w 1990 r. przyniosło sektorowi kolejowemu zmniejszenie liczby przewozów, albowiem według danych statystycznych, w porównaniu z 1989 r. kolej przewiozła ponad 111 mln ton ładunków mniej1. Warto takŜe wspomnieć o znaczącym wpływie na zaistniałą sytuację restrukturyzacji przemysłu cięŜkiego, polegającej na zamyka- niu kopalń, hut i innych zakładów, która spowodowała odczuwalne zmiany w strukturze popytu, w wyniku czego pojawił się regres w przewozach. W latach dziewięćdziesiątych w przedsiębiorstwie kolejowym, ze względu na bardzo trudną sytuację finansową, nie udało sie przeznaczyć odpowiednich kwot na realizację koniecznych z punktu widzenia technicznego prac remonto- wych dotyczących infrastruktury kolejowej. Restrykcyjne reguły finansowe (związane m. in. z nadmiernym obciąŜeniem podatkiem od wzrostu wynagro- dzeń), kontrolowanie cen usług związanych z przewozami oraz zbyt duŜe ogra- niczanie dotacji, a takŜe skomplikowana sytuacja związana z pogarszającym się standardem Ŝycia pracowników w państwowym przedsiębiorstwie kolejowym, związana z niedostatecznym wzrostem płac i rosnącą inflacją, to wiodące ele- menty, które wpłynęły na powstanie olbrzymich zaległości w dokonywaniu prac remontowych szeroko rozumianej infrastruktury kolejowej. Dla przykładu – szacunki z 1998 r. głosiły, iŜ zaległości w sferze napraw głównych nawierzchni kolejowych wynoszą około 9 tys. km torów, zaś zaległości w sferze napraw oraz wymian rozjazdów szacowano na około 12 tys. sztuk2. W kolejnych latach sytuacja sektora kolejowego ulegała dalszej komplika- cji, czego efektem była pogarszająca się rentowność firmy. Sukcesywne wciela- nie w Ŝycie procesów restrukturyzacyjnych sprawiło, iŜ w 2001 r. doszło do powstania Grupy PKP, skupiającej kilkanaście spółek i będącej obecnie jednym z największych pracodawców w kraju. Poza problemami natury ekonomicznej, rodzimy sektor kolejowy przez sze- reg lat pozbawiony był moŜliwości wykorzystywania współczesnych koncepcji związanych z szeroko rozumianą logistyką transportu. Szczególne opóźnienia 1 W. R y d z k o w s k i, K. W o j e w ó d z k a - K r ó l (red.), wyd. 3, Transport, PWN, War- szawa 2006, s. 75. 2 J. T a r k o w s k i (red.), Logistyka – Transport, Biblioteka Logistyka, Poznań 1998, s. 27. 7 w tej kwestii dotyczyły informatyzacji kolei, która dopiero od pewnego czasu stała się realnym udziałem coraz większej ilości spółek wchodzących w skład Grupy PKP. Działania restrukturyzacyjne, jakie stały się udziałem polskiego przewoźni- ka kolejowego w przypadku spółek trudniących się przewozami towarowymi doprowadziły do coraz wyraźniejszego wytyczenia kierunku rozwoju. Kierunek ten związany jest z wdraŜaniem w Ŝycie zadań i usług charakterystycznych dla współczesnych operatorów logistycznych przy wykorzystaniu współczesnych elementów infrastruktury. Poprzez takie posunięcie wyŜej wspomniane spółki mogą konkurować z przewoźnikami świadczącymi usługi transportowe przy pomocy innych środków przewozu (np. drogowego) oraz prezentować atrakcyj- ną ofertę dla klientów korzystających do tej pory z usług świadczonych przez innych, zagranicznych operatorów logistycznych. Zasadniczym celem pracy jest wieloprzekrojowa analiza funkcjonowania transportu kolejowego jako składnika procesów logistycznych. Tak nakreślone ujęcie tematu wymaga przeprowadzenia kompleksowej ana- lizy zmian i tendencji w sektorze kolejowym. Jest to o tyle istotne, iŜ zdaniem ekspertów, konieczne są zmiany w dotychczas funkcjonującym modelu usług, które są świadczone przez przewoźników kolejowych. Nowe rozwiązania orga- nizacyjne związane z przewozem towarów koleją w Polsce powinny wzorować się na doświadczeniach innych państw w kwestii budowy kompleksów logi- stycznych. Mowa tutaj nie tylko o powstawaniu duŜych terminali kontenero- wych, ale i o rozbudowie infrastruktury przeładunkowo-magazynowo-usłu- gowej. Pomiędzy kompleksami tego rodzaju o wiele prościej jest skonstruować sprawną siatkę połączeń, w której relatywnie krótki czas przewozu i gwarancja jego bezpieczeństwa wychodziłyby naprzeciw potrzebom rynku. MoŜliwe do wcielenia w Ŝycie byłoby równieŜ rozwiązanie, w którym dwa bądź trzy z tego typu kompleksów logistycznych, ulokowanych na terenach wchodzących w skład sieci TEN-T, mogłoby sprawować funkcję tzw. hubów, czyli baz. Dzię- ki temu Polska włączyłaby się, w szerszym zakresie niŜ dotychczas, do obsługi przewozów międzynarodowych, zaś znaczenie polskich przewoźników uległoby istotnemu zwiększeniu. Tego rodzaju zadanie, choć trudne do spełnienia, jest moŜliwe do realizacji pod warunkiem, iŜ zostanie ono podjęte we współpracy zarówno strony państwowej, jak równieŜ prywatnych inwestorów oraz instytucji finansowych. Inicjatorem i organizacją wiodącą w tworzeniu takiej struktury mogłaby być np. spółka zarządzająca infrastrukturą kolejową, która dysponuje odpowiednią infrastrukturą do tworzenia punktów eksploatacyjnych, posiada duŜe doświadczenie we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego oraz ma poparcie organów władz centralnych. Nie moŜna przy tym zapominać o właściwym funkcjonowaniu i wykorzy- stywaniu istniejącej infrastruktury kolejowej, ze szczególnym uwzględnieniem strategii największego polskiego kolejowego przewoźnika towarowego. Firma ta 8 bierze pod uwagę ewentualne zwiększenie zaangaŜowania kapitałowego w Eu- roterminalu Sławków, a równolegle prowadzi rozmowy z europejskimi firmami logistycznymi i spedycyjnymi, które mogłyby być zainteresowane wejściem do Sławkowa. Do tego firma bierze pod uwagę połączenie pobliskiego terminalu TPSM (Terminale Przeładunkowe Sławków Medyka) z Euroterminalem Sław- ków. W ten sposób powstałoby jedno z największych europejskich centrów logi- stycznych, w którym będą obsługiwane przewozy ładunków z róŜnych stron świata. Pozytywnym wzorem dla tej spółki w dziedzinie racjonalnego rozwoju i przemyślanych decyzji inwestycyjnych moŜe być spółka Linia Hutnicza Szero- kotorowa, która od początku generowała zyski wykorzystując specyfikę pola swej działalności. Spółka operuje na linii szerokotorowej 1 520 mm o długości około 400 km. Dzięki szerokotorowemu systemowi, uŜywanemu obecnie m. in. przez koleje ukraińskie, spółka dysponuje bezpośrednim dostępem do kolei we wszystkich krajach byłego Związku Radzieckiego. Przyjęte ramy czasowe analizy obejmujące okres 1995–2010 umoŜliwiły uzyskanie bogatego materiału faktograficznego i posłuŜyły do sformułowania następujących hipotez badawczych: 1. Rola transportu kolejowego w systemie logistycznym gospodarki Polski powinna ulegać systematycznemu powiększaniu ze względu na rosnącą liczbę usług wysokiej jakości świadczonych przez spółki naleŜące do Grupy PKP, zwłaszcza w sektorze transportu towarowego. 2. W strategiach rozwoju kolejowych przewoźników zajmujących się trans- portem towarów powinien być połoŜony nacisk na rozbudowę kompleksowych usług logistycznych, z wykorzystaniem nowoczesnej infrastruktury (centrów i terminali logistycznych). 3. Spółki kolejowe zajmujące się przewozem towarów w niedostateczny sposób angaŜują się w przewóz jednostek intermodalnych, tracąc tym samym potencjalnych klientów na rzecz konkurencyjnych przewoźników. 4. WdraŜanie w Ŝycie nowoczesnych rozwiązań dotyczących logistyki z uŜyciem narzędzi informatycznych, zarówno w zakresie sprawnego przepro- wadzania procesów logistycznych jak i bezpieczeństwa jazdy w spółkach Grupy PKP, umoŜliwia szybsze dostosowanie się do współczesnych wymogów branŜy, oddziałując pozytywnie na dynamikę rozwoju spółek kolejowych m. in. poprzez zwiększenie konkurencyjności swej oferty na rynku przewozów towarowych. Niniejsza praca stanowi podsumowanie badań autorki nad logistyką trans- portu dotyczącą polskiego sektora kolejowego oraz rzutowania działalności transportu kolejowego na system logistyczny polskiej gospodarki. Praca obejmu- je swoim obszarem badawczym rynek transportu kolejowego oraz rozwiązania logistyczne charakterystyczne dla tej gałęzi transportu. Precyzyjnie określony zakres zagadnień poruszanych w tekście dał kompleksowe omówienie wybra- nych kwestii ściśle związanych z tematem pracy. 9 Punktem wyjścia do analizy funkcjonowania transportu kolejowego stano- wiącego składnik procesów logistycznych była logistyka jako sfera działalności gospodarczej. Omówiono pojęcie i istotę logistyki, mikro i makrologistykę, logi- stykę globalną, historyczny rozwój logistyki, procesy logistyczne i ich składniki, cele działalności gospodarczej i ich związek z logistyką. Dalszym krokiem było omówienie systemu logistycznego procesów gospo- darczych: pojęcia systemu i jego składników, system logistycznego i jego regu- latorów, roli państwa w kształtowaniu procesów logistycznych oraz zarządzania procesami logistycznymi. Rozwinięcie powyŜszych zagadnień stanowiła charakterystyka transportu jako składnika procesów logistycznych gospodarki. Zaprezentowano strukturę gałęziową transportu, potencjał ekonomiczny, infrastrukturę techniczną, logi- styczną reorientację transportu oraz transport kolejowy jako podstawowy skład- nik usług kolejowych. Niezbędne dla całokształtu pracy było opisanie procesów restrukturyzacyj- nych polskiego przedsiębiorstwa kolejowego mających miejsce w okresie 1990– 2010. Omówiono pojęcie, istotę i podział restrukturyzacji, procesy restruktury- zacji w transformacji, strukturę podmiotową polskiego transportu kolejowego, potencjał przewozów towarowych oraz przekształcenie polskiego przedsiębior- stwa kolejowego w spółkę. Opisano takŜe funkcjonowanie transportu kolejowego jako składnika proce- sów logistycznych na podstawie takich elementów jak: transport kolejowy na rynku towarów i usług, marketingowa współpraca z otoczeniem rynku odbior- ców i dostawców, transport kolejowy a funkcja logistyczna gospodarki. Poruszono takŜe zagadnienia dotyczące zarządzania procesami logistycz- nymi w transporcie kolejowym: podstawowe cele i funkcje zarządzania, struktu- ry i procesy wewnętrzne, zewnętrzne uwarunkowania procesów zarządzania, a takŜe system informacyjny i jego znaczenie. Odnośnie efektywności przedsiębiorstw opisano pojęcie i narzędzia efek- tywności, poziom i funkcje zewnętrzne efektywności oraz efektywność rozwoju przedsiębiorstw. Ostatnim zagadnieniem poruszonym w pracy były kierunki rozwoju trans- portu kolejowego jako składnika procesów logistycznych polskiej gospodarki. Zaprezentowano podstawowe kierunki rozwoju, zmiany w infrastrukturze, nowe funkcje i formy logistyczne ze szczególnym uwzględnieniem transportu inter- modalnego, opisano centra logistyczne oraz zanalizowano przesłanki efektyw- ności zewnętrznej. RozwaŜania odnośnie do roli i miejsca transportu w gospodarce narodowej skonkretyzowano poprzez konstrukcję modelu ekonometrycznego, którego za- daniem było nie tylko wskazanie na ilościowe związki między działalnością przewozową kolei a funkcjonowaniem otoczenia transportu, ale przede wszyst- kim wykorzystania go do wyznaczenia prognoz rozwoju tej sfery aktywności 10 gospodarczej. Podejście to ma charakter makroekonomiczny, nie uwzględniają- cy szczegółowych aspektów waŜnych dla funkcjonowania podmiotów gospodar- czych, pozwala jednak na ocenę długookresowych perspektyw rozwoju całego sektora. W zakończeniu zawarto syntezę wywodów oraz opisano kierunki zmian, jakie stały się udziałem kolejowych przewoźników towarowych w ostatnich latach z uwzględnieniem prognozy rozwoju transportu kolejowego w latach 2011–2030. Rozdział 1 LOGISTYKA JAKO SFERA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ 1.1. Pojęcie i istota logistyki Logistyka to pojęcie, które istniało juŜ w czasach staroŜytnych. Jego źródło- słów jest poszukiwany bądź to w staroŜytnej Grecji (słowa logos lub logicos to odpowiednio: liczenie, sztuka liczenia, prawidłowo myślący, rozsądny) bądź teŜ we francuskich zwrotach loger bądź logis, oznaczających zakwaterowanie lub kwaterę). Do pierwszego z tych słów odwołał się cesarz bizantyjski Leontos VI, który na początku X w. n.e. w języku greckim stworzył Sumaryczne wyłoŜenie sztuki wojennej, w ramach którego prócz strategii i taktyki wyróŜnił trzecią sztu- kę wojenną – logistykę. Owa nauka dotyczyć miała rozmaitych wyliczeń, zwią- zanych z przemarszami wojsk. Pisał on, iŜ rzeczą logistyki jest „Ŝeby Ŝołd był wypłacany, wojsko odpowiednio uzbrojone i uszeregowane, wyposaŜone w działa i sprzęt wojenny; Ŝeby potrzeby wojska były dostatecznie i w odpo- wiednim czasie zaspokojone, kaŜda wyprawa wojenna odpowiednio przygoto- wana, tzn. przestrzeń i czas odpowiednio obliczone, obszar oszacowany z uwzględnieniem ruchu wojsk, takŜe siły oporu przeciwnika, i zgodnie z tymi funkcjami naleŜy regulować i porządkować ruchy i podział własnych sił zbroj- nych”1. Francuskie pochodzenie tego terminu wiąŜe się natomiast z pracą barona de Jomini Zarys sztuki wojennej, wydanej w stolicy Francji w 1837 r. Szósty rozdział tej pracy, noszący tytuł O logistyce, czyli sztuce wprawiania w ruch oddziałów, dotyczy takich problemów logistycznych, jak zaopatrzenie magazy- nów oraz ich lokalizacja, planowanie i realizacja marszów, przygotowywanie środków transportu, dróg komunikacyjnych i zaopatrzenie oddziałów, czyli za- gadnień, które do dziś są w centrum zainteresowania współczesnej logistyki. Od tego czasu rozwój tego pojęcia nabrał duŜej dynamiki, głównie ze względu na zainteresowanie Amerykanów. Praca ta została przetłumaczona na język angiel- 1 B. H. K o r t s c h a k, Co to jest logistyka?, Wydawnictwo Austriackiej Federalnej Izby Gospodarczej, Wiedeń 1992, s. 11–15, [w:] Cz. S k o w r o n e k, Z. S a r j u s z -W o l s k i, Logi- styka w przedsiębiorstwie, PWE, Warszawa 2012, s. 15. 12 ski, a w 1885 r. Szkoła Marynarki Wojennej USA wprowadziła do swojego pro- gramu nauczania przedmiot „logistyka”. Od tego czasu pojęcie to zaczęło być powszechnie stosowane w terminologii wojskowej, rozumiane jako ekonomicz- ny element działań militarnych. W czasie II wojny światowej amerykański Departament Obrony utworzył zespoły zajmujące się matematycznymi modelami planowania i ich zastosowa- niem w logistyce armii USA (głównymi problemami były lokalizacja i zaopa- trzenie magazynów, a takŜe problemy transportowe). Były to początki matema- tycznej nauki planowania, znanej obecnie jako badania operacyjne, oraz logisty- ki jako ekonomicznej dyscypliny naukowej. Owa „cywilna” odmiana logistyki do tej pory nie jest jednoznacznie rozu- miana. Jedna z jej najpopularniejszych definicji została opracowana przez Coun- cil of Logistics Management (USA), i brzmi następująco: Logistyka jest termi- nem opisującym proces planowania, realizowania i kontrolowania sprawnego i efektywnego ekonomicznie przepływu surowców, materiałów do produkcji, wyrobów gotowych oraz odpowiedniej informacji z punktu pochodzenia do punktu konsumpcji w celu zaspokojenia wymagań klienta. Działania logistyczne mogą obejmować (choć nie muszą się do nich ograniczać): obsługę klienta, pro- gnozowanie popytu, przepływ informacji, kontrole zapasów, czynności manipu- lacyjne, realizowanie zamówień, czynności reparacyjne i zaopatrywanie w czę- ści, lokalizację zakładów produkcyjnych i składów, procesy zaopatrzeniowe, pakowanie, obsługę zwrotów, gospodarowanie odpadami, czynności transpor- towe i składowanie2. Wśród autorów zagranicznych nie ma zgodności co do jednolitej definicji logistyki. Według M. Christophera logistyka to (…) strategiczne zarządzanie zaopatrzeniem, przechowywaniem i transportem materiałów, części oraz goto- wych produktów (wraz z odpowiednią dokumentacją) w ramach organizacji oraz poprzez jej kanały marketingowe, zapewniające maksymalizację obecnych i przyszłych zysków oraz najbardziej efektywną realizację zamówień3. J. J. Coy- le, E. J. Bardi i C. J. Langley podają, iŜ logistyka to (…) fizyczne przemieszcza- nie towarów z miejsc dostawy do końcowego nabywcy (konsumenta) i towarzy- szące temu ruchowi czynności obsługowe w pośrednich punktach składowania4. J. Cooper definiuje logistykę jako (…) proces strategicznego zarządzania fizycznym przepływem materiałów, surowców, półproduktów, produktów między źródłami ich pochodzenia a punktami finalnej konsumpcji z uwzględnieniem 2 F. J. B e i e r, K. R u t k o w s k i, Logistyka, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa 1993, s. 16. 3 M. C h r i s t o p h e r, Logistyka i zarządzanie łańcuchem podaŜy, PSB, Kraków 1998, s. 11. 4 J. J. C o y l e, E. J. B a r d i, C. J. L a n g l e y j r., The Management of Business Logistics, St. Paul, Minnesota 1992, s. 8. 13 strategii marketingu i dąŜeniem do wzrostu gospodarczego, efektywności kosz- tów i zachowania wysokiego poziomu obsługi klienta5. Dla R. Jünemanna w logistyce zawiera się (…) naukowa teoria planowania, sterowania i kontroli przepływu materiału, osób, energii i informacji w syste- mach6. Podobną definicję stworzył A. Endlicher. Według niego logistyka to: (…) celowe kształtowanie, planowanie, sterowanie i kontrola przepływu mate- riałów przychodzących do przedsiębiorstwa, w nim wytwarzanych i wysyłanych oraz związanych z tymi przepływami informacji7. H. Ch. Pfohl uznał, iŜ logistykę stanowi (…) suma wszystkich działań, dzię- ki którym dokonuje się kształtowanie, sterowanie i kontrola procesów rucho- wych i procesów magazynowania w określonej sieci, w taki sposób, aby prze- strzeń i czas mogły zostać efektywnie wykorzystane8.Według R. Scheuchzera i P. Ruppera logistyka to (…) teoria systemów obejmująca wszystkie procesy, które słuŜą pokonaniu przestrzeni i czasu przez dowolne przedmioty9. Zdaniem H. G. Tonndorfa (…) naczelnym zadaniem jakie stawia sobie logistyka jest skró- cenie i przyspieszenie wszystkich procesów na kaŜdym etapie systemu dystrybu- cji10. Dla J. Webera pod pojęciem logistyki kryje się (…) fizyczne zaopatrywanie przedsiębiorstwa w zasoby (produkty, usługi, informacje) w taki sposób, aby materiały i energia (surowce, paliwa) oraz towary (wyroby gotowe i półproduk- ty) były zawsze w dyspozycji we właściwym czasie, na właściwym miejscu, we właściwej ilości i właściwej jakości11. Własną definicję logistyki sformułowało takŜe Europejskie Towarzystwo Logistyczne ELA (European Logistics Associa- tion). Według niej logistyka to (…) zarządzanie procesami przemieszczania dóbr i/lub osób oraz działaniami wspomagającymi te procesy w systemach, w których one zachodzą12. W chwili obecnej logistyka charakteryzuje się coraz większymi procesami in- tegracyjnymi, dotyczącymi uzgadniania celów, kształtowania systemów logi- stycznych oraz procesów planowania i sterowania oraz ulega dynamicznemu roz- wojowi jako instrument strategiczny. Coraz większego znaczenia nabiera funkcja koordynacyjna, która odpowiednio wkomponowana w system przepływów mate- riałów i towarów, stanowi istotę nowoczesnej koncepcji logistyki. Chodzi tu głównie o długofalową koordynację styków funkcji i czynności logistycznych 5 J. C o o p e r, M. B r o w n e, M. P e t e r s, European Logistics, Blackwell Business, Man- chester 1995, s. 13. 6 R. J ü n e m a n n, Materialfluss und Logistik, Springer-Verlag, Berlin–Tokyo 1989, s. 18. 7 A. E n d l i c h e r, Organisation der Logistik, Dortmund 1981, s. 18. 8 H. Ch. P f o h l, Systemy logistyczne. Podstawy organizacji i zarządzania, ILiM, Poznań 1998, s. 12. 9 R. S c h e u c h z e r, P. R u p p e r, Lager und Transportlogistik, Zurich 1988, [za:] S. A b t, H. W o ź n i a k, Podstawy logistyki, UG Gdańsk 1993, s. 20. 10 H. G. T o n n d o r f , Logistyka w handlu i przemyśle, PSB, Kraków 1998, s. 15. 11 J. W e b e r, Logistikkostenrechnung, Springer-Verlag, Berlin–Tokyo 1987, s. 9. 12 Europejskie Towarzystwo Logistyczne, Brussels 2005, s. 4. 14 z innymi funkcjami oraz koordynowanie styków i tendencji w obszarze celów i komponentów logistyczno-marketingowych w całym układzie rynkowym. 1.2. Mikrologistyka, makrologistyka i logistyka globalna Logistyka w nowoczesnym ujęciu pojmowana jest jako zintegrowany sys- tem planowania, zarządzania i sterowania strukturą przepływów materiałowych oraz sprzęŜonych z nimi przepływów informacyjnych i kapitałowych umiesz- czonych w czasie i przestrzeni13. MoŜe się to odbywać na róŜnych poziomach zorganizowania, stąd teŜ w ujęciu hierarchicznym logistyka ma trzy wyraźne przekroje działań: - makrologistyczna – dotycząca tworzenia ogólnogospodarczych systemów logistycznych, - metalogistyczna – (zwana kanałem logistycznym), ma charakter między- organizacyjny, - mikrologistyczna – dotyczy poszczególnych przedsiębiorstw14. Makroekonomiczne ujęcie procesów logistycznych to przede wszystkim mo- delowe odwzorowanie realnych strumieni przepływu dóbr w gospodarce od źró- deł ich pozyskania z przyrody, przez kolejne fazy przetwórstwa, aŜ do końcowych ogniw popytu finalnego: konsumpcyjnego i inwestycyjnego15. Za Cz. Skowronkiem i Z. Sarjuszem-Wolskim z całokształtu przepływu dóbr w gospodarce moŜna w sposób umowny wyodrębnić następujące fazy16: • Faza I dotyczy pozyskania i zagospodarowania surowców z przyrody. Odnosi się ona w głównej mierze do takich działów, jak przemysł wydobywczy, rybołówstwo oraz leśnictwo. W tej fazie produkty stanowią surowce pierwotne, stające się obiektem procesów przetwórczych w następnych fazach, tylko nie- wielka część surowców nie poddanych przetworzeniu w sposób bezpośredni trafi do spoŜycia. Biorąc pod uwagę procesy logistyczne w tej fazie mamy do czynienia zarówno ze strumieniami przepływu surowców, jak i z gromadzeniem zapasów pod postacią produktów gotowych w firmach wydobywczych (węgiel), leśnych oraz rolnych. • Faza II odnosi się do procesów przetwarzania surowców w materiały cha- rakteryzujące się rozmaitym stopniem przetworzenia. Najbardziej typowymi 13 M. S. D a s k i n, Logistics: An Overview of the State of the Art and Perspectives on Future Research, „Transportation Research” 1985, Vol. 19A, No. 5/6, s. 383. 14 W. R y d z k o w s k i, Aktualne tendencje w logistyce europejskiej, „Logistyka” 1999, nr 1, Instytut Logistyki i Magazynowania, s. 36. 15 Cz. S k o w r o n e k, Z. S a r j u s z-W o l s k i, op. cit., s. 38. 16 Ibidem, s. 38–41.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Transport kolejowy w procesach logistycznych polskiej gospodarki
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: