Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00459 010848 7465281 na godz. na dobę w sumie
Udział czynnika społecznego w orzekaniu w polskim i amerykańskim procesie karnym - ebook/pdf
Udział czynnika społecznego w orzekaniu w polskim i amerykańskim procesie karnym - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 172
Wydawca: My Book Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7564-362-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Udział czynnika społecznego w wymiarze sprawiedliwości postrzegany jest jako jeden z filarów demokracji, gdyż gwarantuje on obywatelom realny wpływ także na tę sferę życia publicznego. Obywatele poprzez udział w wymiarze sprawiedliwości aktywnie uczestniczą w rządzeniu państwem, a zarazem współdecydują o losach innych obywateli, co przyczynia się z kolei do budowy społeczeństwa obywatelskiego. Decyzja o wprowadzeniu czynnika społecznego do sądów ma najczęściej charakter polityczny i kulturowy. Udział ten jest typowy dla państw demokratycznych, o wysoko rozwiniętym społeczeństwie. Należy pamiętać o tym, że kara jest zawsze reakcją społeczeństwa na fakt popełnienia przestępstwa, dlatego też dla prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości nie jest obojętne, kto go będzie sprawował. Problem potrzeby udziału obywateli w wymiarze sprawiedliwości jest prawdopodobnie jednym z najbardziej kontrowersyjnych, z jakimi musi się zmierzyć każdy ustawodawca. O ile prawie nikt nie kwestionuje faktu, iż pewna aktywność ze strony obywateli jest wymagana w tym zakresie, tak nie ma już zgody co do zakresu i form tej aktywności.
Niniejsza praca poświęcona jest porównaniu udziału czynnika społecznego w dwóch systemach prawnych: polskim (instytucja ławnika) i amerykańskim (ława przysięgłych).

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział 1 Zasada udziału czynnika społecznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości x 1. Istota udziału czynnika społecznego w procesie karnym Udział czynnika społecznego w wymiarze sprawiedliwości postrzegany jest jako jeden z filarów demokracji, gdyż gwarantuje on obywatelom re- alny wpływ także na tę sferę życia publicznego. Obywatele poprzez udział w wymiarze sprawiedliwości aktywnie uczestniczą w rządzeniu państwem, a zarazem współdecydują o losach innych obywateli, co przyczynia się z kolei do budowy społeczeństwa obywatelskiego1. Decyzja o wprowadze- niu czynnika społecznego do sądów ma najczęściej charakter polityczny i kulturowy2. Udział ten jest typowy dla państw demokratycznych, o wy- soko rozwiniętym społeczeństwie3. Należy pamiętać o tym, że kara jest zawsze reakcją społeczeństwa na fakt popełnienia przestępstwa, dlatego też dla prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości nie jest obojętne, kto go będzie sprawował4. Problem potrzeby udziału obywateli w wymiarze sprawiedliwości jest prawdopodobnie jednym z najbardziej kontrowersyjnych, z jakimi musi się zmierzyć każdy ustawodawca. O ile prawie nikt nie kwestionuje faktu, iż pewna aktywność ze strony obywateli 1Zasada społeczeństwa obywatelskiego została opisana w: L. Garlicki: Polskie prawo konstytucyjne: zarys wykładu, Warszawa 2006, s. 66. 2A. Siemaszko (red.): Ławnicy. Rezultaty badań empirycznych, Warszawa 1994, s. 7 3Zob. na ten temat A. Murzynowski: Istota i zasady procesu karnego, Warszawa 1984, s. 222. 4F. Prusak: Czynnik społeczny w procesie karnym, Warszawa 1975, s. 6 9 jest wymagana w tym zakresie, tak nie ma już zgody co do zakresu i form tej aktywności. Aktywność czynnika społecznego jest szczególnie istotna w postępo- waniu karnym ze względu na doniosłość i znaczenie tej gałęzi prawa dla funkcjonowania społeczeństwa. Procedura karna powinna być również tak ukształtowana, aby sprzyjała realizacji funkcji prawa karnego, a miano- wicie funkcji sprawiedliwościowej i ochronnej. Funkcja sprawiedliwościowa prawa karnego ma charakter pierwotny i polega na zaspokojeniu poczucia sprawiedliwości nie tylko pokrzywdzonego, ale także całej społeczności lo- kalnej, której dobro ucierpiało w wyniku popełnienia przestępstwa. Funk- cja ochronna natomiast służy utrzymaniu i respektowaniu ukształtowane- go i powszechnie akceptowanego porządku społecznego5. Należy zwrócić uwagę, iż funkcje te bezpośrednio odnoszą się do potrzeby ukarania spraw- cy, a także do chęci zapewnienia społeczeństwu poczucia bezpieczeństwa. To sami obywatele wpływają na kształtowanie polityki karnej i jej egze- kwowanie. Stąd też potrzeba udziału czynnika społecznego w postępowa- niu karnym tkwi w samych założeniach leżących u podstaw prawa karnego i procedury prowadzącej do ukarania sprawcy przestępstwa. Udział czynnika społecznego w procesie karnym może przejawiać się w kilku formach. Na gruncie polskiej procedury karnej pierwszym prze- jawem aktywności społeczeństwa w wymiarze sprawiedliwości jest udział przedstawiciela społecznego. Instytucja przedstawiciela społecznego zosta- ła wprowadzona do polskiego procesu karnego w 1969 r., jednak pozostaje ona wciąż niedoceniana, a nawet martwa6. Zgodnie z art. 90 § 1 k.p.k., przedstawiciel organizacji społecznej może zgłosić swój udział w postępo- waniu do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego, jeżeli zachodzi potrzeba ochrony interesu społecznego lub ważnego interesu indywidualnego, ob- jętego zadaniami statutowymi tej organizacji, a w szczególności ochrony wolności i praw. Analiza tego przepisu pozwala na stwierdzenie, iż przed- stawiciel społeczny nie może działać w postępowaniu przygotowawczym, a jedynie w postępowaniu przed sądem. Ponadto przedstawiciel społeczny może wstąpić do procesu tylko wtedy, gdy zachodzą pewne przesłanki, które kodeks określa jednak w sposób bardzo ogólny i nieostry. Należy także zauważyć, że ostateczna decyzja o dopuszczeniu przedstawiciela spo- łecznego do postępowania pozostawiona została decyzji sądu. Decyzja ta zapada natomiast wtedy, gdy leży to w interesie wymiaru sprawiedliwości 5L. Gardocki: Prawo karne, Warszawa 2007, s. 6 6Krótki opis instytucji przedstawiciela społecznego i jego funkcji został oparty na W. Daszkiewicz: Przedstawiciel społeczny w procesie karnym, Palestra 1985, nr 11. 10 (art. 90 § 3 k.p.k.). Redakcja tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, iż instytucja przedstawiciela społecznego ma jedynie charakter fasadowy, gdyż zarówno warunki dopuszczenia do postępowania, jak i jego kompe- tencje zostały zakreślone w sposób niezwykle nieprecyzyjny. Pozostawienie znacznej dyskrecji w tym zakresie sądom zdecydowanie nie sprzyja demo- kratyzacji postępowania, a taki był prawdopodobny cel wprowadzenia tej instytucji. Przedstawiciel społeczny nie musi opowiadać się za żadną ze stron, więc jego rola powinna sprowadzać się do zapewnienia prawidłowo- ści przebiegu postępowania. Jednocześnie jednak przyznaje mu się prawo nie tylko do uczestniczenia w rozprawie, ale również wypowiadania się i składania oświadczeń na piśmie (art. 91 k.p.k.). Wydaje się, że obecnie funkcje przedstawiciela społecznego w znacznym zakresie przejął Rzecznik Praw Obywatelskich, który posiada istotne uprawnienia z punktu widzenia ochrony praw i wolności człowieka i obywatela7. Udział czynnika społecznego w postępowaniu karnym przejawia się także w dostępie obywateli do publicznie odbywanych rozpraw. Zarówno na gruncie polskiego, jak i amerykańskiego postępowania karnego obywate- le mają prawo przysłuchiwać się toczącym się rozprawom, które odbywają się jawnie. O ile jednak w polskim procesie karnym istnieją sytuacje, w któ- rym sąd jest zobligowany do wyłączenia jawności8, tak w amerykańskim procesie karnym konstytucyjne prawo do sprawiedliwego procesu, wyra- żone w szóstej poprawce do Konstytucji, interpretowane jest niezwykle szeroko. Sądy niezwykle rzadko godzą się na wyłączenie jawności rozpra- wy w obawie o podniesienie zarzutu naruszenia prawa oskarżonego do sprawiedliwego i publicznego procesu w apelacji od wyroku. Nawet etap selekcji kandydatów do ławy przysięgłych odbywa się jawnie z uwagi na przytoczone powyżej argumenty9. Publiczne odbywanie rozpraw jest jed- nym z postulatów zasady jawności, która z kolei ma istotny wpływ na gwarancję niezawisłości i bezstronności składu sędziowskiego, gdyż jego działania podlegają kontroli społecznej. Jest to zdecydowanie najszerszy przejaw udziału czynnika społecznego w wymiarze sprawiedliwości. 7Na temat Rzecznika Praw Obywatelskich zob. S. Waltoś: Proces karny. Zarys sys- temu, Warszawa 2008, s. 201; A. Kunicka: Rzecznik Praw Obywatelskich (kompetencje, dylematy, uwarunkowania), PiP 1990, nr 1. 8Zob. K. Marszał (red.): Proces karny. Zagadnienia ogólne, Katowice 2008, s. 103. 9Problem ten zostanie omówiony w Rozdziale V § 4 Selekcja kandydatów – voir dire; zob. także C. Stehlin: Is Open Voir Dire „A Good Thing”? ABC, Inc. v. Martha Stewart: The Second Circuit’s Interpretation of First Amendment Rights during Jury Selection in High-Profile Celebrity Trials, Villanova Sports and Entertainment Law Journal, 2005. 11 Z punktu widzenia celu postępowania karnego najważniejsze znacze- nie ma udział czynnika społecznego w samym orzekaniu. W skład organu rozstrzygającego może wchodzić wyłącznie czynnik zawodowy, wyłącznie czynnik społeczny albo czynnik zawodowy wraz ze społecznym10. W świe- tle prowadzonych rozważań należy zauważyć już w tym miejscu, iż najczę- ściej stosowany jest model ostatni, a mianowicie połączenie czynnika zawo- dowego z czynnikiem społecznym. W zależności od przyjętych uregulowań, udział czynnika społecznego w orzekaniu może przybrać postać sądu ław- niczego lub sądu przysięgłych. W sądach przysięgłych czynnik społeczny ma za zadanie podjąć werdykt dotyczący winy lub niewinności oskarżo- nego, natomiast czynnik zawodowy decyduje o kwalifikacji prawnej czynu i wymiarze kary. Zadania te rozdzielone zostają więc na dwa podmioty – sędziów faktu i sędziów prawa. Niewątpliwą zaletą sądów ławniczych jest natomiast połączenie tych funkcji w ramach jednego składu wydają- cego rozstrzygnięcie. Ławnicy stają się pełnoprawnymi sędziami, którzy decydują zarówno o winie, jak i karze11. Obie postaci udziału czynnika społecznego w orzekaniu mają prawdopodobnie taką samą liczbę zwolen- ników, jak i przeciwników12, stąd istotne jest dokładne przeanalizowanie charakteru tych instytucji oraz ich realnego wpływu na jakość orzekania w dalszych rozdziałach niniejszej pracy. W swoim założeniach czynnik społeczny ma do spełnienia w wymia- rze sprawiedliwości, a przede wszystkim w orzekaniu, doniosłe funkcje. Czynnik społeczny powinien przede wszystkim spełniać funkcje sędzie- go społecznego, czynnika kontroli społecznej oraz łącznika między sądem a społeczeństwem13. Funkcje te odnoszą się właściwie do ławnika, jednak można w znacznym zakresie odnieść je również do ławy przysięgłych. Po- mimo różnic w kwestii form udziału czynnika społecznego oraz różnych procedur karnych (polskiej i amerykańskiej) funkcje czynnika społeczne- go w orzekaniu są uniwersalne, dlatego też przedstawiona wyżej typologia znajduje zastosowanie zarówno do ławników, jak i sędziów przysięgłych. Ławnik pełni w składzie organu rozstrzygającego pełni funkcję sędziego 10Wady i zalety poszczególnych modeli zostały omówione w rozdziale I § 2 niniejszej pracy. 11J. Turek: Ławnik – sędzia – przysięgły, MoP 2009, nr 17, s. 3 12Zob. np. opinie o ławie przysięgłych w J. Baldwin, M. McConville: Jury Trials, Oxford 1979, s. 1 i nast. 13Omówione poniżej funkcje zostały oparte na S. Zawadzki, L. Kubicki: Udział ław- ników w postępowaniu karnym. Opinie a rzeczywistość, Warszawa 1970, s. 26 i nast.; A. Turska: Czynnik społeczny i zawodowy w wymiarze sprawiedliwości, Warszawa 1971, s. 71. 12 społecznego, który wraz z sędzią zawodowym współdecyduje w rozstrzy- ganiu spraw. W sądach ławniczych nie ma typowego dla sądów przysię- głych podziału kompetencji między czynnik społeczny a zawodowy. Ław- nik współdecyduje o kwalifikacji prawnej czynu, winie lub niewinności oskarżonego czy wymiarze kary. Należy jednak zauważyć, że podział ten zazwyczaj się wyraźnie zarysowuje. Ławnik, jako laik, nieprawnik nie jest często w stanie prawidłowo zakwalifikować danego czynu przestępczego czy ocenić zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, więc jest zmuszony w tym zakresie korzystać z fachowej wiedzy sędziego zawodo- wego. Może on natomiast wpłynąć na ostateczny wymiar kary poprzez zwrócenie uwagi całego składu sędziowskiego na różnorodne okoliczno- ści łagodzące lub obciążające oskarżonego, jego warunki osobiste i wła- ściwości. Dokładnie taką samą funkcję sprawuje ława przysięgłych. Jest ona wyrazicielem opinii społecznej, wskazującym poprzez swój werdykt na okoliczność, czy społeczeństwo potępia osobę lub czyn oskarżonego. In- teresujący jest ponadto fakt, że ława przysięgłych poprzez swój werdykt może także wyrazić niezadowolenie z treści obowiązujących przepisów pra- wa, w momencie gdy uniewinni oskarżonego wbrew prawu i zgromadzo- nemu materiałowi dowodowemu. Ława przysięgłych w żaden sposób nie uzasadnia swoich werdyktów, a przebieg jej obrad jest tajny. Jej decyzja stanowi więc w większym stopniu odzwierciedla pogląd opinii publicznej na dany problem niż wyrok wydany w składzie ławniczym, gdyż sędziowie i ławnicy mają obowiązek orzekać w granicach prawa. Ławnicy mogą jed- nak znacznie wpłynąć na sam wymiar kary poprzez swoją argumentację umotywowaną społecznie, wyrażoną w toku narady. Zarówno ławnicy, jak i ława przysięgłych spełniają funkcję kontrolerów społecznych nad sędziami zawodowymi oraz całym przebiegiem postępo- wania. Ławnicy poprzez swoją obecność w składzie sędziowskim na bieżąco „nadzorują” działania sędziego, mając możliwość reakcji, gdy jego stano- wisko nie będzie zgodne z szeroko pojętym interesem społecznym. Nie bez znaczenia jest również fakt, że dzięki obecności ławników wzrasta powaga sądu oraz poszanowanie dla wyroków wydawanych przez sądy. Obywatele mogą mieć poczucie, że inny skład sędziowski wydałby taki sam wyrok. Podobnie jest w przypadku ławy przysięgłych, jednak członkowie ławy nie mają możliwości wypowiadania się na bieżąco na temat działań i zacho- wań sędziego. Ich ocena przebiegu postępowania i przewodnictwa sędziego zawodowego zostanie wyrażona dopiero w ostatecznym werdykcie. Nie- wątpliwie jednak z samego werdyktu nie można wysnuć wniosku, który etap postępowania zadecydował o jego treści. Ława przysięgłych składa 13 się zazwyczaj z dwunastu członków, którzy niezwykle wnikliwie obser- wują przebieg rozpraw, tak że mogą zwrócić uwagę na takie szczegóły i okoliczności sprawy, które przeoczył sędzia. Czynnik społeczny w orzekaniu pełni także funkcję łącznika między sądami a społeczeństwem. Nie można nie zauważać faktu, że udział czyn- nika społecznego w wymiarze sprawiedliwości ma duży walor edukacyjny i wychowawczy14. Zarówno ławnicy, jak i członkowie ławy przysięgłych dzielą się spostrzeżeniami zaczerpniętymi z sali sądowej ze swoją rodziną i przyjaciółmi, a tym samym szerzą kulturę prawniczą wśród społeczeń- stwa. Udział obywateli w orzekaniu jest szczególnie znaczący w amery- kańskim procesie karnym ze względu na liczebność ławy oraz liczbę to- czących się spraw. Właściwie każdy Amerykanin, który widnieje w jakim- kolwiek rejestrze publicznym, otrzyma w ciągu swojego życia wezwanie do zasiadania w ławie przysięgłych. Zjawisko to z jednej strony należy ocenić pozytywnie, gdyż każdy przynajmniej raz będzie miał okazję zapo- znać się z podstawami funkcjonowania sądownictwa, ale również ma ono swój negatywny wydźwięk. Ławnicy na gruncie polskiej procedury kar- nej pełnią swoją funkcję dobrowolnie, na mocy wyboru, na który musieli wyrazić swoją zgodę, podczas gdy członkowie ławy przysięgłych są wzy- wani do udziału w postępowaniu. Tym samym, ich sposób postrzegania wymiaru sprawiedliwości może być od początku negatywny, gdyż są oni odrywani od swoich codziennych zajęć i zmuszani przez aparat państwowy do podjęcia określonych czynności, w określonym czasie. Niemniej jednak omawiana funkcja czynnika społecznego jest niezwykle istotna dla samego społeczeństwa, jak i wymiaru sprawiedliwości, gdyż poprzez swój udział w orzekaniu popularyzują oni prawo, a także przenoszą wartości i poglądy wypracowane wśród społeczności do sądów. Potrzeba udziału czynnika społecznego w orzekaniu, czy też w wymia- rze sprawiedliwości w ogóle, od zawsze wzbudza kontrowersje, podobnie jak jego brak. Nic nie wskazuje jednak na to, aby istniała jakakolwiek moż- liwość wyjścia z tego impasu. Szczególnie obecnie, w dobie postępującej specjalizacji prawa, wielości przedstawianych dowodów oraz wzrastającej liczbie spraw wpływających do sądów coraz częściej podnoszone są głosy o konieczności wyeliminowania czynnika społecznego z orzekania, pozo- stawiając mu inne przejawy aktywności, jak obserwowanie rozprawy przez publiczność czy udział przedstawicieli społecznych w postępowaniach. Wy- daje się jednak, że czynnik ten nigdy nie zostanie całkowicie wyeliminowa- 14F. Prusak: op. cit., s. 9 14 ny z orzekania, gdyż alternatywa w postaci wyłącznie zawodowych skła- dów sędziowskich jest nie do zaakceptowania w demokratycznym systemie politycznym. Systemie, który promuje organizowanie się społeczeństwa, jego zrzeszanie, pomocniczość i reprezentację na każdym szczeblu władzy. Władza sądownicza, która znacząco ingeruje w prawa i obowiązki oby- wateli, tym bardziej nie może zostać go pozbawiona. Nawet jeżeli udział czynnika społecznego przyczynia się do wzrostu kosztów postępowań i ich przewlekłości, korzyści płynące z tego udziału są wymierne nie tyle dla wymiaru sprawiedliwości, co dla społeczeństwa. x 2. Modele udziału czynnika społecznego w składzie organu rozstrzygającego Udział czynnika społecznego w składzie organu wydającego rozstrzy- gnięcie stanowi fundament zasady udziału „niefachowców” w postępowa- niu karnym, gdyż osoby nieposiadające często wykształcenia prawniczego współdecydują wraz z sędziami (czynnikiem zawodowym) o rozstrzygnię- ciu w danej, konkretnej sprawie. Powierzenie czynnikowi społecznemu tej niezwykle istotnej roli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości jest efek- tem niezadawalającej oceny zarówno obsady sądu całkowicie zawodowej, jak i całkowicie niezawodowej15. Wskazuje się na to, że zawodowy skład sądu ma tendencję do rozpoznawania spraw w sposób rutynowy, według wypracowanego schematu, którego podstawą były wszystkie wcześniej za- kończone sprawy. Na niekorzyść sądów zawodowych przemawia także nie- chlubna karta historii. Niejednokrotnie usuwano ze składu sądu czynnik społeczny, gdyż władza mogła łatwiej wpływać mocą swoich decyzji poli- tycznych na sędziów niż na „zwykłych” obywateli, a tym samym na treść wydawanych orzeczeń16. Sądy wyłącznie społeczne nie były natomiast czę- sto w stanie zapewnić niezależności sądów i niezawisłości sędziów, gdyż pozostawali oni podatni na zewnętrzne wpływy17. Tym samym, treść orze- czenia nie zawsze odzwierciedlała ideę praworządności. 15F. Prusak: op. cit., s. 11 16B. Leśnodorski podaje tutaj przykład Niemiec zachodnich w XIX wieku, gdzie sami prawnicy domagali się wprowadzenia do sądów czynnika społecznego na fali krytyki wyroków trybunałów zawodowych (Czynnik społeczny w sądach na przestrzeni dwu stuleci (XVIII-XX), PiP 1966, nr 3, s. 499). 17Przykładem sądów całkowicie niezawodowych były sądy robotnicze istniejące w państwach socjalistycznych. Na temat funkcjonowania tych sądów w Polsce zob. E. Modliński: O społecznych sądach robotniczych, PiP 1962, nr 1. 15 Popularność udziału czynnika społecznego w wymiarze sprawiedliwości ma swoje solidne podstawy w okresie Oświecenia, gdy najwięksi myśliciele tamtego okresu proklamowali demokratyzację i humanitaryzację wymiaru sprawiedliwości, a w szczególności postępowania karnego18. Domagano się przede wszystkim tego, aby w dobie znacznej stratyfikacji społeczeństwa obywatele byli sądzeni przez „równych” sobie. Ponadto żądano dopusz- czenia ludu do wyrażenia swoich opinii, które jednak nie powinny być uzasadniane, gdyż lud nie ma obowiązku tłumaczenia się. W efekcie fi- lozoficznej i intelektualnej atmosfery tamtych czasów ława przysięgłych, znana już w Anglii19, została szeroko recypowana przez inne kraje euro- pejskie, m.in. Francję i Hiszpanię, a także przez powstające wówczas Stany Zjednoczone Ameryki Północnej, gdzie ława przysięgłych osiągnie później swą najdoskonalszą formę. Ruchy wyzwoleńcze, jakie miały miejsce w Eu- ropie, proklamowały hasła wolności, sprawiedliwości, czy równości, które ława przysięgłych wydawała się ucieleśniać. Interesujący jest fakt, że właściwie te same czynniki, które przema- wiały na korzyść ławy przysięgłych, stały się także podstawą krytyki tej instytucji. Pod koniec XIX wieku zaczęły pojawiać się głosy o niefacho- wości ławy przysięgłych, która kieruje się emocjami, a nie przepisami pra- wa, wydając werdykt. Atakowano także brak należytego wykształcenia osób zasiadających w ławie przysięgłych oraz ich ignorancję. Podnoszo- no także, iż w wyniku zmian ustrojowych zdołano zapewnić względną niezależność sędziów od wszelkich wpływów zewnętrznych, zwłaszcza po- litycznych, a tym samym obecność czynnika społecznego stała się zbędna. W reakcji na ten zarzut słusznie zauważano, że zadaniem czynnika spo- łecznego jest nie tylko kontrola sędziów zawodowych, ale także łagodzenie społecznych skutków pozytywizmu prawniczego oraz zapobieganie rutyni- zacji w wyrokowaniu. Nie ignorowano jednak problemu niskiego poziomu wykształcenia osób zasiadających w ławie przysięgłych oraz ich niejedno- krotnie lekceważącego stosunku do przepisów prawa. Podstawowy zarzut pod adresem ławy przysięgłych, który jest wciąż obecny w dyskusji nad tą instytucją, został sformułowany już w XX wieku. Zarzut ten dotyczył tego, iż ława przysięgłych składająca się z nieprawników nie jest w stanie 18Rys historyczny instytucji ławy przysięgłych i ławników został oparty na B. Le- śniodorski: op. cit.; F. Prusak: op. cit., s. 11 i nast.; S. Włodyka: Organizacja wymia- ru sprawiedliwości PRL, Warszawa 1963, s. 87 i nast.; M. Rybicki: Ławnicy ludowi w sądach powszechnych. Ustawa o ławnikach ludowych i przepisy związkowe, Warszawa 1964, s. 3 i nast.; J. Turek: op. cit. 19Na temat historii powstania i rozwoju instytucji ławy przysięgłych w Anglii zob. N. Vidmar, V.P. Hans: American Juries. The Verdict, New York 2007, s. 20 i nast. 16
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Udział czynnika społecznego w orzekaniu w polskim i amerykańskim procesie karnym
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: