Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00251 004524 14836813 na godz. na dobę w sumie
Ugoda w polskim prawie cywilnym - ebook/pdf
Ugoda w polskim prawie cywilnym - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 251
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-328-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> cywilne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).
Publikacja stanowi pierwsze opracowanie monograficzne problematyki ugody w polskim prawie cywilnym materialnym. Autor omawia doniosłą praktycznie tematykę jednej z umów prawa cywilnego, uwzględniając aktualny dorobek orzecznictwa i doktryny. W pracy zostały przedstawione także, w niezbędnym zakresie, relacje między ugodą materialnoprawną a ugodą sądową.
Omówiono zagadnienia dotyczące pojęcia ugody, jej treści i skutków, zakresu zastosowania oraz formy i charakteru prawnego. Szczególną uwagę autor poświęca obszernej analizie pro-blematyki wad oświadczenia woli przy ugodzie. Całość uzupełniają rozważania dotyczące zagadnień procesowych związanych z ugodą.
Publikacja adresowana jest przede wszystkim do sędziów, notariuszy, adwokatów, radców prawnych i komorników. Będzie także nieocenioną pomocą dla pracowników naukowych wydziałów prawa, aplikantów wszystkich zawodów prawniczych, doktorantów i studentów prawa.
Dr Daniel Dulęba – radca prawny, ukończył studia doktoranckie i uzyskał stopień doktora nauk prawnych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Specjalizuje się w prawie cywilnym i handlowym, jest autorem publikacji naukowych z zakresu tych dziedzin prawa.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Ugoda w polskim prawie cywilnym Daniel Dulęba Wydanie 1 Warszawa 2012 Redaktor prowadzący: Anna Popławska Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski Opracowanie redakcyjne: Marzena Jurczewska Redakcja techniczna: Krzysztof Koziarek © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autora i wydawcy. ISBN 978-83-7806-328-5 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Offi ce Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e-mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ I. Ogólna charakterystyka ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi prawnoporównawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Ugoda w kodeksie cywilnym francuskim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Ugoda w kodeksie cywilnym niemieckim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Ugoda w kodeksie cywilnym austriackim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Ugoda w Kodeksie zobowiązań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Funkcje ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Funkcja koncyliacyjna (pojednawcza) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Funkcja stabilizacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.4. Znaczenie ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Pojęcie ugody w Kodeksie cywilnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ II. Treść ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Stosunek prawny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Niepewność i spór co do roszczeń, zapewnienie ich wykonania 9 11 18 18 18 25 30 41 48 48 48 49 50 54 60 60 61 68 oraz cel ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 4. Wzajemne ustępstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 4.1. Zobowiązanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 4.2. Rozporządzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 4.3. Uznanie roszczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 4.4. Zwolnienie z długu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.5. Pactum de non petendo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 4.6. Odnowienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 4.7. Uprawnienia procesowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 5 Spis treści ROZDZIAŁ III. Zakres zastosowania ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 2. Stosunek prawny zobowiązaniowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 2.2. Prawa przyszłe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 2.3. Zobowiązania naturalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 2.4. Prawa niemajątkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 3. Stosunki prawne o innym charakterze niż zobowiązaniowy . . . . . . . 125 3.1. Stosunek prawny rzeczowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 3.2. Stosunek prawny spadkowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 3.3. Stosunek prawny rodzinny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 ROZDZIAŁ IV. Charakter prawny ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 2. Ugoda jako umowa zobowiązująca lub zobowiązująco- -rozporządzająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 3. Ugoda jako umowa odpłatna i wzajemna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 4. Problem ustalającego charakteru ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 5. Problem kauzalności ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 ROZDZIAŁ V. Forma ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 2. Znaczenie art. 77 k.c. dla ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 3. Znaczenie art. 76 k.c. dla ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 ROZDZIAŁ VI. Wady oświadczenia woli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 1. Błąd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 1.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 1.2. Przesłanki błędu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 1.2.1. Niewątpliwy stan faktyczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 1.2.2. Obustronność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 1.2.3. Istotność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 1.3. Błąd przy ugodzie w zakresie nieistniejącego stosunku prawnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 1.4. Odnalezienie dowodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 1.5. Relacja art. 918 k.c. do art. 84 k.c. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 1.6. Pomyłka przy ugodzie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 1.7. Skutki błędu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 1.8. Ocena regulacji błędu przy ugodzie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 2. Podstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 3. Pozostałe wady oświadczenia woli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 6 www.lexisnexis.pl Spis treści ROZDZIAŁ VII. Zagadnienia procesowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 1. Pojęcie ugody sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 2. Forma ugody sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 3. Sądowa kontrola ugody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 4. Skutek powagi rzeczy ugodzonej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 5. Podważenie ugody sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 Uwagi końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 7 Wykaz skrótów Źródła prawa k.c. k.c.a. k.c.f. k.c.n. k.p. k.p.c. k.r.o. k.s.h. k.z. u.k.w.h. – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – Kodeks cywilny austriacki – Kodeks cywilny francuski – Kodeks cywilny niemiecki – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil- nego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) – ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 paździer- nika 1933 r. – Kodeks zobowiązań (Dz.U. Nr 82, poz. 598 ze zm.); uchylone – ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) Organy orzekające NSA SA SN TK – Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Apelacyjny – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny Pozostałe KPP Legalis LexPolonica Lex MoP NP OSNAPiUS – „Kwartalnik Prawa Prywatnego” – system informacji prawnej Wydawnictwa C.H. Beck – system informacji prawnej LexisNexis Polska Sp. z o.o. – system informacji prawnej Wydawnictwa Wolters Kluwer – „Monitor Prawniczy” – „Nowe Prawo” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych” 9 Wykaz skrótów OSNC OSNCP OSP OSPiKA OTK ZU Pal. PiP PiZS PPH PS Rej. ZNUJ – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna” – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Izba Pracy” – „Orzecznictwo Sądów Polskich” – „Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych” – „Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zbiór Urzędowy” – „Palestra” – „Państwo i Prawo” – „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” – „Przegląd Prawa Handlowego” – „Przegląd Sądowy” – „Rejent” – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” 10 www.lexisnexis.pl Wprowadzenie W opracowaniu przedstawiono problematykę ugody w polskim prawie cywilnym materialnym. Przedmiotem publikacji jest zatem umowa uregulowana w art. 917 i art. 918 k.c. Tematyka ta doczekała się licz- nych wypowiedzi doktryny i orzecznictwa, jednak monografi a doty- cząca ugody nie została opracowana w literaturze polskiej, co uza- sadnia potrzebę podjęcia dalszych badań. Opracowanie stanowi próbę wypełnienia istniejącej luki w piśmiennictwie polskim. Rozważania koncentrują się na zagadnieniach cywilistycznych, dla- tego też szczegółowe kwestie dotyczące ugody w prawie pracy zostały pominięte. Jednak znaczenie specyfi ki tej gałęzi prawa dla ugody, zwłaszcza w orzecznictwie w sprawach z zakresu prawa pracy, zo- stanie uwzględnione. Ugoda jest także przedmiotem rozważań procesualistów. Występujące relacje między ugodą sądową a ugodą w prawie cywilnym materialnym wymagają objaśnienia, ponieważ obie instytucje są silnie związane ze sobą. Ponadto częste występowanie ugody w praktyce, jako ugody są- dowej, sprawia, że kwestii procesowych nie można pominąć. Uzasad- nione jest zatem uwzględnienie ich w publikacji w niezbędnym zakresie. Tematyka ugody w prawie cywilnym obejmuje wiele zagadnień. W uwagach wprowadzających celowe jest przedstawienie podstawo- wych problemów omówionych w opracowaniu. Próbą rozwiązania tych problemów jest sformułowanie wniosków końcowych. Publikacja nie jest opracowaniem prawnoporównawczym. Przedsta- wienie instytucji ugody w wybranych obcych systemach prawnych 11 Wprowadzenie ogranicza się do ustawodawstw, które stanowiły inspirację dla pol- skiego prawodawcy przy redagowaniu, a następnie wykładni prze- pisów o ugodzie w Kodeksie zobowiązań i Kodeksie cywilnym. Uwa- runkowania historyczne sprawiły, że na polską regulację prawną miały wpływ kodeksy cywilne, które do czasu wejścia w życie Kodeksu zo- bowiązań obowiązywały na obszarach trzech zaborów. Wszystkie trzy kodeksy cywilne: francuski1, niemiecki i austriacki zawierały przepisy dotyczące ugody. Omówienie problemów pojawiających się na tle ob- cych systemów prawnych i ich rozwiązań może dać cenne wskazówki, pomocne przy odpowiednim usystematyzowaniu tematyki ugody w prawie polskim. Bezpośrednim źródłem regulacji ugody w Kodeksie cywilnym były roz- wiązania przyjęte w Kodeksie zobowiązań. Prezentacja rozwoju histo- rycznego tej instytucji wymaga zatem omówienia poglądów doktryny i orzecznictwa ukształtowanych na gruncie Kodeksu zobowiązań. Po- zwoli to dostrzec, na ile obecnie reprezentowane stanowiska są konty- nuacją myśli sprzed wejścia w życie Kodeksu cywilnego. Rozważania dotyczące instytucji prawnych wymagają uwzględnienia ich funkcji. Zanim szczegółowe zagadnienia zostaną poddane analizie, celowe wydaje się przedstawienie ogólnych uwag na temat znaczenia ugody. Doniosłość ugody w obrocie prawnym trudno przecenić. W po- stępowaniu sądowym, a wraz z rozwojem gospodarki w coraz większym zakresie poza sądem, ugoda odgrywa istotną rolę w regulowaniu sto- sunków prawnych. Jednocześnie daje się zauważyć brak dostatecznego zainteresowania wyjaśnieniem konsekwencji, jakie wywołuje ugoda. W kontekście powszechności ugody w praktyce pojawia się stosunkowo nieduża liczba orzeczeń rozstrzygających te problemy, co może świad- czyć o tym, że ugoda skutecznie uchyla spory między stronami. Aby zakwalifi kować umowę jako ugodę, niezbędne jest objaśnienie po- jęcia ugody w prawie cywilnym. Zadanie to wymaga ustalenia i omó- wienia elementów treści ugody, co po dokonaniu wykładni konkretnej umowy pozwoli na zbadanie, czy dana umowa jest ugodą. Niezbędna 1 Przepisy o ugodzie uregulowane w kodeksie cywilnym francuskim obowiązywały na terenie części zaboru rosyjskiego, tj. w Królestwie Polskim (tzw. Kongresowym). 12 www.lexisnexis.pl Wprowadzenie jest również wykładnia przepisów, które posługują się pojęciem ugody. Pojawia się pytanie, czy za każdym razem przez pojęcie ugody w prze- pisach prawnych należy rozumieć ugodę zdefi niowaną w art. 917 k.c., w szczególności dotyczy to ugody sądowej2. Według orzecznictwa i części doktryny należy na to pytanie udzielić odpowiedzi pozy- tywnej3. Pozwala to na zachowanie jednolitości w posługiwaniu się pojęciem ugody. Reprezentowane jest również stanowisko przeciwne, które dostrzega, że ugoda sądowa nie zawsze zawiera elementy ugody w rozumieniu art. 917 k.c.4. Przyjęcie poglądu, iż za każdym razem, gdy ustawa nazywa umowę ugodą, chodzi o ugodę zdefi niowaną w art. 917 k.c., powoduje zatarcie granic tego pojęcia. Warto również zauważyć, że strony, gdy osiągają porozumienie, mają skłonność do na- zywania go ugodą bez względu na jego treść. Praktyka ta nie powinna przesądzać o jurydycznej koncepcji ugody, której objaśnienie wymaga analizy koniecznych elementów jej treści oraz skutków prawnych. Ustalenie defi nicji ugody umożliwia prowadzenie rozważań na temat zaliczenia ugody do kategorii umów nazwanych. Umiejscowienie ugody w tym zbiorze umów nie jest jedynym możliwym rozwiąza- niem5. Uprzedzając nieco dalsze rozważania, warto zauważyć, że w doktrynie francuskiej, niemieckiej i austriackiej ugoda jest oma- wiana w części ogólnej prawa zobowiązań. Objaśnienie teoretycznego 2 Podobne wątpliwości nasuwa charakter prawny tzw. ugody granicznej. Por. R. Czar- necki, Rozgraniczenie nieruchomości, Warszawa 1962, s. 37; S. Rudnicki, G. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, War- szawa 2008, s. 123. 3 Por. uchw. SN z dnia 20 grudnia 1969 r., III PZP 43/69 (OSNCP 1970, nr 3, poz. 40); J. Lapierre, Ugoda sądowa w polskim procesie cywilnym, Warszawa 1968, s. 88; Z. Rad- wański, w: S. Grzybowski (red.), System prawa cywilnego, t. III, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, cz. 2, Wrocław 1976, s. 1080; zob. też M. Pyziak-Szafnicka, w: J. Panowicz-Lipska (red.), System Prawa Prywatnego, t. 8, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Warszawa 2004, s. 856. 4 Zob. np. R. Longchamps de Bérier, Zobowiązania, Poznań 1948, s. 625; W. Cza- chórski, A. Brzozowski, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, Zobowiązania. Zarys wy- kładu, Warszawa 2009, s. 574; Z. Masłowski, Uznanie, ugoda, odnowienie, zwolnienie z długu, poręczenie, Warszawa 1966, s. 41; T. Wojciechowski, Charakter prawny ugody sądowej, PS 2001, nr 6, s. 52. 5 Z. Radwański, w: S. Grzybowski (red.), System prawa cywilnego..., s. 1072; M. Py- ziak-Szafnicka, w: System.., t. 8, s. 855. 13 Wprowadzenie ujęcia ugody, jako ogólnej konstrukcji prawa zobowiązań, bądź typu umowy nazwanej, z pewnością pozwala lepiej zrozumieć omawianą problematykę. Jednocześnie warto podjąć próbę rozważenia konse- kwencji prawnych wiążących się z wybranym ujęciem. Należy wyróżnić skutki prawne, które umowa wywołuje, dlatego że należy ją zakwalifi kować jako ugodę, oraz skutki, które wywołuje, dla- tego że obejmuje okreś lone ustępstwa. Jako skutek prawny wynikający z kwalifi kacji umowy jako ugody na uwagę zasługuje szczególna re- gulacja błędu przewidziana w art. 918 k.c. Skutki prawne wynikające z najczęściej występujących ustępstw zostaną omówione w rozdziale poświęconym treści ugody. Analiza pojęcia ustępstwa pozwoli roz- strzygnąć kwestię, czy ustępstwo zawsze polega na zaciągnięciu zo- bowiązania, a jeśli tak, to czy chodzi tu o szczególny rodzaj zobowią- zania do świadczenia, czy też o zobowiązania, które mogą wynikać z innych czynności prawnych. Wśród dopuszczalnych ustępstw powszechnie wymienia się uznanie roszczenia. W związku z opracowaniem tej instytucji przedstawiono wiele zagadnień dotyczących ugody6. W doktrynie uważa się, że umowy te należą do kategorii umów ustalających, a niekiedy nawet się je utożsamia. Pozwala to na prowadzenie analizy porównawczej obu instytucji, ale jednocześnie wymaga zbadania zasadności tego poglądu. Nie sposób zatem pominąć problematyki uznania w dalszych rozważaniach. Moc wiążąca ugody to zagadnienie, które jest omawiane w kilku roz- działach. Należy odpowiedzieć na pytanie, jakie skutki ugoda wywo- łuje wobec stosunku prawnego będącego jej przedmiotem. Niekiedy okreś la się ugodę jako umowę, która zmierza do ustalenia stosunku prawnego7. Skutki te próbuje objaśniać koncepcja umowy ustala- jącej. Według tej koncepcji stosunek prawny po zawarciu ugody ma taki kształt, jaki strony uzgodniły w ugodzie, i nie jest możliwe po- woływanie się na treść stosunku prawnego sprzed jej zawarcia, poza 6 Zob. przede wszystkim M. Pyziak-Szafnicka, Uznanie długu, Łódź 1995. 7 Tamże, s. 195. 14 www.lexisnexis.pl Wprowadzenie przypadkami błędu uregulowanego szczególnie. Kwestia ta ujawnia się również przy próbie odpowiedzi na pytanie o możliwość zawarcia ugody w zakresie nieistniejącego stosunku prawnego. W takim przy- padku strony pomimo nieistnienia stosunku prawnego uznają jego istnienie, które było dotychczas wątpliwe. Wówczas roszczenia, które stronom nie przysługiwały, na mocy ugody zaczynają być traktowane jako przysługujące stronom także przed jej zawarciem. Problem ten sprowadza się w zasadzie do pytania, jakie skutki wywołuje uznanie roszczenia, które stanowi ustępstwo w ugodzie. Jeśli przyjąć, iż samo uznanie stanowi wystarczającą podstawę roszczenia, pomimo iż rosz- czenie nie istniało, to ugoda rzeczywiście prowadziłaby do ostatecz- nego ustalenia stosunku prawnego. Kolejnym rozważanym problemem jest zakres zastosowania ugody do stosunków prawnych, na tle których pojawia się spór lub niepewność co do roszczeń. Pomimo iż ugoda została uregulowana w Kodeksie cy- wilnym w części szczegółowej prawa zobowiązań, zgodnie przyjmuje się, iż może ona dotyczyć także stosunków prawnych innych niż zobo- wiązaniowe, o ile strony mogą dysponować tym stosunkiem8. Tezę tę należy poddać weryfi kacji oraz przedstawić konsekwencje przyjętego rozwiązania. W szczególności należy rozważyć, czy tak szeroki zakres zastosowania ugody pozwalałby na traktowanie jej jako umowy zobo- wiązującej ze wszelkimi tego konsekwencjami. Rozważenia wymaga również kwestia charakteru prawnego ugody. Należy odpowiedzieć na pytanie, czy ugoda jest umową zobowiązu- jącą i jakie konsekwencje się z tym wiążą. Stanowisko w tej kwestii po- winno być spójne ze stanowiskiem co do zakresu zastosowania ugody oraz zakresu dopuszczalnych ustępstw. W szczególności istotne wy- daje się okreś lenie konsekwencji przypisania ugodzie cech umowy od- płatnej lub wzajemnej, ponieważ przepisy prawa wiążą skutki z taką kwalifi kacją. W rozdziale poświęconym charakterowi prawnemu ugody zostały również poddane analizie koncepcja umowy ustalającej 8 W. Czachórski, A. Brzozowski, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian, Zobowiązania…, s. 573; Z. Radwański, w: S. Grzybowski (red.), System prawa cywilnego..., s. 1075; M. Pyziak-Szafnicka, w: System…, t. 8, s. 857. 15
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ugoda w polskim prawie cywilnym
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: